Meerle

Meerle : Sint Salvatorkerk Meerle is het meest noordelijke dorp van België en het ligt in de Noorderkempen in de provincie Antwerpen. In het noorden grenst Meerle aan de nederlandse gemeenten Nieuw-Ginneken, Strijbeek en Chaam. In het oosten grenst Meerle aan Baarle-Nassau, in het westen aan Meer en in het zuiden aan Minderhout. Sinds 1977 is Meerle een deelgemeente van Hoogstraten. De belangrijkste gehuchten van Meerle zijn Groot-Eyssel en Klein-Eyssel in het westen, Elsacker, Oosteneinde en Lembeek in het oosten, Hoge en Lage Rooy, Voort en Heerle in het zuiden, Strijbeek en Meersel-Dreef in het noorden. Na de fusie der gemeenten werd Meersel-Dreef een volwaardige deelgemeente van Hoogstraten. Het is op deze manier dat Meerle eigenlijk is teruggekeerd naar zijn toestand van uit de Middeleeuwen, behorende tot het Land van Hoogstraten. Meerle is de meest bosrijke gemeente van Hoogstraten en is altijd een landbouwgemeente geweest.

De meeste gehuchten van het middeleeuwse Meerle worden reeds vermeld in een document van 1619 dat een afschrift zou zijn van een origineel uit 1256. De Elsacker wordt erin vermeld als een der belangrijkste gehuchten. Het gehucht Elsacker, nu foutievelijk Elsakker genoemd, heeft zijn naam gekregen van het Germaanse “aliso” (els) en “akra” (akker). Het zou dus een akker omringd door elzebomen moeten geweest zijn. Deze elzebomen zijn blijkbaar in de loop der tijden veranderd.

Ongetwijfeld was de verre afstand (te voet) reeds vroegtijdig de oorzaak van de scheiding, voor wat betreft het geestelijke, van de moederkerk van Hoogstraten. Wanneer de kerk en de parochie van Meerle tot stand zijn gekomen is niet met zekerheid gekend. Zij bestonden echter reeds een geruime tijd vóór 1256 daar in dat jaar in een verdrag tussen de pastoor, de kerkmeesters en de “geburen” sprake is van de lasten en gewoontes zoals de verdragsluiters die “van hunne ouders en deze van de hunne” hadden leren kennen. De kerk van Meerle, toegewijd aan de goddelijke Heiland, St Salvator, is, naar het schijnt, ontstaan door een doodslag gepleegd door een inwoner van de streek. Zijn eigendommen kwamen, na de doodslag, toe aan de heer van Hoogstraten die ze besteedde aan de bouw van de kerk. Zij was toen een bijkerk van Baarle, dat aan de heren van Breda toebehoorde. In de 14^e eeuw werd Meerle, op wereldlijk gebied, ingepalmd door de heer van Hoogstraten. Dit was een gevolg van de politiek van de Hertog van Brabant. Hij beleende een leenman met Hoogstraten, Wortel en Vorsel en schonk rond 1210 vrijheidsrechten aan Hoogstraten. Deze leenmannen, heren van Hoogstraten, zouden geleidelijk hun gebied uitbreiden ten nadele van de heren van Breda.

Tot in 1261 bezat de abdij van Thorn enkel het patroonsrecht van de kerk van Meerle. In 1261 verkreeg zij ook het pastoorschap. De “kapelrij van O. L. Vrouw” werd gesticht in 1438 en door de bisschop van Luik goedgekeurd in dat jaar. In die akte volgen de namen der stichters en de inkomsten die deze meebrachten voor deze stichting, onder hen : Jan van Elsacker en Bartholomeus van Dorst “samen drij loopen op de Gheer” en Matthias Gulsmans en Bartholomeus van den Elsacker “ieder twee loopen op den Elsacker”. Behalve de altaren en kapelrijen in de kerk van Meerle was er ook nog een grote kapel te Meersel-Dreef en toegewijd aan de H. Quirinus en H. Lucia. De bisschop van Luik zegt in de stichtingsakte op 18-10-1438 :”Onlangs werd ons een smeekschrift aangeboden van wege onze geliefden in Christo, Jan Eymerycx, Jan Otter, Jan Willems, Marten van Bergen, Jan van Elsacker, … … …, allen ingesetenen en parochianen van de parochiale kerk des dorps van Meerle, deel uitmakend van de heerlijkheid van Hoogstraten en ons bisdom van Luik”.

Op 10-11-1484 geven de kerk- en H. Geestmeesters met de inwoners van Meer, Meerle en Minderhout volmacht aan twee inwoners om renten op te nemen ten bedrage van de taxatie voor de “orloge van Ludich” en daarvan brieven te verlijden te Antwerpen. Deze personen zijn Severijn Gevaerts en Jan Wouters vanden Elsacker.

Ten jare 1526 telde de parochie van Meerle 180 huizen waarvan één met twee haardsteden. Indien men dat getal vermenigvuldigt met 7, zoals men dat gebruikelijk doet voor die periode, komt men aan een bevolking van 1260 mensen. Een relatief volkrijke gemeente voor die tijd.

Voor het beheer van de bezittingen van de abdij van Thorn en het innen van de tienden stelde de abdij een rentmeester voor de streek aan. In 1588 was de rentmeester een Meerlenaar en heette Wouter van Elsacker. Hij bezat een huis in Meerle, in het gehucht Elsacker.

Vooreerst dienen wij op te merken dat Meerle pas in de 14^e eeuw bij het land van Hoogstraten werd gevoegd. Over het beleid van de Heren van Breda voordien is weinig bekend.

Daar Meerle voor de familie van (den) Elsacker na deze periode van minder belang werd stoppen we hier bij deze catastrofale periode met als hoogtepunt de val van Antwerpen in 1585. Reeds vóór 1600 was het belangrijkste centrum voor de familie verplaatst via Hoogstraten naar Loenhout, waar Michiel van Elsacker en Anna Jordaens hun gezin zouden stichten dat zou leiden tot de vier grote vertakkingen van de familie van Elsacker.

A- Bartholomeus VAN DEN ELSACKER, geboren rond 1400 te Meerle (?).

Hij brengt "met Matthias Gulsmans (Gijlsemans?)ieder twee loopen in op den Elsacker op eene weide dat Blockxen Jansen en van Nueten, Meerle...."

Hij wordt zo vermeld in de stichtingsakte van de St Quirinus en Ste Luciakapel te Meerle in 1438.

B-I Geert VAN DEN ELSACKER, geboren rond 1380 te Meerle.

Uit een schuldbekentenis van februari 1449 :" cleyne ackerbosch te Meerle... west aan Geerits van den Elsackere..."

Geert is getrouwd rond 1405 met Christine Peeter BELLENS.

Uit dit huwelijk:

1 Peter VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1410.

Peter was gehuwd met N. N..

2 Jan VAN ELSACKER, geboren voor 1415.

3 Arnoldus VAN ELSACKER, Arnd, geboren in het jaar 1415.

4 N. VAN ELSACKER, geboren rond 1430.

5 Cornelis Geertszn VAN ELSACKER, Corneel, geboren rond 1438 te Hoogstraten.

Schrijven van Dr A.J.Weyns op 01-01-1976 : "Ik heb, door een gegeven dat ik nog verder moet uitzoeken, ontdekt dat het goed mogelijk zou zijn dat de vader van Michiel een Corneel is". Helaas echter heeft hij dit niet kunnen uitwerken.

Dat de vader van Michiel een Cornelis is geweest is af te leiden uit het feit dat hij Michiel Corneliszn genoemd word. Ook was het een gebruik om de eerste zoon te noemen naar zijn grootvader (zie Cornelis 1502). Omtrent zijn geboorteplaats dit : Het is niet wetenschappelijk bewezen dat Cornelis afkomstig is van Hoogstraten. Men kan eerder denken dat hij afkomstig moet geweest zijn van Hoogstraten of omgeving. En wel om reden dat zijn zoon Michiel in Loenhout opduikt zonder eigendommen. Zijn eigendommen kwamen allemaal van zijn vrouw. Hij is dus blijkbaar in Loenhout komen trouwen. De naam "van (den) Elsacker" was voordien enkel te vinden in de regio van Hoogstraten, naar Meerle toe.

Het verband met Geert, zijn mogelijke vader, is dus ook zeker niet wetenschappelijk. Wij geven echter de moed niet op om dit verband te blijven zoeken. Wij hebben wel vermoedens in die richting. Alles wijst er op. Maar de bewijzen blijven nog achter. De lezer weze gewaarschuwd voor misverstanden. "Deo volente". Als God het wil. Men mag in dit verband niet vergeten dat het gebruik van een familienaam ontstaan is in de jaren 1300-1400. Men zal dus wel begrijpen dat het moelijk is om nog juiste verbanden te kunnen ontdekken van familieleden. Ook het gebrek aan dokumenten speelt hier begrijpelijkerwijs een grote rol. Tenzij men natuurlijk zou afstammen van Diederik van de Elzas.

C- Henricx VAN DEN ELSACKER, geboren rond 1350 te Meerle (?).

In 1379 had hij land te Meerle, ten Noorden van "die Wertacker".

D- Jan VAN DEN ELSACKER, geboren rond 1300 te Meerle (=Land van Hoogstraten).

In 1375 bij de verkoop van een halster rogge (te Hoogstraten?) is sprake van Jans erfgenamen van den Elsacker . Een halster is een ijzeren kuip met in het midden een scheiding, inhoud ongeveer 1 hectoliter.

5-2-1449 : bij verkoop op Heerleberg (te Meerle) blijkt "eene heywildert" te liggen "tussen den erven Jans van den Elsackere noert". Deze wordt in 1496 identiek gesitueerd.

E-I Jan Wouterssone VAN DEN ELSACKER, geboren in het jaar 1420 te Meerle (=Land van Hoogstraten), zoon van Wouter VAN DEN ELSACKER (F-) en Liesbeth Claus VAN DER VLIETE.

Hij was "scepene buten vriheyden in den lande van Hoechstraten".

Hij geeft ±1450 voor de kapelaan van O.L.Vrouw te Meerle, samen met Bartholomeus van Dorst, dry lopen op de Gheer, Bartholomeus van den Elsacker geeft 2 lopen op den Elsacker.

In 1480 getuigt hij in een conflict over vijf gehuchten, pro Wortel samen met Meerle.

Hij had een schild : een ploeg naar rechts, er boven twee sterren op een schild in een vierlobbige omlijsting. De naam (boven de schepenbrief) staat in het Gotisch.

Jan is getrouwd rond 1450 voor de kerk met Amelie VAN OVERSCHORE, geboren rond 1426.

Uit dit huwelijk:

1 Jan VAN DEN ELSACKER, geboren rond 1452.

2 Henric Jan Wouters VAN DEN ELSACKER, geboren in het jaar 1455 te Loenhout, volgt onder E-II-a.

3 Geerdt VAN ELSACKER ook genaamd Geerde van Elsackere, geboren in het jaar 1463, volgt onder E-II-b.

E-II-a Henric Jan Wouters VAN DEN ELSACKER, geboren in het jaar 1455 te Loenhout, overleden na 1484, zoon van Jan Wouterssone VAN DEN ELSACKER (E-I) en Amelie VAN OVERSCHORE.

Henric van den Elsacker met Margriet Brutsaert verkopen, samen met Cornelis Brutsaert Peterssone, een hofstede te Meer in 't Loo, aan Lambrecht van Roeye op 17-3-1484.

Henric was gehuwd met Margriet BRUTSAERT, geboren in het jaar 1455, overleden na 1484.

Uit dit huwelijk:

1 Elisabeth VAN DEN ELSACKER, geboren rond 1500 te Loenhout.

29-12-1553 : "Anthonis Wouter Laets en Lysbeth van Elsacker woonend tot Sneppel onder Loenhout..."

ultima aprilis 1555 :" Anthonis Wouter Laets ende Elisabeth van Elsacker eius ux geseten te Loenhout vercochten Adrianus van den Aerdt lynenwever 11 viertelen rogge op een stede met huyse tot Loenhout in Sneppel aldaar."

17-7-1556 : "Anthonis Wouter Laets ende Lysbeth van Elsacker eius ux. vercochten Barthelmeeusen Michiel zijden laken, cooper end Margrieten Zegers eius ux. 8 veertelen rogge."

Elisabeth was gehuwd met Wouter Jan PEETERS, geboren in het jaar 1500.

2 Griet VAN DEN ELSACKER, geboren rond 1505.

"Griet en Jan Verwilt verkopen 2-3-1540 aan Jan Govaerts een stede, huyse ende hofve, oest 's Heerenstrate..."

Griet was gehuwd met Jan Andries Catharina HOYE, geboren rond 1500.

3 Dymphna VAN DEN ELSACKER, geboren rond 1510.

9-11-1566 : Jan Verwilt en Dimphna Henrick Jan Wouters van den Elsacker, zijne echtgenote, verkopen een goed ( dat zij dezelfde dag gekocht hadden) aan Octaviaen Claes Aerts "een huys ende hof opt moleneynde,oigst comendede bagijnen driesch, zuyt Mathys Wilborts, west sheeren straete ende noirt Jan Thys van Eusel"

Dymphna is getrouwd in het jaar 1543 voor de kerk met Jan VAN DER WILT ook genaamd Verwilt, geboren rond 1510, zoon van Peter VAN DER WILT en Joanna Peter NOUTS.

Poorter van Hoogstraten

E-II-b Geerdt VAN ELSACKER ook genaamd Geerde van Elsackere, geboren in het jaar 1463, schepen te Loenhout, overleden na 1523, zoon van Jan Wouterssone VAN DEN ELSACKER (E-I) en Amelie VAN OVERSCHORE.

Hij was een broer of kozijn van Michiel 1473

In een akte die geschreven werd op "Sint Thomas dach in april anno 1523" vinden wij het volgende :"Aengaende alle alsulcken twist als Geerdt Ingelbrechts, rentmeester tot Loenhoudt hadde tegen Arnaudt van Onstaeyen den voirlieden pachtenaer vande Nederhove vaneen half jaer renten verscenen ter kersmisse anno XIX dair af de selve rentmeester seyde dat hij onbetaeld was, dwelck de voirs. Arnout ontkende..." Er werden arbiters aangesteld : den parochiaen van Loenhout, Meester Peeter Vorspoels, Geerde van Elsackere, Cornelis Jan Nys (van Tychelt) en Jan Peeter van Onstayen.

Hij verkoopt op 10-7-1491 aan Aernout Lucassone van der Aechtenrijt een jaarrente van 1 halster rogge op goederen te Heerle(Minderhout).

Geerden van den Elsacker blijkt, 14-11-1499, "Renderheren van Meer".

Geerdt was gehuwd met Lysbeth Jan LUYCKX, geboren rond 1463.

Uit dit huwelijk:

1 Wouter VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1488 te Loenhout, volgt onder E-III-a.

2 Katlyne VAN ELSACKER, geboren rond 1489 te Loenhout.

3 Geert VAN ELSACKER, geboren rond 1490 te Loenhout.

Hij verhuist naar Hoogstraten.

Onder 1542 staat : op St Barbaradach Geert van den Elsacker Geertssone.

4 Adriaan VAN ELSACKER, geboren rond 1491 te Loenhout.

5 Jan VAN ELSACKER, geboren rond 1492 te Loenhout, volgt onder E-III-b.

6 Maria VAN ELSACKER, geboren rond 1493 te Loenhout.

7 Lysbeth VAN ELSACKER, geboren rond 1495 te Loenhout.

8 Cornelis VAN ELSACKER, geboren rond 1500.

9 Heynrick VAN ELSACKER, geboren rond 1502 te Loenhout, volgt onder E-III-c.

E-III-a Wouter VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1488 te Loenhout, zoon van Geerdt VAN ELSACKER (E-II-b) en Lysbeth Jan LUYCKX.

Wouter was gehuwd (1) met Adriana Heyndrix GORIS, geboren rond 1488 te Loenhout, overleden rond 1526.

Uit dit huwelijk:

1 Clara VAN ELSACKER, geboren rond 1517.

2 Jan VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1518 te Loenhout, gedoopt in het jaar 1518, volgt onder E-IV-a.

3 Geert VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1519.

Geert was gehuwd met Cathlyne Jan HUYBS, geboren rond 1500.

4 Cornelis VAN ELSACKER, geboren rond 1520.

5 Agatha VAN ELSACKER, geboren rond 1522.

Wouter was gehuwd (2) met Adriana Jan Leys ROMBOUTS, geboren rond 1488, overleden in het jaar 1565.

E-III-b Jan VAN ELSACKER, geboren rond 1492 te Loenhout, zoon van Geerdt VAN ELSACKER (E-II-b) en Lysbeth Jan LUYCKX.

Zijn zoon bij een onbekende vrouw:

1 Joos VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1520 te Loenhout, volgt onder E-IV-b.

E-III-c Heynrick VAN ELSACKER, geboren rond 1502 te Loenhout, zoon van Geerdt VAN ELSACKER (E-II-b) en Lysbeth Jan LUYCKX.

Zijn dochter bij een onbekende vrouw:

1 Cornelia VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1530.

E-IV-a Jan VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1518 te Loenhout, gedoopt in het jaar 1518, zoon van Wouter VAN ELSACKER (E-III-a) en Adriana Heyndrix GORIS.

Jan was gehuwd met Katrijne NOUTS, geboren rond 1518 te Loenhout.

Uit dit huwelijk:

1 Adriaan VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1550 te Loenhout.

2 Corneel ELSACKERS ook genaamd Cornelius Jan Elsackers, geboren rond 1562, volgt onder E-V-a.

E-IV-b Joos VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1520 te Loenhout, overleden voor 1568, zoon van Jan VAN ELSACKER (E-III-b).

Joos was gehuwd met Catharina Heynrick BUYCX, geboren rond 1520.

Catharina is later getrouwd rond 1568 voor de kerk met Pieter EMBRECHTS, geboren rond 1532.

Uit dit huwelijk:

1 Heynrik VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1541, volgt onder E-V-b.

2 Rummen VAN ELSACKER, geboren rond 1550 te Loenhout.

3 Catharina VAN ELSACKER, geboren rond 1555.

4 Elisabeth VAN ELSACKER, geboren rond 1555.

5 Jan VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1558.

6 Willem VAN ELSACKER, geboren rond 1562 te Loenhout.

E-V-a Corneel ELSACKERS ook genaamd Cornelius Jan Elsackers, geboren rond 1562, overleden op donderdag 22 juni 1623 te Meer, zoon van Jan VAN ELSACKER (E-IV-a) en Katrijne NOUTS.

Gemeenetarchief Hoogstraten (RAA) nr 42 : "Cornelius Jan Elsacker out omtrent tsestich jaren, ingesetene van de gehuchte van Meersel" . Hij trad toen als getuige op (11-7-1622).

Corneel was gehuwd met Josina N, geboren rond 1562.

Uit dit huwelijk:

1 Antonius Cornelii Joannis VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1600.

Antonius is getrouwd in het jaar 1622 voor de kerk met Anna PETRI, geboren in het jaar 1600.

2 Eylken ELSACKERS, geboren rond 1610.

3 Dympna ELSACKERS, gedoopt op zondag 12 juni 1616 te Meer.

E-V-b Heynrik VAN ELSACKER, geboren in het jaar 1541, zoon van Joos VAN ELSACKER (E-IV-b) en Catharina Heynrick BUYCX.

Heynrik was gehuwd met Heylwich VAN DALE ook genaamd Clara Lauwereys Paepen, geboren rond 1541.

Uit dit huwelijk:

1 Cornelia VAN ELSACKER, geboren rond 1570.

2 Heylwich VAN ELSACKER, geboren rond 1570.

3 Jan VAN ELSACKER, geboren rond 1570.

4 Joos VAN ELSACKER, geboren rond 1570.

F- Wouter VAN DEN ELSACKER, geboren in het jaar 1400 te Meerle, schepen van Hoogstraten in 1467 en 1483, overleden in het jaar 1483 te Hoogstraten, RESI te Meerle.

Wouter was gehuwd met Liesbeth Claus VAN DER VLIETE, geboren in het jaar 1400.

Uit dit huwelijk:

1 Jan Wouterssone VAN DEN ELSACKER, geboren in het jaar 1420 te Meerle (=Land van Hoogstraten), volgt onder E-I.

2 Dingena VAN DEN ELSACKER, geboren in het jaar 1430.

3 Marie VAN DEN ELSACKER, geboren in het jaar 1432.

4 Steven VAN DEN ELSACKER, geboren in het jaar 1434.

5 Catharina VAN DEN ELSACKER, geboren in het jaar 1436.

6 Lysbeth VAN DEN ELSACKER, geboren in het jaar 1438.

G-I Wouter VAN DEN ELSACKER ook genaamd Robs, geboren rond 1435 te Meerle, schepen van de buitenbank (1458), overleden in het jaar 1483 te Hoogstraten, zoon van Peter VAN ELSACKER en N. N., wonende te Meerle.

Hij koopt het poorterschap van Hoogstraten in augustus 1455. Hij was schepen der buitenbank van Hoogstraten in 1467 en 1483.

2-3-1489 : "wij Jan Wouterssone van den Elsacker ende Willem Jan Willems, scepenen in den lande van Hoochstraten buyten.."

24-6-1460 : Hij heeft met zijn broer Henri (Hendrik) en Pierre Garenpijl, Nicolaas van Leyen vermoord te Hoogstraten. "Pour expier le meurtre commis à Hoogstraten par Wautier et Henri van Elsacker, frères, et par Pierre Garenpijl sur la personne de Nicolas van Leyen, fils de sieu Adrien van Leyen, les meurtriers promettent, entre autres,qu'ils feront placer trois grands cierges, l'un in onservrouwegulde van Santvliet,le 2e dans l'eglise paroissale de Deurne et la 3me voer Sinte Lucasgulde binnen der stadt van Antwerpen."

Wouter was gehuwd met Liesbeth Claus VAN DER VLIETE, geboren rond 1435.

Uit dit huwelijk:

1 Jan WOUTERSSONE VAN DEN ELSACKER ook genaamd junior, geboren in het jaar 1460, volgt onder G-II.

2 Catharina VAN DEN ELSACKER, geboren rond 1464.

3 Dingen VAN DEN ELSACKER, geboren rond 1464.

4 Lysbeth VAN DEN ELSACKER, geboren rond 1464.

Lysbeth was gehuwd met Geerden PAUWEL NOUTS, geboren rond 1464.

5 Steven VAN DEN ELSACKER, geboren rond 1464.

6 Maria VAN DEN ELSACKER, geboren in het jaar 1465.

G-II Jan WOUTERSSONE VAN DEN ELSACKER ook genaamd junior, geboren in het jaar 1460, zoon van Wouter VAN DEN ELSACKER (G-I) en Liesbeth Claus VAN DER VLIETE.

Op 10 november 1484 geven de kerk- en H. Geestmeesters en de ingezetenen van Meer, Meerle en Minderhout volmacht aan twee inwoners (Jan Wouters vanden Elsacker en Severijn Gevaerts) om renten op te nemen ten bedrage van de taxatie voor de "orloge van Ludich" en daarvan brieven te verlijden te Antwerpen.

Jan was gehuwd met N. N..

Uit dit huwelijk:

1 Thomas JANSSONE VAN DEN ELSACKER, geboren in het jaar 1455 te Hoogstraten (waarschijnlijk), wonende te Hoogstraten.

Op 25 maart 1483 verklaart Thomas voor de schepenbank van Hoogstraten dat Sebrecht Jan Claessone, als vader en borg van zijn zonen Hendrik en Adriaan, die een moord begingen op Filips, broeder van Thomas, de zoenbrizf betaald heeft, met daarbij alle onkosten van missen, bedevaarten en penningen.

RAA Hoogstraten nr 11bis f° 87vo.

2 Philippus VAN DEN ELSACKER, geboren in het jaar 1460, vermoord in het jaar 1483 (Hij werd vermoord door Hendrik en Adriaan Jan Claenssone. Hun vader Sebrechts Jan Claenssone heeft een zoenbrief betaald op 25-3-1483).

Terug naar Homepage