Bij gelegenheid van de ramadan, de vastenmaand van de moslims,
schenken we ieder jaar aandacht aan een of andere organisatie van moslims in
Hasselt. Dit jaar begint de ramadan op 27 oktober 2004. Naar aanleiding daarvan
ging ik op bezoek bij de vzw Guido Gezelle
De vzw Guido Gezelle is een studentenhuis. Het is gelegen op de
Martelarenlaan , op de kleine buitenring van Hasselt, tegenover de provinciale
bibliotheek. Daar verblijven 10 allochtone studenten van secundair onderwijs.
Het studentenhuis Guido Gezelle op de Martelarenlaan
Ik had een vraaggesprek met Bahattin, administrator en mede-oprichter,
Özkan en Yavuz, studiebegeleiders, Omer, Fathi en Senel, studenten. Het
gesprek vond plaats in de grote mooie ontmoetingsruimte op de 3de verdieping
van het centrum. Na het gesprek werden alle studenten opgeroepen voor een
groepsfoto.
9 van de 10 studenten, de twee studiebegeleiders en ikzelf
Ik word het stilaan gewoon om mijn schoenen uit te doen bij
het binnenkomen van een huis van moslims. Kou aan je voeten krijg je niet,
want overal is de vloer met tapijt bedekt. Er is veel ruimte in dit huis.
Er is een pingponglokaal. Er zijn verschillende studeervertrekken, een eetplaats,
keuken en kamers waar 3 à 4 studenten per kamer slapen.
Sinds 1 januari 1998 is de vzw op dit adres gevestigd. Voordien,
tussen 1994-1997, was ze gehuisvest in de Paalsteenstraat, 2de huis rechts
over de spoorweg, grondgebied Kiewit. In het begin stonden de buren argwanig
tegenover dit Turkse studentenhuis, maar na een opendeurdag en gesprekken
ebde de argwaan weg.
Het studentenhuis werd vzw Guido Gezelle genoemd. Mede-oprichter Bahattin
leerde in het 6de leerjaar gedichten van Guido Gezelle uit het geheugen. Guido
Gezelle als leraar en sociaal bewogen mens maakte diepe indruk op hem. Bahattin
was een leergierig kind en bezocht de plaatselijke bibliotheek van Beringen-Mijn
die de naam Guido Gezelle droeg. Dit gebouw werd later door de Turkse Unie
aangekocht. Met de keuze voor de naam vzw Guido Gezelle willen de stichters
hun wil tot integratie benadrukken.
In dit studentenhuis ligt de klemtoon op studeren. Daarom wordt
er voor hen gekookt en gepoetst. De studenten staan op om 7.30 u. Na het gemeenschappelijk
ontbijt vertrekt ieder naar zijn eigen school. Rond 16.00 komen de studenten
van school terug. Ze ontspannen zich, grotendeels gemeenschappelijk. Om 18.00
u. gebruiken ze het avondmaal. Ze studeren van 19.00 u. tot 21.00 u. Dan nemen
ze nog wat ontspanning en om 23.00 u. is het compleet stil in het huis. Wie
wil, kan het gebed tijdens de dag verrichten, maar is hiertoe niet verplicht.
De nadruk ligt op studeren
Studenten van dit huis boeken goede resultaten. Hier wordt studie
gestimuleerd. “We worden minder afgeleid. We voelen niet de behoefte
om buitenshuis vrienden op te zoeken omdat we in dit huis onze vrienden hebben.
We krijgen kansen en voldoende ruimte om te studeren. En eventueel krijgen
we bijles.” Deze studenten zijn extra gemotiveerd en zijn van plan om
hogere studies te doen. Ook de ouders zijn gelukkig dat hun kinderen slagen
in hun studies en waarderen dit studentenhuis.
Özkan Yilmaz, laatstejaars universiteitsstudent informatica,
en Atac Yavuz, een Franstalige allochtoon uit Luik, begeleiden de studenten.
de administrator en mede-oprichter Bahattin Koçak, de twee
studiebegeleiders Özkan Yilmaz en Yavuz Ataç.
Voor de meisjes moest de studiebegeleiding van internen worden
stopgezet omdat een vrouwelijke begeleidster trouwde en niet meer beschikbaar
was voor deze taak.
Na hun secundair onderwijs verhuizen de studenten die hoger
onderwijs volgen, naar een appartement in de buurt. Daar verblijven momenteel
4 studenten.
Begeleiding van externen
De vzw Guido Gezelle is echter meer dan een studentenhuis. Het
is een studiebegeleidingsproject voor allochtone kinderen en jongeren en ouderondersteuning.
Een onderdeel van dit project is de studiebegeleiding van ongeveer 100 externen
van het secundair onderwijs in Beringen, Diest, Hasselt, Heusden-Zolder, Leopoldsburg
en Mol. In Genk en Maasmechelen heeft een nieuwe organisatie deze taak overgenomen.
Drie volwassen begeleiders, zelf student in het hoger onderwijs,
komen regelmatig met een groep allochtone jongeren samen.
In 2003 werd het project Lucerna, een studiebegeleidingsdienst
voor kinderen van het lager onderwijs opgestart in Beringen. Het bestaat uit
een naschoolse werking van 3 x 2 u. per week. Allochtone studenten begeleiden
deze kinderen in groepjes van 3-5 kinderen.
Zomerschool
De zomerschool werd in 2000 gestart in Heusden-Zolder. Dit jaar
ging de zomerschool voor de 3de maal door, in Heusden-Zolder en Beringen.
Deze zomerschool bestaat erin dat kinderen van het lager onderwijs tijdens
de weekdagen van de maand juli van 9.00-13.30 u. een programma van educatieve
en ontspannende activiteiten worden aangeboden, zoals uitstapjes, taallessen,
wiskunde, Turks en zoveel meer. Het is de bedoeling om schoolachterstand te
voorkomen en om de kinderen die niet op vakantie kunnen gaan, een zinvolle
vakantie te bezorgen.
In Beringen kwamen 40 en in Heusden-Zolder 30 kinderen naar de zomerschool.
Ouderondersteuning
De vzw Guido Gezelle beseft dat studies van kinderen en jongeren
slechts kan slagen wanneer de ouders zelf hun dochters en zonen stimuleren
en ze hen aanzetten tot goede resultaten. Daarom richt de vzw activiteiten
voor ouders in, b.v. over studiebegeleiding, en zorgt ze voor begeleiding
van de ouders naar het schoolcontact.
Besluit
Ik bewonder dit project. Het gaat uit van de gedachte dat grote
broer of zus verantwoordelijkheid en zorg draagt voor de jongere en helpt
in de opvoeding en studie. Dit project wil de slaagkansen van allochtone kinderen
en jongeren vergroten en zo hun integratie in de maatschappij van de toekomst
bevorderen.
De oprichters van dit project zijn sterk sociaal bewogen. Ze zijn tevens moslimgelovigen
met een open kijk op onze samenleving.
Over hetzelfde onderwerp : Archief LIMBURGS MOZAÏEK
juni 2000 . TURKSE STUDENTENHUIZEN IN HASSELT
De vzw Guido Gezelle begeleidt Turkse studenten, momenteel runt
ze vier studentenhuizen in de stad en heeft ze 36 studenten onder haar hoede.
Er is een studentenhuis voor twintig jongens tussen dertien
en achttien die secundair onderwijs volgen. Twaalf van hen verblijven intern,
acht volgen de begeleiding en komen enkele nachten per week of tijdens het
weekend logeren in het hoofdkwartier van de vzw aan de Martelarenlaan. In
drie huizen verblijven studenten die hoger onderwijs volgen: een lokatie enkel
voor meisjes (met vijf studenten) en twee huizen voor jongens met samen elf
studenten.
Hoe het begon
De vzw Guido Gezelle is vijf jaar geleden opgericht door een
groepje twintigers. Bahattin Kocak:"Het idee ontstond eerder toevallig.
We hadden een discussie over onze eigen schoolervaringen: wat is er mis gegaan?
Waarom zijn de meesten van ons mislukt in het hoger onderwijs? Turkse jongeren
zijn toch niet dommer dan de anderen en zeker even goed in staat om een diploma
te behalen. Hoe kunnen wij de generatie na ons helpen en ondersteunen in hun
schoolcarrière? Eén belangrijke factor is dat onze ouders te
weinig weten over het onderwijssysteem in België. Onze vaders zijn gewone
arbeiders en konden ons niet ondersteunen bij het studeren.
Wij wilden een project opstarten om daar iets aan te doen. We
wisten dat de concrete steun van oudere broers en zussen doorslaggevend kan
zijn voor een goede schoolloopbaan van de jongere kinderen in het gezin en
die rol wilden wij als studiebegeleiders opnemen voor de jongeren. Dat is
de meerwaarde van onze aanpak."
En met succes. Van alle studenten die in één van
de huizen van Guido Gezelle meedraaien slaagt elk jaar 85 %. Bahattin is fier
op dit resultaat. Eind dit schooljaar zal hun eerste student zijn einddiploma
behalen: een informaticus.
Vrijwilligers
In het begin was het een zware opdracht voor de vrijwilligers
van de vzw: zij stonden in voor huisvesting, voor eten. En tegelijkertijd
voor de studiebegeleiding: jongeren motiveren, rapportopvolging, gesprekken
met leerkrachten en directie, huiswerkbegeleiding, jongeren leren leren, studiehouding
bijbrengen, opvolgen van de oudercontacten op school en die informatie daarna
doorgeven aan de ouders. Nu, na vijf jaar werking staan de studenten van het
hoger onderwijs mee in voor de begeleiding en opvolging van de jongens van
het secundair ondewijs.
Concreet betekent dit dat elke student hoger onderwijs een viertal
jongeren heeft die hij begeleidt. Om beurten komen zij s' avonds studiebegeleiding
geven en dit elk in hun vakgebied. Zij geven studietips en helpen bij het
opmaken van studieschema's, ze leggen moeilijke leerstof uit. Ook zorgen ze
voor ontspannende activiteiten, op die manier houden ze de groepsgeest erin.
Regime
Nurettin Yagmuroglu is eerstejaars van de Hogeschool Limburg,
hij volgt de opleiding regentaat wiskunde-economie en staat mee in voor de
begeleiding van de jongeren. Hij geeft de dagelijkse gang van zaken in het
studentenhuis aan de Martelarenlaan. "Elke morgen staan we om zeven uur
op en ontbijten we samen. Daarna gaat iedereen naar school, de meeste jongens
gaan naar het Koninklijk Atheneum in het centrum hier vlakbij. Na school is
er twee uur gereserveerd voor studeren en studiebegeleiding. 's Avonds is
er tijd voor sport of ontspanning. Sommigen gaan trainen in de sporthal. Om
tien uur gaan we slapen. Op de slaapkamers babbelen ze nog wat na: ze slapen
hier met drie of meer in één kamer. Jongens die zich niet aan
de regels mogen niet meedoen met ontspanningsactiviteiten. In het ergste geval
kunnen ze geschorst worden en sturen we ze voor een paar dagen terug naar
huis. In de voorbije vijf jaar hebben we slechts éénmaal iemand
een paar dagen naar huis moeten sturen. Het ging om een echte pestkop maar
achteraf heeft hij zich nooit meer misdragen."
Bahattin: "Dankzij de inschakeling van deze begeleiders-studenten
kunnen wij, de oprichters, ons nu bezig houden met de praktische organisatie
van het studentenhuis: geschikte huizen zoeken, financiën opvolgen, …
Guido Gezelle ?
De vzw is genoemd naar de bekende Vlaamse dichter. Een teken
van integratie. Ook omdat Guido Gezelle zich als katholiek priester op school
inzette voor studenten. Bahattin: "In die zin is zijn taak te vergelijken
met die van ons: we begeleiden jongeren bij hun studies. Dat wij moslim zijn
en hij katholiek doet dan niet echt terzake."
De vzw heeft geen uitgesproken islamitisch karakter. Volgens
Bahattin (die voor zijn beroep godsdienstleerkracht is en verder nog freelanced
voor een Turkse krant en televisiezender) wil de vzw op de eerste plaats studiebegeleiding
aanbieden. Jongeren die dat willen krijgen de kans om dagelijks te bidden.
"Maar we verplichten ze niet. We geven hier ook geen godsdienst- of koranlessen.
Tijdens de ramadan vasten ze hier bijna allemaal en dit uit vrije wil."
Geen internaat
Bahattin wil benadrukken dat hun studentenhuis geen internaat
is. Het is geen opvang voor probleemjongeren uit zwakke gezinnen of voor jongeren
die iets mispeuterd hebben. Dit is alleszins niet het geval. Hij spreekt liever
over een studiebegeleidingscentrum waar studenten ook kunnen verblijven.
De Turkse gemeenschap in Limburg is er geïnteresseerd en
de vzw krijgt dan ook veel aanvragen van ouders. Slechts één
derde van de aanvragen kunnen ze aanvaarden. Daarbij kiezen ze sterke studenten
uit omdat die goede slaagkansen hebben in het hoger onderwijs. Eén
jongen volgt nu beroeps en hij werd toegelaten omdat men erin gelooft dat
hij toch goed kan presteren indien hij intens wordt begeleid.
Voorlopig is er ook nog geen plaats voor meisjes die middelbaar
onderwijs volgen. Dat komt misschien nog wel, wanneer enkele van onze studenten-meisjes
hoger onderwijs sterk genoeg zullen zijn om de begeleiding op te nemen. Dan
moet er ook geschikte huisvesting gevonden worden en voorlopig heeft de vzw
financieel nog niet voldoende armslag.
Buren
Bahattin wil ook dat de gewone Hasselaar het studentenhuis kent
en weet wat ze doen. Zo hebben ze dit jaar op de derde dag van het offerfeest
de buren uitgenodigd. Zeven buren hebben meegefeest en waren zeer enthousiast.
Bahattin werkt ook samen met de plaatselijke integratiedienst en is zelfs
voorzitter van de lokale integratieraad. Ze krijgen, ook positieve respons
van de scjhool. "De directeur van het Atheneum zei dat onze studenten
zich beeter gedrgaen dan de doorsnee-Belgische leerling. Bijvoorbeeld: onze
studenten begroeten de leerkrachten 's morgens."
(inserts)
Coskun Önder (17) uit Lommel. "Op school ging het
niet goed, ik had de verkeerde vrienden. Mijn vader dacht aan mijn toekomst
en stuurde mij naar het studentenhuis. Nu gaat het beter met mijn schoolresultaten.
Hier moet ik leren, want ik heb geen andere keuze. "
Baloglu Seyfullah (14) uit Beringen. "Thuis studeerde ik
nooit , ik wilde altijd maar buiten spelen met mijn vrienden. In het studentenhuis
kan ik beter studeren. Dit is belangrijk want ik wil later architect worden.
t 'Is hier leuk, we kunnen overal te voet naar toe."
Yilmas Ahmet (13) uit Maasmechelen. " Een vriend van mij,
die hier al was vertelde me over het studentenhuis. Ik heb toen aan mijn ouders
gevraagd of ik me ook mocht aanmelden. Mijn ouders vonden het een goed idee,
want thuis kon ik niet goed studeren. Ik wilde elke avond buiten voetballen.
Hier in het studentenhuis kan ik beter studeren en toch nog sporten."
Een ander interessant initiatief vindt plaats in Hasselt. Oudere
Turkse studenten leven samen met jongere scholieren in een soort internaat
en begeleiden de jongeren. De naam van het centrum is heel Westers, namelijk
Guido Gezelle. (HBvL, 28 juni 2000) De VZW Guido Gezelle geeft Turkse studenten
een bed, eten en –vooral – begeleiding. Op dit ogenblik worden
36 studenten opgevangen in 4 gemeenschapshuizen in Hasselt. Studenten uit
zowel het middelbaar als het hoger onderwijs wonen hier samen. “Begin
jaren ’90 hadden we het idee om iets voor de jongere Turken te doen”
legt Bahattin Koçak uit, die intussen zelf islamleraar en freelance
journalist is. “Want we stelden vast dat onze generatie er op de schoolbanken
niet veel van had gebakken. Het enige waar mijn leeftijdsgenoten mee bezig
waren, was hooguit wat deeltijds onderwijs en vervolgens op straat rondhangen.
Hoe komt het toch dat Turkse jongeren niet voortstuderen, dat ze geen
diploma halen, ze zijn toch niet dommer dan anderen, vroegen we ons af. In
Turkije is dat anders. Daar zijn ze erg met hun opleiding bezig. Ik weet het,
want ik heb zelf in Turkije gestudeerd. Van mijn generatie zijn er heel wat
jongens naar Turkije gestuurd. Gewoon omdat onze ouders het onderwijssysteem
van hier niet kenden. Alleen in de grote vakantie mochten we naar huis. De
meesten hebben het niet volgehouden en eens in België konden ze onmogelijk
de draad weer oppikken. We wilden dat de jongere generatie het verder zou
schoppen. Daarom zijn we met een paar kameraden begonnen met scholieren te
begeleiden. In een lokaaltje in Beringen konden ze hun huiswerk maken terwijl
wij een oogje in het zeil hielden. Uiteindelijk gingen zij voortstuderen en
zaten we met een nieuw
probleem. Wie zou hen helpen ? Vandaar het idee om met een studentenhuis te
beginnen. De Turken zijn trouwens erg vertrouwd met het internaatsysteem.
“
De studenten vonden in ’94 een pand in de Paalsteenstraat in Hasselt,
maar de buren waren daar niet gelukkig mee. “Ze vreesden al meteen dat
we er een moskee zouden inplanten en dat we tijdens het offerfeest schapen
zouden slachten in de tuin. Nu, we moeten die buren eigenlijk bedanken. Want
dankzij hen hebben we een mooier pand gezocht en gevonden.” Bij de 36
studenten zijn er ook meisjes. Zij hebben een eigen huis. “We zijn begonnen
met jongens, omdat we zelf mannen zijn. Als we ons met meisjes gingen inlaten,
zouden ze wel eens een verkeerd beeld kunnen krijgen”, vertelt Bahattin.
“Het probleem is dat we niet genoeg oudere meisjes vinden die ervaring
hebben in het onderwijs en jongeren kunnen helpen.” De vraag om in de
studentenhuizen te logeren, komt niet alleen van Turken. “Ook Marokkanen
en zelfs een Afrikaan zouden hier graag logeren. Maar we kampen met plaatsgebrek.
Daarom zijn we dringend op zoek naar een groter pand.” Terug
Jamila Hamddan Lachkar , Marokkaanse, journaliste, gemeenteraadslid
te Mechelen, docente aan CIMIC (Mechelen) over Marokkaanse beleving van wel-
en onwelzijn. Zij stond op de 7de plaats van de lijst van de CVP bij de gemeenteraadsverkiezingen
van 8 oktober 2000 (in 2000 was ze 28 jaar). Ze stond in 1999 op de lijst
van het arrondissement Mechelen-Turnhout voor het Vlaams Parlement en behaalde
2981 voorkeurstemmen. Kruisveldstraat 17, 2800 - Mechelen.
In De Standaard van donderdag 5 december 2002 (blz. 6) staat een interview
van Isa Van Dorsselaer met Bart Muyldermans over zijn keuze om moslim te worden.
Geplaatst: Za, 16 Nov 2002 ,20 :01
Onderwerp: Wethouder in Antwerpen: Mimount Bousakla . 'Allochtonen aanpakken met de wet in de hand'
NRC Handelsblad door Caroline de Gruyter
Ze is Ayaan Hirsi Ali niet, maar kaart dezelfde onderwerpen aan. Als Marokkaans
meisje liep Mimount Bousakla van huis weg en nu is ze wethouder in Antwerpen.
De moeizame integratie van allochtonen verklaart ze niet uit de islam, maar uit
tradities. `Allochtonen moeten hun dochters vrijer laten en eens wat beter op
hun zoons letten.'
`Ik mocht thuis niets. Ik was een meisje, en meisjes moeten kort worden gehouden,
zodat ze de eer van de familie niet bezoedelen. Ik heb hard gevochten. Het haalde
niets uit. Uiteindelijk ben ik vertrokken, twee dagen voor mijn achttiende verjaardag.
Toen ze me vijf jaar later op de tv zagen, wist mijn familie dat ik nog leefde.
Nu heb ik een goede baan bij een bank en ben ik wethouder in Antwerpen. Ik heb
het `gemaakt'. Ik ben een voorbeeld voor de familie geworden. Mijn oom, die destijds
vond dat ik mijn mond moest houden en gewoon moest trouwen, zegt nu tegen zijn
dochter: `Je moet hard studeren, Mimount heeft er ook keihard voor gewerkt!''
Als iemand uit eigen ervaring weet hoe moeilijk het is om als allochtoon iets
te bereiken in België, is het wel Mimount Bousakla. In het `integratiedebat',
dat nu ook in België op gang komt, stelt de socialistische politica (Leuven,
1972) de problemen luidkeels aan de orde. Scholen en werkgevers discrimineren
bij de vleet, zonder dat je er precies de vinger op kunt leggen. Marokkaanse families
houden hun dochters kort en laten hun zoons te vrij, met alle gevolgen van dien:
meisjes leren alleen lezen en schrijven en worden dan uitgehuwelijkt, jongens
raken aan lager wal, omdat anything goes. Allochtonenclubs bedekken alles met
de mantel der liefde, omdat ze bang zijn dat ze anders hun subsidie verliezen.
,,Ik schreeuw dit soort dingen van de daken, en het wordt me niet altijd in dank
afgenomen. Maar er is íemand die het moet doen. De staat en de allochtonen
moeten ingrijpen. Anders stevenen we op een catastrofe af. Als ik geen hoop had,
zou ik gewoon carrière maken bij de bank. Maar mijn verhaal bewijst dat
het ook anders kan. Dus probeer ik om er anderen de ogen mee te openen.'
Bousakla is dertig, maar ze heeft in haar leven meer energie gespendeerd dan menig
ander op zijn tachtigste. Ze is klein van stuk. Met haar dikke, halflange haar,
reebruine ogen en hartvormige gezicht ziet ze er `zacht', vrouwelijk uit. ,,Vergis
je niet', zegt ze in haar Antwerpse appartement, terwijl ze de voortdurend rinkelende
telefoon probeert te negeren. ,,Ik ben keihard. Ik lijk op mijn vader.' Vorige
week kwam haar boek Couscous met frieten uit, een bundeling columns die ze het
afgelopen jaar schreef voor de Vlaamse krant De Morgen. In die stukjes stelt ze
op bijna luchtige toon de falende integratie van de allochtonen in België
aan de kaak. Ze schrijft over jonge vrouwen die door hun vaders naar Marokko worden
ontvoerd om daar te worden uitgehuwelijkt. Over wat Marokkanen van Belgen vinden.
Over de minachting waarmee Marokkanen in Marokko naar de kinderen van gastarbeiders
in Europa kijken. En over ,,die draak van een Snel-Belgwet' die maakt dat stromen
nieuwe migranten via familiehereniging naar België komen, nog voordat hun
voorgangers de kans hebben gekregen of genomen om ingeburgerd te raken.
Bousakla is Ayaan Hirsi Ali niet. Maar ze stelt dezelfde onderwerpen aan de orde.
Met haar uitgesproken meningen schaart ze zich in een groeiend rijtje allochtone
politici die vinden dat de tijd rijp is om de kussens in België eens op te
schudden. De meest actieve onder hen, degenen die doelbewust taboes doorbreken,
zijn vrouwen. ,,Niet toevallig', vindt Bousakla. ,,We zijn bijna allemaal van
huis weggelopen. We hebben jaren thuis gezeten, het enige wat we konden doen was
boeken lezen en leren. We hebben gevochten, harde beslissingen genomen en gezien
dat het wat uithaalde.'
Nonnenkind
Bousakla's vader kwam naar België als gastarbeider in de tijd dat gastarbeiders
nog met open armen werden ontvangen. Hij werkte hard, iedereen was vriendelijk
tegen hem en na verloop van tijd kon hij zelfs een huis kopen. De eerste generatie,
zegt Bousakla, had alle reden om te denken dat hun kinderen het makkelijker zouden
hebben dan zij. ,,En nu worden hun zoons gediscrimineerd. Niemand realiseerde
zich destijds dat die tweede generatie aan twee verwachtingspatronen moest voldoen:
voor je ouders moet je binnen de tradities blijven en een goede moslim zijn, en
voor `België' moet je je op een heel andere manier bewijzen. Leven tussen
die twee culturen kan bijna niet.' Zijzelf ging naar een katholieke school. Die
had haar vader gekozen omdat er alleen meisjes opzaten. Ze was ,,het kindje van
de nonnen'. Ze genoot. Het was dáár, zegt ze, dat ze bedacht
dat ze wilde studeren, hogerop wilde komen. Ze was al jong zelfstandig. ,,De eerste
generatie was totaal afhankelijk van ons. Mijn vader sprak geen Nederlands. Toen
ik negen was, ging ik voor hem alle banken af om te kijken wie de goedkoopste
hypotheek had. Als hij ziek was, tolkte ik in het ziekenhuis. Nóg komen
bij de bank kinderen van zeven aan de balie die willen weten wat de voordelen
zijn van een spaarbankboekje. Soms willen de ouders dat ik Arabisch of Berbers
met ze spreek. Ik vertik het. Ik ben kredietadviseur, geen tolk. Ze moeten hun
best maar doen.'
Bij familiebezoek moest Bousakla met de vrouwen de keuken in, en apart eten. Ze
verzette zich er altijd tegen. Ze haalde haar rijexamen door net te doen of ze
ging babysitten. Studeren was uit den boze. ,,Je moet trouwen', vond haar vader,
,,je gaat me toch geen slechte reputatie geven?' Bousakla schreef zich in aan
de universiteit van Leuven, maar na twee colleges wachtte haar vader haar op met
vijf andere Marokkaanse mannen. Ze vroeg: ,,De koran schrijft toch dat alle gelovigen
moeten studeren?' Maar volgens haar vader kon ze lezen en schrijven en dat was
genoeg. Ze mocht de deur niet meer uit, zelfs niet om brood te kopen. Intussen
meldden kandidaten zich aan de deur om haar hand te vragen. ,,Op een dag kon ik
er niet meer tegen. Ik ben vertrokken.'
Ze ging naar Antwerpen, want in Leuven kenden alle Marokkanen elkaar. Ze huurde
een kamer, vond een baan en studeerde in de avonduren marketing. ,,Ik wilde van
niemand afhankelijk zijn. Mijn studiegenoten maakten plezier, gingen weekenden
naar hun familie. Ik werkte alleen maar. Dat was ook een manier om mijn familie
te vergeten. Ik heb een moeilijke tijd gehad thuis, maar met vijf meisjes en twee
jongens is er ook veel gezelligheid.'
Het stoorde haar dat veel allochtonen die in dezelfde situatie zaten, bleven zwijgen.
Een nicht van Bousakla liep ook van huis weg, en is sindsdien verdwenen. Ze kan
nog rissen anderen opnoemen. ,,Velen willen niet meer bestempeld worden als Marokkanen.
Ze keren de gemeenschap de rug toe. Dat is begrijpelijk, maar zo verander je nooit
iets.'
Bousakla haalde haar diploma, ging bij de bank werken en werd politiek actief.
Intussen ziet ze haar familie weer. Na een stroef begin hebben ze haar nu geaccepteerd.
Haar zus studeert en woont alleen. ,,Dankzij mij!', zegt Bousakla. In Antwerpen
is ze sinds twee jaar wethouder van Openbare Verlichting, Straatbeeld en de Burgerlijke
Stand.
Ze weet dat ze soms het verwijt krijgt dat ze het alleen maar over zichzelf heeft.
,,Ik moet mijn verhaal blijven vertellen, tot vervelens toe misschien. Want de
staat had mijn zus echt niet zover gekregen. In geen 25 jaar. Het lukte alleen
omdat mijn familie zag dat ik goed terecht was gekomen. Als ik langskom maar niet
blijf eten of logeren, heel on-Marokkaans, zegt mijn moeder soms: `Zelfs de postbode
komt nog binnen voor een kop koffie'. Maar mijn vader verklaart trots: `Mimount
heeft een vergadering'. Zelfs mijn jongere broer zit nu op de universiteit. Vroeger
dachten mijn ouders als zoveel andere Marokkanen: beroepsonderwijs is goed genoeg.
Wist u dat meer dan de helft van de allochtone jongeren daarom beroepsonderwijs
volgt? Terwijl sommigen echt meer kunnen.'
Neerkijken
Bousakla is de eerste allochtoon die huwelijken sluit in Antwerpen. Als ze vermoedt
dat er meisjes worden uitgehuwelijkt, weigert ze. Ze vindt dat het strafbaar moet
worden dat meisjes niet mogen studeren of dat ze gedwongen trouwen. Daarmee haalt
ze zich vaak de toorn van Marokkanen op de hals. Echt bedreigd is ze nog niet,
misschien omdat ze er – anders dan Ayaan Hirsi Ali niet steeds de islam
bijhaalt om haar argumenten te staven. Maar het blijft, ook voor haar, roeien
tegen de stroom in. ,,Als ik nu nee zeg tegen zo'n huwelijksvoltrekking, heb ík
het gedaan. Ik vind dat de wet het moet doen, zodat Marokkanen echt begrijpen
dat dit niet langer kan. In België hebben velen de mond vol van dit soort
praktijken, maar niemand doet iets om het te voorkomen. Er is zelfs geen opvang
voor dit soort meisjes.' Wel bestaan er allerlei cursussen voor vrouwen in België.
Bijna alles wat met integratie te maken heeft, zegt Bousakla, is gericht op vrouwen.
Maar daarmee bereikt de overheid de mannen niet, terwijl juist zij de besluiten
vellen over de rest van de familie. Jongens van negen, tien jaar worden al als
mannen beschouwd. Ze zijn niemand verantwoording schuldig, en doen maar wat met
hun leven. Als ze willen doorleren, worden ze vaak ontmoedigd door vrienden die
zelfs met een diploma geen baan vinden. Geen wonder dat velen in de criminaliteit
terechtkomen. ,,Families besteden te veel aandacht aan de meisjes die op het rechte
pad moeten blijven. Ik zou willen dat ze de meisjes eens wat vrijer lieten en
beter op de jongens gingen letten.'
Als Bousakla in Marokko is, valt haar altijd op hoezeer Marokkanen neerkijken
op mensen zoals zij: kinderen van gastarbeiders. Velen laten in hun dorp van herkomst
`paleisjes' bouwen met hun Europese geld. Die rijkdom maakt indruk (om maar te
zwijgen van de grote, gehuurde BMW's waarmee ze in de vakanties hun Belgische
success story in hun geboorteland uitdragen), maar de mentaliteit van deze migranten
niet. ,,Marokkanen in Marokko zijn veel beter opgeleid dan in België. Ze
zijn ook liberaler. In Marokko is het gewoon geworden dat vrouwen werken, studeren,
in de politiek gaan. Geen wonder dat allochtone meisjes liever met iemand uit
Marokko trouwen dan met een Marokkaanse Belg. Vader is tevreden, want zijn schoonzoon
is toch een Marokkaan. Ook de dochter is blij: een echte Marokkaan laat hen vrijer.
Daar komen minder ruzies van.' Voor een poosje, althans. Want de nieuwe Snel-Belgwet
maakt dat een man die met zo'n Marokkaans-Belgische vrouw trouwt, snel Belg wordt
en na drie jaar zijn directe familie mag laten overkomen, de ouders meestal. Die
ouders kunnen op hún beurt na drie jaar de andere kinderen laten overkomen.
Een nicht van Bousakla trouwde met een Marokkaan, en nu staat hij op het punt
om zijn ouders naar België te halen. Zij wil niet, want haar schoonouders
trekken bij haar en haar man in, en dan is het gedaan met haar (relatieve) vrijheid.
Maar haar protesten helpen niet: haar man heeft wettelijk het recht om dat te
doen. Bousakla zucht. ,,Dat betekent dat zij harder moet werken om in het onderhoud
van de hele familie te voorzien. Het betekent ook dat die ouders, zodra ze op
zichzelf wonen, naar de sociale dienst stappen voor een uitkering. Dat betekent
dat het huis over een paar jaar wéér voller wordt, als meer familieleden
overkomen. En dát betekent weer voer voor het Vlaams Blok. Die wet
moet zo snel mogelijk worden afgeschaft. Je bent de een nog niet aan het inburgeren
of er zijn alweer tien anderen gearriveerd.'
Autochtone politici in Vlaanderen beginnen, net als in Nederland, toe te geven
dat de integratie is mislukt. Allochtonen hebben het zelf allang vastgesteld.
Te lang hebben de politici de problemen onder het kleed geveegd, vindt Bousakla,
al was het maar om het extreem-rechtse Vlaams Blok niet in de kaart te spelen.
En haar eigen partij, de Socialistische Partij-Anders, die al veel stemmen aan
het Blok verloor, liep daarbij voorop.
In Antwerpen, waar het Blok eenderde van de stemmen haalde bij de vorige verkiezingen,
deden ook allochtonenverenigingen aan deze radiostilte mee. Mocht het Blok immers
nóg meer stemmen trekken, dan zou de leider van die partij, Filip Dewinter,
wel eens burgemeester kunnen worden. Maar er zijn meer redenen waarom de verenigingen
hun mond houden. Ze willen de vuile was niet buiten hangen. En ze zijn bang dat
ze hun subsidies verliezen. ,,Als die verenigingen bijvoorbeeld zeggen dat scholen
tegen alle regels in allochtonen weigeren, dan doen ze daarmee een aanval op de
Vlaamse minister van Onderwijs. Iedereen weet dat. Maar zij is lid van de liberale
regeringspartij. Die partij is in staat om te zeggen: kritiek komt ons niet uit,
we schrappen de subsidie.' Volgens Bousakla moeten die verenigingen zo snel mogelijk
worden afgeschaft, want ze helpen nu een gevaarlijke illusie in stand te houden,
de illusie dat er geen discriminatie is in België.
Bousakla kent de integratiesector door en door. ,,De waarheid moet maar eens naar
buiten komen. Allochtonen bellen mij nú nog, in oktober, omdat ze nog
geen school voor hun kind hebben gevonden. Scholen zeggen gewoon: `We zitten vol'.
Autochtonen overkomt dat niet. En mensen bij de tewerkstelling zeggen: `We begeleiden
meest allochtonen'. Maar wie vinden er een baan? Die paar autochtone Belgen die
er tussen zitten. Werkgevers hebben liever geen allochtonen. Het is lastig om
ze van discriminatie te beschuldigen. Maar sta dan niet verwonderd te kijken dat
er zoveel jongeren werkloos op straat hangen. Voor mij zijn een Marokkaanse tasjesdief
en een Belgische werkgever die geen Marokkanen in dienst neemt allebei criminelen.
Beiden moeten worden gestraft.'
Bousakla heeft geen goed woord over voor Dyab Abu Jahjah, de leider van de Arabisch-Europese
Liga. De Libanees Abu Jahjah heeft het laatste jaar vaak de pers gehaald, omdat
hij Antwerpse allochtonen in de moskee voorhoudt dat ze in België net zo
onderdrukt zijn als de Palestijnen in de bezette gebieden. Hij organiseerde een
paar protestdemonstraties voor de Palestijnen, waarvan er een uitliep op een kleine
veldslag met de politie. Aanvankelijk liepen veel jongeren met deze Libanees weg.
Hij gaf hun frustraties een stem, maar het animo wordt minder. ,,Geen wonder',
zegt Bousakla. ,,Abu Jahjah discrimineert. Hij komt op voor de Arabieren. Maar
over de Berbers, 80 procent van de Marokkanen in België, zegt hij vervelende
dingen. Bijvoorbeeld dat alle criminelen Berbers zijn, en geen Arabieren. Bovendien
houdt hij ons voor dat we allemaal slachtoffers zijn. De meeste allochtonen willen
zichzelf niet in die hoek drukken.'
Bousakla heeft altijd geweigerd in die demonstraties mee te lopen. Dat kwam haar
eerst op razende reacties van de allochtonenverenigingen te staan. Allochtonen
moeten de rijen sluiten, vonden zij. Nu haakt de ene na de andere vereniging zelf
af. Ouders van wie de kinderen door de politie werden opgepakt omdat ze in Abu
Jahjah's demonstraties hadden meegelopen zeggen: ,,Het komt door hém dat
mijn zoon is gearresteerd.' Abu Jahjah zegt dat hij een allochtone partij wil
oprichten, misschien zelfs in Nederland. Velen geven hem geen schijn van kans.
Het is eerder geprobeerd, maar elke poging strandde op de verdeeldheid in de allochtone
gemeenschap. ,,Mocht hij het doen', zegt Bousakla, ,,dan eis ik een cordon sanitair
tegen die partij. Net zoals we die tegen het Vlaams Blok hebben. Ik wil met geen
enkele extremist samenwerken. Mensen opruien en stenen gooien dat is voor mij
geen emancipatie.' Terug ,
Weg uit de
betuttelingdoor Bert Schampers
De Marokkaans/Belgische Mimount
Bousakla ontvluchtte haar bestaan van gedwongen thuiszitten en uithuwelijking
en werkte ver van haar ouders aan een nieuw bestaan. Haar integratie in de Belgische
samenleving noemt ze in haar boek 'Couscous met frieten' liever 'emancipatie'.
Binnenkort komt haar pleidooi voor wederzijds begrip uit in Nederland.
Als 9-jarig meisje moest Mimount Bousakla voor haar vader op zoek naar de goedkoopste
hypotheek. Ze vergeleek de rentetarieven van alle banken. Zoals zoveel allochtone
kinderen, was Mimount de tolk en vertaalster van de familie, niet alleen bij
de bank, maar ook bij de dokter. ,,Mijn vader kreeg zo van mij te horen dat
hij suikerziekte had. Die eerste generatie allochtonen is zo afhankelijk van
hun kinderen. Daarom vind ik ook dat alle nieuwkomers in Vlaanderen verplicht
Nederlands moeten leren.''
Mimount Bousakla is nu 30 jaar en werkt bij een bank, waar ze kredietadviezen
verstrekt. In Antwerpen is ze politiek actief en namens de socialisten van de
Sp.a wethouder in een van de wijkraden. In die hoedanigheid sluit ze ook huwelijken.
Maar weigert ze soms ook mensen te trouwen, als een van de partners - meestal
de vrouw - te kennen heeft gegeven dat het om een gedwongen verbintenis gaat.
De Belgische van Marokkaanse afkomst is een modelallochtoon, die zich loswrikte
uit haar familie om te werken aan haar eigen emancipatie. De breuk met thuis
is inmiddels hersteld. Ze beseft dat ze eigenlijk baanbrekend werk heeft verricht,
niet alleen voor haar jongere zussen, maar voor zoveel andere allochtonen.
De belangstelling in Vlaanderen - en nu ook in Nederland - voor Mimount Bousakla
heeft alles te maken met haar boekje 'Couscous met frieten'. Een bundeling van
columns uit de krant De Morgen over haar Marokkaanse afkomst, de gebruiken en
de vooroordelen. Het boek verscheen op het moment dat een partijgenoot verkondigde
dat het integratiebeleid in België is mislukt. (…)
Twee dagen voor haar 18de verjaardag is ze thuis weggegaan en in Antwerpen gaan
wonen, weg van haar familie in Leuven. Soms werd ze lastiggevallen door allochtone
familieleden. Het was een schande wat ze had gedaan. Dezelfde boodschap kregen
haar ouders voortdurend te horen. (…)
De relatie is nu weer goed. ,,Ik heb een belangrijke rol gespeeld in de emancipatie
van mijn zussen en broers. Mijn jongere zus moest van mijn ouders ineens verder
studeren en haar rijbewijs halen. Mijn broer gaat samenwonen. Door de stappen
die ik heb gezet, heb ik meer voor hen bereikt dan vijftien jaar integratiebeleid.''
(…)
In Antwerpen is de opkomst van de radicale moslimleider Dyab Abou Jahjah een
potentieel gevaar, vinden velen. De leider van de Arabisch Europese Liga overweegt
de oprichting van een Arabische partij. Hij staat daarmee lijnrecht tegen Filip
Dewinter van het Vlaams Blok, met wie hij overigens wordt vergeleken. Onder
moslimjongeren geniet Jahjah groot aanzien.
,,Ik vind hem een belediging'', zegt Mimount Bousakla. ,,Hij maakt misbruik
van de situatie in het Midden-Oosten, hij verplaatst de onderdrukking van de
Palestijnen naar Antwerpen.'' Abou Jahjah is tegen integratie, hij pleit voor
de eigenheid van de cultuur. Mimount Bousakla: ,,Natuurlijk, iedereen heeft
recht om zijn eigen cultuur te behouden, maar zorg er dan tenminste voor dat
je met iedereen kunt communiceren. Voor mij is integratie ook geen verplichting,
ik gebruik liever het woord emancipatie. Verplichte integratie kan averechts
werken, het moet van twee kanten komen.'' (…)
Binnenkort komt haar boek uit in Nederland. Mimount Bousakla zal er gaan spreken
over de positie van de vrouw in de allochtone gemeenschap en pleiten voor meer
emancipatie. ,,Hopelijk word ik niet bedreigd. Ik ben wel geschrokken over wat
de politicologe Ayaan Hirsi Ali is overkomen. Zoiets had ik in Nederland niet
verwacht.''
verschenen in:
Trouw, 17 oktober 2002 ARABISCH VIERDE TAAL
De politieke structuur van België is ingewikkeld: gewesten,
gemeenschappen, enz. Deze structuur is mede ingegeven door de taal. Nederlands
is de officiële taal van het Vlaams Gewest en de Vlaamse Gemeenschap. Slechts
één taal.
Onze westerse cultuur werd hoofdzakelijk gevormd door het
christendom met zijn joodse en griekse-romeinse bronnen. Grieks en latijn worden
nog onderwezen in de humaniora, ivriet (hebreeuws) niet.
Arabisch is de taal van de koran, arabische literatuur.
We zouden toch eens kunnen overwegen of arabisch geen keuze-taal in de humaniora
zou kunnen zijn.
Naar aanleiding van het interview met Dyab Abou Jahjah
in De Standaard van 12-13 oktober 2002
Mensen van een andere etnische afkomst kunnen Nepalees,
Soedanees, Rus, Libanees zijn. Het is een indeling volgens nationaliteit. In een
land, natie, kunnen volkeren van verschillende etnische afkomst leven b.v. in
Marokko leven mensen van Arabische, Berberse en Franse oorsprong. Land en etniciteit
vallen vaak niet samen.
Er kan één officiële taal gesproken worden (b.v. Engels,
Arabisch) in heel verschillende landen met heel verschillende volkeren.
Een bevolking van dezelfde etniciteit kunnen zich tot verschillende levensbeschouwingen
en godsdiensten bekennen.
Ik heb de indruk dat in het discours met Abou Jaja etniciteit, taal (en cultuur),
godsdienst en ook politiek voortdurend door elkaar gehaald worden. Er zijn arabisch
sprekende volkeren die Arabisch, Berbers, enz... van oorsdprong zijn. Er zijn
Arabisch sprekende moslims en Arabisch sprekende christenen. Er zijn Arabisch
sprekende en Turks sprekende moslims, enz.
Het is waar dat 'allochtonen' moeten 'vechten' voor hun rechten in dit land, in
onderwijs, tewerkstelling, godsdienst enz. Allochtonen voelen zich achteruitgesteld.
In een land of een bestuursgebied moet de overheid gebruik maken van één
of meerdere talen. In Vlaanderen is dat het Nederlands. Het is de officiële
taal. Hiermee wil men mensen die een andere taal spreken, niet discrimineren.
Een gemeenschappelijke taal maakt het mogelijk dat de overheid en de mensen onderling
met elkaar kunnen communiceren. Er zijn immers een aantal zaken die gemeenschappelijk
moeten geregeld worden. Die regelingen (wetten) moeten door allen gekend zijn.
Als men "inburgering" opvat op deze wijze, is er geen sprake van assimilatie.
Ook sommige Vlamingen zouden een "inburgeringscursus" kunnen gebruiken.
Niet alleen een gemeenschappelijke taal spreken, gemeenschappelijke instellingen
bezitten, gemeenschappelijke wetten kennen, zijn belangrijk, maar ook begrip voor
elkaars cultuur.
Het is goed dat allochtonen de Vlaamse geschiedenis, de Vlaamse cultuur enz. zoals
het ook goed is dat Vlamingen de geschiedenis, cultuur enz. van allochtonen leren
kennen.
Ik heb de indruk dat Abou Jahjah opkomt voor de rechten van de Arabisch sprekenden
maar de allochtonen zijn zeer verscheiden. Ik heb de indruk dat hij een nogal
statisch cultuuropvatting hanteert. Culturen evolueren en mensen van verschillende
culturen oefenen invloed op elkaar uit. Abou Jahjah heeft de neiging de Arabische
taal en cultuur als een monolitisch iets te beschouwen.
In Vlaanderen (en in België) is er scheiding van Kerk en Staat. Het betekent
dat in Vlaanderen mensen zich tot een verschillende godsdienst kunnen bekennen.
Nederlandssprekenden kunnen tot vele godsdiensten behoren. Er zijn christenen,
moslims, boeddhisten, hindoes, vrijzinnigen enz. Een godsdienst is niet aan
een taal of een natie gebonden. Er zijn in Palestina b.v. Arabisch sprekende
moslims en Arabisch sprekende christenen.
Wanneer Abou Jahjah opkomt voor Arabisch sprekenden dan geeft hij me de indruk
dat hij opkomt voor Arabisch sprekende moslims. Hij heeft zijn opvattingen over
de islam en moslim zijn. Hij noemt Fatima Pehlivan en Fauzaya Talhaoua "évolués"
, omdat ze niet beantwoorden aan het cultureel en godsdienstig moslimbeeld van
Abou Jahjah.
Abou Jahjah pleit voor een democratie gebaseerd op het sjoera-beginsel. Hier
koppelt hij godsdienst aan politiek. Ik besef maar al te goed dat aan de werking
van de democratie nog veel verbeterd kan worden, maar godsdienst en politiek
weer aan elkaar koppelen, liever niet. Abou Jahjah zou toch ook moeten beseffen
dat velen in het Westen angst hebben voor het politieke bestel dat ze in vele
islamitische landen zien; ze geven vaak geen blijk van democratie.
Hij is fout wanneer hij zich beperkt enkel en alleen voor de rechten van zijn
eigen gemeenschap op te komen. Als burger zou hij ook moeten bekommerd zijn
om de totale gemeenschap waarin hij leeft.
Hij spreekt de gevoelens van frustratie en ontevredenheid van jongeren aan.
Hij wil voor de rechten van allochtonen opkomen, maar hij gebruikt daarbij een
strijdtaal, die tot agressiviteit kan leiden. Hij zou toch moeten beseffen dat
hij 'dynamietkruit' aan het leggen is, dat hij de maatschappij waarin hij nu
leeft en die onvolmaakt is en waarin allochtonen te weinig kansen krijgen, tot
springen kan brengen waardoor de kansen van allochtonen in deze maatschappij
nog kleiner zouden kunnen worden.
Opkomen voor de rechten van allochtonen, o.k. in zoverre ze kaderen in het
rechtvaariger laten functioneren van de hele maatschappij.
Literatuur en activiteiten
LANDELIJKE VERENIGINGEN
VAN MIGRANTEN - VLAAMSE GEMEENSCHAP - Tariq Fraihi
Mensen hebben het recht om in hun rechten gerespecteerd te worden (mensenrechten).
Regeringen, machten, sommige politieke en religieuze systemen kunnen van mensen
misbruik maken, waardoor de mensenrechten van die mensen dreigen geschonden
te worden.
20 augustus 2002. De Standaard: Vier op de tien gevangenen zijn
buitenlanders. - Waarom zo'n titel. Het suggereert weer maar eens dat
buitenlanders crimineler zouden zijn dan Belgen. In het artikel wordt dan
genuanceerd. Waarom geen genuanceerde titel? Nogmaals: De Standaard zou een
genuanceerder taalgebruik mogen aanwenden wanneer het gaat over mensen met
een buitenlandse identiteitskaart.
Daar gaan we weer. In De Standaard van donderdag 8 augustus lezen we: "Overvallen
vooral werk van allochtonen, zegt Blokker" de man achter de winkelketens Blokker
en Jan Smit. En in de ondertitel lezen we dan nog: "Wetenschappelijk onderzoek
redeneerde de hoge criminaliteitscijfers onder allochtonen weg." Einde 2001
was er heel wat commotie in België rond het onderzoek van Marion Van San
over
de criminalitet van allochtonen, zie webpagina . Van De Standaard verwacht ik
genuanceerdere titels. Zo lees ik in het artikel: "In de jaren tachtig was het
wetenschappelijk onderzoek er misschien nog 'gericht op het wegredeneren van
de hoge criminaliteitscijfers onderallochtonen'. Sinds de jaren negentig is
dit echter fundamenteel veranderd." Waarom gebruikt De Standaard zo'n ondertitel
als het gaat over iets dat meer dan tien jaar verleden tijd is. De Standaard
zou zijn woordenschat wat mogen bijstellen als het over economische vluchtelingen,
asielzoekers enz. gaat.
In Buren, De Standaard, 26 juli 2002, het verhaal van Latifa Ben
Messaoud, het verhaal van een Marokkaans mijnwerkerskind dat arts werd.
LITERATUUR
BOSVELD, Karin,Marketeers laten massaal kansen liggen. Uitkomst
Motivation-onderzoek naar etnomarketing, in: Tijdschrift voor Marketing, (maart
2001), nr.3, p.10-13. Dit artikel verschijnt naar aanleiding van de publicatie
van het boek: VERHEGGEN, Pieter Paul; SPANGENBERG, Frits, Nieuwe Nederlanders.
Etnomarketing voor diversiteitsbeleid, Samson, 2001 ISBN 90 14 07204
Een themanummer over allochtone vrouwen in: RoSa, jg.6 (2000) nr.3/4
Themanummer:Voor een nieuw minderhedenbeleid, in: Sampol (Samenleving en
politiek), jg.8 (maart 2001), nr.3
PERSVOORSTELLING - Van Algebra tot Pyjama - Vooroordelen tav Islam en Arabieren
wegwerken
Zaterdag 29 september 2001 14u30 - Stand van de VOEM op Het andere Boek
BRUSSEL. –Naar aanleiding van de recente gebeurtenissen in de VS en
het oplaaiend racisme (uitspraken Berlusconi) ten aanzien van Arabieren en
de Islam besloot Jeugd&Vrede, in samenspraak met de maker, de tentoonstelling
‘Van Algebra tot Pyjama’ online te plaatsen op de webstek http://www.arabieren.be
We stellen de website voor aan de pers en aan het publiek op het andere boek
op zaterdag om 14.30h (Andere Boek, Plantijnhogeschool Antwerpen) in de stand
van de Vereniging voor de Ontwikkeling en Emancipatie van Moslims (VOEM).
De succesvolle tentoonstelling ‘Van Algebra tot Pyjama’ werd
als educatieve rondreizende tentoonstelling in 1996 aan de pers voorgesteld
en stond sindsdien op honderden locaties in Vlaanderen. Ze bestaat uit drie
delen:
De Arabische erfenis: wat hebben we van de Arabieren geleerd?
Over Godsdienst en Geschiedenis
De beeldvorming: hoe zien blanken Arabieren?
We nodigen u uit op de persvoorstelling of probeer gewoon van voor je PC
(vanaf zaterdag 29/09/2001)
Meer info bij de maker van de tentoonstelling
Günther Dauwen 0474/53.35.61
Of bij de organisatie Jeugd&vrede, Luc Van Elsacker
0477/32.30.32
LANDELIJKE VERENIGINGEN VAN MIGRANTEN - VLAAMSE GEMEENSCHAP
- Overgenomen uit Palmyra, jg.2001 - LANDELIJKE VERENIGINGEN - PERSONEELSLEDEN
- http://www.limburg.be/pric/DIENST_lir2.htm
De belangen van de federaties worden verdedigd door het Forum van Organisaties
van Etnisch-Culturele
Minderheden (Gallaitstraat 78, 1030 Brussel, (02) 245 88 30).
Het Intercultureel Centrum voor Migranten (ICCM) zit op hetzelfde adres en ondersteunt
het allochtoon verenigingsleven (zowel inhoudelijk als administratief).
Intercultureel Centrum voor Migranten, Gallaitstraat 76, 1030 Brussel. Tel.:
02) 245 88 30. E-mail: info@iccm.be
RAAD VAN BEHEER ICCM
ACHEAMPONG Kwaku (Ghanaba)
ARKAN Ahmet (T.U.B.) (secretaris)
AYDIN Resat (U.T.V.)
BOSSELAERS Lucien (SoCius)
BOSSUYT Tijl (V.C.A.) (ondervoorzitter)
CAN Ridvan (FZO-VL)
COPS Hubert (I.C.)
CORSINI Luciano (A.I.F.) (penningmeester)
CHRAYAH Abdelkhalek (VOEM)
DERAECK Guido
GOUDOUSAKIS Pascalis
IKOUBAAN Mohammed (F.M.V.)
ISCI Ayse (C.D.F.)
LOPEZ Juan
MONKASA Suzanne (R.V.D.A.G.E.)
MURAYI-HABIMANA Ildephonse
PANG Ching Lin (ondervoorzitter)
PEHLIVAN Fatma (voorzitter)
PINNA Piero (ACLI)
VANHERCK Martine (Federatie Wereldvrouwen)
Waarnemende leden
BROUNS Matti (Ministerie Vlaamse Gemeenschap)
GOOSSENS Luc (Ministerie Vlaamse Gemeenschap)
DE VLAEMINCK Bart (VGC)
In 1995 ging het decreet op de Volksontwikkeling (19 april 1995) van kracht
dat binnen het beleidsdomein Cultuur in de erkenning en subsidiëring voorzag
van o.a. de allochtone verenigingen. Voor lokale verenigingen werd subsidiëring
per activiteit voorzien. Landelijke Verenigingen van Migranten konden een erkenning
aanvragen die recht gaf op een toelage voor personeel en werking. Ondertussen
is de sociaal-culturele sector in afwachting van een nieuw decreet. (zie: http://allserv.rug.ac.be/~hdeley/jdevos/jdevos6.htm.
)
Einde 2000 waren bij het ICCM 955 lokale migrantenverenigingen gekend. We maken
een onderscheid tussen de aangesloten en de niet-aangesloten lokale zelforganisaties.
De aangesloten verenigingen zijn gefedereerd bij één van de 15
landelijke verenigingen van migranten (zie verder). Einde 2000 waren 426 lokale
verenigingen aangesloten bij een landelijke vereniging, 529 waren niet aangesloten.
Het merendeel van de verenigingen concentreert zich in de provincie Limburg
(324), gevolgd door de provincie Antwerpen (264), het Brussels Hoofdstedelijk
Gewest (157), Oost-Vlaanderen (146), Vlaams-Brabant (48) en tenslotte West-Vlaanderen
(16).
VERENIGING VOOR ONTWIKKELING EN EMANCIPATIE VAN MOSLIMS (V.O.E.M.)
Priemstraat 19A — 1000 Brussel
tel. + fax : 02/503.13.25
EL ALAMI Abdelwahid educatieve halftijds (o.v.)
VERBOND VAN LATIJNS-AMERIKAANSE VERENIGINGEN IN HET BRUSSELS GEWEST
p/a Jettelaan 225 — 1090 Brussel
tel + fax 02/426.44.73
RODRIGUEZ Elisabeth educatieve
ASSOCIAZIONI
CRISTIANE LAVORATORI INTERNAZIONALI (ACLI-Vlaanderen)
In 1946 werd ACLI (Associazione Cristiana Lavoratori Internazionali) in België
opgericht als bijstanddienst ten behoeve van de Italiaanse mijnwerkers. De Limburgse
en Brabantse Acli- afdelingen en een aantal andere verenigingen uit de regio
Limburg werden later samengebundeld in een nieuwe vzw ACLI- Vlaanderen. Vanaf
1 januari 1995 werd deze federatie door de Vlaamse overheid erkend als landelijke
vereniging van migranten. ACLI-Vlaanderen is ondertussen gegroeid tot een federatie
met meer dan 70 afdelingen in heel Brabant, West-Vlaanderen en Antwerpen.
ACLI is een pluralistische migrantenvereniging. Het open karakter van de ACLI
blijkt enerzijds uit de aanwezigheid van verschillende nationaliteitenen
anderzijds uit het behouden van een autonome werking en het organiseren van
activiteiten die niet gebonden zijn aan politieke partijen.
DOELSTELLINGEN
Burgers van verschillende etniciteiten vormen opdat zij volwaardig in de maatschappij
kunnen functioneren en dit zowel op sociaal, politiek als economisch vlak.
Het gezamenlijk zoeken naar vormen van identiteit behoud, rekeninghoudend met
het feit dat men in Vlaanderen leeft, werkt en bijdraagt tot het sociaal leven.
Het begeleiden van de afdelingen bij het organiseren
van activiteiten .
Het stimuleren van educatieve activiteiten.
Vorming helpen introduceren bij de aangesloten afdelingen
De communicatie tussen de verschillende afdelingen
verbeteren
Administratieve hulp bieden bij de afdelingen bij het
invullen van subsidieaanvragen, het opstellen van verslagen.
Het begeleiden bij het opstarten van nieuwe kernen
Nieuwe activiteiten concipiëren en helpen organiseren
met het oog op het ontwikkelen van de mens als individu.
Gezamenlijke acties organiseren rond knelpunten als
veiligheid in de woonkernen, inspraak bij de lokale besturen.
Deelnemen aan het beleid en het helpen uitstippelen
van de werking van de verschillende Integratiecentra hetzij lokaal en Provinciaal.
Stimuleren van een open en constructieve dialoog met
en tussen alle componenten van de migranten wereld in Vlaanderen.
- Van onze redacteur Rolf Falter - De Standaard, woensdag 28 maart 2001
BRUSSEL Tarik Fraihi is een nieuwe stem in het immigratiedebat in Vlaanderen.
Het jongste jaar liet hij opvallend van zich horen in vrije tribunes in kranten.
Scherp en radicaal, maar met een doordachte logica. Wat hem aan het eind van
zijn betoog Vlaanderen voor een glasheldere, ongenadige spiegel doet zetten.
Tarik Fraihi (31) is afkomstig uit Klein—Brabant, als zoon van Marokkaanse
ouders. Hij heeft een curriculum van jobs en activiteit in sociale organisaties,
en bereidt aan de VUB een licentie in de filosofie voor.
Sinds vorig jaar werkt hij bij de Federatie van Marokkaanse Democratische Organisaties,
een koepel van 47 organisaties die actief zijn in de belangenbehartiging en
emancipatie van Marokkaanse immigranten in Vlaanderen en Brussel.
,,Het is in het jeugdwerk dat mijn ogen zijn open gegaan”, zegt hij. ,,Wij
waren vrij rebels, wilden reëel iets veranderen, en vooral ons lot in handen
nemen. De migratie naar Europa is van hieruit georganiseerd en op gang gebracht.”
,,Maar de beleidsmensen hebben zich niet de vraag gesteld: wat doen we met de
kinderen? Later reageerde men paternalistisch, in de sfeer van ‘ocharme,
die kinderen’. Soms werd dat een flagrant racistische attitude: migrantenkinderen,
da’s voor het beroepsonderwijs, een automatisme. Zoals snit en naad voor
de vrouwen vroeger.”
"Dan kwam de eerste doorbraak van het Vlaams Blok, in 1988. En een koninklijk
commissaris, Paula D’Hondt. Zeker, die heeft een instrumentarium uitgebouwd.
En met de beste bedoelingen een integratieconcept uitgewerkt. lnpassing heette
dat: migranten moeten de wet volgen, mogen hun folklore en uiterlijkheden behouden,
maar moeten de diepere culturele waarden van Vlaanderen overnemen.”
,,De attitude tegen de vrouwen, de gedwongen huwelijken, dat moest allemaal
weg. Natuurlijk blijven gedwongen huwelijken verwerpelijk. Maar men heeft zich
daarop gefixeerd. In 95 procent van de huwelijken is er geen dwang. Wel spelen
de ouders vaak nog huwelijksbureau, wat jullie niet meer kennen. In immigrantengezinnen
vinden daar volop discussies over plaats. Maar grijp daar plompverloren van
buiten in, zoals Johan Leman enkele keren met cassante uitspraken heeft gedaan,
en de stekels gaan omhoog. De discussie wordt dan afgeremd.”
,,ln het migrantenbeleid steekt veel paternalisme, goed bedoeld ongetwijfeld,
maar zo kwetsend ook. Er is het miserabele beeld over migranten. Alsof wij allemaal
sukkelaars zouden zijn. Er zijn miljonairs in de Marokkaanse gemeenschap.”
,,in de hoofden van de meeste mensen in Vlaanderen, en onder druk van het Vlaams
Biok, is dat integreren inmiddels assimileren geworden. Men verwacht: migranten
moeten volledig gaan leven zoals de mensen hier. Onzin. Wat wij eisen is gelijkwaardigheid,
ook in de verschillen. Accepteer de verschillen en behandel ze op gelijke basis.”
"Wat een vernedering is dat niet geweest met die moslimraad twee jaar geleden.
Democratisch verkozen afgevaardigden moesten achteraf, na hun verkiezing notabene,
door de filter van de Staatsveiligheid. Zouden Vlamingen zoiets aanvaarden?”
,,Vlaanderen is serieus ziek, ook zonder het Vlaams Blok. Het weet gewoon niet
om te gaan met diversiteit. Hoeveel allochtonen zijn er al in dienst bij de
overheid, in de politiek, in de bedrijven, aan de universiteiten? Vergeet de
retoriek over de multiculturele samenleving. Verder dan het multiculinaire is
men in Vlaanderen nog niet geraakt.”
,,Er wordt te weinig of geen moelle gedaan om wederzijds begrip te creëren.
De geschiedenis die je op school krijgt, is nog verschrikkelijk eurocentrisch,
op een ogenblik dat de wereld ons dorp wordt. Ik zeg niet dat het accent niet
mag blijven liggen op het verleden hier, maar probeer eens de blik te verruimen.”
,Over het Vlaams-nationalisme wordt gedoceerd dat het een ontvoogdingsstrijd
was, over het Arabische krijg je de indruk dat het vooral een bedreiging vormt,
terwijl het toch ook een strijd tegen kolonisatie was. Plaats dat in zijn context.”
,,Ik heb soms de indruk dat het Vlaams Blok en de moeilijkheden elkaar versterken.
Men focust op het weren van extreem-rechts en vergeet wat er fout is. Vandaar
dat integratieconcept, dat niet doorgedacht is. Wanneer is iemand geïntegreerd
en wie bepaalt dat? Er zit een idee achter dat je een vorm van eenheid in de
natiestaat kan handhaven. Sorry, maar dat is oude romantiek.”
,,Wat is nationaliteit waard, als men toch geen werk vindt omdat je zwart bent.
Ik denk dat inwonerschap een beter administratief instrument wordt. Nationaliteit
zal niet meteen verdwijnen, omdat dit zou inhouden dat iedereen hier kan komen
wonen. Maar het zal wel efficiënter worden mensen administratief in te
delen en te behandelen — te belasten ook —op grond van het feit
dat ze hier enkele jaren wonen of niet. En daar zal dan ook het stemrecht aan
verbonden worden.”
,,De Vlamingen beseffen niet hoe geïsoleerd zij staan op het gebied van
multiculturaliteit: het openstellen van hun maatschappij voor de immigranten
die er zijn. Alle buurlanden, ook de Franstaligen in België, staan op dat
vlak veel verder.”
,,Het heeft met het Vlaams Blok te maken, natuurlijk, maar dat Blok is symptoom
voor iets dieper. De Fransen hebben in hun cultuur de notie van universaliteit,
maar Vlaanderen lijkt sterk doordrongen te zijn van de idee dat de Vlamingen
een gemeenschap zijn, en als groep moeten ageren.”
,,Ik denk dat wij als kinderen van migranten daar een scherpere kijk op hebben.
Wij hebben een binding met de cultuur van onze ouders. Maar wij leven en zijn
actief in Vlaanderen, waar ook nog zo sterke particularistische neigingen bestaan.
Wij zoeken de synthese: we willen de band met die cultuur van onze ouders behouden,
maar ook in onze leefwereld thuis zijn. De nieuwe uitdaging is juist een synthese
te vormen tussen universele en particuliere strekkingen.’
"Er zijn natuurlijk steeds meer Vlamingen die geen angst hebben voor andere
culturen, maar met de merkwaardigheid dat ze de Vlaamse cultuur volledig weggegomd
hebben voor de westerse massacultuur, die zo gericht is op consumeren. Dat is,
vrees ik, een dood spoor, want de essentie van cultuur is creativiteit, niet
consumeren.”
,,Het gekke is dat Vlamingen niet zien dat we bondgenoten kunnen zijn in het
verdedigen van onze roots. De strijd tegen de monopolieneigingen van de westerse
cultuur, waarin elk stukje eigenheid verdwijnt, dat was precies de inspiratie
van de vroegste Arabische nationalisten. Daar is veel gelijkenis met de vroegste
Vlaamse nationalisten.”
"Cultuur is creatief en divers, probeer dat toch niet te geleiden of te kneden.
Ik voel me niet goed bij de polarisering en verkramptheid die je vandaag in
Vlaanderen aantreft. De radicale progressief die zijn eigen oorsprong ontkent
is voor mij evenzeer in zijn bedje ziek als de rechtse extremist die zich vasibijt
in zijn superioriteitsgevoel.”
De vereniging Belgen en Migrantenwerking is 16 jaar geleden ontstaan vanuit
ACV Italianen Meulenberg. Met enkele actieve bestuursleden kwamen wij tot de
conclusie dat wij geen voldoening meer hadden aan puur syndicaal werk. Verder
was er voor veel mensen uit de tweede generatie de taalkloof. Italiaans spreken
en zo dat ging, maar een echte conversatie voeren en vergaderen in het Italiaans,
dat lukte niet zomaar. Wij zijn toen gaan kijken of dezelfde problematiek ook
bij andere nationaliteiten bestond en of wij mensen van andere nationaliteiten
konden aantrekken om iets nieuw, in de richting van het socio-culturele op te
zetten.
Op de eerste vergadering waren Belgen en migranten van verschillende nationaliteiten
aanwezig en werd
gebrainstormd over de naam. Het moest een klinkende en gemakkelijk te onthouden
naam worden. Een naam die vertelde wie wij waren met een afkorting die niet
snel vergeten wordt Vandaar BMW. Sinds de nieuwe structuren uitgewerkt zijn
door het Ministerie van Cultuur zijn wij als vereniging aangesloten bij de Landelijke
Vereniging "Internationaal Comité" van het ACW.
Als vereniging zijn wij actief in het verdedigen van de belangen van de sociaal
zwakkeren in de maatschappij en
bieden wij deze groep (Belgen en Migranten) allerlei diensten aan. Tijdens de
periode van de belastingsbrieven
houden wij een twintigtal zitdagen over de mijngemeenten. In die periode vullen
wij een 1.000-tal belastingsbrieven in. Het spreekt voor zich dat onze bestuursleden
zich jaarlijks dienen bij te scholen. Dit betekent wel dat wij nu met bestuursleden
zitten die als bouwvakkers hun brood verdienen maar die meer weten over belastingen
dan de gemiddelde burger en die op zo een zitdag gouden tips kunnen geven. In
september - oktober doen wij hetzelfde voor de studiebeurzen. Hierbij bereiken
wij een 50-tal mensen. Een lidmaatschap bestaat bij ons niet en ieder die beroep
doet op ons wordt geholpen of doorverwezen. Natuurlijk maken wij dan reclame
voor de verenigingen van de eigen zuil en wijzen wij op de goede dienstverlening
die aangeboden wordt.
Wij zetten onze bestuursleden aan om aanwezig te zijn op al de mogelijke geledingen
van onze samenleving;
aanwezigheid in vakbonden, verenigingen en politieke partijen om onze stem zoveel
mogelijk te laten horen.
In samenwerking met Vzw Alternatief organiseren wij geregeld cursussen computer.
De eerste cursus die wij zelf organiseerden is nu 9 jaar geleden, ten tijde
dat de PC nog in de kinderschoenen stond. In samenwerking met een plaatselijke
school (Het Sint Pauluscollege van Houthalen-Helchteren) leerden wij hoe met
de eerste PC' s om te gaan. Ongeveer de helft van onze bestuursleden is constant
bijgeschoold met gevolg dat wij met een serie echte computernerds (zeg maar
computermaniakken) zitten.
Wij verlenen ook diensten aan andere verenigingen zoals lezingen over migratie
of het organiseren van festiviteiten met migranteninslag zoals jaarlijks een
quizavond (vorig jaar rond het Internet) voor de Migrantenraad van Houthalen-Helchteren.
Bij belangrijke thema's worden werkgroepen opgezet die met een zekere onafhankelijkheid
kunnen werken.
In het verleden heeft de werkgroep Help Zahra een hulpfonds opgericht voor
de kleine Zahra uit Genk, een achtjarig meisje dat op zesjarige leeftijd slachtoffer
werd van een zwaar verkeersongeval Voor de inplanting van een speciaal beademingsapparaat,
de aankoop van een elektrische rolstoel bedienbaar met de tong, een draagbare
monitor en een draagbaar beademingsapparaat hebben wij in 5 maanden tijd 3 miljoen
Belgische frank bijeengebracht.
Een andere zeer actieve werkgroep is onze werkgroep Oost-Europa, naast een
groep kinderen die hier tweemaal zijn komen optreden en een reis die wij in
1996 naar Oekraïne georganiseerd hebben steunen wij enkele groeperingen
ter plaatse. De steun is vooral naar ziekenhuizen gericht en hiervoor kunnen
wij beroep doen op Oostpriesterhulp en Artsen zonder grenzen. In het kader van
deze werking zijn enkele studenten geneeskunde ter plaatse geweest. Daar hebben
zij een stage gelopen in een ziekenhuis om te peilen naar de materiële
behoeften van een plaatselijk ziekenhuis. Naar de steunverlening toe hebben
wij een optie genomen om samen met de CM om in de stad LVIV een mutualiteit
naar Belgische structuur op te zetten. De onderhandelingen zijn lopende. In
april vertrekken enkele mensen van de werkgroep om te kijken hoe de hulpverlening
ginder verloopt en om een rondreis voor juli 1998 door heel Oekraïne op
te zetten. Deze reis voor een 10-tal personen wordt reeds uitgewerkt. De bedoeling
is in 3 weken tijd een ronde te doen van heel Oekraïne, daarbij gebruik
makend van onze kennissenkring ter plaatse om ons buiten het toeristisch circuit
te houden.
Een andere werkgroep is de werkgroep Italiaanse cultuur. In 1996 hebben wij
een Italiaans weekend georganiseerd met de Middenstand van Houthalen-Centrum
en van daar uit is het idee ontsproten om Italiaanse lessen op te zetten. Vanuit
deze werkgroep is de wens gekomen om een reis naar Italië te organiseren.
Dit is waarschijnlijk voor Pasen 1999.
Werkgroep Turkije heeft banden met de het dorp Ekinci Beldesi, Hatay-Antakya
tegen de Syrische grens. Het is een dorp van een 2.000 inwoners dat bewoond
wordt door voor 90% Alevieten. Voor de avontuurlijke geesten gaat in september-oktober
1999 een reis door naar Ekinci. Modaliteiten worden door de werkgroep opgesteld.
Verder hopen wij samen met onze Marokkaanse bestuursleden en een plaatselijke
Marokkaanse werking in 1999 een programma rond Marokko op te zetten, en indien
mogelijk eens te kijken of een uitstap (niet-toeristisch zoals in de gewone
reisbrochures) te organiseren.
Sinds december 1996 hebben wij een jongerenwerking die volledig autonoom werkt.
Hun programmatie is vooral
gericht naar jongeren in de leeftijd van 18 tot 25 jaar
Er is deze week (13 november 2001) nogal wat te doen rond het onderzoek
van Marion Van Dan rond de criminaliteit van allochtonen.
Wie is Marion Van Dan?
Marion Van Sam publiceerde in 1998 haar proefschrift Stelen & steken: Delinquent
gedrag van Curaçaose jongens in Nederland. Zij was verbonden aan het
Willem Pompe-instituut.
Universiteit Utrecht, Willem Pompe Instituut voor Strafrechtswetenschappen,
Janskerkhof 16, 3512 BM Utrecht. Tel.: 030-2537125 - Fax: 030-2537028
In De Standaard van woensdag 14 november 2001 lezen we: BRUSSEL —
In de gang van de Amsterdam University Press staan dozen vol rapporten-Van San
te wachten op groen licht vanuit Brussel. Maar zal het gepubliceerde rapport
over de criminaliteit onder allochtonen het beleid sterk beïnvloeden? Ja
en nee, leert het Nederlandse voorbeeld.
De publicatie van het rapport-Van San over criminaliteit (DS 13 november 2001)
onder allochtonen begint iets van een vaudeville te krijgen, maar het einde
van de struisvogelpolitiek lijkt in zicht. Geheimdoenerij heeft trouwens
niet veel zin meer, nu de grote lijnen al in de krant stonden. De commotie is
nog groter dan bij de publicatie van Van Sans studie naar de Antilliaanse jongeren
in Nederland, in 1998. Nochtans heeft de Belgische criminologe-sociologe ook
daar voor hete vuren gestaan. ,,Op een voorstelling van mijn rapport voor reclasseringswerkers
in Rotterdam moest de politie me komen ontzetten, herinnert ze zich nog levendig.
,,Er was een vrouw in het publiek die Dutroux, rot op naar je eigen land riep.
Ze had geen oren naar mijn nuances, alleen naar de vette koppen die De Telegraaf
er van had gemaakt. En dus ging ze een twintigtal jonge Antillianen halen om
amok te maken. Maar de storm ging liggen toen bleek dat het rapport genuanceerder
was dan aanvankelijk vermoed. Even laaiden de gemoederen opnieuw op, toen de
Nederlandse regering er bij de Antilliaanse op aandrong niet langer haar probleem
te exporteren. De Nederlandse Antillen behoren tot het koninkrijk der Nederlanden
en Antilliaanse burgers kunnen dus onbeperkt naar Nederland verhuizen. Op Curaçao
heerst een grote werkloosheid en jeugdcriminaliteit. Ze zien er moeilijke tieners
met plezier naar het koude noorden vertrekken, zij het zonder familie of behoorlijke
kennis van het Nederlands. Het rapport heeft er onder meer toe geleid dat er
nu inburgeringscursussen voor de Nederlandse maatschappij worden georganiseerd
op de Antillen. Bovendien zijn de ogen opengegaan in de Antilliaanse gemeenschap
in Nederland. Onlangs gaven enkele prominente Antillianen in het multiculturele
tijdschrift Contrast volmondig toe dat er een Antilliaans probleem bestaat...
In Nederland heeft Van San wél geloofwaardigheid opgebouwd. Vandaar ook
haar huidige opdracht: het in kaart brengen van de criminaliteit onder Joegoslavische
jongeren. Dat is in Nederland en in België een groot probleem: onder de
,,criminele Oost-Europese jongeren spannen Joegoslaven en Roemenen de kroon.
Frappant is dat de opdracht voor Van Sans nieuwe onderzoek komt van het Landelijk
Inspraakorgaan Zuid-Europese Jongeren (Lize), een organisatie die de belangen
van onder meer Joegoslaven behartigt. Het Lize maakt zich zorgen dat zonder
een duidelijke aanpak, het maatschappelijk draagvlak voor de opvang van asielzoekers
gaat verdwijnen."
Toch even gaan kijken hoe in sommige Nederlandse kringen het onderzoek van
Marion Van Dan werd onthaald. Interessant is een artikel in De Groene Amsterdammer
van 16-9-98: De Antillianen komen
Het is chaos op de Antillen. Dus trekken veel eilandbewoners naar Nederland.
Daar wordt een aantal mensen heel zenuwachtig van. Politiek, politie en wetenschap
zien horden boeven en boefjes komen. Dat stigma hebben die aardige, pijprokende
jongelui niet verdiend. door Joeri Boom en Joris van Casteren
BRUINE NAGELS breken een bolletje open. Wit poeder en een lange askegel verdwijnen
in de kop van een zilveren pijpje. Vlammetje erbij. Sigfrid inhaleert diep.
De andere Antillianen rond het bankje op de Nieuwmarkt kijken verlekkerd toe
als hij uitblaast.
Sigfrid: 'Ik ga het je zeggen. Ik schaam mij Antilliaan te zijn. Ik zeg liever
dat ik Papoea ben. Antilliaan is synoniem met alle kwaad. In deze tijd wil ik
niet met Antillianen geassocieerd worden.'
Reggie: 'Er worden op hoog niveau zulke domme uitspraken gedaan. De bewering
dat we agressief zouden zijn, die gaat ons pas agressief maken. Al mijn Antilliaanse
vrienden hier in de scene zijn boos. Ze zeggen: politici zijn klootzakken.'
Hij neemt een trekje van de pijp.
AMSTERDAM WORDT geteisterd door losgeslagen Antillianen, zo hebben diverse
gezagsbekleders ons de afgelopen weken willen doen geloven. Het begon met commissaris
Ad Smit van bureau Warmoesstraat. Dealende analfabete Antilliaanse jongens van
een jaar of twaalf zetten het Centraal Station en de binnenstad op stelten.
Korpschef Jelle Kuiper ging zo ver te beweren dat de knaapjes rechtstreeks uit
Willemstad werden overgevlogen om de plekken van opgepakte dealers in te nemen.
Daarna lanceerde minderhedenwethouder Jaap van der Aa (PvdA) in de pers het
opzienbarende voorstel voortaan alle Antilliaanse nieuwkomers aan registratie
te onderwerpen, anders zou op korte termijn de ellende niet te overzien zijn.
Van der Aa kreeg warme steun van burgemeester Patijn, hoewel deze meer heil
zag in een speciale Gemenebestpas voor Antillianen en Arubanen, naar Brits voorbeeld.
Het is niet de eerste keer dat de Antillianen worden bestempeld als levensgevaarlijke
criminelen. In 1993 beweerde de toenmalige Amsterdamse korpschef Eric Nordholt
dat de Antilliaanse overheden hun hopeloze probleemjongeren dumpten in Nederland.
Dat leidde tot een fikse rel tussen Nederlandse en Antilliaanse ambtsdragers.
Het resultaat was een aanzienlijke bekoeling in de Nederlands-Antilliaanse betrekkingen.
'Het lijkt haast een complot', zegt James Schrils, directeur van de Antilliaanse
organisatie Forsa. 'Het ongedierte heeft een naam gekregen: Antilliaan. Het
is een trend geworden in het wilde weg Antillianen te beschimpen.'
OP DE RECENTE uitlatingen over Antillianen volgde een grootscheeps politieoptreden
rond het Amsterdamse Centraal Station. Na een schoonveegactie werden bij alle
toegangen agenten geposteerd om drugsgebruikers buiten te houden.
'Overal worden we weggejaagd', zegt Sigfrid. 'En nou willen ze alle jongens
ook nog eens laten registreren.'
Johnny: 'Wie zegt dat?'
Cailon: 'De wethouder toch, jongen. En de burgemeester. Ze weten niet waar ze
over praten. Laat ze langskomen. Ze schuiven de verslaafden op een hoop. Het
is stigmatiseren, zeker weten.'
Sigfrid: 'De politie heeft vrij spel gekregen om razzia's te houden. Antillianen
en alles wat daarop lijkt zijn vogelvrij verklaard.'
Reggie: 'Dat komt omdat de politiek ons Antillianen een slechte naam heeft gegeven.
Al dat geweld, dat zijn wij niet. Wij zijn eerlijke gebruikers. Ik zweer je,
er is alleen een groep van twintig Antillianen, die twee jaar geleden naar Nederland
kwam. Dat zijn de criminelen waar wij mee geassocieerd worden. Ze beroven oude
dametjes en vrouwen. Met pistolen en messen, alles. Ze zijn laf, man. Ze steken
voor een tientje. Het is een georganiseerde bende. Ze opereren voornamelijk
in de Bijlmer, soms komen ze met de metro naar het CS.'
TWEE WEKEN TERUG, op het moment dat de wildste geruchten de ronde deden,
verscheen het proefschrift Stelen & steken: Delinquent gedrag van Curaçaose
jongens in Nederland van de hand van antropologe Marion van San, verbonden aan
het Willem Pompe-instituut. Dat instituut lijkt patent te hebben op harde
uitspraken over allochtonen, gebaseerd op grofmazige wetenschap. In 1995 liet
de aan het instituut verbonden criminoloog Frank Bovenkerk zich ontvallen dat
'enkele tientallen procenten' van de in Nederland woonachtige Turken zich inlieten
met zware criminaliteit. Die uitspraak moest hij later terugnemen. De bevindingen
van Marion van San zijn van hetzelfde soort: Antilliaanse jongens trekken bij
de minste aanleiding een vlijmscherp mes en aarzelen niet te steken. Ze voegt
daaraan toe: het agressieve karakter van deze gewetenloze Antillianen is deels
te verklaren uit laks moederschap. Moeders zouden hun zonen in sommige gevallen
zelfs aanmoedigen tot crimineel gedrag. Gert Oostindie, Leids hoogleraar Caribische studies, zat in de promotiecommissie
van Van San. 'Dit proefschrift werkt onherroepelijk stigmatiserend. Dat hebben
wij in de commissie voortdurend geroepen. Het zou goed zijn als wat meer beklemtoond
was dat de conclusies niet van toepassing zijn op de hele Antilliaanse groep.
Maar het blijft wetenschap. Je hoeft je niets aan te trekken van een politieke
ontwikkeling.' Antropoloog Fridus Steijlen, verbonden aan het Koninklijk Instituut voor
Taal, Land- en Volkenkunde (KILV), deed verscheidene onderzoeken naar Antilliaanse
minderheden in Amsterdam-Zuidoost en Rotterdam. 'Van San speelt op het juiste
moment in op sensatiegevoelens. Het is volstrekte onzin dat de moeder verantwoordelijk
voor de criminaliteit van haar zonen zou zijn. Te simpel.'
LAURINDO ANDREA (30), afkomstig uit Curaçao, herkent zich niet in de
Antillianen-verhalen die via de media worden verspreid. 'Ik ben opgevoed door
mijn moeder. Met mijn vader heb ik goed contact, maar mijn moeder koos ervoor
alleen te staan. Ik moet zeggen, ze gaf me een op en top opvoeding. Ze werkte
hard, in een hotel. Als ze mijn vrienden niet zag zitten, kwamen ze er niet
meer in. Ze wist ook altijd precies waar ik geweest was. Ze had altijd aandacht
voor me. Ik had gewoon geen kans om op het slechte pad te raken.' Andrea kwam
in 1989 naar Nederland om te studeren, met een groep van driehonderdvijftig
Antilliaanse studenten. Hij kwam terecht in Nijmegen, begon drie keer aan een
andere studie (waarvan hij steeds de propedeuse haalde), stroomde door naar
de kunstacademie en vond dáár pas wat hij zocht. Hij voltooide
er de opleiding modevormgeving. Andrea: 'Ik heb doorgezet omdat ik iets wilde
bereiken. Zonder motivatie red je het niet in Nederland. Dan word je opgeslokt
door die grote, open wereld. Ik kwam hier niet om een beter leven te leiden,
maar om een opleiding te doen die we op Curaçao niet hebben. Met die
registratieplannen word ik op één lijn gesteld met criminelen,
terwijl ik mijn best heb gedaan hier iets te bereiken. Met succes. Die plannen
zijn beledigend. Het is sowieso belachelijk dat er helemaal geen aandacht wordt
besteed aan de Antillianen die hier een degelijk bestaan hebben opgebouwd. Dat
zijn er nog altijd veel meer dan het aantal Antilliaanse criminelen.' Andrea
werkt als deeltijdtolk Spaans en Papiamento. Hij vertaalt vaak voor Antilliaanse
verdachten die worden voorgeleid. Andrea: 'Ik kon me vroeger niet voorstellen
dat een Antilliaan geen Nederlands kon spreken of zijn naam niet kon schrijven.
Dat heb ik pas ontdekt sinds ik tolk ben. Ik wist wel van drugs, ik wist van
het criminele pad op Curaçao, maar ik zag het niet. Toen ik er nog woonde,
was het veel minder erg dan nu. Er worden nu mensen op klaarlichte dag beroofd.
Ook het drugsgebruik is toegenomen. Allemaal tekenen van armoede en wanhoop.
Mijn moeder vertelde me dat je beter niet meer na zeven uur 'savonds de straat
op kunt gaan. Vroeger zaten we 'savonds met vrienden op het strand. Nu durft
niemand daar nog te zijn als het donker is. Het probleem ligt niet hier, maar
op de Antillen. Dáár zou iets aan de armoede gedaan moeten worden.'
Ook Oostindie plaatst kanttekeningen bij de huidige beeldvorming over Antillianen.
'Ik vind het terecht dat er niet stiekem gedaan wordt over Antilliaans wangedrag.
Er bestaat een groep Antilliaanse jongeren die levensgevaarlijk is. Maar die
is klein. Er zijn nog negentigduizend andere Antillianen in Nederland. We moeten
niet vergeten dat zij de best geïntegreerde minderheid vormen. De laatste
jaren is er een kansarme groep Antillianen bijgekomen. Logisch, de maatschappij
daar is totaal ontwricht. Er heerst schrijnende armoede, het rijke Nederland
lonkt. Nederland ziet de nuance niet. De lokale Amsterdamse stemmingmakerij
heeft een politieke dimensie gekregen. Nederland dreigt er een instrument van
te maken om de stroom Antilliaanse vluchtelingen mee in te dammen.'
IN DE SINT Antoniesbreestraat ontsteekt Sigfrid nogmaals zijn pijp. 'Ik ging
hier in 1972 op vakantie, logeerde bij mijn broers. Ik ben nooit meer teruggegaan
naar Buena Vista. Ik had een jaarretour. Drie dagen nadat dat verlopen was,
kwam ik het tegen toen ik in mijn koffer rommelde. Ik ben verslaafd geraakt
door alles uit te willen proberen. In die jaren, als je een beetje kleur had,
pakte je alle vrouwen. Later heb ik moeten roven voor mijn drugs. Nu heb ik
werk, als monteur. Ik denk aan de toekomst. Dagelijks gebruik ik voor tweehonderd
gulden. Coke en heroïne.'
Cailon: 'We hebben een hart. We zijn niet per se slecht omdat we gebruiken.
Soms willen we praten maar van sommigen is het Nederlands niet goed. En dan
worden ze agressief als zo'n agent ze niet wil begrijpen.'
Johnny: 'Oké, we stelen wel eens wat. Maar we doen niet van die laffe
dingen waar we van beticht zijn.' Het regent pijpestelen. De groep is in een
portaal gaan staan. Een bewoonster leunt uit haar raam. 'Oprotten tuig', snauwt
ze. De
Antillianen verontschuldigen zich en slenteren verder.
Cailon: 'Antillianen zijn niet heilig, dat zeg ik niet. Er wordt gesmokkeld
vanaf de eilanden. Ik ken de verhalen. Maar de marine smokkelt ook. Zijn mariniers
nu allemaal de lul?'
ER ZIJN PROBLEMEN, geven de Antilliaanse organisaties bij monde van Forsa-directeur
James Schrils toe. 'Ik ga er niet omheen draaien. Zes procent van de gevangenen
in Nederland is Antilliaans. Dat terwijl van de totale Nederlandse bevolking
Antillianen nog geen half procent uitmaken. Meer dan de helft van de Antillianen
leeft hier van een uitkering. Er wonen 150.000 mensen op de Antillen. Een schatting,
want zeker dertig procent is illegaal. Ik voorspel u: de toestroom van de afgelopen
jaren is het begin van een grote lawine. Zeventig procent van de Antillianen
leeft onder de armoedegrens, moet het doen met tweehonderd gulden uitkering.
Het is zeer aanlokkelijk voor ze om hier te komen. Tussen nu en vijf jaar zullen
er minstens vijftigduizend Antillianen bij komen. Wat is dit voor koninkrijk?
Er moet iets gebeuren.' In de Rijksbegroting Koninkrijksrelaties 1999 laat de
Nederlandse regering zich kritisch uit over het begrotingstekort en de toenemende
criminaliteit. Investeringen zullen echter niet gedaan worden. Wel moet de 'zelfredzaamheid'
worden vergroot. En dat schiet Leopold James, de op Sint Maarten residerende
voorvechter van een bundeling van Antilliaanse krachten, in het verkeerde keelgat.
James: 'U moet goed begrijpen dat we het zat zijn om onze hand op te houden.
Ik ben erg cynisch geworden, de laatste jaren. Het contrast is werkelijk ongelooflijk.
Nederland is stinkend rijk, terwijl op Sint Maarten mensen leven die niet meer
hebben dan een koelkast met een fles water erin. Nederland laat ons simpelweg
verkommeren en verbaast zich er vervolgens over dat de law en order-situatie
uit de hand loopt. Dan zeg ik: Bedankt, Nederland. Gun ons nu maar eens de onafhankelijkheid.
We zullen het moeilijk krijgen, maar dat hebben we liever dan elke keer weer
die vernederingen.'
DE ANTILLIANEN rusten uit naast een kiosk in de Sint Antoniesbreestraat. Johnny:
'Kijk die winkelier. Hij wil dat we weggaan. Hij durft niks te zeggen want hij
weet dat Antillianen goed gebekt zijn en hem in zijn hemd zetten.'
Cailon: 'Hij staat te dampen van woede.'
De winkelier gaat naar binnen. Even later houdt een politiebusje halt. Vier
agenten rennen op de groep af. Met de wapenstok drijven ze de Antillianen uiteen.
Op de Nieuwmarkt klonteren ze weer samen.
Johnny: 'Nederlanders komen wel naar ons eiland. Genieten van de zon. Maar hier
halen ze de neus voor ons op.'
Cailon: 'Drugsgebruikers zijn er nou eenmaal. Er wordt niets gedaan aan het
probleem. Zeker niet als we zo opgejaagd worden.'
Johnny: 'Wat Nederlanders betreft, ik heb alleen nog respect voor de groenteman.
Die maakt geen onderscheid.'
Publikaties in 1999:
Prof. dr Frank Bovenkerk (1999) met M. van San en S. de Vries, Politiewerk in
een multiculturele samenleving, LSOP, Tandem-Beek, Ubbergen; met M. van San
en S. de Vries, Policing a Multicultural Society, LSOP, Tandem-Beek, Ubbergen
(vertaling in het engels van Politiewerk in een multiculturele samenleving);
met Geert Horstmann en Marion van San, Politie in een multiculturele samenleving,
in: C.J.C.F. Fijnaut e.a. (eds.): Politie, studies over haar werking en organisatie.
Samsom, Alphen aan den Rijn, pp. 513-534.
In 1999 werd Marion Van Dan aangezocht om een onderzoek relatie criminaliteit
en allochtonen te doen.
Persartikel, Dinsdag 14 september 1999 - Het Volk : Onderzoek relatie misdaad-allochtonen.
Justitieminister Verwilghen (VLD) wil de relatie tussen criminaliteit en
etnische minderheden wetenschappelijk onderzoeken. Die verzuchting uit het VLD-Veiligheidsplan
staat ook in het regeerakkoord. Zo’n onderzoek volgt Nederlandse en Duitse
voorbeelden en neemt vooral het gedrag van allochtone jongeren onder de loep.
Een aangezochte onderzoeker is de Nederlandse criminologe-sociologe Marion Van
San, die het criminele gedrag van Antilliaanse jongens bestudeerde. De bedoeling
het thema uit de taboesfeer te halen.
De Bond 7 december 2001 Dagboek: Fadime Köse Wie is Fadime Köse?
FADIME KÖSE - Agalev. Fadime komt op de Agalev-lijst voor 8 oktober als
onafhankelijke.
°05/01/1972
Studies
Licentiate in de sociologie (Universiteit Gent - 1995)
Bijkomende opleidingen rond het werken met en begeleiden van migranten, rond
effectieve communicatie en kennisoverdracht en rond projectmatig werken.
Beroepsmatig
Werkt sinds kort als educatieve medewerker op het Provinciaal Integratiecentrum
Oost-Vlaanderen. Voorheen was zij als stafmedewerkster verbonden aan het Regionaal
Integratiecentrum Oost Vlaanderen.
Interesses en engagementen
Fadime is lid van het Centrum voor Islam in Europa en Lid van de Raad van Beheer
van FoGi (vzw Forum voor Gelijkberechtiging en Interactie).
Vreemd... Als een mens niet mag eten -tijdens de vasten bijvoorbeeld
of de ramadan - dan heeft hij ongelooflijk veel behoefte om te spreken, in dit
geval, te schrijven, over eten... Ook al is onze dagboekschrijfster tegelijkertijd
met heel veel andere boeiende dingen bezig, het niet mogen eten op bepaalde
tijdstippen , loopt toch als een rode draad door haar verhaal
Zaterdag
De lucht ziet er grijs uit vandaag. Het is halfnegen wanneer ik opsta. Ik moet
mijn fiets bij de fietsenmaker binnenbrengen; ik voel me beknot in mijn vrijheid
sinds die platte band. De winkel is maar in de voormiddag open en ik wil om
10 uur in het Geuzenhuis zijn voor de vorming over de Turkse woon-cultuur: Je
zou denken «Wat moet jij daar nog over leren? Je bent zelf van Turkse
afkomst!», maar dat betekent niet dat je alles weet of beleeft.
Ik beland dan toch met tien minuten vertraging in het Gentse Geuzenhuis, maar
de vorming is nog niet begonnen. Ik zie een hele groep bekenden. Misschien lukt
het om na de vorming samen ergens te gaan eten. Helaas ben ik sinds dinsdag
ongesteld, bijgevolg ben ik niet beginnen vasten. Het begin van de ramadan was
vrijdag. Heel wat collega’s waren die dag aan het vasten. De Turkse en
de Marokkaanse gemeenschap zijn bovendien samen begonnen. Soms wil dat niet
lukken en verschillen ze één dag, maar dit jaar dus niet. Vasten
voor de moslims betekent tussen zonsopgang en zonsondergang niet eten, niet
drinken, niet roken, niet snoepen, geen seks... Maar ik ben dus niet aan het
vasten; ik wil wel zo snel mogelijk beginnen.
De vorming is zeer interessant: ik wist niet dat er zoveel logica kwam kijken
bij de bouw en inrichting van een woning. ik herken mijn eigen voorkeur trouwens
perfect: Turken zouden op de hoogste verdieping van een huis wonen en bijvoorbeeld
zoveel mogelijk ramen in de muren steken voor licht en lucht (verluchting).
Ik heb steeds naar appartementen gezocht op de hoogste verdieping met veel ramen
en die ook gevonden. Bij zo’n vorming krijg je een verklaring van wat
je altijd al gedaan hebt, maar waarvan je niet wist waarom je het zo wilde.
Na de vorming en het etentje met vrienden zie ik twee van mijn zussen. We gaan
eerst boodschappen doen in de Marokkaanse winkel niet ver van ‘t Sluizeken.
Daar hebben ze heerlijke broodjes en zoetigheden tijdens de ramadan. Ik koop
drie broodjes en dadels om mijn vasten ‘s avonds te verbreken. We wandelen
daarna in de Veldstraat en ik zie een aantal leuke truien, maar ik koop niets.
Het weekend ervoor is mijn portefeuille gestolen en ik heb voorlopig geen bankkaart...
Aangezien ik niet graag met veel geld op zak rondloop, kan ik geen grote aankopen
doen.
Ik heb een rustige avond. Ik lees wat, ik luister naar muziek en geniet. Morgen
komt mijn zus op bezoek.
Zondag
Ik geraak moeilijk mijn bed uit en heb amper geslapen. De halve nacht pijn
in mijn maagstreek. De salade niçoise is mij niet bekomen. Ik ben wel
aan het vasten. Ik zou sowieso niets kunnen eten met mijn maag in de knoop.
Ik heb de hele voormiddag zitten werken aan de commissie van maandagavond. Er
staat niet zoveel op de agenda, maar ik moet alle documenten doornemen om er
zeker van te zijn dat er niets verkeerd wordt goedgekeurd op de gemeenteraad.
Politiek is eerst en vooral keihard werken, als je het tenminste goed wil doen.
Ik heb mijn zus een tijdje niet gezien, maar eindelijk is ze er dan. Ze wil
praten over haar thesis en haar dode poes. We verbreken samen het vasten rond
17 uur. Zij wil enkel fruit eten, ze heeft geen honger. Ik eet wat salade en
een half Marokkaans brood met biologische tuinkruidenkaas. Na het avondgebed
gaan we met een vriend naar het GEC (Gents Ecologisch Centrum) om iets te drinken,
ik vraag het gebak van de dag: yoghurttaart met druiven, een appel-kriekensap
en daarna bio-cola zonder suiker. Heerlijk, maar iets te veel. Ik heb de rest
van de avond geen rust meer, mijn maag staat op ontploffen. Ik heb te veel gegeten
terwijl mijn maag nog niet helemaal in orde is. Ik weet wat mij te wachten staat:
alweer een slapeloze nacht.
Maandag
Ik moet naar Brussel voor een vergadering. Misschien kan ik op de trein wat
slapen? Maar zoals gewoonlijk heb ik niet geslapen, maar mijn krant gelezen.
Al mijn informatie haal ik uit de krant. Niet alleen de laatste ontwikkelingen
in de wereld boeien mij, ook de strips wil ik geen dag missen. In de namiddag
bereik ik dan uiteindelijk mijn bureau op het PICO (Provinciaal Integratiecentrum
Oost-Vlaanderen). Er staat een berg werk op mij te wachten. Voor ik het weet
is het vier uur en tijd om naar huis te gaan. Kwart voor vijf ben ik thuis.
Ik maak me gereed voor het zonsonderganggebed. Met een aantal dadels verbreek
ik mijn vasten, maar ik durf enkel wat fruit te eten uit angst dat ik weer last
krijg van mijn maag. Een tros druiven, een peer en een half stuk oranje fruit
- ik weet niet wat de naam is, maar het is heerlijk- en ik ben verzadigd. Iets
na zes uur vertrek ik naar het stadhuis voor de commissie welzijn. Als de vergadering
niet te lang duurt, kan ik misschien eventjes naar huis om iets hartigers te
eten. Pas tegen acht uur eindigt de commissie: óm acht uur dertig is
er fractievergadering, dus ga ik maar meteen naar ons fractiesecretariaat. Onze
secretaris is er al en zet alles klaar. Het belooft een lange avond te worden.
De vergadering duurt lang en we stoppen tegen halféén. Ik ben
doodmoe en wil zo snel mogelijk in mijn bed kruipen. Helaas lig ik pas tegen
twee uur in bed: eerst een taxi naar huis genomen samen met een collega, vervolgens
heb ik een klein beetje gegeten, mijn oefeningen gedaan en mijn gebed verricht.
Ik moet om zeven uur weer op...
Dinsdag
Ik ben moe en slaperig wanneer ik naar de hogeschool ga. Ik moet er zijn om
8.30 uur en vanaf 9 uur zijn er twee werkgroepen die ik moet leiden. Ik zie
dat er nogal wat bekenden zijn om ook een werkgroep te verzorgen. Het valt niet
mee: de eerste groep is talrijk en de studenten lijken daar tegen hun zin te
zitten. De tweede groep werkt beter mee en heeft meer te vertellen.
Ik heb keelpijn van die drie uur lang praten en niet drinken. Ik had eraan moeten
denken dat ik aan het vasten zou zijn toen ik op de vraag van de hogeschool
inging. Ik ga nog eventjes naar huis voor ik naar mijn werk vertrek: ik moet
vanavond toch werken. Ik neem wat eten mee; ik heb geen tijd en veel werk, dus
eet ik op het werk. Om vijf uur enkele dadels en wat fruit en tegen zes uur
mijn brood met kaas en slaatje. Ik heb ook twee chocolaatjes mee. Tegen 19.30
uur moet ik op de volgende vergadering zijn. Ik ben laat thuis en lig pas tegen
één uur in bed. Het lukt me nooit om meteen na een vergadering
thuis te komen en te gaan slapen. In mijn hoofd wordt alles nog eens overdacht.
Woensdag
Terwijl ik voor mijn deur de straat oversteek, valt mij plots op hoe mooi en
kleurrijk de hemel in het oosten is. De zon komt op en de lucht kleurt onbeschrijfelijk
mooi. Ik haast me naar het pérron zodat ik nog ongestoord naar de hemel
kan kijken, maar helaas; het moment is weg. Het schilderachtig tafereel is allang
vervlogen en het zonlicht wint steeds meer aan kracht.
Vandaag heb ik een korte werkdag. Ik heb vanmiddag verlof genomen. Dat betekent
niet dat ik thuis zal zitten. Ik heb een vergadering op de universiteit. Het
is een efficiënte vergadering: op amper een uur tijd zijn we klaar. ik
moet voor vier uur op de bank zijn om te informeren of mijn nieuwe bankkaart
er al is. Het is zeer vervelend zonder die kaart. Gelukkig is ze er! Kan ik
rustig gaan winkelen komende zaterdag. Het is nogal dringend, want ik heb bijna
niets meer om aan te trekken. 's Avonds heb ik nog een overlegcommissie op het
stadhuis en een korte fractievergadering op ons fractiesecretariaat. Daarna
heb ik nog een afspraak. Eenmaal thuis drink ik nog een glas water en telefoneer
naar mijn zus. Ze vraagt zich af of we niet eens samen kunnen eten. Ze zou mij
graag eens vergezellen, want ik eet toch meestal alleen. En zeker tijdens de
vastenperiode is het veel leuker om met anderen het vasten te beëindigen.
We spreken af voor dinsdag. Dan is het de tweede dag van de gemeenteraad, maar
uitzonderlijk begint die om acht uur in plaats van zeven uur. Zo kan ik meer
tijd met mijn zus doorbrengen.
Eigenlijk vast ik heel graag. Dan hoef ik mij de hele dag geen zorgen te maken
over eten en koken. Ik kan de hele dag doorwerken en - enkel ‘s avonds
moet ik me om het eten bekommeren. Ik voel me ook veel beter, ik voel me lichter
en gezonder. Op het einde van de ramadan moet ik steeds weer leren eten overdag.
Eigenlijk eten we allemaal veel teveel. We eten omdat we er zin in hebben, niet
omdat we honger hebben...
Donderdag
De trein wordt aangekondigd met tien minuten vertraging. Het regent... maar
ik ben helemaal niet in een slechte stemming ondanks het feit dat ik moest lopen
naar het station. Mijn humeur slaat evenwel om naarmate de minuten verstrijken
en de trein dan toch met ruim twintig minuten vertraging binnenrijdt. Wat zou
nu de reden kunnen zijn? Gewoon omdat het regent of zou het een technisch defect
zijn? Wie zal het zeggen?
Tijdens de middag neem ik een pauze en wandel naar de winkelstraat. Ik koop
niets... De dag gaat snel voorbij. Thuisgekomen is het nog maar een kwartiertje
voor etenstijd. Ik zet de verwarming aan. Eerst eet ik wat druiven, mijn lievelingsfruit.
Rond zes uur maak ik gefrituurde aardappelen en sla klaar. Het smaakt heerlijk.
Vervolgens controleer ik mijn e-mails en beantwoord de dringende vragen eerst.
Ik zou rond acht uur gaan squashen, maar alles is volzet. Tja, dan ga ik met
een vriend van me naar de film Kandahar. Een Afghaanse vrouw leeft in Canada,
maar keert terug naar Afghanistan nadat ze een brief van haar zus heeft ontvangen
waarin staat dat die zelfmoord wil plegen. De vrouw wil haar zus redden...
Ik kom gedeprimeerd uit de bioscoop. De film heeft niet lang geduurd, maar hij
laat een beklijvend gevoel achter. Er is daar in Afghanistan zoveel armoede,
zoveel ongeluk en geweld, zoveel slachtoffers van landmijnen, bijna iedereen
is slachtoffer: kinderen, vrouwen, mannen.
Ik heb een beetje honger en heb zin in pannenkoeken. Maar er is nergens een
pannenkoek te krijgen. Het is ook al na tien uur. Dan maar naar huis: een boterhammetje
met kaas, een beetje yoghurt, dadels en karamelthee om toch nog wat vocht binnen
te krijgen voor vandaag. Maar ik kom lang niet aan mijn twee liter per dag.
Twee liter is veel. Ook op een niet-vasten-dag lukt mij dat meestal niet. Ik
hoop dat ik rustig kan slapen. Mijn rug ter hoogte van mijn maag laat weer van
zich horen. Ik lees nog wat. Het is na middernacht als ik eindelijk in slaap
val.
Vrijdag
Voor ik naar mijn vergadering in Brussel vertrek, geniet ik nog even van de
kleurenpracht voor mijn deur. Er is een parkje voor mijn deur en ik heb een
prachtig uitzicht vanaf de zevende verdieping (zo hoog woon ik). Het is volop
herfst. Er vallen enkele druppels...
Ik ben juist op tijd voor de trein. De trein naar Brussel zit altijd vol. Vanavond
op de terugweg zal het helemaal niet te doen zijn.
De Koning Albert II-laan is een zeer moderne maar koude laan. Ik moet in het
Conscience-gebouw zijn; daar zit namelijk het departement Onderwijs. Iedereen
moet naam en uur van aankomst invullen op een lijst. Je kunt naar binnen wanneer
de receptionist op een knopje drukt, anders is er geen beweging in de glazen
draaideurtjes te krijgen.
Het is na halféén als ik het departement verlaat en de trein neem
naar Brussel Centraal. Ik wil naar een studienamiddag over meertaligheid en
burgerschap in de Spiegelzaal van het Brussels Parlement. Na een beetje zoeken
vind ik het gebouw. Ik merk dat het heel dicht bij het station Brussel Centraal
ligt en maar een paar minuten van de Grote Markt.
Ik bel naar onze fractiesecretaris met de mededeling dat ik het werkoverleg
van vijf uur niet haal. Ze zullen het zonder mij moeten doen.
Voor de sprekers het woord nemen, worden we getrakteerd op mooie muziek. De
namiddag vliegt om. Ik merk dat er heel wat collega’s uit de andere regio’s
aanwezig zijn. Op een bepaald moment kom je meestal dezelfde mensen tegen op
vormingen, studiedagen enzovoort.
Er is ook een receptie voorzien om vijf uur. Ik blijf nog een kwartiertje en
verbreek mijn vasten met een Marokkaanse zoetigheid. Daarna haast ik me naar
het station. Terwijl ik op de trein wacht, eet ik nog wat dadels. Zoals ik verwacht
had, is het perron voor Gent afgeladen vol; er zijn nog meer mensen dan ik verwacht
had. Er is voor velen geen zitplaats meer, we zitten dan maar tussen twee compartimenten.
Voor ik naar huis ga, spring ik nog even bij de fietsenmaker binnen om mijn
fiets te halen.Tegen de tijd dat ik thuiskom, is het gestopt met regenen...
Over heel de wereld worden mensen ouder. Toch kijkt men in verschillende culturen
anders aan tegen het oud worden. Zo heeft oud worden in onze beschaving eerder
een negatieve lading, terwijl oudere mensen in de meeste niet- westerse landen
zeer gerespecteerd worden.
In deze uiteenzetting wil ik duidelijk maken wat het oud worden betekent voor
Turkse en Marokkaanse allochtonen.
2. De doelgroep.
2.1 De leeftijd.
De eerste Turkse en Marokkaanse allochtonen kwamen in de zestiger jaren naar
België, omdat er hier op dat moment een grote vraag was naar ongeschoolde
arbeidskrachten.
De meeste allochtone ouderen in België zijn dus tussen de 60 en 80 jaar.
2.2 Wanneer ben je oud?
Het begrip oud worden en oud zijn heeft voor allochtonen een andere betekenis
dan de westerse betekenis van oud- zijn. In België bepaalt je leeftijd
wanneer je oud bent. Zo is 65 jaar vooralsnog het kritische punt waarop de grens
tussen jong en oud wordt gedefinieerd. In de Turkse en Marokkaanse gemeenschap
is leeftijd geen criterium voor oud zijn.
Persoonlijke omstandigheden, lichamelijke kracht, arbeidsvermogen en eigendomsverhoudingen
bepalen bij hen wie wel en wie niet tot de ouderen gerekend wordt.
3. Mensen van de eerste generatie.
Om te kunnen begrijpen hoe het voor de Turkse en Marokkaanse allochtonen is
om in een vreemd land oud te worden, moeten we aandacht schenken aan hun verleden,
hun cultuur, de wijze van omgaan met elkaar,… De periode die oudere migranten
hier doorbrengen is immers maar een gedeelte van hun leven. Zij hebben een belangrijk
deel van hun leven in het land waar ze geboren zijn doorgebracht.
3.1. Waarom
emigreren?
In 1964 sloot België met Turkije en Marokko een akkoord om het tekort
aan arbeidskrachten in België op te vullen. Men ging in de gebieden rond
de Middellandse zee het nieuws verspreiden dat België het land was waar
arbeid goed betaald werd en waar er veel comfort was. Alle arbeiders waren hier
welkom.
Veel Turkse en Marokkaanse mannen gingen in op dit aanbod. De Turkse en Marokkaanse
gastarbeiders hadden namelijk in het thuisland weinig toekomstperspectieven.
Ze maakten deel uit van een groep kanslozen op de arbeidsmarkt.
3.2. Tijdelijk
verblijf in België.
De Turkse en Marokkaanse mannen zijn naar België gekomen in de overtuiging
dat dit slechts tijdelijk zou zijn. Ze hoopten in België op korte tijd
veel geld te verdienen en dan als een geslaagd migrant terug te keren naar Marokko
of Turkije. Men was bereid daar hard voor te werken. Arbeidsdagen van veertien
tot zestien uur waren geen uitzondering. Ze namen genoegen met minimale huisvesting
in slecht uitgeruste pensions. Ze gingen vooral werken in de mijnen en in de
industrie. Maar hoewel de lonen hier hoog leken, toch was het voor veel Turkse
en Marokkaanse mannen onmogelijk om te sparen en zo binnen een korte tijd terug
te keren naar hun land van herkomst. Ze moesten namelijk van hun loon de kosten
van verblijf en onderhoud betalen. Ze moesten eveneens nog een bijdrage leveren
aan het levensonderhoud van hun ouders en de achterblijvers in hun land.
En teruggaan naar huis zonder het ideaal bereikt te hebben, was niet mogelijk.
Er was daar namelijk een blijvend groot overschot aan arbeidskrachten en de
werkloosheid bleef er hoog. Eveneens zouden ze hun eer niet kunnen hooghouden,
moesten ze terugkeren zonder in België iets bereikt te hebben.
3.3. Gezinshereniging.
Maar de wens om eens geslaagd terug te keren bleef op de voorgrond staan en
ze waren bereid om daarvoor veel te doen. Om zich die kans alsnog te verwerven,
vonden ze het beter om hun verblijf in België te rekken. Ze gingen eveneens
hun gezin laten afkomen. De bedrijven steunden in die tijd de mensen die hun
gezin naar België haalden. Zij stelden woningen ter beschikking en betaalden
de kosten voor de overtocht. De gezinshereniging zou de jarenlange eenzaamheid
waarmee de migranten te maken hadden doorbreken. Het verblijf hier zou gerekt
kunnen worden en de kinderen zouden een goede opleiding kunnen volgen. Met die
opleiding zouden de kinderen later in Marokko een goed bestaan kunnen opbouwen
en zo hun ouders een goede oude dag bezorgen. Dit was althans de gedachtegang
bij de ouders. Maar in de jaren ’70 kwam er een sterke economische achteruitgang,
waardoor vooral bij de migranten de werkeloosheid toesloeg. Ook de schoolgaande
allochtone jongeren deden het op school niet zo goed als men wel gehoopt had.
Voor de arbeidsmigranten van de eerste generatie wordt opnieuw een bres geslagen
in de hoop ooit als welgestelde naar hun thuisland terug te keren.
4. Plaats van de grootouders in de gezinshiërarchie.
In het algemeen bestaat een Turks of Marokkaans gezin uit vader, moeder, kinderen
en grootouders. Vroeger woonden alle gezinsleden in hetzelfde huis bij elkaar.
Nu komt het steeds minder vaak voor dat jongemannen bij hun ouders blijven wonen.
Tegenwoordig eisen de ouders van het meisje bij huwelijksonderhandelingen, dat
het jonge paar zelfstandig gaat wonen.
Binnen het gezin bestaat er een strenge hiërarchie. De taken in het gezin
liggen vast. De leeftijd bepaalt de verdeling van taken in het gezin. Oud worden
betekent meer invloed krijgen, want ouderdom is het symbool van ervaring en
wijsheid. Aan de top van de gezinshiërarchie staan de grootouder. Ze geven
raad. Ze mogen zich met alle dagelijkse zaken in het gezin bemoeien, zelfs met
de intiemste (vooral de grootmoeder). De grootouders mogen zich met hun wensen
tot ieder ander lid van het gezin wenden. Bij geschillen tussen zoon en schoondochter
geven zij bindend
advies. Ze voeden de kleinkinderen op, verzorgen de tuin, doen boodschappen,...
Eveneens dragen zij de kennis en de tradities over aan de kleinkinderen.
5. Zorgverlening aan ouderen.
1. Hulpverlening aan ouderen in Marokko en
Turkije.
Traditioneel is in Marokko en Turkije de hulpverlening aan ouderen een zaak
die er voor de kinderen gewoon bij hoort. De islam legt de kinderen de verplichting
op hun ouders te ondersteunen en te beschermen. Vroeger bleven de zonen na hun
huwelijk bij de ouders wonen. Dit is nu aan het veranderen.
Toch is men nog altijd moreel verplicht om regelmatig bij hun ouders langs te
gaan en ze moeten eveneens een deel van hun inkomen afstaan.
De Zakat en de Waqf. (Vooral in Marokko)
Deze soort hulp komt van sociale hulpfondsen. Deze worden verzameld via de
Zakat en de Waqf. Via de Zakat worden verplicht aalmoezen gegeven ten behoeve
van armen en behoeftigen. De Waqf bestaat uit giften, voornamelijk in de vorm
van onroerende goederen, die blijvend aan de staat geschonken zijn en door het
Ministerie van Mohammedaanse Zaken beheerd worden. Uit deze fondsen worden activiteiten
voor hulpbehoevende ouderen bekostigd.
Werken zolang het kan.(vooral in Turkije)
In Turkije ontvangen enkel fabrieksarbeiders, ambtenaren, mensen in de handel
en in het bankwezen een pensioen. Heeft men geen pensioen, dan is men aangewezen
op de kinderen of de familie. Dit betekent doorwerken zolang men daartoe in
staat is. Ontvangt men geen pensioen of kan men geen beroep doen op de familie,
dan krijgt men een klein inkomen van de staat.
Buren.
Buren zijn niet zomaar mensen die naast iemand wonen. Er is slechts en nuanceverschil
tussen familie en buren. Buren betekenen vooral voor de vrouwen veel. Ze helpen
elkaar met grote huishoudelijke klussen. Ze komen vaak bij elkaar over de vloer.
Ze drinken samen thee, wisselen eten uit,… Voor ouderen is dit een gunstige
situatie, want ook zij kunnen altijd rekenen op de steun van de buren.
De staat
Veranderingen binnen de Marokkaanse samenleving, een andere kijk op het gezins-
en familieleven en de toename van het aantal ouderen zetten de overheid in Marokko
ertoe aan meer aandacht te schenken aan de positie van de ouderen. Er worden
gezondheidsprogramma’s opgezet, er wordt aan uitbreiding van pensioenfondsen
gewerkt en er worden opvangcentra gecreëerd voor ouderen zonder familie.
2. Hulpverlening aan allochtone ouderen in België.
1. Algemeen.
Andere opvattingen.
Migranten zijn over het algemeen in veel zaken op elkaar aangewezen. Dat is
ook het geval als ze hulp nodig hebben. Dat geldt des te meer voor de ouderen
onder hen. De ouderen zijn heel vaak op de mensen uit hun eigen groep (kinderen,
familie, dorps- en stadsgenoten) aangewezen voor hulp, ook al staat het hun
vrij en hebben ze het recht een beroep te doen op alle mogelijke Belgische instanties.
In het land van herkomst is meestal de gewoonste zaak van de wereld dat kinderen
hun ouders financieel bijstaan. Hier in België is dat anders. Het is voor
de meeste oudere migranten moeilijk te begrijpen, dat de kinderen door het betalen
van belastingen, waarvan de pensioensuitkeringen worden betaald, als het ware
hun plicht tegenover hun ouders gedaan hebben.
Het gezin.
Binnen de eigen kring zijn de Turkse ouderen voor hulp aangewezen op het eigen
gezin, de vriendenkring en de eigen organisaties. Dit is echter minder vanzelfsprekend
dan vaak gedacht wordt. Binnen het gezin zijn de verhoudingen tussen de vader
en de kinderen hiërarchisch van aard. De kinderen nemen een aan de vader
ondergeschikte positie in en aanvaarden vanzelfsprekend zijn autoriteit. De
kinderen hebben respect voor hem en zijn bang zijn ongenoegen
op te wekken. In zijn aanwezigheid zijn ze vaak wat geremd. Financieel zijn
de ouderen hier wel beter af dan hun leeftijdgenoten in Turkije en ook in Marokko.
Ze hebben hier recht op pensioen.
De persoonlijke vriendenkring.
Vooral voor de allochtone mannen is de persoonlijke vriendenkring erg belangrijk.
Deze kring is geen vaste groep. De vriendenkring bestaat uit de mensen waarmee
hij regelmatig omgaat. Meestal verwanten en streekgenoten. Problemen worden
met de mensen uit deze kring besproken.
2. Elementen die het bieden van hulp kunnen bemoeilijken.
Een beroep doen op de Belgische instanties is niet zo gemakkelijk voor oudere
migranten.
Om te beginnen leven zij hier in een voor hen vreemd land. Er zijn veel dingen
anders dan in het land waar zij vandaan komen. De mensen hier hebben andere
opvattingen over hulp- en dienstverlening. Wat er in het land van herkomst aan
georganiseerde hulp- en dienstverlening bestaat, ziet er anders uit en is anders
georganiseerd dan hier. Bepaalde vormen van hulpverlening die wij hier kennen,
bestaan daar niet of zijn onbereikbaar voor de gewone mensen, waartoe de migranten
vaak behoren.
Eveneens vormt het verschil in taal en taalgebruik een groot probleem binnen
de hulpverlening aan allochtone ouderen. Heeft men in België hulp nodig,
dan wordt er verwacht dat men zijn of haar probleem goed onder woorden kan brengen.
Men moet weten bij welke instanties men voor welke probleem moet zijn. Als men
dat niet precies weet, dan loopt men de kans van het kastje naar de muur gestuurd
te worden. Wanneer men bij het verkeerde adres aanklopt,
dan moet er vaak weer van voren af aan begonnen worden.
En de hulpverlening zit ook vol regels. Voordat men bij de huisarts terecht
kan, moet men eerst bellen en dan nog tussen een bepaalt tijdstip. Buiten kantoortijd
wordt men vaak verbonden met een antwoordapparaat. Door dat antwoordapparaat
wordt men dan weer naar een andere dokter gestuurd; enzovoort.
Vaak begrijpen hulpverleners niet veel van de cultuur en de gebruiken van migranten.
3. Waar kan je als hulpverlener op letten indien er een plaatsing is in
een rusthuis.
- Voedsel: Sommige Turkse
en Marokkaanse cliënten zijn niet zo vertrouwd met het Belgisch voedsel.
Bovendien spelen ook religieuze regels hierin een rol vb. het verbod op het
eten van varkensvlees, regels tijdens de vastenperiode, …Deze regels worden
vooral door de ouderen nog strikt nageleefd. Het is belangrijk dat je hier begrip
voor opbrengt en hier in het mate van het mogelijke rekening mee houdt.
- Taal: Veel Turkse
en Marokkaanse ouderen kunnen zeer moeilijk Vlaams spreken, hierdoor kunnen
ze zich vaak eenzaam en onzeker gaan voelen. Ook hier is het belangrijk dat
je als hulpverlener al het mogelijke doet om ervoor te zorgen dat deze personen
niet geïsoleerd raken.
- Hygiëne: Islamitische
cliënten zullen zichzelf willen wassen, omdat het voor hen een rituele
reiniging is. Vooral Islamitische vrouwen hebben het hier moeilijk mee.
Ook hebben ze een schaamtegevoel om zich door iemand van een andere sekse te
laten wassen. Indien het echt nodig is om iemand te helpen tijdens het wassen,
is het toch aangewezen om dit te laten gebeuren door iemand van hetzelfde geslacht.
- Medicijngebruik: Sommige
cliënten kunnen hier nogal eens moeilijk over doen omdat ze niet zeker
weten of de Islam hun het nemen van die bepaalde medicijn wel toelaat. Bij moeilijkheden
hieromtrent kun je vb. de imam[1] inschakelen om de patiënt te overtuigen.
6. Verklaring voor de minderheid aan allochtone
in de rusthuizen van Limburg.
Slechts in zeer weinig rusthuizen verblijven er allochtone ouderen. Zo is er
in Hasselt bijna geen enkel rusthuis waar er allochtone ouderen zitten. Dit
kan je verklaren doordat je weet dat de allochtonen van de eerste generatie
vooral tewerk werden gesteld in de mijn- en industriegebieden. Deze mensen zijn
hier achteraf ook blijven wonen. Dus enkel in gemeenten als Beringen, Genk,
Houthalen,… ga je meerdere allochtone ouderen aantreffen. Toch is het
opvallend dat ook in rusthuizen gelegen in deze buurten er opvallend weinig
allochtone ouderen verblijven. Vb. In Houthalen zijn er van de 1700 Turkse en
Marokkaanse allochtonen 7% boven de 60 jaar. Op dit moment verblijft slecht
1 persoon hiervan in een rusthuis. Bij navraag is wel gebleken dat 15% van de
ouderen bereid waren om naar een rusthuis te gaan indien dit nodig zou zijn.
7. Besluit.
Op het moment zijn er nog niet veel allochtone ouderen in België die niet
meer zelfstandig kunnen wonen. Toch zal deze populatiegroep de volgende jaren
sterk stijgen. Aangezien niet alle kinderen de zorgverlening aan hun ouders
vanzelfsprekend zien, zullen allochtone ouderen in de toekomst toch beroep moeten
doen op Belgische instellingen en rusthuizen. De vraag is natuurlijk of het
beleid van deze instellingen genoeg is afgestemd op de hulpvraag van deze cliënten?
B. Omgaan met de dood.
1. Inleiding.
In onze huidige samenleving valt de aanwezigheid van islamitische immigranten
niet meer weg te denken. Ook de groep van de allochtone ouderen gaat ieder jaar
sterk stijgen. Daarom vind ik het toch belangrijk dat we wat meer achtergrondinformatie
hebben over hoe islamitische allochtonen omgaan met de dood.
Vooreerst is het opvallend dat de autochtone bevolking van ons land slechts
weinig of geen weet heeft van de islamitische visie op sterven en dood, noch
van hun doodsrituelen. Nochtans maakt het gedachtegoed over leven en dood essentieel
deel uit van de kern van een cultuur. Het denken over de dood staat niet los
van het leven, integendeel de manier waarop moslims de dood en het na-aards
bestaan zien, beïnvloedt in niet geringe mate hun levenswijze.
2. De dood in de Islam.
Van de grote wereldgodsdiensten is de islam de jongste. Hij heeft zowel joodse
als christelijke invloeden ondergaan. Hij is gesticht door de profeet Mohammed
(569- 632 na Chr. ) De islam telt nu ongeveer 900 miljoen gelovigen. Hij breidt
zich steeds meer uit.
Het woord islam betekent onderwerping aan Allah, de god van de islam. Allah
eist dat zijn geboden onderhouden worden. Hij oordeelt de mensen naar hun daden.
De zondaar die geen verdiensten heeft, wordt echter in de eeuwige hellevuur
geworpen. Bij de dood beoordeelt Allah wat de mens met zijn leven heeft gedaan.
Bij het laatste oordeel wordt de mens vooral beoordeeld naar de mate waarin
hij de vijf peilers van de islam in acht genomen heeft. We kunnen dit met een
beeld verduidelijken:
Ons leven is de weg naar het paradijs. Als we geregeld bidden tot Allah, hebben
we al de halve weg afgelegd. Als we vasten, komen we tot aan de poort van het
paradijs. Als we aan de arme mensen aalmoezen geven, wordt de poort voor ons
geopend. Wie zich ingezet heeft zijn geloof in Allah en eens in zijn leven op
bedevaart is gegaan naar het heiligdom in Mekka, zal na zijn dood voortleven
in het paradijs.
De moslims stellen zich het paradijs voor als een prachtige, schaduwrijke tuin
waar het altijd lente is. Ze hopen dat Allah hen zal belonen met eeuwige vreugde.
3. Dodenritus bij de moslims.
Bij het overlijden van een moslim wordt het lijk eerst gewassen, meestal door
een imam, al laten sommige gemeenschappen een vrouwenlijk enkel door een vrouw
wassen. Tijdens het wassen bidden de aanwezigen, geknield. Intussen snijden
de vrouwen uit een wit doek, zonder enige opdruk, een broek, hemd,hoofddeksel
en pantoffels. Daarin wordt de overledene opgebaard, tenzij hij al op pelgrimstocht
naar Mekka ging. In dat geval wordt hij in zijn Mekkagewaad gekleed. Vervolgens
brengt de imam het lijk temidden van de familie, in de woonkamer. Een nacht
lang bidden de familieleden rond het lichaam, niet geknield, maar rechtstaand
deze keer. Meestal bidt men de Malak- verzenreeks, het gebed dat de moslims
altijd voor het slapengaan bidden.
Dikwijls volgt de begrafenis al de volgende dag, nog voor El Hasser, het gebed
van de zonsondergang. Die haast heeft te maken met het warme klimaat van de
moslimlanden, waarin een lijk sneller ontbindt. De imam en de familieleden dragen
het lijk rechtstreeks van het huis van de overledene naar het kerkhof.
Het lijk wordt in een put gelegd van ongeveer een meter diep. Een halve meter
boven het lijk komen vaak stenen platen en pas dan wordt er aarde op gegooid,
dit om te verhinderen dat wilde dieren het lijk opgraven. De grond van het kerkhof
is gewijd. Daardoor is de bestemming voor eeuwig vastgelegd. Op het graf komt
een platte opstaande steen met daarop de naam, geboorte- en sterftedatum van
de overledene. Meestal wordt daar een tekst van de koran boven gezet, die altijd
zal beginnen met ‘Allah is groot’. Na de begrafenis volgt een rouwperiode
van drie dagen. Op het einde van de derde dag en op de zevende en de vijftiende
dag na het overlijden, komt een religieus opnieuw aan huis voor een gebedencyclus,
samen met de familie.
4. Hoe gebeurt dit in België?
Zeer veel allochtonen wensen in hun moederland te worden begraven. Aangezien
dit veel tijd in beslag neemt gaat men vaak al over tot de balseming van het
lijk vóór de rituele wassing.
De meeste onder hen hebben ook gedurende hun leven gespaard voor hun begrafenis
in hun moederland. Toch begint men de laatste jaren ook in België rekening
te houden met de gewoonten en de tradities bij een overlijden van een allochtoon.
Zo zijn er in enkele gemeenten op het kerkhof enkele partiëlen voorzien,
waar de moslims op traditionele wijze begraven kunnen worden. Deze begraafplaatsen
zijn niet officieel erkend. Op dit moment is er in Limburg slechts één
officiële begraafplaats voor moslims en deze is gelegen in Maaseik.
5. Tips voor hulpverleners bij het overlijden
van een islamitische cliënt.
Bij het overlijden van een islamitische cliënt kan de hulpverlener de
familie, vrienden en/ of de imam waarschuwen. Voor de begrafenis bestaan er
islamitische voorschriften (zoals hierboven reeds vermeld).
De overledene zal door geloofsgenoten van dezelfde sekse gewassen worden en
in doeken gewikkeld. Het is als hulpverlener belangrijk om een lijst op te maken
met personen die dit kunnen doen. Je kan eventueel hiervoor de plaatselijke
islamitische gemeenschap raadplegen.
___________________
[1] De rol van de imam lijkt op die van geestelijken van andere godsdiensten.
Hij is meestal verbonden aan een moskee. Hij kan ingeschakeld worden bij het
oplossen van conflicten binnen het gezin en in de gemeenschap. Ook wordt hij
ingeschakeld bij ziekenbezoeken en bij het begeleiden van stervenden en is hij
aanwezig bij de lijkwassing van doden.
ASSOCIAZIONI
CRISTIANE LAVORATORI INTERNAZIONALI (ACLI-Vlaanderen) 
Religie.opzijnbest.nl
- De beste links over religie voor u verzameld.