Comité Zoersel Going

 

 
 
Het Dorpsleven


Het meest poëtische moment beleefde ik als in de avondschemering een herder fluit speelde op het cadans van zijn stappende kudde.
PICT0796
In ons veeteeltproject hebben we de zware runderen vervangen door lichtere ezels als trekdieren.

Neembomen zijn daar onze lindebomen.  Ze spelen een centrale rol in het gemeenschapsleven.  Het is prettig eronder te vertoeven.  Ze hebben een eigen microklimaat.
Neemboomtakken gebruiken dorpelingen bij al hun woonconstructies.  Elk jaar wordt een boomplantweek georganiseerd. Het blad gebruikt men voor thee en de vrouwen persen geneeskrachtige olie uit de vruchten.  Het is aangenaam te fietsen in de schaduw van neemboomlanen. De wortels zijn welkome zitplaatsen.  
Men bouwt woningen op drie manieren.

  • De eenvoudigste is de leem op elkaar stapelen.
  • De tweede is zoals hierboven. De leem wordt in  vormen geperst en gedroogd in de zon.
  • De derde is stenen bakken.  Hiervoor heeft men veel hout en rundermest nodig, wat belastend is voor het mileu .


Bij de gastheer Bello.

Geen keukenhanddoeken, kasten, afwasmachines, bestek en vaat. Alles droogt in open lucht.

Een vlugge, kleurige huisbewoner. Deze gekko leeft van muggen en andere insecten.

De kippen eten de resten. Wij eten de kippen. De eieren worden niet gegeten.

Evelien heeft geen hulp nodig voor haar watervoorziening.

De waterputdelver is altijd goedgeluimd.


Een oom heeft het enige begroeide erf met geneeskrachtige planten.
 
Een gezellige living met een schaal onmisbaar drinkwater en de dieren op stal.

Elke dag is er markt in een andere wijk. De mayo of droogstaande rivier is een heel geschikte plaats met zijn vele lommerrijke bomen. Mannen gaan er steevast om bilbil te drinken, het bier dat hun vrouwen brouwen van rode sorghum. Bonenbeignets  in zelfgeperste arachideolie zijn een vaste tractatie.

Grassen in overvloed om zetels, legkasten, verkoopstogen en bedonderstellen te maken.
Een kast kostte 1000 fcfa of €1,5.

Een heel onaangenaam cadeautje. Iets warms in mijn hand. Een fiere tiener katapulteerde een prachtig vogeltje.

Herders en kinderen schieten graag op al wat vliegt.
Regelmatig jagen groepen in een vlakbij gelegen reservaat. Egeltjes zijn beschermd, maar werden mij geserveerd, waarvoor ik het dorpshoofd interpelleerde.

We vonden deze informatie in de hoek van een vuil klaslokaal. Met de kinderen hebben we grote kuis gehouden.


Deze meester heeft zelf stenen zitgelegenheden  gemetst.
 
Dit is de katholieke kerk in Going.


Vooraan muziekinstrumenten.

Leven van feest naar feest

De jeugd van Going houdt van samen muziek maken, dansen, lachen, zingen.

De Toupouris uit een buurdorp worden gevraagd voor animatie.

Ze worden nadien getrakteerd op bilbil.

Gevechtssport spreekt de jeugd aan. Kleine meisjes zijn  de meest fervente beoefenaars in het daaropvolgend jeugdatelier. Gevechtssport zou hen weerbaar maken. In deze groep zijn geen meisjes.

Op de achtergrond mist van woestijnzand uit Tjaad.

Alle scholen van Going zijn vertegenwoordigd op de leerlingendag.

 
Het kleinste schooltje in Going heeft geluk.
Een leerkracht kan prachtig zingen en toneelspelen.
Ze heeft gestudeerd in de hoofdstad Yaounde.


De kleine koning ontvangt  huwelijkskandidaten voor zijn dochter, die ze stuk voor stuk weigert. Ministers en onderwijzers zijn allemaal dieven, tot een boer zich met succes aanmeldt. Ze lust graag  zijn mango’s.

De vrouwen van de alfabetisatiegroep stappen mee met de scholen.


De Djoras of wijkverantwoordelijken zitten op de ereplaatsen.
Een meisje dat de eerste prijs kreeg, wou niet op de foto.


Op de dag van de vrouw is een nieuwe vrouwengroep opgestart. Hier vlnr. de voorzitster, secretaresse en penningmeesteres.
De voorzitster begeleidde, samen met mij, de vrouwenstoet met tamtams. Dat was ongebruikelijk voor vrouwen!


Mayella nam me onder haar hoede in de stoet.


De Lawan moest vrouwen kalmeren. Herriemaaksters vonden het onterecht dat bestuursvrouwen van de partij van de président een sari  voor de dag van de vrouw gekregen hadden. Volgens hen had iedereen er evenveel recht op.


De algemene voorzitster van de vrouwenbeweging, naast de Lawan, nam het woord.


Soudi verwende zijn vrouw Brigitte en mij  met een warme maaltijd op de vrouwendag .


Stokken horen altijd bij het dansen.

Veel Nederlandstalige T-shirts.

Djoro Amadou met zijn vrouwen. Tête à tête is nog niet vanzelfsprekend.


Diakenviering van protestanten in open lucht onder neembomen. Voor de eerste maal zag ik na de wijding Kameroense mannen hun vrouw omhelsen. De diaken en hun vrouwen reageerden onwennig.


Gans het dorp woont de viering bij en de Lawan geeft een toespraak.


We schaften zijn zelfgemaakte gitaren aan voor het jeugdatelier. Hij ging niet in op het aanbod betaalde muziekles te geven omdat zijn kameraad niet meekwam. Hij moest ook ver te voet.


Djoro Amadou gaf als afscheidsgeschenk rijst en een mortier om hem te pellen. Het kon juist in mijn grote reiskoffer. Zijn droge rijstsoort  groeit op de sahelbodem. Stijn Derammelare nam de rijst mee naar Malawi, waar hij ook gedijt.

Voeding


Hun hoofdvoeding is sorghum, een oergierstsoort. Eerst wordt de gele en laatst de witte geteeld omdat die het minste water nodig heeft.

Het graan wordt van zijn buitense omhulsels ontdaan. .


De rode wordt het meest geconsumeerd. Hij leent zich heel goed voor bereiding van bier en is geneeskrachtig.


La boule is dagelijkse kost en wordt samen met la sauce gegeten


Verse gombo wordt in schijfjes gesneden en gedroogd. Gombo vers of gedroogd dikt de saus en is eveneens een waardevol voedingsmiddel.


De maaltijd wordt gebracht, op het hoofd gedragen, vaak door kinderen. In de grote pan is la boule. sorghum of maismeel tot een bol gegaard. In de kleine pan is la sauce .


La boule met maïs en gombo met groenten en boontjes. Men gebruikt ook vaak bladeren van wilde planten en gedroogde visjes of vlees.


De tweede vrouw van de Lawan zorgde voor een verrassing. Ze bracht een lekkere maaltijd . We gebruikten voor de eerste maal onze nieuwe feestborden.
.

Rode verzorgt de maaltijd voor de bouwwerkers.


De Lawan bestelt de maaltijd voor hem en zijn Djoros die hij mee wilt nemen. 


Pompoen bereid in de zonneoven.


Graanmarkt in Kaélé. Na de oogst in september is het graan het goedkoopst 8000FCFA of €12,60 per zak (80kgr).De prijs kan verviervoudigen in juli en augustus.


In de stad is er meer keus.

De weg van Going naar Lara, met de bergen op de achtergrond.

Zijne heiligheid de Lamido van Lara

Lamido Amadou was geliefd en milieubewust. Hij leefde traditioneel zoals zijn mensen. De Lamido heeft een tiental dorpen onder zijn bevoegdheid . Enkele malen bracht hij zijn Lawannen of dorpshoofden samen.voor onze projecten. Hij stelde zijn zoon aan als opvolger. De Lamido is zo arm als zijn bevolking.
De Lamido had een gebouw voor een zonneovenatelier waarvan het dak diende hersteld te worden. Wij hadden geen geld meer voor die herstelling en geen plaats voor het karton van de zonneovens. In hutten eten de termieten het karton op.  We plannen dit jaar de nieuwe Lamido in Lara te steunen met onze projecten.     
Zijne majesteit de Lamido is gestorven in april 2011.
De Lamido is  gestorven na een hongerstaking. We wilden hem helpen met een heupoperatie. Reeds twee jaar kon hij niet meer lopen.
De Lamido verbleef in Douala om aan te sterken, terwijl ik in Going 1.700km verder werkte. De medische kosten zou CoZoeGo betalen. De voorverzorging was voor de familie ter plaatse, die daar niet in slaagde.  Hij was erg ontgoocheld in zijn eigen mensen, doch hij had ook een drank- en rookprobleem.

Voor de chefferie van de Lamido ontdoet men zich van schoeisel, behalve bezoekers.