|
Lag tussen
Sint Elooi en Hollebeke. De Britten noemden haar "White Chateau"
omdat het was opgetrokken uit witte zandsteen in tegenstelling tot haast
alle andere kasteel(tjes) uit de streek die gevels hadden uit rode
baksteen.Voor de Duitsers was dit "Bayern schloss". |
Opgepast:
net buiten de stadswallen van Ieper lag, langs de Meenseweg een kasteeltje
dat door de Britten ook "White Chateau" werd genoemd. Dit kasteeltje leek
fel om het gebouw dat destijds in het
Herenthagedomein (Geluveld) stond. Het wereldje van de "kasteelheren"
was immers klein en na-aperij was hen blijkbaar niet vreemd.
|
|
Voor de oorlog werd het domein de "Palingbeekkasteel" genoemd naar de beek
die door het domein
liep. Nu leeft die naam verder doordat het naastliggend provinciaal
domein er werd naar genoemd. Voor 1900 stond daar een
kasteelgebouw dat in 1834 was opgetrokken in rode baksteen. Maar de
toenmalige eigenares, een weduwe die het domein van haar in 1900 overleden
man (Auguste Mahieu) had geërfd, liet die kasteel afbreken om een nieuw te
zetten. Blijkbaar moet die erfenis van haar man, een Franse industrieel uit
Armentičres, bijzonder groot geweest zijn, want er werd een pompeuze constructie opgetrokken in Franse witsteen. Van 1901 tot
1905 werd daaraan gewerkt en dan met de nodige luister ingehuldigd. Ook het
domein werd volledig heraangelegd. Er werden zowaar volgroeide bomen van
vijftien jaar oud ingepland en door afdammingen op de Palingbeek ontstonden
meerdere siervijvertjes. Er waren drie toegangen tot het domein waar telkens
een conciërgewoning stond.
Het Palingbeekkasteel was met de grote weg Waasten-Ieper verbonden door een
statige dreef die afgezoomd was met beuken. De Duitsers noemden haar de "Dammstrasse". Daar
zijn tegenwoordig geen sporen meer van terug te vinden. |
|
Reeds eind oktober1914 kwam het kasteel in de vuurlinie te liggen. Tijdens
de stellingenoorlog vanaf de winter 1914-15 tot 7 juni 1917 (begin van de slag om
Mesen) was het kasteel in handen van de Duitsers. Doordat het heel dicht bij
de eerste linies lag, werd het uitgebouwd tot een vesting. Toch slaagden de
Britten erin de tot ruďne beschoten kasteel nog diezelfde zevende juni
te veroveren en schoof het front op richting Hollebeke. De Duitsers zouden
aan het begin van het
lenteoffensief, april 1918, het domein weer innemen. Op 28
september, de eerste dag van eindoffensief, werden de
Duitsers er definitief uit verjaagd. Van het kasteel bleef haast niets meer
overeind. |
|
Beide
zonen van de eigenares dienden als Franse staatsburgers uiteraard in het
Franse leger. De oudste, August Mahieu (29) zou in 1916 sneuvelen bij
Verdun. De jongste, Michel (27) zouden als commandant-vlieger van een escadrille
neergeschoten worden in mei 1918. Daardoor had het familiefortuin (en het
domein) geen rechtstreekse erfgenamen. Het domein kwam in handen van een
neef die er na de oorlog een riant landhuis liet optrekken. Later werd het
domein verkocht, het terrein ingericht als golfclub en het landhuis werd
clubhuis. Eind mei 1940 leverden Britten en Duitsers hier opnieuw slag,
weliswaar kort maar hevig en daar draagt dat landhuis nog enkele sporen van. |
|
In de krijgsverhalen, vooral die van het najaar 1914, wordt soms melding
gemaakt van het kasteel van Hollebeke zonder verder specificeren en dat kan
verwarring scheppen. Er was namelijk nog een kasteel in dat dorp, dat lag
langs de andere kant van de spoorweg, richting Zandvoorde. Het was een
heerlijkheid die sinds vele eeuwen bestond en was in 1914 een
indrukwekkend kasteelgebouw waaraan in de loop der
tijden allerlei uitbreidingen waren toegevoegd. In de oorlog werd het compleet verwoest en niet meer
heropgebouwd. In de plaats kwam een hoeve en de enige herinnering die bleef
was een straatnaam: de kasteelhoekstraat.
Wel heropgebouwd werd het zogenaamde Voddekasteeltje.
Het staat niet ver van de kruising van de weg van Zillebeke naar Zandvoorde
en een landweg komende uit
Hollebeke. Het had (heeft) niet de omvang of uitstraling
van de twee andere kastelen van Hollebeke maar door zijn ligging
bovenop een helling trekt het de aandacht. |
|
In de richting Sint-Elooi staat het Eikhof. Veel vroeger werd dit het
Duivelshoeve genoemd (een voorloper van het Palingkasteel had trouwens de naam het Duivelskasteel) omwille
van de grote onveiligheid die hier een tijdje heerste. Eind december 1914 leverden Duitsers en Fransen hier zware gevechten om het
bezit van die hoeve en de achterliggende "Höhe 58". |
|

|
Provinciaal
domein "de Palingbeek":
werd in 1970 voor het publiek opengesteld . Het omvat de kanaalbedding
en het westelijk gelegen gebied terwijl destijds "White chateau"
oostelijk lag.
Het aanleggen van
het kanaal is een verhaal op zich. Tot driemaal toe heeft men geprobeerd
de heuvelrug te overwinnen (die eigenlijk onafgebroken loopt van de
Frezenberg tot Sint Elooi, ook het meest bevochten deel van de
Ieperboog) maar telkens waren de onstabiele grond een niet te overwinnen
obstakel. Een informatiebord in het domein vertelt het volledige
verhaal. |
|
|
Verdun:
August Mahieu is gesneuveld in de eerste dagen van de slag bij Verdun. Hij
bevond zich in het beruchte "Bois des Caures" (een voorpost die
allereerst aangevallen werd) en stond er onder bevel van die spraakmakende
Kolonel Driant, ook schrijver van (toen nog) futuristische oorlogsverhalen terwijl
hij ook nog een rol speelde in de Franse politiek. Ook Driant sneuvelde
toen.
Meer over Verdun en de
toenmalige politiek-maatschappelijke context in
Frankrijk staat te lezen in "Op weg naar
Verdun" van Jan Ousby, uitgeverij Athos (isbn 90-414-0662-x) |
|
Meer informatie hierover in het
tweedelig werk van Valčre Priem: "kastelen en Landhuizen in het
Ieperse". |
|