|
Hooge: zo staat dit
vermeld op de kaarten die Britten en Duitsers destijds hanteerden.
Tegenwoordig wordt "'t Hoge" geschreven. In oudere
geschriften staat "Hooghe" voor dat gehucht met
gelijknamig kasteeldomein op de weg Ieper-Menen, een viertal kilometer
oostwaarts van
Ieper. Nu is daar het alombekende pretpark "Bellewaerde", maast een oorlogsmuseum
en een Britse begraafplaats... |
 |
|
gerelateerde pagina's: |
Bellewaarde
La Hooghe
Hill 62 |
|
Chronologie van de
gevechtshandelingen: |
|
31 oktober 1914: |
|
Hoewel het front zich op
dat ogenblik nog bij Geluveld bevindt, ongeveer 4 kilometer oostwaarts
van Hooge, wordt het statige kasteel "La Hooghe" geraakt door een Duitse
voltreffer. Op dat ogenblik zijn hogere Britse officieren in het
gebouw. Een generaal en enkele stafleden komen om. Samen met de
verwarring die het gevolg is van het voortdurend improviseren om
aan het Duitse numerieke overwicht te kunnen weerstaan, voedt deze
voltreffer de intentie de linies naar achter te verschuiven. Daardoor
zou Hooge heel dicht bij of in de eerste linies komen te liggen . Een
onverwacht succes waarbij de Britten, na een tegenaanval, terrein
heroveren in Geluveld, en dit samen met de overredingskracht van de Franse
bondgenoten die veel offensiever denken, doet de Britten afzien van
hun plannen om terug te trekken. Uiteindelijk
stabiliseert zich het front voor de duur van de winter 1914-15, op een
drietal kilometer oostwaarts van Hooge.
|
|
Sinds 22
april woedt de tweede slag om Ieper waardoor de Britten zich op 4 mei toch
genoodzaakt zien tot een tactische terugtocht. Hun nieuwe
hoofdverdedigingslinie wordt opgebouwd, westelijk beneden de Zandberg (64m),
dus aan de oostkant van het domein Hooge. (zie bemerking 1).
Vanaf 8 mei proberen de Duitsers die linie te doorbreken. Veel terrein geven
de Britten niet prijs. Er zijn ook hardnekkige gevechten op 12 mei:
hemelvaartdag, die voor velen een letterlijke betekenis krijgt. Na een
periode van van relatieve rust laten de Duitsers op 24 mei, over vele
kilometers breed front - breder dan op die beruchte 22 april 1915 - andermaal een
chloorgaswolk
afdrijven, onder andere over Hooge. Dat levert wat terreinwinst op maar geen
doorbraak (zie bemerking 2).
De Duitsers kunnen Hooge niet innemen, maar
iets noordelijker, op "Bellewaarde
farm ridge" veroveren ze uitstekende posities
waardoor ze onbelemmerd zicht krijgen over de Britse linies
en het beruchte
"Hell fire corner" met daarachter de torens van Ieper, of wat
daar nog van overbleef.
zie ook op de subpagina Bellewaarde |
|
De ruines van het kasteel in 1915.
|
 |
In
1917 zal niets meer daarvan overblijven |
|
De Duitsers slagen er ditmaal in het kasteelgebouw en een aantal oostelijk
gelegen huizen van Hooge te veroveren . De stallingen en de westelijk
gelegen huizen kunnen de Britten behouden. Wel hebben de Duitsers aldus
hun dominante posities van op "Bellewaardefarmridge" kunnen uitbreiden
naar "Hoogeridge". De weg Ieper-Menen (voor de Britten Menin road) vormt nu
over zowat een halve kilometer de frontlijn, met de Britten in de
zuidelijke, lager gelegen weiden. Maar in het kasteeldomein, dus aan
de andere kant van de "Menin road" kunnen de Britten zich wel in en rond de
stallingen handhaven: een kleine "salient" in de grotere "Ypres salient".
zie ook op subpagina:
La Hooghe
|
|
Met een
massale stormaanval over een breed front proberen de Britten hun
tegenstanders van de heuvelkammen van Bellewaarde en Hooge te
verdrijven. Ze kunnen te koste van zeer zware verliezen wat terreinwinst
boeken maar de Duitsers blijven hun dominante posities behouden. |
|
|
Vanuit een hoevegebouw aan de noordzijde van
de "Menin road", hebben de Britten een tunnel gegraven, een zestigtal meter
lang, tot onder een Duits "versterkt punt". Die dag brengen ze daaronder 1500 kilo
springstof tot ontploffing en bestormen meteen de ontstane krater, later
aangeduid als "Hoge krater". Er wordt hard gewerkt door de Britten om die
krater in te passen in hun
verdedigingsstelsel.
Hiernaast een Duitse
stafkaart van Hooge. De dikke
zwarte lijn
(eerste Duitse linie)
loopt langs
Bellewaarde farm
tot het
kasteel. Links daarvan
(gestippelde lijn) lopen de Britse linies. Net achter de eerste Britse linie ligt
de Hooge krater
die mooi rond staat afgebeeld. De rechte lijn in de linker benedenhoek is de
Meenseweg. De
Bellewaardebeek loopt vanuit de Bellewaardevijver doorheen de Duitse linies
naar de Britse. Op die plaats zijn die Britse linies ook enigszins
achteruitgetrokken . In de praktijk zullen ze ook niet "doorlopen" omdat mag
veronderstelt worden dat daar die plek, zoals zoveel andere beekvalleien
(tijdelijk) onbegaanbaar waren temeer de Duitsers regelmatig "waterwallen"
loosden vanuit de vijver door de sluis (cluset) te openen. |
 |
|
De Duitsers zetten
vlammenwerpers in om de krater te heroveren wat ze ook lukt. Meteen zijn de
Britten volledig uit Hooge verdreven. Het was de eerste keer dat de Britten
met dit wapen werden geconfronteerd. |
Er waren twee types
vlammenwerpers: een wat je het "brandweer" model kunt noemen
(foto) en een
draagbaar model waarbij de brandstof op de rug gedragen wordt. Die brandstof
was een mengeling van Kerosine en petroleum die naast enorme
rookontwikkeling een steekvlam van wel 30 meter ontwikkelde.
Op Hooge werd het "rugzak"model gebruikt die onder gasdruk een
brandende straal van ongeveer 18 meter kon "spuwen". |
|
 |
Bij
verrassing slagen de Britten er in de krater en een deel van het kasteelpark
te heroveren. Daarna zullen de linies een tiental maanden niet meer bewegen.
De kleine oorlog op Hooge in de grote oorlog lijkt hiermee (voorlopig)
uitgevochten. |
|
De Britten
voeren een afleidingsaanval uit door "Hooge-ridge" en "Bellewaardefarm-ridge" te
bestormen. Ze verliezen 4.000 man aan doden, gekwetsten en vermisten. |
|
Rond die tijd voeren de
Britten een grootscheepse aanval uit bij Loos, in de omgeving van Arras. Om
de Duitsers ervan te weerhouden troepen van andere plaatsen weg te halen en
naar Loos over te brengen om aldus beter het hoofd te kunnen bieden aan die
grootscheepse aanval, ondernemen de Britten her en der kleinschalige
aanvallen zonder dat die op zichzelf geen tactisch doel hadden. Die strategie
werd door alle partijen veelvuldig toegepast om de tegenstander, al dan niet
met succes, in verwarring te brengen.
zie ook pagina: het
Britse leger |
|
Iets ten
zuiden van Hooge breken de Duitsers door de Britse linies en veroveren Hill
62. Hoewel weinig of niets een verdere doorbraak in de weg staat, graven de Duitsers zich in.
Dit is weer zo een typische afleidingsaanval omdat te Duitsers ook weten dat
er aan de Somme wat staat te gebeuren ...
zie ook pagina: Hill 62 |
De Duitsers
laten 4 mijnen exploderen onder de Britse stellingen op Hooge en kunnen
ongeveer 400 meter oprukken tot "Birr cross roads". Enkele dagen
voordien, hadden de Duitsers aan Hill 62 al mijnen
laten springen en hadden de Geallieerden al van de weinige hoogten aan de
Ieperboog die zij bezetten, verdreven. De krater die momenteel nog
is te bezichtigen, zijn het resultaat van deze explosies. De krater van 1915
werd opgevuld en lag ongeveer waar nu de zijweg naar "Bellewaarde farm"
loopt. |
|
De
Canadese bondgenoten heroveren Hill 62 en
omliggende hoogten. Hooge daarentegen zal vanaf dan meer dan
een jaar volledig in Duitse handen blijven. |
|
Begin van de derde
slag bij Ieper. Na een geweldige beschieting door de Britten van de Duitse,
intussen stevig gebetoneerde stellingen, is de vooruitgang eerder
ontgoochelend. Ook het inzetten van tanks is geen succes. De omgeving van
Hooge wordt een tankkerkhof. De komende weken en maanden zal het front maar
geleidelijk oostelijk verschuiven om voor de winter stil te vallen, ondermeer net
voor de dorpskern van Geluveld, ongeveer op de posities van tijdens de
winter 1914-1915. Door de intense beschietingen is de verwoesting van het
landschap en gebouwen totaal.
Voor een keer komt Hooge (Chateau wood) nog
volop in de belangstelling omdat een legeronderdeel die plaats aanziet voor een ander bosgebied
(Glencorse wood) wat als een van de
hoofdoorzaken wordt beschouwd van het Britse falen in de omgeving de Meenseweg in die eerste dagen
van de derde slag. |
Door de bijzonder intense
beschietingen was de verwoesting totaal zoals hier in het domein Hooge. Maar
de Duitsers die "ingebunkerd" zaten overleefden meestal de beschietingen .
Eens te meer bleek, ook in 1917 dat de defensieve technieken superieur
bleven aan de offensieve.
|
|
 |
|
Door het
lenteoffensief van de Duitsers zijn de Britten weer teruggetrokken tot
ondermeer net voor de Zandberg, een kilometer voor Hooge. Die dag besluiten de Britten, gedwongen door de acute
dreiging van omsingeling na de verovering van de Kemmelberg door de
Duitsers, weer hun linies achterwaarts te verschuiven tot "Hell fire
corner". De Duitsers volgen, overschrijden Hooge en graven zich in voor de nieuwe Britse
stellingen. Hoewel ze nog nooit zover geraakt zijn in die vier jaar, doen ze
geen pogingen meer om Ieper binnen te trekken. |
|
Begin van
het eindoffensief. De Britten nemen op een halve dag Geluveld in. De dag
nadien zullen ze op bepaalde plaatsen, samen met Belgische eenheden, de weg
Menen - Roeselare bereiken. |
|
Je vraagt je af wat voor
afwegingen legerleidingen maken bij tactische opstellingen. Op het moment
dat men aan Hill 60 verwoedde pogingen doet om deze heuvel te behouden of te
heroveren, wordt de Zandberg (64m) , hoogste punt ten oosten van Ieper bijna
zonder slag of stoot door de Britten opgegeven. Ook de Westhoekhoogte
(56m) wordt vrij snel prijs gegeven. Voor de Duitsers worden dat uitstekende
waarnemingsposten. Daar tegenover hebben de Britten hun tegenstanders goed
in het vizier wanneer deze de hellingen komen afgestormd. Wanneer de Britten
echter teruggegooid worden in de vallei van de Drieblotenbeek en de
Bellewaardebeek hebben de Duitsers hier een klinkende overwinning behaald. |
|
De gasaanval van 24 mei 1915
overtreft in lengte die van 22 april 1915 die het "aanschijn" van de oorlog
veranderde. Terwijl die aanval van 24 mei nauwelijks een voetnoot opleverde
in de militaire geschiedschrijving. Was het gaswapen in één maand tijd zo
snel in efficiëntie afgenomen? Hadden de Britten zich in die tijdspanne al
voldoende kunnen beschermen? Ze hadden weliswaar reeds "respirators" maar op een
volwaardig gasmasker was het toch nog even wachten. Daarnaast hadden ze wel
allerlei "paardenmiddeltjes" bedacht om het gas (enigszins) te verschalken.
Blijkbaar met een zeker succes.
Uit een nota van een bevelhebber van een Duits regiment ( Reserve
Infanterie Regiment 234 ) blijkt dat men te snel te werk is moeten gaan bij
het "bedrijfsklaar" maken van de gascilinders. De wind veranderde
inderdaad plotseling uit een voor de Duitsers gunstige richting (het oosten)
maar wellicht door overhaasting konden een honderdtal cilinders niet geopend
worden. Bovendien konden de Britten met die verandering van wind ook wel
raden wat hen te wachten stond. Ze beschoten intensief de plaatsen waar
de gascilinders opgesteld stonden, hebben er wellicht ook geraakt en
bovendien veroorzaakte de luchtdruk van de ontploffende granaten
windwervelingen die de Duitsers parten speelde.
Ook stipt de bevelhebber van het RIR 234 aan dat een chloorgaswolk maar
"efficiënt" is bij een windsterkte van minder dan 3 meter per
seconde. Wellicht was er die morgen van 24 mei meer wind want zo besluit de
bevelhebber: het gas verspreidde zich (en verdunde) te snel over de Britse
posities om hen afdoende "uit te schakelen" . Samen met de reeds aangehaalde
tekortkomingen en Britse "tegenmaatregelen" ( beschietingen en de
rudimentaire gasmaskers) had tot gevolg dat er weliswaar (zoals trouwens bij
elke aanval) veel (gas)slachtoffers vielen en er beperkte terreinwinst was
voor de Duitsers maar een doorbraak zoals op 22 april konden de Britten
vermijden. |
|
In de eerste
oorlogshelft werd verwoed gevochten om de strategische hoogten rond Hooge.
Die plek kreeg aandacht van de hoogste legerleiding en aanhoudende
belangstelling van de internationale pers. Toen vanaf midden 1917 en in 1918,
het front beweeglijker werd, werd Hooge een plek geworden als een ander.....
|
|
Literatuur
en museum: |
|
Een uit het Engels vertaald
boekje " Santuary Wood & Hooge" behandeld uitvoerig de vermelde plaatsen.
Allen het chronologisch kader is niet altijd even duidelijk. Deze
samenvatting hier kan helpen. Ook in "Modder voor het Vaderland" van
Roger Lampaert worden de gevechten op Hooge uitvoerig beschreven.
Degelijke kaartjes verduidelijken de toestand op het terrein. Wil je
meer weten over de historische achtergrond van "La Hooghe", blader dan eens
in "Zillebeke, verdoken dorp in de glooiingen van de natuur" van
J.Vandemaele en G. Coudron. Ook "Kastelen en landhuizen in Groot Ieper"
door Valère Priem bevat een schat van wetenswaardigheden. Bepaalde titels
ogen wellicht niet meer zo fris en in de boekhandel zal je ze ook niet meer
aantreffen maar wie zoekt (bibliotheken) die vindt en wordt beloond voor de moeite.
Op
"Hooge" kun je ook het (bijna) gelijknamig oorlosmuseum bezoeken:
www.hoogecrater.com
|
 |
|
Bellewaarde farm ridge: we opteren, een
beetje tegen onze principes, voor het Engelse woord "ridge" omdat zowel het
begrip "glooiing" als "heuvelkam" niet echt een goede omschrijving
geeft. De
omgeving van Ieper is nu eenmaal geen afgelijnde opeenvolging van (min of
meer) parallelle hellingen en beekdalen.Een "ridge" is dan ook een
specifieke plaats waar één van de strijdende partijen, - overwegend waren
dit de Duitsers - een "hoogtedominantie"
had over de opponent.
Naast "Bellewaarde farm ridge" is er, gescheiden door
de Bellewaardebeek en aflopend naar de samenvloeiing met de Drieblotenbeek, ook "Hoogeridge".
(De Britten hadden het eigenlijk meer over "Bellewaarde ridge"
maar die lag tegen de Westhoekhoogte aan).
|
Hell fire corner:
Engelse benaming voor het kruispunt "Kruiskasseide"
waar ook nog een spoorwegovergang was en een berm en brug voor een
tramlijn die de spoorweg dwarste . Met typisch Britse flegma werd die
plek de "warmste plaats op aarde" genoemd. Ze lag onder aanhoudend vuur
van de Duitsers vanuit Hooge en vooral Bellewaarde.
|
|
|
