Olympische Spelen - Antwerpen 1920      

Historiek 1920

Kort na de Eerste Wereldoorlog telt Antwerpen een record aantal van ruim 300 000 inwoners, gehuisvest in 41 186 woningen.
De 19de-eeuwse omwalling omsingelt nog steeds de stad die slechts door de stadspoorten en enkele doorsteken toegankelijk is. Grachten en vestingwerken liggen er verwaarloosd bij, een uitgelezen terrein voor de stadsjeugd om te ravotten en verstoppertje te spelen.

Het Wilrijkse Plein is een grote, gapende vlakte. Van 17 juli tot 1 augustus 1920 heeft er de olympische vliegveertiendaagse plaats in aanwezigheid van koning Albert I. Na de vlieghappening kunnen de dappersten er vanaf de 'Aérodrome de Wilryck' met een klein vliegtuigje opstijgen voor een panoramische vlucht boven de stad.
Jan Olieslagers, oorlogsheld en 'Antwerpse duivel' zit aan de stuurknuppel.

Snel na de oorlogsperikelen komt ook het uitgaansleven terug op gang. De Zoo krijgt nieuwe bewoners. Roofdieren en gifslangen zijn immers bij de aanvang van de Eerste Wereldoorlog afgemaakt om te verhinderen dat ze na een bombardement zouden ontsnappen. Ander specimen is wegens het nijpend voedseltekort via Antwerpse slagers in Antwerpse magen terechtgekomen.

Erg populair zijn de café chantants, waar plaatselijke vedetten de populairste schlagers zingen. Het Statiekwartier spant de kroon met op het Astridplein het ene café na het andere met… uitsluitend mannelijke kelners. 's Zondags is een uitstapje buiten de stad naar de Dikke Mee op de grens van Berchem en Wilrijk bijna verplichte kost. De nieuwe parken Middelheim, Den Brandt en Nachtegalenpark zijn er erg in trek.

Grootste attractie is toch een daguitstap naar het Sint-Anneke op Linkeroever dat enkel met een veerboot te bereiken is. Het wachten op de veerboot werd steevast ingekort met het nuttigen van een 'dikkop' op het Steenplein. Aangekomen op het Vlaams Hoofd, staan een wandeling door de pittoreske dorpskern van Sint-Anna en een portie mosselen of paling in 't groen op het programma.

's Avonds zorgen theaters en danszalen voor vermaak. In geen tijd zal de cinema Antwerpen en de Antwerpenaars veroveren zodat de Scheldestad rond 1930 niet minder dan 46 filmzalen telt. In het olympische jaar 1920 liep het in cinema Valentino storm voor de eerste Antwerpse én Vlaamse film: 'De storm des levens, een drama in 5 deelen'. Chaplin realiseert dat jaar The Kid.

De haven begint opnieuw op volle toeren te draaien, maar de noordelijke polderdorpen zullen nog even buiten schot blijven en behouden hun landelijk karakter. Oorderen telt 1 500 inwoners. Ook de industrie begint weer op gang te komen. Grote bedrijven als Ford en General Motors laten hun oog op Antwerpen vallen. Bell Telephone wordt voor decennia een begrip op het Zuid. Groot nieuws voor de Antwerpse kranten: op 14 augustus wordt voor de eerste maal vanuit Antwerpen een foto overgeseind van Le Courrier d'Anvers naar Le Matin in Parijs, door middel van de 'belinographe'.

Na hun inzet voor het vaderland eisen mannen én vrouwen nu hun rechten, vaak met succes: algemeen enkelvoudig stemrecht in 1918 en de 8-urendag voor metaal-, haven- en mijnwerkers in 1921. Van pensioen, kinderbijslag en betaald verlof kunnen ze enkel nog dromen. Na de Eerste Wereldoorlog blijven vele Antwerpse vrouwen aan het werk als bediende of telefoniste om het gezinsinkomen te verhogen. Het winkelaanbod verruimt immers in de Scheldestad. Er duiken winkels op gespecialiseerd in koloniale waren, waaronder altijd een ruim assortiment koffie en thee maar ook blikken ananas, 'carafajap' en exotische kruiden. Macaroni behoort nog tot de duurdere producten.

Op politiek vlak volgt na de Eerste Wereldoorlog een grote ommekeer. De liberaal Jan De Vos is burgemeester maar Antwerpen staat aan de vooravond van het mystiek huwelijk tussen Frans Van Cauwelaert en Camille Huysmans in 1921 waarbij de liberalen hun jarenlange dominantie van het stadsbestuur zullen kwijtspelen.

Op 11 juli 1920 houdt heel Antwerpen de adem in. In de nasleep van het activisme wordt de 19-jarige linkse flamingant Herman van den Reeck in de nasleep van een verboden Guldensporenherdenking door een politieman neergeschoten.

Maar zoals de rest van België begint Antwerpen hoopvol aan het nieuwe decennium. Iedereen wil zo snel mogelijk uit het nare dal van de Eerste Wereldoorlog klauteren. Het optimisme resulteert in een record aantal huwelijken van 5 166 in 1920 t.o.v. 1 639 in 1918. Alles staat in het teken van vrede en herstel.

Wanneer op 14 augustus 1920 in Antwerpen de VIIde Olympische Spelen plechtig geopend worden, zullen duizenden witte duiven de internationale vredesgedachte beklemtonen.

(Bron: stadsarchief Antwerpen)