www.AllesOverStoom.nl_
Home \ Reportages \ Wilesco D-21
Wilesco D-21
Inleiding

De Wilesco D21 was mijn eerste stoommachine. De Duitse fabrikant uit Lüdenscheid heeft een lange traditie in het ontwerpen en bouwen van zowel kant- en klare stoommachines als bouwpaketten met voorbereide onderdelen.

Voor eenieder die van plan is om zelf een miniatuur stoommachientje te bouwen is het niet alleen belangrijk zich goed te documenteren over alle facetten die betrekking hebben tot deze hobby. De aankoop van een betaalbare miniatuurstoommachine is voor heel wat bouwers ook zowat een must. Het begrijpen van de werking en het gedrag van stoommachines is zoveel gemakkelijker als men een eigen machine als voorbeeld voorhanden heeft.



Links : De Wilesco D21 gebruiksklaar
Rechts : De Wilesco D21 net uit de doos

De Wilesco modellen lenen zich uitstekend hiertoe. De prijs verschilt uiteraard naargelang het model. Een D21 kost in de winkel ongeveer tussen 300 en 350 Euro.

Uiterlijk

De Wilesco D21 onderscheidt zich, niet alleen van zijn broertje D20, maar van de meeste stationaire Wilesco-modellen, vooral door zijn prachtige kleurencombinatie. De messing onderdelen die Wilesco heeft gebruikt voor dit model zijn niet van zilverkleurig messing, in tegenstelling tot de meeste andere stationaire modellen, maar behielden hun prachtige goudgele kleur, die mooi contrasteert met het blinkend rood van de vuurkamer, de schoorsteen, het vliegwiel en de cilinderbehuizing enerzijds, en het mat zwart van de bodemplaat anderzijds.

Daarnaast heeft de D21, in tegensteling tot de D20, nog twee leuke opties : een handpomp maakt het mogelijk de vuurketel bij te vullen tijdens de werking van de machine, ten tweede wordt de afgewerkte stoom in de rookkist onder de schoorsteen "uitgespuwd", hetgeen voor een realistere rookuitstoot zorgt. Bij de D20 wordt de afgewerkte stoom vrijgelaten op de plaats waar bij de D21 de voedingspomp staat. Voorts heeft de D21 een iets kleinere manometer dan de D20.

Het vliegwiel is, in tegenstelling tot de D20, volledig rood gelakt. Alle assen en stangen zijn van messing dat, zoals de stoomketel, goudkleurig is. Daarnaast zijn de krukstangen en het contragewichtje op de excentriek afgewerkt met een likje zwart, hetgeen de machine een veel realistischer uiterlijk verschaft.

De krukstangen en het contragewichtje op de excentriek werden afgewerkt met een likje zwart, hetgeen de machine een veel realistischer uiterlijk verschaft.

 

Technisch

De Wilesco D21 is een ééncilinder liggende stationaire stoommachine. Het is er geen van het oscillerend type, en dus uitgerust met een klassieke stoomschuif, zoals de meeste stationaire stoommachines in de fabrieken van weleer gebouwd waren.

Toch blijft het model technisch eenvoudig. Er is, uiteraard mede omwille van de relatief lage aankoopprijs, geen regeling van de stoomschuif voorzien, noch een draairichtings-omkeerder. Maar omwille van het feit dat dit model enkel de meest elementaire onderdelen van een stoommachine bezit, maakt het een zeer interessant studie-object voor beginners in de stoomwereld.

De ketel heeft een totaalvolume van zo'n 530cc en is in de fabriek met een pers en waterdrukproef gecontroleerd op een druk van 5 bar. De normale werkingsdruk bedraagt echter ongeveer 1,5 bar.

De naast de krukstangen gemonteerde regulator heeft in wezen geen functie, en is er dus enkel voor de fantasie.

Voorbereidingen

Volledig kant en klaar is een Wilesco machine nooit. Een klein aantal onderdelen moet nog bevestigd worden. Dit is echter een werkje van nog geen 10 minuten. Een duidelijke tekening op de handleiding helpt ook stoombeginners op weg om de bijgevoegde onderdelen niet alleen te bevestigen, maar ook te herkennen.

Het veiligheidsventiel en de manometer worden als één onderdeel geleverd. Ik bedoel hiermee dat de manometer op de zijkant van het veiligheidsventiel is bevestigd. Net zoals het veiligheidsventiel moet ook de stoomfluit boven op de stoomketel geschroefd worden, samen met een dichtingsringetje, waarvan Wilsco er een aantal extra als reserve bijlevert.

De schoorsteen op zijn plaats houden kan met twee kleine bijgeleverde schroefjes. Klaar is kees. De eigenlijke bedrijfsvoorbereidingen kunnen beginnen :

Het vullen van de stoomketel

Eerst even controleren of de aftapkraan (vooraan aan de ketel) dicht is, en dan het veiligheidsventiel (of de stoomfluit, je kan kiezen) even verwijderen om de stoomketel met water te vullen. Opgelet voor beginners : gebruik hiervoor altijd minstens gedeminiraliseerd, maar liefst gedestilleerd water. Dit om te vermijden dat op den duur te veel kalkaanslag op de binnenkant van de stoomleidingen voor problemen gaat zorgen.

De stoomketel mag maximaal voor ongeveer 60 % gevuld worden. De rest moet vrijblijven als stoomruimte! Het totale boilervolume bedraagt 530cc dus met behulp van een maatbekertje uit de keuken met zo'n 300ml water ben je gerust. Zoals bij alle Wilesco modellen moet het meegeleverde trechtertje enigszins een beetje omhooggehouden worden om alzo het water er door te kunnen laten stromen. Plaats na het vullen het ventiel of de stoomfluit terug op de ketel.

Het toevoegen van de stoomolie

Een drietal druppeltjes stoomolie in de olieverdeler volstaan. (Enkel bijvullen als het stoomafsluitkraantje gesloten is!). Wilesco levert een kleine hoeveelheid stoomolie samen met een aantal reserve-onderdelen. Daarnaast is extra stoomolie steeds te koop bij elke Wilesco-verdeler.

Het olieën van de bewegende onderdelen

Klassieke naaimachine-olie volstaat voor de andere bewegende delen. Daartoe zijn er boven de centrale as en ook de scharnierpunten van de krukassen kleine gaatjes voorzien. Het vliegwiel even met de hand een aantal keer laten draaien volstaat om zowel de stoomolie als de naaimachine-olie te verspreiden over de te smeren onderdelen.

Het stookwerk

Uitsluitend Esbit-blokjes, die je normaal bij elke Wilesco-verdeler en drogist kan vinden, dienen als brandstof voor het stookwerk. Wilesco raad aan niet meer dan 6 blokjes te gebruiken. Wil men de machine echter zeer rustig laten draaien wil ik een tip meegeven : maak een zacht vuurtje van niet meer dan 4 blokjes. De machine draait dan al met een zeer rustig toerentaal vanaf het ogenblik dat de manometer 0,5 bar aanwijst!

Bij een hevige stook is het minimum toerental, dus met de stoomafsluiter minimaal opengedraait, al heel wat hoger, omwille van het feit dat de stoomdruk in dat geval moeilijk onder 2 à 2,5 bar te houden is.

De D21 in werking

Het aflsuitventiel een beetje opendraaien en een duwtje geven aan het vliegwiel (in eenderwelke richting) volstaan om de machine in gang te zetten vanaf het ogenblik dat er voldoende stoomdruk aanwezig is.

Je kan de machine hoog in de toeren jagen. Het frekwent opjagen is echter af te raden, vanwege de levensduur van de machine en het feit dat de operatie dan al na zo'n 5 minuten moet onderboken worden om stoomolie bij te vullen. Een ander nadeel is uiteraard ook dat de bewegende onderdelen moeilijker te bewonderen zijn bij een hoog toerental.

De Wilesco D21 in actie.

 

Besluit

De Wilesco D21 is in de markt van betaalbare miniatuurstoom-machines een absolute aanrader. Ondanks niet de sterkste machine in zijn grootte, zal hij menigeen verbazen door zijn rustige loop bij een zacht vuur.

Door zijn aparte en originele kleurencombinatie is deze machine tevens een streling voor het oog en zeer geschikt als decoratie in de woonkamer. Voor een nieuwprijs die ligt tussen 300 en 350 Euro zullen zelfs beginners met een model als de D21 moeilijk spijt krijgen van hun investering.
Gerelateerde paginas:
contents...
_
_www.AllesOverStoom.nl