De schildklier

 

De schildklier is een vlindervormig orgaan; hij bestaat uit twee kwabben, en is in de hals op de luchtpijp gelegen. In de directe omgeving van de schildklier liggen allereerst aan beide zijden de stembandzenuwen. Deze beide zenuwen zorgen ervoor dat onze stembanden kunnen bewegen, en wij dus kunnen spreken.
Tevens liggen direct tegen de schildklier aan, aan de achterzijde, een 4-tal bijschildkliertjes. Er zijn er twee aan de linker kant en twee aan de rechter kant, meestal schuin boven en schuin onder ten opzichte van de schildklier gelegen. Zij maken bijschildklierhormoon (parathormoon), en zorgen voor een goede calcium huishouding in het lichaam.

 

De schildklier produceert schildklierhormoon, een hormoon dat belangrijk is voor de regulatie van onze stofwisseling. De schildklier wordt gereguleerd door twee gebieden in de hersenen, de hypothalamus en de hypofyse, via een zogenaamd feed-back systeem. De besturing ligt in de hypothalamus, die via het hormoon TRH de hypofyse aanstuurt. De hypofyse op zijn beurt reageert daarop door een ander hormoon, het TSH, te maken, en aan het bloed af te geven, om hiermee de productie van hormoon door de schildklier aan te sturen.

De schildklier maakt eigenlijk twee hormonen, namelijk de hormonen T3 (trijodothyronine) en T4 (thyroxine). Deze hormonen worden aan het bloed afgegeven. T3 is het direct werkzame hormoon, T4 is eigenlijk een soort voorloper-hormoon, dat in de lever wordt omgezet in het actieve T3.

Als er voldoende schildklierhormoon in het bloed aanwezig is, dan wordt dat via een terugkoppeling (feedback) gesignaleerd door de hypothalamus en de hypofyse; deze verminderen hierop de productie van respectievelijk TRH en TSH.

Als de schildklier normaal functioneert, dan is de hoeveelheid schildklierhormoon in het bloed ook normaal. De medische term hiervoor is euthyreoidie. Wanneer de schildklierhormoon spiegel van het bloed te hoog is, wordt gesproken van hyperthyreoidie. De term hypothyreoidie slaat op een aandoening, waarbij de schildklier te weinig hormoon produceert.

Struma is de term, die gebezigd wordt voor een 'vergrote schildklier'. Met de functie van de schildklier heeft dit niet direct iets te maken, die kan volstrekt normaal zijn.

Ziekten van de schildklier komen vaak voor. Men schat dat bijna 500.000 Nederlanders een vorm van schildklierziekte hebben. Schildklierziekten komen veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen.

Specifieke aandoeningen van de schildklier:

1. Hyperthyreoidie (te snel werkende schildklier)
2. Hypothyreoidie (te langzaam werkende schildklier)
3. De enkelvoudige knobbel (nodus) in de schildklier
4. Het struma (de onregelmatig vergrote schildklier)