home

Meldert
DE DEELGEMEENTE MELDERT

Oorsprong naam "Meldert"

De naam Meldert stamt deels uit het Germaans en deels uit het Latijn. Meldert
verwijst naar het woord "melde" (soort wilde spinazie + achtervoegsel aarde).
Zo zou Meldert dus melde-akker kunnen betekenen. Malen klonk in het
oud-Germaans als mellen. Erd of ert betekent aarde, plaats of veld. Meldert zou
dan betekenen: plaats waar een molen staat. In de gewesttaal noemt men de
molenaar de maalder of de mulder. De "u" klinkt op vele plaatsen als een doffe
"e". Het volk voegt bij sommige woorden een "d" of "t" voor de welluidendheid.
Ook bij het woord mulder (klink als melder) wordt een "t" toegevoegd en muldert
betekent dan eenvoudig bij de molenaar of bij den mu(e)ldert. Deze laatste uitleg
stemt overeen met de vondsten die men hier is tegengekomen. Men heeft
fundamenten gevonden van een zeer oude watermolen op de Zwarte Beek, niet
ver van de dorpskom. Zo zou de betekenis van Meldert dus zijn: bij de molenaar,
of zoals men hem in de gewesttaal noemt, bij den mu(e)ldert.

De heerlijkheid Meldert:

In 1361 wordt er voor het eerst van de Heerlijkheid Meldert gesproken. Meldert is een Loonse
Heerlijkheid, daar ze afhangt van de graven van Loon.
De Heerlijkheid bestond uit:
1) uitgestrekte goederen in Meldert
2) rechten op de inwoners van Meldert.
a) de pandpenning: overdrachttaks op vaste goederen en rente.
b) grondcijns: belasting op onroerende goederen.
c) justitie: aanstelling van een drossaard en 7 schepenen, een griffier en een gerechtsdienaar.
d) recht van planting op de gemeentewegen en bossen.
e) vrije visvangst op de Zwarte Beek of Aelst.

De parochie

Gewoonlijk had de leenheer het recht om een pastoor te benoemen. In Meldert zorgde deze
benoeming echter voor heel wat strubbelingen.
Immers, de abdij van Sint-Truiden had via de filiaalabdij van Herckenrode een vrij onbelastbaar
goed in Meldert. Zodoende ontsnapte dit stuk aan de Heer van Meldert voor wat de benoeming
van een pastoor en het innen van taksen betrof.
Volgens een charter van 1146 door Hendrik II opgesteld, werd Meldert door gravin Oda, de
vrouw van Otto, graaf van Duras, aan de abdij van Sint-Truiden geschonken

Sint -Willebrorduskerk

Deze zou dateren van 1365. De kerk was een zwarte kappelle, toegewijd aan de heilige
Willebrordus. Er zijn op de toren verschillende data aangebracht die verwijzen naar
herstellingswerken; men heeft kunnen vaststellen dat men de bouw van de toren begonnen is in
1666 en dat het kruis op de toren werd geplaatst in 1715. Het koor van de kerk heeft een
regelmatige vorm. De vensters zijn gotisch en in het dwarsschip zijn twee grote vensters in
Romaanse stijl. Het gewelf van de kerk dat als datum 1788 draagt is eveneens van Romaanse
oorsprong. Het koor, het schip en de toren van de kerk werden in 1951 geklasseerd. Sedert
1973 werd gans de kerk geklasseerd en sindsdien werd de kerk gerestaureerd. Opmerkelijk is
dat de fundering en de opbouw van de kerk op 1m hoogte werd opgetrokken in grote Diestse
zandsteen. De verdere opbouw geschiedde in plaatselijk gebakken, kleine formaatstenen van
Maaslandse oorsprong.
De dakbedekking is in gewone natuurklei. In 1960 werden vele beelden uit de kerk verwijderd en
werd het gestoelte verder tegen de houten beschotten geplaatst.

In 1909 werden de gekleurde glasramen aangebracht De meeste zijn giften van families of van
de parochianen zelf. Het middelste venster van het koor draagt links onder het wapen van
"Arrazola de Onate", dat later het gemeentewapen daterend van Meldert werd. Het orgel zou
dateren van 1864. Het tabernakel is een gift van de parochianen na de oorlog van 1914-1918.
De kleine klok werd in 1721 gehangen en de grote klok in 1956, daar het oorspronkelijke
exemplaar door de Duitsers tijdens de tweede wereldoorlog uit de toren werd weggehaald. De
twee zijaltaren zijn in Renaissancestijl.
Maar op 7 juli 2006 sloeg het noodlot toe,de kerk storte half in,onderzoek is bezig om de kerk
te renoveren
Januari 2012 zijn dan de herstellingen gestart van de kerk.

Sint-Willebroduskapel

De kapel dateert van 1349 en was een vrijgoed. Ze werd volledig hersteld in 1780 door
de toenmalige pastoor Klugman.
In 2010 is de kapel terug gerenoveerd door de gebr.Houtmeyers voor het dak en Luc
Vaes voor het schilderwerk.

Sint-Rochuskapel

De Sint-Rochuskapel dateert van 1741 en werd gebouwd naar aanleiding van een
besmettelijke ziekte (moeraskoorts of pest) die er heerste. Er was een jaarlijkse
processie naar de kapel en er werd gebeden om te worden verlost van zweren,
etterpuisten, enz.

Lindeboom
In het gehucht Blanklaar, meer bepaald de Violetstraat, kan men een merkwaardige oude
lindeboom bezichtigen, die omwille van zijn vorm en afmetingen kan gerangschikt worden
als één van de vele bezienswaardigheden van Meldert.

BLANKLAAR
BLANK- van het Indo-Germaanse “bleig” dat blinken, schitteren betekent.
LAER: van het oud-Saksische woord “ lari” dat is open, ledig
Dus: een blinkende, open plaats ( weidegebied omgeven door bossen – LV)
HERTENRODE
HERT in het angelsaksisch “ heard”, in het oud-nedersaksisch “ herd” betekent hard
RODE van het midden-nederlandse “roeden” of “roden” wat betekent ontwortelen,uitroeien.
Dus : ontginning op een harde plaats. De grond is er inderdaad hard en grotendeels
samengesteld uit ijzerzandsteen.
GEENEINDE
Betekent : het “gindse einde, de gindse grens” (van het dorp)
GEENMEER
MEER: schijnt afgeleid van het indogermaanse “mer” (sterven) en heeft de betekenis van het
dode, het woeste.
Dus: ginds het woeste, gindse woestijn; misschien ook: het gindse moeras
SCHUILENBROEK
SCHUIL – komt van het indo-germaanse “sqel” betekent klieven
BROEK betekent “laag hooiland” van het angelsaksische “broc” (beek, beemd)
VENUSBERG
of “VEENSBERG” : berg boven de vennen of berg van de vennen.
In een gemeenterekening van 1665 lezen we “venderberch”
GIJZEVENNE
of ven van Gijs(brecht) – gijs betekent ook geit