De dialecten die in Beerzel en andere delen van de Zuiderkempen gesproken worden zijn tegenwoordig verworden tot een taal die alleen nog maar geschikt is voor huiselijk, maar ook voor plaatselijk gebruik. Tegen een vreemdeling proberen we min of meer "Algemeen Nederlands" te spreken. Het is de taal die we op school geleerd hebben en die we in de krant lezen, maar vooral die we op radio en televisie horen.

Het is - mijns inziens - een misverstand te denken dat het dialect een onbeschaafde taal zou zijn, tenzij je onbeschaafde woorden en uitdrukkingen gebruikt. Maar die bestaan ook in het A.N. De term A.B.N. is dus betwistbaar, beter is A.N. Ik laat het aan jullie over om te oordelen of het scheldproza van Brusselmans of de triviale taal van Claus en Lannoy erg beschaafd is.

Nu is het zo dat ons dialect - in zijn beschaafde vorm wel te verstaan - stilaan meer gaat lijken op het A.N. Veel kinderen spreken, ook thuis, geen dialect meer. De ouders en grootouders trachten zo goed en zo kwaad als dat kan, thuis A.N. te spreken. Daarenboven spreken de meeste mensen van onze leeftijd - zelfs als ze nog dialect spreken - niet meer hetzelfde dialect
als datgene wat wij spraken in onze kinderjaren. Een gesproken taal is immers een levend, zich voortdurend aanpassend gegeven. In de loop van de tijd is ons dialect dus onafgebroken geëvolueerd. Onze grootouders spraken anders dan wij en gebruikten andere woorden en uitdrukkingen. Beerzelaars van 200 jaren geleden zouden we waarschijnlijk niet zo best meer verstaan, en omgekeerd zij ons niet, zelfs als we het platst mogelijk Bjeizels of Hests van vandaag zouden spreken.

De dialecten zullen ongetwijfeld stilaan verdwijnen, zoals ook de lemen vakwerkhuizen met strooien daken verdwenen zijn. Maar die kunnen we - dank zij onze onvolprezen Dr. Jozef Weyns - nog terugvinden in Bokrijk. Maar een Bokrijk voor dialecten zie ik nog niet voor morgen. Over enkele generaties blijft er wellicht niet veel meer van over. Dat is een spijtige maar mogelijk onvermijdelijke evolutie.

Ons dialect is een Brabants dialect. Wij zijn immers Brabanders en geen Vlamingen. (n.v.d.r. behorend tot het oude graafschap Vlaanderen). Oorspronkelijk werden alleen de bewoners van Oost- en West-Vlaanderen, van Frans- of Zuid-Vlaanderen en van het Nederlandse Zeeuws-Vlaanderen, Vlamingen genoemd. Zij spreken trouwens nu nog dialecten die zeer verwant zijn met mekaar, en…zeer verschillend van het onze. Ook de Limburgers spreken een ander, meer zangerig dialect, dat stilaan via de ich, mich en dich van de Maaskant overgaat in het Duits dialect dat in de streek van Aken gesproken wordt.

Natuurlijk zijn er plaatselijke verschillen in onze Brabantse dialecten. Iemand van Itegem en van Schriek spreekt reeds anders dan iemand van Heist. Maar we hebben niet de minste moeite om hen te verstaan. Ook niet iemand van Turnhout of van Tienen of van Breda en Eindhoven uit de Nederlandse provincie Noord-Brabant. Want allemaal spreken ze een Brabants dialect. We hebben soms wel wat moeite om iemand van Tongeren of van Roeselare te begrijpen, want zij spreken Limburgs en Vlaams, of liever Vlaanders sinds wij ook - de Brabants- en Limburgs- sprekenden, "Vlaams"-sprekenden genoemd worden.

Zoals wij weten zijn onze dialecten langzaam gegroeid uit het oer-Germaans dat enkele duizenden jaren geleden door volksstammen gesproken werd die waarschijnlijk in Zuid-Skandinavië woonden en die zich in de loop van de eeuwen verspreid hebben over Noord-en West-Europa. Dit echte oer-Germaans is nooit een geschreven taal geweest, zoals dat wel het geval was met het Latijn, het Hebreeuws, het Egyptisch en nog zoveel andere oude talen.

Ook het Noors, het Zweeds, het Deens, het IJslands, het Duits, het Engels en natuurlijk het Nederlands zijn aan dat oer-Germaans ontsproten. Uit het Latijn ontstonden: het Frans, het Italiaans, het Spaans, het Portugees, het Roemeens en nog enkele weinig gesproken talen zoals het Zwitserse Reto-Romaans. Al die voornoemde taalrichtingen behoren dan weer tot een oergroep die men het Indogermaans noemt. Het was de oertaal die gesproken werd van India tot IJsland.  Ook de Slavische talen behoren daartoe.

Al deze talen hebben invloeden ondergaan van mekaar. De Germaanse talen hebben veel woorden uit het Latijn overgenomen. Het Latijn was immers gedurende honderden jaren de internationale taal. De Rooms-Katholieke kerk is trouwens in haar ceremoniële taal pas sinds enkele decennia overgeschakeld op de volkstaal. Onze generatie kent nog hele misteksten - die we niet altijd begrepen - uit het hoofd. Denk maar aan : ""Dominus vobiscum… et cum spiritu tuo". Als misdienaar hadden wij wel een karton bij de hand waarop de juiste woorden stonden, maar veel eenvoudige mensen in de kerk maakten er soms nogal wat van!

De rol van het Latijn is nu overgenomen door het Engels. Maar Engels heeft ook zeer veel Franse woorden overgenomen. Het gevolg daarvan is dat de volkse benamingen nog van Germaanse oorsprong zijn, terwijl de meer ‘verfijnde’ woorden van het Frans zijn overgenomen. Zo is een koe, a cow als ze nog in de wei staat, maar wordt het "beef" als ze in de keuken belandt; hetzelfde voor sheep en motton, "cutlet" enz.

Al het voorgaande - misschien nogal schoolmeesterachtig gebracht - was een aanloop om te komen tot de Zuidkempische dialecten te komen.  Het oude Land van Heist omvatte - zoals wij allemaal weten - Heist, Hallaar en Booischot met daarenboven de gehuchten : Goor, Laar; Zonderschot, Pijpelheide, Werft, Achterheide enz. Behalve kleine verschillen werd en wordt daar hetzelfde dialect gesproken. Vanaf Itegem beginnen Kempische klanken te overheersen en vanaf Schriek, Beerzel, Tremelo gaan we stilaan naar het Leuvense over. In Hest zegt men veel tegen veel, maar in Itegem is dat veul, in Berlaar vuil en in Schriek en Beerzel, waar een nauwverwant dialect gesproken wordt, is dat vijl.