Amper één procent van de Vlamingen is protestant, maar de afgelopen tien jaar werd de protestantse gemeente van Hasselt toch maar vier keer groter. Benieuwd naar het protestantse elan in onze oostelijke provincie, togen we op een ijzige dag naar de Hasseltse wijk Kiewit voor een ontmoeting met dominee Lianne de Oude, Nederlandse van afkomst en al 32 jaar in België wonend. De griep houdt beide dochters in bed, maar op de gelijkvloerse verdieping schenkt een bezorgde moeder ons liefdevol koffie. Daarbij valt het hugenotenkruisje aan de hals me op. Een protestantse gewoonte in katholieke streken.
LIANNE DE OUDE
Waarom ons blind staren op theologische verschillen? Dat in onze grote steden het protestantse leven bloeit, verbaast niemand. Maar wie zijn dan wel de Limburgse protestanten?
Limburg, meer bepaald Hasselt en Genk, telt al ettelijke jaren twee gemeenten van de Verenigde Protestantse Kerk in België. Het VPKB is de enige van overheidswege erkende protestantse Kerk in België. Eigenlijk is het een unie van Kerken, in 1979 ontstaan door het samengaan van (voornamelijk) de Hervormde Kerk en de Gereformeerde Kerken. Daarnaast telt ons land nog andere Evangelische Kerken en pinkstergemeenten. Ook hier in Limburg. Uniek aan onze Hasseltse gemeente (protestantse parochie, ndr) is dat we afgelopen jaren een multiculturele gemeente zijn geworden. We zijn de tel wat kwijtgeraakt, maar ik vermoed dat we intussen uit een 27-tal landen afkomstig zijn. Mensen vinden van heinde en verre de weg naar onze kerk. Sommige gemeenteleden komen zowaar uit het verre Achel en Beringen. We hebben dan ook de uren van de dienst aangepast aan de zondagsregeling van De Lijn. Onze zondagse kerkdienst duurt zowat een uur, maar nadien hebben we naar protestantse gewoonte nog een uurtje koffie. Om wat na te praten, ook over lief en leed. Voor de mensen is de koffie haast even belangrijk als de dienst.Hoe komen nieuwelingen in jullie gemeente terecht?
Vaak gaat het om vluchtelingen. Die blijken nogal apostolair ingesteld. Ze zitten op de Nederlandse les en vertellen er gemotiveerd over onze kerk en haar warmte en gastvrijheid. Haast iedere zondag zijn er nieuwe mensen. Het lijkt alsof ze iets komen halen, maar veeleer brengen ze ons iets. Ze komen van overal. De laatste tijd zijn er vooral nieuwkomers uit de voormalige Sovjet-Unie. Afrikanen verblijven hier vaak al meer dan acht jaar, sommigen zijn intussen genaturaliseerd. In onze gemeente ook mensen die wegens hun geloof de wijk moesten nemen. Soms merk ik bij een huisbezoek dat mensen die al geruime tijd gemotiveerd meedoen in onze kerk eigenlijk orthodoxe christenen zijn! Onze dienst trekt ook katholieken aan. Die hoeven echt niet protestant te worden, zolang ze zich hier maar thuis voelen. We dringen niet aan op lidmaatschap. Dat is bij ons trouwens verscheiden. Je kunt in onze gemeente gedoopt worden als kind of als volwassene. Wie gedoopt is, kan wanneer hij of zij dat wil belijdenis (volwassen toewijding aan het geloof, vergelijkbaar met het vormsel maar geen sacrament, ndr) doen, weliswaar na de nodige catechesegesprekken. Vandaar een kern van doopleden en belijdende leden, met daar rond heel wat sympathisanten. Het is niet meer ‘ons kerkje’ van vroeger.Een bloeiende gemeenschap. Wat is uw recept?
Dat het leeft en bloeit is niet mijn verdienste, maar van onze mensen. Lief en leed wordt in onze gemeenschap echt gedeeld. Bij tijden is hun leven bitter moeilijk en dan is het sterk dat ze hun geloof hebben. Bij problemen zet men zich ook steevast voor elkaar in. Komen de mensen niet voor de steun, elkaar steunen is het gevolg van gemeenschap. Niet zelden merk je dat wie het minst bezit het meest inbrengt. Een aantal van onze gezinnen zijn helemaal verstoken van een inkomen, maar bij feestjes brengen ze allerlei lekkers aan! Nog tot 25 januari loopt de Gebedsweek voor de Eenheid onder de Christenen. Van oudsher zijn veel protestantse Kerken oecumenisch van instelling. Zeker, zo hebben we al jaren de traditie één keer per jaar in onze kerk oecumenisch te vieren. In het voorjaar organiseren we gezamenlijke leeravonden. De helft van de deelnemers is katholiek, de andere helft protestant. En er is ook de officiële oecumene. Zo zijn we lid van de oecumenische kring. Omdat ons kerkgebouw te klein is, kunnen we niet anders dan de oecumenische viering in de Sint-Quintinuskerk te houden. Dit jaar treedt ons multicultureel koor Nkosi-choir op.Die processie is een eeuwenoude Mariacultus. Hebben protestanten het daar dan niet moeilijk mee?
Vorige keer was het thema De zoekende man, ditmaal is het Ontmoeting in feest. Eén programma-onderdeel wordt met de verschillende godsdiensten georganiseerd. Thema wordt De vrouw in de godsdiensten. Het feit dat men ons uitnodigt zegt op zich al heel veel. We hebben immers onze eigen visie op de figuur van Maria. Tegelijk nodigt die uitnodiging ons uit de bijbel te lezen. En daarmee kunnen we dan weer boeiende discussies over het geloof hebben. De Virga-Jessefeesten zijn traditie, zeker. Naarmate de jaren vorderen, worden ze echter ook anders ingekleurd. Een verhaal. Een van onze gemeenteleden werd door het Virga-Jessethema De zoekende man zo aangegrepen, dat hij daadwerkelijk zelf op zoek ging. Hij was katholiek opgevoed, zat echter met vele vragen over de leer. In de krant stootte hij op een interview met mij en hij besloot onze kerk op te zoeken. Aanvankelijk schoorvoetend. Zo kwam hij nooit wanneer we avondmaal vierden op de eerste zondag van de maand. Dat was duidelijk een stap te ver. Tot het avondmaal toevallig eens verschoven bleek... Zo besefte de man dat hij er toch mee kon instemmen. Intussen deed hij in onze kerk belijdenis. Let op, het is niet onze bedoeling katholieke zieltjes te winnen, ik blijf het herhalen. Belangrijk is wel dat mensen hun weg in het geloof zoeken. Blijken ze die elders te vinden, dan ben ik daar even blij mee. Het protestantisme is op zich opvallend veelkleurig. De verschillen tussen de Kerken zijn slechts nuanceverschillen. In wezen gaat het om hetzelfde. Zo merken we dat onder katholieken ook verschillende meningen leven. In de praktijk sta je soms dichter bij elkaar dan officieel mogelijk is. Tijdens de oecumenische leeravonden stellen we vast dat we elkaar vaak heel goed begrijpen en hetzelfde denken. Wat zouden we ons blind staren op theologische verschillen, als er in de wereld nog zoveel te doen is? Waarom daar onze energie aan verspillen?Wat is dan het specifieke van het protestantisme?
Het verschil tussen katholieken en protestanten schuilt vooral in de kerkstructuur. In de katholieke Kerk is die hiërarchisch, in het protestantisme is die van onderen opgebouwd. Dat kan ook negatief werken. Wie het niet eens is kan zo z’n eigen nieuw Kerkje stichten. Daarom zijn er ook zoveel soorten protestanten.In de week van 18 tot 25 januari bidden christenen voor de eenheid; allereerst eenheid onder de christenen maar ook onder alle 'god'gelovigen. Dit vormt de aanleiding om eens nader kennis te maken met dominee Lianne de Oude die in de Hasseltse Beverzakstraat van Kiewit-Heide woont.
Nog onlangs was ik met het team (Odette Storms, Bertho Schols en ikzelf) van Kerkwerk Multicultureel Samenleven (KMS) bisdom Hasselt bij haar aan huis. We hadden een gesprek met haar, met Linda Delva van het Limburgs Platform Vluchtelingen, Rebecca Huysmans van de Limburgse Cel Vluchtelingen en Geertrui de Groote, advocate, over hun inzet voor vluchtelingen met het oog op een artikel voor het februarinummer van het diocesaan tijdschrift Samen. Dominee Lianne de Oude is zeer geëngageerd, zowel binnen haar eigen kerk: de Verenigde Protestantse Kerk in België (VPKB) te Hasselt als erbuiten; ze is lid van de oecumenische kring van het bisdom Hasselt, van de werkgroep KMS, van de onlangs opgerichte Werkgroep voor de Interreligieuze Dialoog Limburg (WIDL).
Ze engageert zich intens voor vluchtelingen. In dat gesprek vertelde ze het volgende: "Ik zie hoe vluchtelingen zich integreren, de taal leren en openbloeien in onze gemeenschap en in die waarin zij wonen. Ik zie hen trouwen en kinderen krijgen, die ik mag dopen. Sommige gezinnen zijn verschillende keren verhuisd. Soms van kleine vochtige en tochtige ruimtes, via hele zoekprocessen en creatieve oplossingen naar betere en soms zelfs sociale woningen. Wij delen veel lief, maar ook veel leed. Er zijn ontroerende momenten, waarop we blij zijn om behaalde resultaten, maar ook opstandige, waarop wij ons machteloos voelen. We voelen een enorme verbondenheid met elkaar. Zij verrijken onze kerkgemeenschap. Zij brengen hun eigen cultuur en geloofstraditie en spiritualiteit mee. Ze geven vorm aan de zeer internationale vrouwengroep, de interreligieuze dialooggroep, het multicultureel koor, de maandelijkse gebedskring, de gespreksgroepen en de wekelijkse kerkdienst. Vluchtelingen uit vele Afrikaanse landen, uit India, de Filippijnen, Brazilië, Iran, Irak, maar ook uit vele Europese landen behoren tot onze kerkgemeenschap, waar ze steun vinden voor hun geloof, onderlinge vriendschap beleven en verbondenheid ervaren." Lianne was vroeger lid van Gastvrij Hasselt, waarvan An Goetschalckx voorzitster is.
Bij een nieuw "ten huize van" leren we dominee Lianne wat beter kennen. We hebben een vraaggesprek met haar.
Hoe komt een dominee hier in Hasselt, op Kiewit-Heide terecht?
Ik ben in 1987 getrouwd in Antwerpen met Egbert Kuijk, die daar organist was in de Protestantse Kerk aldaar, waar ikzelf jeugdpredikante was. Hij vond werk in Nederlands Limburg (bij DSM in Geleen) en ik werd gepolst of ik geen interesse had om in Genk dominee te worden. In de Protestantse Kerk is er een democratische kerkstructuur, waarin de leden zelf hun dominee kiezen. Ik ging er een keer preken 'op beroep'. Ik had een aantal gesprekken met de kerkraad en met de kerkelijke gemeente, zoals wij dat noemen, en uiteindelijk deden ze een beroep op me. Genk werd dus mijn eerste officiële plaats als dominee, waar ik ingezegend werd. Ik begon er te werken op 1 januari 1988 en werd ingezegend in maart van dat jaar. In Genk woonden wij 6 jaar. Daarna verhuisden we naar Hasselt. Mijn tweede gemeente werd de VPKB te Hasselt, waar ik nu al weer meer dan 10 jaar dominee ben. Voordat ik in Hasselt als dominee bevestigd werd, deed ik nog een jaar de eindredactie van het Protestantse maandblad De Open Poort rond geloof en samenleving.
Een dominee is een verantwoordelijke voor de protestantse gemeente zoals een pastoor dat is voor een parochie. Van dominees weten we dat ze mogen trouwen. Je bent getrouwd en je hebt kinderen.
Ik heb twee dochters: Greetje-Minke en Froukje. Greetje-Minke is 12 jaar en zit nu in het eerste middelbaar op het Atheneum in Hasselt. Froukje is 10 en zit in het vijfde leerjaar van het Kleine Atheneum.
Van een dominee, zoals van een pastoor, wordt een grote beschikbaarheid verwacht. We weten dat je zeer geëngageerd bent. Is je man dan een huisman of...
Egbert is chemicus bij DSM in Geleen (Ned. Limburg) en moet momenteel voor zijn werk heel veel reizen in heel Europa. Hij werkt bij de afdeling Technical Marketing en doet momenteel Application Development.
Je familie is op Kiewit-Heide komen wonen? Hoe ervaren jullie dat?
We wonen er heel graag. We hebben er heel fijne buren, die tevens onze vrienden zijn. Onze kinderen hebben in de straat op het kleuterschooltje gezeten; we kennen er momenteel heel wat mensen en hebben er goede contacten.
In de week van de eenheid bidden christenen voor eenheid. Dat gebeurt ook in de de parochies van Kiewit, Godsheide, Banneux, die nu de federatie Hasselt N-O is. Is er enige samenwerking met deze parochies of met mensen ervan?
Ik ken verschillende mensen persoonlijk. Met Theo Matthijs, die pastor is van de wijkparochie van Kiewit-Heide, werk ik jaarlijks samen in de Bidweek voor de Eenheid. In die week hebben we in onze kerk een gezamenlijke kerkdienst met de basisgemeente Te elfder ure. Ook hebben we samengewerkt in het vormingswerk zoals de Limburgse Volkshogeschool, e.d. Met verschillende parochianen van de parochie van Kiewit-Banneux hebben we contact i.v.m. vluchtelingen uit onze kerk die daar wonen. Een tijd lang was ik lid van Gastvrij Hasselt, samen met de vroegere pastoor van Banneux. Ook heb ik contact met sommige parochianen van Godsheide. Maar systematisch en gestructureerd is er niet zo veel contact.
Wat is de taak van een dominee en vanwaar komen de kerkleden?
Allereerst ben ik verantwoordelijke voor de verzorging van de wekelijkse eredienst, op zondagmorgen van 10.15. Na de dienst drinken we koffie of thee die bij toerbeurt wordt verzorgd door onze gastgezinnen. Daarnaast komen de doopdiensten, huwelijksdiensten, begrafenissen. Eénmaal in de maand vieren we het Heilig Avondmaal, waarin we in een kring brood en wijn met elkaar delen. De kinderen gaan gedurende een deel van de kerkdienst naar de kindernevendienst, waarvan ik de leiding ook toerust. Een ander deel zijn ze in de dienst zelf en besteed ik aandacht aan hun plaats in de dienst en aan hun beleving en interpretatie van het geloof. Bij het Avondmaal (= vergelijkbaar met R.K. eucharistieviering) doen de kinderen ook mee en staan ze in hun eigen kring in het midden van de kring van de volwassenen. Door de week breng ik huisbezoeken aan al onze leden, die verspreid wonen over de hele provincie Limburg. Op doordeweekse avonden zijn er reeksen leeravonden, gespreksavonden, gebedskringen en vergaderingen. In onze kerk in het groot zijn er districtvergaderingen, synodevergaderingen en ben ik momenteel coördinator van 8 commissies Nederlandstalig. Ook ben ik voorzitster van de voormalige Evangelisatie Commissie, die onlangs samengegaan is met de Diaconale Commissie in de Commissie voor Missionair Gemeenteopbouw en ben ik lid van de Commissie Migranten (Nederlandstalig).
In verband met oecumene: je werkt samen met de katholieke kerk?
Wij zijn lid van de oecumenische kring in Limburg. Als stuurgroep daarvan organiseren we vijftal activiteiten per jaar waarin we telkens een andere lidkerk bezoeken, met telkens een ander onderwerp van gesprek. Jaarlijks doen we vandaaruit ook mee aan de oecumenische viering in de Bidweek voor de Eenheid. Verder zijn er zeer goede contacten aan de basis, zoals met de basisgemeente Ter Elfder Ure, de Bijbelgroep van Alken, het Ander Gezicht van de Kerk in Genk,... Met de Werkplaats voor Theologie en Maatschappij organiseren wij samen jaarlijks reeksen leeravonden in onze kerk en heb ik als lid van het Bijbelcollectief al enkele jaren meegewerkt aan de organisatie van de jaarlijkse bijbelweek in de zomervakantie.
En de samenwerking met andere godsdiensten?
Samen met een groeiende groep mensen staan we aan de basis van de Werkgroep Interreligieuze Dialoog in Limburg, (waar ook vertegenwoordigers van de islam, de sikhs, de bahai's, katholieken en protestanten in vertegenwoordigd zijn), en verder ben ik ook al reeds enkele jaren lid van de Werkgroep Kerkwerk Multicultureel Samenleven.
Je hebt een en ander verteld over je werk als dominee, maar hoe ben je ertoe gekomen om dominee te worden. En wellicht heb je ook een soort 'seminarie' moeten doorlopen? En hoe stond je familie ertegenover?
Ik ben geboren in een gezin, waar men heel meelevend protestant was. Mijn ouders waren, ook van huis uit al, heel betrokken bij de protestantse kerk. Toen we naar België verhuisden (ik was toen 10 jaar) werd mijn moeder lid van de kerkraad en mijn vader lid van de beheerraad (beiden met tussenpozen, zelfs tot nu toe), in dat kleine protestantse kerkje in Gent. Ik groeide er op en zag heel erg het nut van de gemeenschap. Mensen kunnen delen en samen beleven in zo'n kleine kerk. Ik werd lid van de zondagschool, later van de kindernevendienstleiding, van de jeugdclub en van de protestantse jeugddienst en -raad Op Vrije Voeten. Ik was actief in allerlei protestantse jongerenactiviteiten, later ook internationaal en oecumenisch. Op school volgde ik protestantse godsdienstles, en zoals dat in België gebruikelijk is op rijksscholen (nu gemeenschapsonderwijs), had ik dus twee uurtjes protestantse godsdienstle in de week. Ik zat vele uren alleen (soms wel eens met meer, maar vele jaren ook alleen) met een godsdienstleraar of -lerares. Aan die dominee of leerkracht stelde ik vele vragen over mijn kijk op de wereld. Ik kon de vele vragen kwijt, die ik had vanuit de andere lessen die ik volgde (ik volgde de richting latijn-wetenschappen). Bijvoorbeeld vanuit aardrijkskunde over de oneindigheid van het heelal, over de sterren die wij wel zagen, maar die er op dat moment al niet meer waren, maar ook over de kleinheid van de mens; bij biologie en de electronenmicroscopen, waarin je tot in het kleinste van de cel kon kijken. Mijn verwondering over dit alles was groot. Wat is er buiten de grenzen van wat wij als kleine mensjes kunnen zien? Wie heeft dit alles zo wonderlijk geschapen en wat is dan de mens, zo klein in dit grote geheel? Wat is binnen dit alles de plaats van God en het geloof? Natuurlijk kreeg ik op dit alles geen echt, concreet antwoord in de godsdienstles. Wel kreeg ik een richting waarin ik verder kon zoeken. Daarom ging ik theologie studeren, vanuit die grote verwondering en fascinatie. Maar ook in mijn studie theologie kreeg ik niet precies de antwoorden waarnaar ik zocht. Wel ontdekte ik dat die vragen weliswaar interessant zijn, maar dat er eigenlijk nog belangrijkere vragen zijn: de vragen naar de verantwoordelijkheid van de mens in het geheel van het heelal en de wereld, de ongelijke verdeling van alles wat wij ook maar gekregen hebben, over die hele bewoonde aarde. Vandaaruit groeide mijn motivatie, weliswaar op een andere manier dan ik oorspronkelijk vermoedde, maar toch dieper en meer naar het engagement, dat aan alle mensen gegeven is. Ik ontdekte daarin de zin van mijn/ het(?) leven. Nog steeds heb ik geen antwoord op alle vragen. Ik heb wel de gedrevenheid en de zin om samen met anderen te zoeken en ik wil mij daarvoor blijven inzetten.
Ik ben diep onder de indruk van dit gesprek. Zowel haar gedrevenheid, haar groot engagement als haar op zoek zijn naar antwoorden op de levensvragen laten me niet onberoerd. Ik dank dominee Lianne de Oude heel hartelijk voor het openhartige gesprek. Aanleiding ertoe was de bidweek voor de eenheid. Wat een geluk !
Terug naar het begin van de pagina
In 1992 verzorgden Guido Cloostermans (samenstelling) en Rudi Van Beek (foto's) een reeks, "Andersgeloven in Limburg" genaamd. Op zaterdag 25 en zondag 26 juli 1992 verscheen het artikel over De Verenigde Protestantse Kerk van België en werd geschreven door Guy Goewie die een interview met dominee Lianne de Oude had.
"Godsdienst herleid tot het essentiële: geloof"
HASSELT/ GENK. Naar schatting 1% van onze landgenoten is protestant. De helft van hen hoort tot de VPKB, de Verenigde Protestantse Kerk van België en dat is de enige wettelijk erkende en dus gesubsidieerde. De rest van de protestanten is een bont allegaartje van evangelische gereformeerde hervormde, doopgezinde,.. groepen, met telkens een andere kijk op de bijbel, het geloof, de moraal. In limburg zijn er twee VPKB-gemeenten (parochies): in Hasselt en in Genk. Zij tellen elk zo’n 50 gelovigen. Gemiddeld 35 van hen zijn elke zondag present voor de dienst. Een mooie score, die menig katholiek pastoor hen zal benijden, vooral als je weet dat de zondagsplicht niet bestaat bij de protestanten. De predikant van de Hasseltse gemeente met kerkje op de Kuringersteenweg is Ds. L. de Oude, een dominee dus. Maar deze dominee is een charmante jongedame van 32, licentiate protestantse theologie, die even vlot Hebreeuws, Aramees en Grieks leest als Nederlands, moeder van twee dochtertjes waarvan er ééntje naar de... katholieke kleuterklas gaat. De officiële Belgische protestanten kennen geen hiërarchie, ook niet de invloed op het dagelijks leven zoals Noordnederlandse Calvinisten of de Schotse Presbyteranen, geloof en moraal zijn twee totaal verschillende begrippen. Er bestaan dus geen officiële standpunten over ethische kwesties als echtscheiding, geboorteplanning of abortus. «Godsdienst moet prettig zijn en bevrijdend werken op de mens, » zegt Lianne de Oude. «Sociaal contact vinden wij dus erg belangrijk, ieder lid mag zijn mening zeggen, bij ons komt alles vanuit de basis, er wordt niks van boven opgelegd. »
Lianne de Oude was 10 jaar toen ze met haar protestantse ouders uit Nederland naar Gent verhuisde. Haar opleiding theologie volgde ze in Brussel aan de tweetalige Protestantse Theologische Faculteit. Die staat los van elke Belgische universiteit en werkt naar Nederlands model: elke student aan zijn eigen tempo. Lianne deed er zeven jaar over (vijf is het minimum) en behaalde er het officiële Belgische licentiaatsdiploma, een absolute voorwaarde om door ons ministerie van justitie te worden erkend als predikant en betaald, net als de katholieke priesters of de joodse rabbijnen...
Verkiezing
— Predikanten, dominees.., jullie hebben geen bisschoppen, geen hiërarchie. Hoe zit dat met de benoemingen? Lianne DE OUDE: «Even dit rechtzetten: dominee is gewoon de aanspreektitel van een predikant. Eens je diploma op zak kan je solliciteren naar een openstaande betrekking van predikant. De verkiezing van een pretikant en van de kerkraad gebeurt door de mensen die lid zijn van de gemeente, in principe voor het leven. Ontslagen worden kan niet, ontslag nemen wél.»
— Dat dominees mogen trouwen, Is algemeen geweten. Maar een vrouwelijke dominee Is toch wel iets apart? Lianne DE OUDE: «De VPKB is ook de enige kerk waar men positief staat tegenover de positie van de vrouw. Bij andere protestanten zou het gewoon niet mogelijk zijn. In Vlaanderen werken zes vrouwelijke predikanten, in het Franstalig landsgedeelte twee en dat op een totaal van 80 kerken. Ik ben dus dominee en niet domineese, dat laatste betekent «echtgenote van een dominee», de vrouw die in de gemeente wel enig aanzien geniet en actief is op sociaal vlak, voor de koffie zorgt op de bijeenkomsten... Een zondagsdienst duurt gemiddeld twee uur. Eén uur gebed, psalmen zingen, preken en één uur koffietafel achteraf, een gezellige boel waar de leden met mekaar en met de predikant praten, discussiëren over de preek, vragen stellen, uitleg vragen, afspraken maken voor in de week. Wat jullie een mis noemen, heet bij ons het Heilig Avondmaal. Daar wordt door de aanwezigen rond het altaar brood en wijn genuttigd. Dat gebeurt zo één keer in de maand en meestal niet eens ’s avonds. De naam komt duidelijk van het Laatste Avondmaal. Het is één van onze sacramenten.»
Bekering
Je kan je ook als volwassene vanuit een andere godsdienst bekeren tot het protestantisme. Hoe gaat dat? Lianne DE OUDE: «Wij komen wel voor onze overtuiging uit maar wij ronselen niet van deur tot deur. Wie protestant wil worden, heeft daar veelal een goede reden voor, een huwelijk met een protestantse partner bijvoorbeeld of gewoon uit overtuiging. Hij of zij meldt zich bij de kerkraad, er volgt dan een tijd van lectuur en gesprekken. De kerkraad beslist of de kandidaat wordt opgenomen.»
— Vertrekpunt van alle protestanten is de bijbel. Als je een katholieke bijbel naast een protestantse legt, is er dan zoveel verschil? Lianne DE OUDE: «Het Oude Testament is oorspronketijk geschreven in het Hebreeuws en gedeeltelijk in het Aramees, het Nieuwe Testament in het Grieks. Tekstverschillen hebben e nkel te maken met de manier van vertalen, de interpretatie van begrippen en zinswendingen. De katholieke bijbel zal iets dikker zijn. Er zijn nooit extreme tekstverschillen in de vertalingen. Alleen de praktische interpretatie wijkt af. Wij kennen bijvoorbeeld geen Mariaverering, wij bidden nooit voor beelden van heiligen... De heiligen uit de bijbel, zoals de apostelen, aanvaarden wij wel. Maar niet iemand die achteraf door de paus is heilig verklaard. Pas op, die mensen zullen wel hun verdiensten gehad hebben maar dat is geen reden tot verering.
— Er bestaat geen hiërarchie. Is hetgevaar dan niet groot dat elke gemeente een eigen koers gaat varen? Er bestaat reeds een enorme versnippering in de protestantse kerk. Lianne DE OUDE: «De opleiding van de predikant is één zaak. Verder zijn er regelmatig synodes, één of twee per jaar met dominees en leden van de kerkraden uit de zes districten (2 Vlaamse, 4 franstalige). Op nationaal vlak worden daar ideeën uitgewisseld maar nooit officiële standpunten ingenomen. Elke gelovige beschikt over een enorme gewetensvrijheid. Geboorteplanning, abortus en andere ethische kwesties, dat zijn zaken tussen jou en God.»
- Dat biedt dus weinig houvast? Lianne DE OUDE: "Ja, in de zin dat er geen moraal wordt opgelegd. Neen, in de zin dat je altijd met een predikant kan gaan praten over om het even welk probleem. Je krijgt dan alle mogelijke raad maar de beslissing ligt bij jezelf. Let op, we praten nog altijd over de officiële protestantse kerk, niet over andere groepen waar je ‘s zondags van achter een gordijn beloerd wordt of je de zondagsrust wel respecteert. Als protestant kan je natuurlijk zondigen: niet leven volgens de bijbel dus, maar je hoeft dat aan niemand te vertellen om vergiffenis te krijgen. Je mag het natuurlijk vertellen aan je predikant en die is ook gebonden door zijn ambtsgeheim maar de biecht bestaat niet.»
— Hoever staat het met de samenwerking tussen verschillende godsdiensten? Lianne DE OUDE: »Goed, behalve met de andere protestantse strekkingen. Eén voorbeeld: toen ik pas predikant was, in Genk nog, heb ik alle katholieke pastoors van de 13 parochies thuis uitgenodigd om eens kennis te maken. 8 van hen zijn gekomen, de anderen hebben zich verontschuldigd. Toen ik de 8 voorgangers van de andere protestantse gemeenten ook vroeg, is er niemand opgedaagd, zonder één enkele verontschuldiging. Vooral van kritische katholieken uit progressieve boek ontvangen wij veel sympathie.» De versnippering tussen de verschillende protestantse strekkingen lijkt op het eerste gezicht een nadeel, er is geen éénvormigheid. Maar dat heeft een geweldige evolutie mogelijk gemaakt. Bij ons zijn alle strekkingen historisch uit elkaar gegroeid. Als protestant heb je in feite de keuze: uit meerdere strekkingen kies je die waar je je het best thuis voelt.»
— Jullie hebben geen ziekenfonds, geen spaarbank, geen vakbond, geen politieke partij, zetfs geen scholen... geen enkele zuil om op terug te vallen. Is dat geen nadeel? Lianne DE OUDE: «Wij hebben in Vlaanderen drie lagere scholen (Boechout, Mechelen en Gent) en twee secundaire (Antwerpen en Brussel), een uitzending door derden op radio en tv, in Nederland de VPRO maar dat is inderdaad niks vergeleken met het katholieke net. Uiteraard mag je ook ons gering aantal leden niet uit het oog verliezen maar een godsdienst hoeft zich in onze ogen ook niet met dergelijke dingen bezig te houden.»
— Worden jullie ook geconfronteerd met de grote leegloop? Lianne DE OUDE: »Secularisatie is nu eenmaal een verschijnsel van deze tijd. Wij hebben daar procentsgewijs natuurlijk veel minder last van omdat we met zo weinigen zijn. Je kan echter geen lid van een protestantse gemeente zijn en nooit komen opdagen voor de diensten, onmogelijk! Bij de jongeren is er een tendens om de kerkdienst zelf wat te verwaarlozen maar zij zetten zich dan weer meer in voor jeugdraden, gespreksgroepen, sociale acties... Er zijn ook minder belijdenissen dan vroeger, de jeugd is mondiger geworden, kritischer ook. Zij nemen niet meer automatisch het geloof van vader en moeder over.»
— Als dominee ben je twee uur per week actief in de kerk. Wat doe je de rest van de tijd? Lianne DE OUDE: «Ik ben ook protestants aalmoezenier van de gevangenis in Hasselt en van ongeveer 16 ziekenhuizen in Limburg. Niet dat daar zoveel protestanten zitten maar je moet ter beschikking staan. Huisbezoeken bij leden van de gemeente vormen de hoofdbrok van mijn activiteit. Mensen komen bij mij met allerlei problemen op elk vlak, die worden besproken en ik probeer advies te geven. Ook de voorbereiding van de wekelijkse preek vergt veel tijd. De dienst van het «woord» staat bij ons centraal en dat vraagt heel wat opzoekingswerk, soms maak ik eigen vertalingen uit het Grieks, Aramees of Hebreeuws. Er wordt telkens een grondige studie gemaakt van één van de boeken uit de bijbel.»
— Jullie zijn een «arme» kerk met weinig of geen onroerend bezit. Vind je dat terug bij de gelovigen? Lianne DE OUDE: «De meesten van onze leden komen uit de middenklasse, hoewel hier en daar ook arbeiders. Onze werking situeert zich vooral in de steden, niet op het platteland. In Limburg zijn er bijvoorbeeld maar twee kerken: Hasselt en Genk. Sommige leden moeten dus regelmatig een grote afstand rijden om aanwezig te zijn. Financieel worden wij gesubsidieerd door het ministerie van justitie die onze wedden betaalt, de leden zelf dragen bij via collectes voor het onderhoud van de kerk en sociale acties. Wettelijk hebben wij ook een "kerkfabriek», dat is verplicht. Onze kerken zijn echter uiterst sobere gebouwen en dat weerspiegelt best onze filosofie: de godsdienst is teruggebracht tot het essentiële, het geloof, zonder verdere pracht en praal of uitwendig vertoon. »
Twee sacramenten
Hasselt / Genk - De protestanten kennen maar twee sacramenten: het doopsel en het avondmaal. Trouwen, predikant worden, sterven, biechten... Daarvoor bestaat telkens een geëigende liturgie. "Maar dat zijn geen sacramenten," zegt Lianne de Oude. "Vandaar dat wij moeiteloos omgaan met echtscheiding en opnieuw trouwen bijvoorbeeld. Maar laten we bij het begin starten. Als kind word je in de gemeente opgenomen door het doopsel. Dat kan vlak na de geboorte of op latere leeftijd. Onze voorkeur gaat uit naar het doopsel op erg jonge leeftijd. De ouders geven daarmee te kennen datze hun kind in de protestantse godsdienst willen opvoeden. Rond 18 jaar, maar het kan nog veel later, is er de belijdenis, een beetje zoals jullie plechtige communie maar niet verplicht en alleen op aanvraag van de betrokkene. Dat is dan een erg feestelijke dienst waar een persoonlijke geloofsbelijdenis wordt voorgelezen." Ja of neen
HASSELT / GENK De Protestantse Kerk van België ontstond in 1969 door een fusie van de Evangelische en de Methodistische kerken. In Vlaanderen zijn er twee districten: Oost- en West-Vlaanderen is er één, het andere bestaat uit Limburg, Antwerpen en Vlaams-Brabant.
Ja of neen?
• Gewijd water: neen. • Wierook: neen. • Gewaden: ja de predikant draagt een zwarte toga met gekleurde stola, de kleur hangt af van de gelegenheid of van de tijd van het jaar • Orgelmuziek: ja, als begeleiding bij de Psalmen. Protestanten zijn goede zangers • Mariaverering: neen. • Heiligenbeelden: neen. • Processies: neen. • Bedevaarten: neen. • Heilige plaatsen: neen. • Mirakels: alleen die in de bijbel beschreven, de latere niet. • Kloosters: neen. • Geldomhalingen: ja, 's zondags in de kerk.
Terug naar het begin van de pagina
BOUDIN, Hugh Robert; BLOK, Marjan, Synodaal gedenkboek van de Verenigde Protestantse Kerk in België 1839-1992, Brussel , Prodoc, Universitaire Faculteit voor Protestantse Godgeleerdheid,
blz. 89-91. HAS S E L T, waar de de Limburgse hoofdstad ook een protestantse
gemeenschap telt.
Naam en adres : Verenigde Protestantse Kerk in België,
Gemeente Hasselt, Kuringersteenweg, 81, 3500 Hasselt.
Koninklijk Besluit 24.12.1963. Gebiedsomsehrijving HASSELT,
Eredienst : Elke zondag 10 u. Kindernevendienst.
Aktiviteiten Om de maand Jongerendienst (gespreks- en zangdienst).
Diensten in Center Parc te Erperheide. Jaarlijks kerstfeest voor de gedetineerden
van de
Stedelijke Gevangenis. Deelname aan de jaarlijkse oeumenische gebedsavond en
aan de wereldgebedsdag. Speciale collecte ten gunste van een kinderziekenhuis
te Dabou, Ivoorkust.
Lijst van predikanten :
Pieter Frans Clément BRUGGEMAN (° 27.08.1908; Hasselt, Zolder, Heusden : 1951-21.06.1970);
Albert Rudolf BEUKENHORST (° 24.02.1938. Hasselt : 18.04.1971 - 01.02.1977)
, Jan RIGTERING (°10.08.1933. Hasselt : 10.09.1978 - 31.08.1984), Huibert
Leendert STOLK (° 21.12.1952. Hasselt : 31.10.1986 - 28.10.1990) , Cornelia
Lianne DE OUDE (° 27.12.1960. Hasselt : )
Patrimonium : Het kerkgebouw is eigendom van de vzw Methodist
Mission. Een vergader- en jeugdlokaal en de consistoriekamer bevinden zich in
de
van het kerkgebouw.
* Kunstvoorwerpen : Een antieke avondmaalstafel afkomstig uit
een klooster. Modern wandtapijt, geknoopt door E. SEYNHAVE, naar een idee van
Ds. A.R. BEUKENHORST.
* Toekomstplannen : Het ligt in de bedoeling de gemeente meer
bekendheid te geven in het Hasseltse door het verschijnen van informatieve artikels
in de plaatselijke pers. Anderzijds werd ervoor gezorgd dat de adressen van
de kerk en van een contactpersoon kunnen opgevraagd worden op de electronische
info-zuilen die her en der in Hasselt opgesteld staan.
* Publicaties Kerkblad Kerkbrief, verschijnt 11 maal per jaar.
* Historische schets
De gemeente Hasselt van de Verenigde Protestantse Kerk in België behoorde
aanvankelijk tot de Methodistische Kerk in België. Sinds de eerste fusie,
de staatserkenning in 1963 en het vertrek van haar eerste predikant, Ds Cl.
BRUGGEMAN, zijn thans al heel wat jaren verstreken.
De komst naar Limburg, in 1951, van Ds. BRUGGEMAN was mede ingegeven door de
zorg voor gedwongen inwijkelingen : de Duitse krijgsgevangenen die in de mijnen
tewerkgesteld waren.
De industrialisering van Limburg had na 1960 een schommelende inbreng in de
gemeente vanuit Nederland tot gevolg. Dit verschijnseL is niet nieuw en vermoedelijk
niet uniek voor de Hasseltse gemeente. In de xixde eeuw reeds voerde een poging
tot heropleving van de industrie vooral buitenlandse protestanten aan. In 1887
werd er te Hasselt zelfs een Vlaamsch Evangelische Gemeente gesticht met een
eigen kapel en Ds. DATEMA als predikant.
Na de Eerste Wereldoorlog zal het tot 1920 duren voor er weer sprake is van
een protestantse aanwezigheid te Hasselt. Door toedoen van de Belgische Evangelische
Zending kwam in Grâce-Berleur een Vlaamse mijnwerker tot bekering, Jan
QUAEDPEERDS, die onder zeer moeilijke omstandigheden, in Hasselt, een zendingspost
oprichtte.
Later, in de dertiger jaren, werd de Westvlaming M. VAN DOORNE naar Hasselt
gestuurd om er te evangeliseren. Hij woonde met zijn gezin in de Lazarijstraat.
Hij kreeg contact met enkele evangelische families die regelmatig samenkwamen
in zijn huis VAN DOORNE was ook aalmoezenier in het legerkamp van Beverlo en
de naderende oorlogsdreiging was er de oorzaak van dat het werk onder de militairen
steeds uitbreiding nam. Niet alleen vertrok VAN DOORNE als legeraalmoezenier
naar Leopoldsburg doch de onzekere toestand was er tevens de oorzaak van dat
veel protestantse families naar elders verhuisden, zodat er tenslotte nog slechts
twee families te Hasselt overbleven.
Tussen 1939 en 1951, was er geen kerk en woonde er geen predikant te Hasselt.
Op dit punt moeten wij even een stapje terug zetten in de tijd. In dienst van
de Belgische Evangelische Zending werd Ds. OVERDULVE overgeplaatst van Moerbeke
naar Tongeren en Borgloon. Deze predikant werd ook te Hasselt aangesteld als
leraar in de protestantse godsdienst aan de Rijksscholen en kwam aldus via zijn
leerlingen in contact met enkele evangelische families. Hij besloot toen, om
de veertien dagen, een bijbelavond te houden bij één der families
en later een zondagmorgendienst bij een andere familie aan de Kuringersteenweg.
Uiteindlijk stelde Ds. OVERDULVE, die al twee gemeenten te bedienen had, instond
voor het godsdienstonderwijs en verder nog gevangenisaalmoezenier was, aan Ds.
VANSTEENBERGHE, co-directeur van de Belgische Evangelische Zending, voor, het
werk te Hasselt over te laten aan Ds. Cl. BRUGGEMAN. En aldus geschiedde.
Vanaf toen werden er op zondagmorgen geregelde diensten gehouden aan de Blijde
Inkomststraat. In 1951 werd er een bijzondere evangelisatiedag gehouden in het
“Hooghuis” te Hasselt met deelname van de protestantse families
uit Tongeren, Borgloon, Genk en Hasselt zelf. Dit was wel het doorbreken van
de statische religieuze toestand die tot nog toe in Hasselt bekend was. Het
is ook van dan af dat de reformatorische boodschap vaste voet zou krijgen in
de stad. Daar voor de groeiende gemeente de vergaderruimte in de Blijde Inkomststraat
wat te eng werd, besloot het bestuur van de Methodistische Kerk een huis aan
te kopen aan de Kuringersteenweg, 81. Later werd een zondagsdienst vanuit Hasselt
door de Protestantse Radio en Televisie uitgestraald. Om aan de cameras genoeg
beweegruimte te geven, ging de dienst door in de Provinciale gebouwen.
Door de nauwe samenwerking en dc besprekingen tot eenheid tussen de Protestants-Evangelische
Kerk van België en de Jaarlijkse Conferentie van de Methodistische Kerk
van België, ontstond er een gunstig klimaat om de gemeente te Hasselt officieel
te laten erkennen. Het was vooral Ds. E. PICHAL, Synodevoorzitter, die zich
bijzonder ingespannen heeft om dit doel te bereiken. Heden is de gemeente een
groep Christenen, meestal samengesteld uit inwijkelingen die om beroepsredencn
te Hasselt zijn komen wonen.