spitfire

Beveren-Ijzer

Opgraving jachtvliegtuig uit WO II op 5 juli 2009.

MZondag 5 juli 2009 middag 13 uur - het VRT-nieuws - eerste item veel volk op de wei in Werchter. En dan volgende reportage : in Beveren-Ijzer zijn er opgravingen bezig naar een wrak van een jachtvliegtuig uit de Tweede Wereldoorlog. Beveren-Ijzer zowaar terug op tv.

Wij waren er ook vroeg bij en konden onderstaande reportage maken.

Woordje uitleg omtrent de plaats :

Enkele weken geleden begonnen de eerste terreinwerken op de laaggelegen graslanden en op de valleirand langs de Ijzer op het grondgebied Beveren-Ijzer. De Vlaamse overheid wil er in de toekomst samenwerken met lokale landbouwers om in vier zones aan natuurbeheer te doen. Het plan voorziet over een lengte van 12 km langs de Ijzer natuur -en landschapontwikkeling in de voormalige ruilverkaveling van Beveren-Ijzer.
De crashsite bevindt zich in één van de vier kernen namelijk het gebied rond de Iepkenbeek. Gezien dit een uitgelezen moment was om deze opgraving te doen verleende de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) en Agentschap Natuur en Bos (ANB) hun onmiddellijke steun aan dit bergingsproject.

De bergers :

Op initiatief van Groep Huyghe-Decuypere en in samenwerking met het Agentschap Ruimtelijke Ordening Vlaanderen (Onroerend Erfgoed), de Vlaamse Landmaatschappij (VLM) en het Agentschap voor Natuur en Bos (ANB) werden dus reeds om 7 uur de graafwerken gestart. De 20-koppige ploeg van de Groep Huyghe-Decuypere kon onder meer ook rekenen op de medewerking en ervaring van archeologen Jan Decorte (CO7), Marc Dewilde (VIOE) en Korneel Gheysen (VLM).
Groep Huyghe-Decuypere is begaan met luchtvaartarchelogie en is niet aan haar proefstuk toe. Sedert 1997 heeft het team al diverse vliegtuigen geborgen die tijdens Wereldoorlog I in West-Vlaanderen neerstortten.

Het verhaal van het neerstorte jachtvliegtuig :

Op zondag 19 september 1943 escorteerden Spitfires van het 41° en 91° Squadron (Royal Air Force) een 70-tal Amerikaanse bommenwerpers die het vliegveld van Lille-Nord (Bondues) gingen bestoken.
Tijdens deze missie werd de formatie aangevallen door een 20-tal Duitse jagers. In de daaropvolgende luchtgevechten werden drie Spitfires en één Messerschmit neergehaald. Eén van de Spitfires crashte in de Ijzervlakte langs de Lindestraat in Beveren-Ijzer. De piloot, Flight Sergeant Stan May, kon tijdig het toestel verlaten. Dankzij André Waeles, die op dat moment in de Ijzer aan het vissen was, kon hij uit Duitse handen blijven en via de Comète-ontsnappingslijn weer in Engeland geraken. André Waeles echter werd verklikt en naar Duitsland gedeporteerd.

Dat het om de Spitfire van Stan May moet gaan, konden Dirk Decuypere en Wim Huyghe afleiden uit het relaas van enkele ooggetuigen, grondig onderzoek in binnenlandse en buitenlandse archieven, en metaaldetectie op de crashplaats.

Stan May

Wat het nog interessanter maakt is dat het een Spitfire XII betreft, een type waarvan er tijdens de Tweede Wereldoorlog slechts 100 werden geproduceerd. Ze dienden vooral om van op lage hoogte en met meer snelheid de dominantie van de Duitse jachttoestellen te breken.

De opgraving :

De opgraving werd dus gestart om 7 uur 's morgens in alle stilte. Alles was super geheim gehouden om al te veel nieuwsgierigen te mijden. Zelfs bewoners van de omliggende hoeven waren blijkbaar niet op de hoogte.

De gravers deden eerst enkele voorbereidende werken en daarna werd een graafmachine aan het werk gezet om de eerst laag gras te verwijderen.
Ondertussen waren ook enkele vooraf ingelichte collega-bergers vanuit het binnenland afgekomen om met spanning de opgravingen te volgen.

Omstreek 8u20 werd het eerste stuk bovengehaald en gebracht tot bij de eerste post. De hoop rees om meer te vinden. En waarlijk na een klein half uur lagen er al een 6-tal stukken op het plastiek.

Niettegenstaande we voor de veiligheid op afstand werden gehouden konden we toch rekenen op deskundige uitleg van berger Dirk Decuypere over het verloop van de werkzaamheden en de uitleg omtrent het verhaal van het neergestorte vliegtuig en zijn piloot. Rond 9 uur kwam een cameraploeg aan van het VRT-nieuws en werden de eerste interviews afgenomen.

Interview Dirk Decuypere met media

Na een tijdje had ik het geluk om wat dichter te komen van de opgravingen en kon zo enkele foto's nemen. Zo konden we zien dat alles zeer zorgvuldig opgemeten werd en bijgehouden. Alles werd ook fotografisch vastgelegd door de initiatiefnemers.

Rond 9u30 kwamen de eerste brokstukken van de motor te voorschijn. Al gauw werd duidelijk dat de inslag van het vliegtuig zeer groot moet geweest zijn en daardoor er waarschijnlijk geen grote stukken meer konden gerecupereerd worden. Een paar stukken plakjes met identificatienummers konden de speurders dan weer wel bekoren.
En toch .. .. .. rond 10u20 werd een stuk boordkanon bovengehaald en vlug in plastiek gewikkeld om verdere schade te voorkomen. Het zou meteen het pronkstuk van de berging worden.

Dankzij Dirk Decuypere kon ik om 11u nogmaals dichter komen tot bij de put om enkele foto's te nemen en kon daarbij zien dat ze al op een 4-tal meter diepte waren. Gelukkig was er op deze plaats geen al te veel grondwater aanwezig.

Er werd nog een tweetal uur verder gegraven doch er kwam niet veel meer te voorschijn.

Verder kunnen we u nu al melden dat de voornaamste wrakstukken enkele dagen tentoongesteld zullen worden op een nog nader te bepalen plaats. En nadien de mooiste stukken opgenomen worden in het museum van de "Flanders Aviation society" in Wevelgem

Indien we nog aan verdere informatie geraken zullen we dit zeker niet nalaten dit te publiceren.

Hier kunnen we het relaas van een zomerse zondagvoormiddag afsluiten met een groot woord van dank aan Dirk Decuypere en zijn ploeg om mij toe te laten foto's te maken en een kort relaas te publiceren op onze website.

DC., Beveren-Ijzer