breder context
Start Omhoog eerste slag om Ieper tweede slag om Ieper derde slag bij Ieper lenteoffensief eindoffensief Hooge Hill 60 Sint Elooi bovengrondse oorlog ondergrondse oorlog

educatieve site over de eerste wereldoorlog aan de Ieperboog ( en de IJzer )

De periode rond de eerste wereldoorlog levert ons, tijdgenoten van het heden, een morbide fascinatie op. De tijdgeest van toen, althans voor wie voldoende ontwikkeld was om hen te ondergaan en al zijn levensenergie niet moest steken op zoek naar de "bete broods" en naar iets meer dan armtierig levenscomfort, die tijdsgeest was zo tegengesteld aan de huidige dat grotere contrasten nauwelijks denkbaar zijn. Wie wil nu nog sterven voor "volk en vaderland" of andere irreŽel geworden begrippen? Wie kan nu nog een vijandbeeld dragen van andere nationaliteiten, zelfs andere rassen van mensen met uiteindelijk dezelfde geluksbetrachtingen. We staan hoogstens argwanend tegen volkeren die in ontwikkelingsfase verkeren die wij westerlingen al een eind ( jawel: sinds de eerste wereldoorlog) achterons hebben gelaten en die een ideeŽngoed en omgangsvormen hebben waar de "verlichting" nog niet ten volle op geschenen heeft. Wij, met ons historisch bewustzijn begrijpen dat ergens wel omdat wij ook godsdienstfanatisme en andere irreŽle  denkbeelden in onze geschiedenis hebben zien inwerken. Het bizarre is dat op een ogenblik dat men kon veronderstellen dat de westerse wereld dit alles achter zich had gelaten het in volle kracht weer op dook rond die eerste wereldoorlog en leidde tot een uitputtingsslag zonder voorgaande.

Wat wij nu ervaren als een zinloze strijd was het voor bewust denkende tijdgenoten van rond en kort na de vorige eeuwwisseling niet. Dat die oorlog vier jaar heeft kunnen aanslepen komt omdat hij steunde op hardnekkige denkbeelden die zich versterkte door de zich ontwikkelende dynamiek eigen aan de (gruwel) van de oorlog. Maar het blijft merkwaardig hoe men terugviel op een vijandbeeld (vooral tussen Fransen en Duitsers) dat het humane mensbeeld dat zich de laatste eeuwen ontwikkeld had verpulverde en nauwelijks nog ruimte liet voor enige nuance, laat staan zelfkritiek . Een volk in oorlog kan natuurlijk niet teveel twijfels in eigen rangen laten sluipen maar de cultivering van de haat van de tegenstander naast het sacraliseren van de offerbereidheid voor volk en vaderland te sterven moet tot collectieve geestelijke onevenwichtigheid  geleid hebben die het nuchter verstand al te lang heeft getard dat het tot blijvende schade leidde.

Na de oorlog, toen het weldra duidelijk werd dat door deze gruwelijke slachting die ook als de ultieme oorlog tegen de oorlog werd voorgesteld, de rancune van de verslagenen er niet minder om werd, maakte een onvoorwaardelijke pacifisme opgang die leidde tot morele ontwapening die nieuwe dreigingen negeerde. Van de weeromstuit ontstonden er totalitaire denkbeelden die de crisistoestand waarin democratieŽn zo gemakkelijk en herhaaldelijk in verglijden alleen maar aanscherpte. Toen ook nog bleek dat in Duitsland zo een totalitair regime sociaal en economisch functioneerde was een nieuwe confrontatie in de maak tussen ditmaal een nazi-militarisme enerzijds en vermoeide en vermoeiende democratieŽn anderzijds waarin vaderlandsliefde en offerbereidheid opgebruikt was. Ditmaal zou het veel ellende kosten en andermaal veel frisse hulp van overzee om opnieuw te overwinnen.