Acta Diurna
A
C
T
A

Theater en Film

  


De Morgen, 15/02/2006
Auteur: Jeroen Versteele

Een beetje schoonheid, en verder ergernis

Theater Fanny & Alexander spelen Heliogabalus

Nooit zo'n irritatie gevoeld tijdens een voorstelling, maar finaal toch nog door de knieën gegaan. Het Italiaanse avant-gardecollectief Fanny & Alexander, voor de gelegenheid met twee Belgen in de driekoppige cast, kiest voor de vlucht vooruit in Heliogabalus.

De titel verwijst naar de sadistische en op seks beluste knaap die Romeins keizer was van 218 tot 222 en zich op amper vier jaar tijd van een onsterfelijke naam verzekerde. Getuige daarvan verschillende biografieën, toneelstukken en romans die hem afbeelden als een gedegenereerd monster met een obsessie voor perverse wreedheden en een onstilbare bloeddorst.

In Heliogabalus wordt de inspirerende monarch geïncarneerd door drie acteurs, allen behept met mooie jonge lichamen. Elk komen ze het podium op met verschillende lange gewaden, maar die worden al snel afgelegd. Ze nemen niets verhullende poses aan, jagen onverdraaglijk luid trompetlawaai het publiek in, schorten elk realistisch referentiekader of narratief verloop op en zijn niet te beroerd om in korte, elkaar snel afwisselende scènes cliché na cliché te bevestigen. Heliogabalus doet alsof hij een vrouw is, provoceert politici en hogepriesters, verkiest genot boven verantwoordelijkheid. Dat alles in een reusachtige kijkdoos, behangen met spuuglelijk behang met motiefjes waar je hoofdpijn van krijgt.

Een gezellig avondje uit is dit niet. De promotiebeelden en de foto's in de begeleidende tentoonstelling tonen extatische blikken en knappe lijven in clair-obscur. Die schoonheid zit tijdens de voorstelling in slechts 10 procent van de scènes, de rest ontlokt pure ergernis. Schoonheid zit in de prachtige beginscène, waarin Heliogabalus licht opschept met een lepel en het vervolgens de hemel in heft. Ontroerend zijn de scènes waarin hij uit zijn arrogante rol valt, elk contact met de buitenwereld onmogelijk blijkt en wanhoop hem overvalt. In de slotscène bezingt een operastem messcherp het drama van Heliogabalus. "En is er niemand die luistert, dan vertel ik mezelf wel over de liefde."

Fanny & Alexander bevestigt, ja, overbenadrukt het extreme clichébeeld van de Romeinse tiran. Heliogabalus was een irritant ventje, een pain in the ass voor Romes politici en burgers, en Fanny & Alexander ergert nu op zijn beurt het publiek tot het uiterste. Maar laat deze moedige voorstelling bezinken, en merk dat er een akelig accurate schets in je geheugen staat gegrift van een jongen die gevangen zit in zijn veel te lekkere, maar contactgestoorde lichaam.

WAAR EN WANNEER Op 15 en 16 februari in het Toneelhuis, Antwerpen. Op 16 februari is er ook een studiedag rond Heliogabalus gepland. Info: 03/224.88.44 en www.toneelhuis.be