Info

Hoe werkt een accordeon?

- Werking van een Accordeon

Een accordeon is een muziekinstrument en wordt vanwege de manier van geluidvoortbrenging tot de aërofonen gerekend. Op basis van de bespeling is het een toetsinstrument. Het instrument wordt accordeon genoemd vanwege de constructie van het mechaniek van de linkerhand. Door een matrix van stangen en knoppen wordt een drietal tonen tegelijk geproduceerd, een akkoord.

De accordeon werkt volgens hetzelfde principe als een mondharmonica. De lucht wordt hier echter aangevoerd door een balg. In de kast zitten de tongen die het geluid voortbrengen. Een groep van 1 of meer tongen noemt men een register. Door middel van knoppen boven de toetsen kan men tijdens het bespelen van register wisselen. Soms worden één of meer registerknoppen zo gemonteerd dat ze al spelend met de kin te bedienen zijn (kinregister) of (eveneens al spelend) met de onderarm. Meestal betreft het dan het 'master'-register waarmee alle tongen voor die toon tegelijk van lucht worden voorzien.

Een accordeon wordt vaak verward met andere instrumenten die gebaseerd zijn op het gebruik van doorslaande tongen, zoals de trekzak of harmonica, de concertina en de bandoneon. Een accordeon is echter niet wisseltonig; bij trekken en duwen wordt dezelfde toon geproduceerd. Een accordeon wordt wel eens beschreven als buik-orgel.

Accordeons worden gemaakt met aan de rechterhand een pianoklavier klavieraccordeon of met 3 tot 5 rijen knoppen knopaccordeon.

De baskant (linkerhand) van de accordeon heeft ruwweg de volgende indeling:

... C    G    D    A   E   B   F#  C#  G#  D#  A#   F    C    ...        tertsen
 ... Ab   Eb   Bb   F   C   G   D   A   E   B   F#   C#   G#   ...       grondtoon
  ... ab   eb   bb   f   c   g   d   a   e   b   f#   c#   g#   ...      majeur akkoord
   ... abm  ebm  Bbm  fm  cm  gm  dm  am  em  bm  f#m  c#m  g#m  ...     mineur akkoord
    ... ab7  eb7  Bb7  f7  c7  g7  d7  a7  e7  b7  f#7  c#7  g#7  ...    septiem akkoord
     ... abd7 ebd7 Bbd7 fd7 cd7 gd7 dd7 ad7 ed7 bd7 f#d7 c#d7 g#d7 ...   verminderd akkoord

De baskant (linkerhand) van veel knopaccordeons heeft vaak een iets andere indeling met een extra rij voor de kleine tertsen, en weglating van de verminderde akkoorden (die al bijzonder makkelijk liggen in de rechterhand):

... B    Gb  Db   Ab  Eb  Bb   F   C   G   D   A   E    B    ...         kleine tertsen 
 ... C    G    D    A   E   B   F#  C#  G#  D#  A#   F    C    ...       tertsen
  ... Ab   Eb   Bb   F   C   G   D   A   E   B   F#   C#   G#   ...      grondtoon 
   ... ab   eb   bb   f   c   g   d   a   e   b   f#   c#   g#   ...     majeur akkoord 
    ... abm  ebm  Bbm  fm  cm  gm  dm  am  em  bm  f#m  c#m  g#m  ...    mineur akkoord
     ... ab7  eb7  Bb7  f7  c7  g7  d7  a7  e7  b7  f#7  c#7  g#7  ...   septiem akkoord