Maar hoe wordt een haas een Paashaas en wie kwam op het tegennatuurlijke idee hem eieren te laten leggen?

Paaseieren – letterlijk dus eieren die in de periode rond Pasen worden gelegd – werden als wonderbaarlijk levensmedicijn gezien en konden daarom niet door een ‘simpele kip’ worden gelegd.

Neen, hier moest een bijzonder dier aan te pas komen en daarom viel de keuze vrij snel op de vruchtbaarheidsbrengende haas.

Misschien was de oorspronkelijke uitdrukking van “haantje-de-voorste”  wel “haasje-de-voorste”…wie zal het zeggen?

Wie in elk geval (zoals altijd) zijn zegje moe(s)t doen als het om feestdagen gaat is natuurlijk de katholieke kerk.  Om het verband tussen Pasen en hazen te leren kennen keren we terug naar het jaar 325, meer bepaald ten tijde van het Concilie van Nikaia.

Daar verzoende de rooms-katholieke kerk het feest van de wederopstanding van Jezus, met het heidense voorjaarsfeest van de Germanen. De combinatie van de verrijzenis van Christus met het verrijzen of herrijzen van de vruchtbare lente is nog niet zo ver gezocht, maar nog altijd geen reden om die over de heide huppelende pelsdrager een dozijn eieren te laten leggen natuurlijk.

Lang zou het niet duren want in 751 werd de haas al meteen in de kerkban geslagen door Paus Zacharius die het diertje eerder als symbool van ontucht en “ongezonde geslachtsdrift” beschouwde. Maar het vruchtbare baasje liet zich zelfs door de pauselijke verdoemenis niet van de wijs brengen en was echt niet meer van het Paasfeest weg te denken.

Het duurt evenwel tot 1682 eer de haas (opnieuw) in verband wordt gebracht met het beroep van “eierleverancier”. Een Heidelbergse professor, tevens doctor in de medicijnen, vertelde het in zijn dorp aan iedereen die het horen wilde: de haas brengt (en niet “legt”) met Pasen eieren naar de mensen en die eieren geven de mensen bijzondere gaven.

Tot op de dag van vandaag vertellen ouders aan hun kinderen dat de Paashaas die Paaseieren brengt en ze verstopt in de tuin. De bilogische link is dat sommige vogels inderdaad hun eieren deponeren in zogenmaande ‘hazenleggers’ of nesten. Een historische link is dan weer dat, na de strenge winter (alee tons toch)  normaal voedsel altijd schaars was, behalve eieren. Onmiddellijk na de vastenwaren er dus ook steeds tiekeneikes in overloed en die werden dan gekoppeld aan het (lente)feest. Een derde reden voor het verstoppen van paaseieren vinden we terug bij onze gezonde Vlaamse boeren die aan eieren een ‘genezende kracht’ toedienden en ze op hun erf plantten om aldus de bodem van hun velden vruchtbaarder te maken.

 Tegen het einde van de negentiende eeuw doken de eerste “vermenselijkte” Paashazen op en bleken ze naast hun symbolische geslachtsdrift nog muzikale talenten te hebben ook.

Paashazen met trommeltjes of andere instrumenten, Paashazen gezellig gezeten op parkbankjes of, meer recent, Paashazen op skeelers of op een surfplank,  want de Paashaas gaat met zijn tijd mee. Nog steeds bijzonder populair is “Het Gezin van de Paashaas” waarbij Papa Paashaas met mama Haas en kleine Haasjes samen worden uitgebeeld.

Uiteraard heeft de olijkerd ook een gans gamma aan pluchen varianten maar de meest “authentieke” van deze altijd kroostrijke familie is uiteraard diegene die ook nog een functie heeft … uitgerekend als eierwarmer!

Maar welk kind, dat met smaak een chocoladen haas verorbert, weet bij-God-nog dat het daarmee hèt zinnebeeld van vruchtbaarheid én het symbool voor het ontwaken der natuur naar binnen speelt?

Tot slot nog drie begripsverklaringen. Het woord ‘pasen’ komt enerzijds van het hebreeuwse ‘pashafeest’ maar anderzijds ook van de Kanaänitische godin van de vruchtbaarheid, Ostare genaamd, wat we terugvinden in zowel de Duitse (Germaanse) als Engelse (Agelsaksische) namen ‘Ostern’ en ‘Easter’.  De klokken zijn altijd al symbool geweest voor ‘heropstanding’ en mogen dus van oudsher de lente letterlijk inluden. De leukste hielden we voor ’t laatst: de dag dat Pasen valt is altijd de eerste zondag nà de eerste volle maan in maart, of met andere woorden, de eerste volle maan van de lente. De eerste zondag nà Pasen noemen we ‘Beloken Pasen’, afgeleid van het woord “be-luiken’ of afsluiten.    

Ode aan september

Ook “content” dat die veel te lange, grote zomervakantie er eindelijk op zit? Dan hoor je waarschijnlijk ook bij die categorie van “herfst-types” die al tijdens de hypochondrische hondsdagen in juni reikhalzend uitkijken naar de koelte en de knusheid van deze prille najaarsdagen. Akkoord, vanaf Pasen kijken we net zo reikhalzend uit naar onze, terecht verdiende, grote vakantie, maar dat lange zomerverlof is toch van het goede te veel, en te veel is trop. Niet dat de schoolvakanties al gelijk met de zomersolden zouden moeten stoppen op 31 juli, maar we zouden met z’n allen beter af zijn als het “normale werkritme”  wat rapper aan de orde van de dag kwam. Nu is het aftellen tot D-day alias 1 september, want dàn gaat “hèt” allemaal opnieuw beginnen.

En ja hoor, we zullen ze weer allemaal gehoord hebben op Radio 2, die typische “1-september-liedjes” zoals “’t Is weer voorbij die mooie zomer”,  “’t Is vandaag de eerste schooldag”,  “Sacré Charles Magne” en, later op de dag natuurlijk de onvermijdelijke Elegasten met “Wat heb je vandaag op school geleerd”. En over de eerste schooldag gesproken, heb je deze al gehoord: De nieuwe leraar Engels loopt ook op zijn eerste schooldag een beetje verdwaald door de gangen, stapt dan maar het eerste beste klaslokaal binnen en vraagt “Is this 2 B or not 2 B ?” Of zo mogelijk nog leuker, de nieuwe juf die op haar nieuwe school vraagt waar hààr klas,  “2 C” is, en ze wordt door de leerlingen naar de koer gestuurd …

September… zo veel meer dan “terug naar school”…  l’été indien, Indian Summer, de nazomer en vooral “back to business as usual”…Vanaf nu kan (andermaal op Radio 2) Sandra Stacius met haar opgefokte stemmetje weer dagelijks de pendelaars de daver op het lijf jagen met haar irriterende tijdsmededelingen zoals “Het is nu    RUIMMMMMmmmm   tien minuten over half acht…” of met andere woorden:  wie de trein van vijf voor acht moet halen kan zich maar beter gelijk in het zweet rennen! Voor de rest van zo ’n eerste werkdagje wordt het dan weer aftellen om met oude collega’s of nieuwe vrienden in de late namiddag nog een terrasje mee te pikken en vakantieverhalen op te disselen, al dan niet geplaagd door luie wespen die zonodig een bad moeten nemen in onze van een pittig suikerrandje voorziene cocktail. “De dagen beginnen te korten” en “’t is toch weer vroeger donker…” durft zo een terrasjeszitter dan wel mijmerend te mompelen. Maar “vroeger donker” betekent ook rapper de lichtjes aan, en dat staat toch maar mooi voor knusheid en gezelligheid en lekker binnen. 

September, de naam alleen al heeft  iets magisch, oorspronkelijk de zevende maand van onze westerse kalender maar sinds decennia ook “de eerste maand met de letter “R”, wat betekent dat de mosselen nu op hun best zijn (haha). Enfin, september daar slaan we ons wel doorheen, en dan komt oktober en dat is  uitkijken naar het Chrysantenverlof, de eerste echte vakantiedagen nà die grote. Tijd voor Halloween-gekte, dan komt de nieuwe Beaujaulais er aan, staan Sint-Maarten en de start van het nieuwe carnavalseizoen voor de deur, worden Sint-Niklaasfeestjes gepland en wordt het stilaan  tijd om kerst- en nieuwjaarsdagen voor te bereiden. ’t Zal er weer rap zijn …

   TelexText (2)

TelexTexT (1

Zet zelf UW BERICHT(en) op GentseLeute.be via "Uw mededelingen" en via het gastenboek komt uw aankondiging op onze frontpagina - Het gemiddelde Gentse horecabdrijf heeft altijd twee obers in dienst. De één doet volstrekt niets en de ander zegt steeds "Mijn collega komt zo". - De Fakkel Award 2008 gaat naar ...Zaki !  -  Zegt het ene blondje tegen het andere: "Moede nu wa weten, Kerstdag valt op ne vrijdag..." waarop de andere "Aiaiaiaiaai, toch nie op den dertienden ??" - Van kerst gesproken, dit jaar staat de IJSPISTE voor de laatste maal op het Braunplein; opties voor 2008 zijn Vrijdagmarkt (maar kan en mag niet van de marktkramers), Sint-Pietersplein (weg uit centrum maar hartje studentenbuurt), parkeerterrein Dampoort (waar toch ook al enkele circustenten stonden maar die lokatie krijgt njet van FreeTime) en de Blaarmeersen (nog meer njet); heeft iemand een beter idee? - Zaki krijgt in 2008 de Toni Fakkel Award - Nieuw in onze vaste rubriek "Leute tout court": Jean-Marie spreekt Duits, Beleggingstip van de Post, Grappig nijlpaardje zingt van diene slapende leeuw - kijk ook (nog) eens naar "Buurman wat doet u nu" en "Bert en Ernie met banaan" -- Luc Soens (geboren Gentenaar) en Dirk Dauw (getogen Gentenaar) zijn de laureaten van de Beschermheren van de Stroppendrager; uitreiking op vrijdag 12 oktober in Seleskest - Hadden we al vermeld dat Zaki de Fakkel Award 2008 krijgt ? -- Nog één om niet te missen: www.gent-door-de-jaren.be - Zaki, die dus in 2008 de Fakkel Award krijgt, heeft ook een leuke wepcitee, ga naar www.zaki.be maar wel de cursor gebruiken om het spiegelschrift te lezen.