Hooge
Start eerste slag om Ieper tweede slag om Ieper slag om Mesen derde slag bij Ieper lenteoffensief eindoffensief Hooge Hill 60 Sint Elooi bovengrondse oorlog ondergrondse oorlog

educatieve site over de eerste wereldoorlog aan de Ieperboog ( en de IJzer )

Hooge: zo staat dit  vermeld op de kaarten die  Britten en Duitsers destijds hanteerden. Tegenwoordig wordt  "'t Hoge" geschreven.  In oudere geschriften staat "Hooghe"  voor dat gehucht met gelijknamig kasteeldomein op de weg Ieper-Menen, een viertal kilometer oostwaarts van Ieper. Nu is daar het alombekende pretpark "Bellewaerde", maast een oorlogsmuseum en een Britse begraafplaats...

                             gerelateerde pagina's:                   Bellewaarde           La Hooghe          Hill 62            

Chronologie van de gevechtshandelingen:

31 oktober 1914:

Hoewel het front zich op dat ogenblik nog bij Geluveld bevindt, ongeveer 4 kilometer oostwaarts van Hooge, wordt het statige kasteel "La Hooghe" geraakt door een Duitse voltreffer. Op dat ogenblik zijn hogere Britse officieren in het gebouw. Een generaal en enkele stafleden komen om. Samen met de verwarring die het gevolg is van het voortdurend  improviseren om aan het Duitse numerieke overwicht te kunnen weerstaan, voedt deze voltreffer de intentie de linies naar achter te verschuiven. Daardoor zou Hooge heel dicht bij of in de eerste linies komen te liggen . Een onverwacht succes waarbij de Britten, na een tegenaanval, terrein heroveren in Geluveld, en dit samen met de overredingskracht van de Franse bondgenoten die veel offensiever denken, doet de Britten afzien van hun plannen om terug te trekken. Uiteindelijk stabiliseert zich het front voor de duur van de winter 1914-15, op een drietal kilometer oostwaarts van Hooge.

24 mei 1915:

Sinds 22 april woedt de tweede slag om Ieper waardoor de Britten zich op 4 mei toch genoodzaakt zien tot een tactische terugtocht. Hun nieuwe hoofdverdedigingslinie wordt opgebouwd, westelijk beneden de Zandberg (64m), dus aan de oostkant van het domein Hooge. (zie bemerking 1). Vanaf 8 mei proberen de Duitsers die linie te doorbreken. Veel terrein geven de Britten niet prijs. Er zijn ook hardnekkige gevechten op 12 mei: hemelvaartdag, die voor velen een letterlijke betekenis krijgt. Na een periode van van relatieve rust laten de Duitsers op 24 mei, over vele kilometers breed front - breder dan op die beruchte 22 april 1915 - andermaal een chloorgaswolk afdrijven, onder andere over Hooge. Dat levert wat terreinwinst op maar geen doorbraak (zie bemerking 2). De Duitsers kunnen Hooge niet innemen, maar iets noordelijker, op "Bellewaarde farm ridge" veroveren ze uitstekende posities waardoor  ze  onbelemmerd  zicht  krijgen over  de Britse linies en het  beruchte  "Hell fire corner" met daarachter de torens van Ieper, of wat daar nog van overbleef.

zie ook op de subpagina Bellewaarde

2 juni 1915:



De ruines van het kasteel in 1915.  

 

 


 

 In 1917 zal niets meer daarvan overblijven

De Duitsers slagen er ditmaal in het kasteelgebouw en een aantal oostelijk gelegen huizen van Hooge te veroveren . De stallingen en de westelijk gelegen huizen kunnen de Britten behouden. Wel hebben de Duitsers aldus hun dominante posities van op "Bellewaardefarmridge" kunnen uitbreiden naar "Hoogeridge". De weg Ieper-Menen (voor de Britten Menin road) vormt nu over zowat een halve kilometer de frontlijn, met de Britten in de zuidelijke, lager gelegen weiden. Maar  in het kasteeldomein, dus aan de andere kant van de "Menin road" kunnen de Britten zich wel in en rond de stallingen handhaven: een kleine "salient" in de grotere "Ypres salient".

zie ook op subpagina: La Hooghe

16 juni 1915:

Met een massale stormaanval over een breed front proberen de Britten hun tegenstanders van de heuvelkammen van Bellewaarde en Hooge te verdrijven. Ze kunnen te koste van zeer zware verliezen wat terreinwinst boeken maar de Duitsers blijven hun dominante posities behouden.

19 juli 1915:

Vanuit een hoevegebouw aan de noordzijde van de "Menin road", hebben de Britten een tunnel gegraven, een zestigtal meter lang, tot onder een Duits "versterkt punt". Die dag brengen ze daaronder 1500 kilo springstof tot ontploffing en bestormen meteen de ontstane krater, later aangeduid als "Hoge krater". Er wordt hard gewerkt door de Britten om die krater in te passen in hun verdedigingsstelsel.

 

Hiernaast een Duitse stafkaart van Hooge. De dikke zwarte lijn  (eerste Duitse linie) loopt langs Bellewaarde farm tot  het kasteel. Links daarvan  (gestippelde lijn) lopen de  Britse linies. Net achter de eerste Britse linie ligt de Hooge krater die mooi rond staat afgebeeld. De rechte lijn in de linker benedenhoek is de Meenseweg. De Bellewaardebeek loopt vanuit de Bellewaardevijver doorheen de Duitse linies naar de Britse. Op die plaats zijn die Britse linies ook enigszins achteruitgetrokken . In de praktijk zullen ze ook niet "doorlopen" omdat mag veronderstelt worden dat daar die plek, zoals zoveel andere beekvalleien (tijdelijk) onbegaanbaar waren temeer de Duitsers regelmatig "waterwallen" loosden vanuit de vijver door de sluis (cluset) te openen.

31 juli 1915:

De Duitsers zetten vlammenwerpers in om de krater te heroveren wat ze ook lukt. Meteen zijn de Britten volledig uit Hooge verdreven. Het was de eerste keer dat de Britten met dit wapen werden geconfronteerd.

 

 


Er waren twee types vlammenwerpers: een wat je het "brandweer" model kunt noemen (foto) en een draagbaar model waarbij de brandstof op de rug gedragen wordt. Die brandstof was een mengeling van Kerosine en petroleum die naast enorme rookontwikkeling een steekvlam van wel 30 meter ontwikkelde.
Op Hooge werd het "rugzak"model gebruikt die onder gasdruk een  brandende straal van ongeveer 18 meter kon "spuwen".

9 augustus 1915:

Bij verrassing slagen de Britten er in de krater en een deel van het kasteelpark te heroveren. Daarna zullen de linies een tiental maanden niet meer bewegen. De kleine oorlog op Hooge  in de grote oorlog lijkt hiermee (voorlopig) uitgevochten.

25 september 1915:

De Britten voeren een afleidingsaanval uit door "Hooge-ridge" en "Bellewaardefarm-ridge" te  bestormen. Ze verliezen 4.000 man aan doden, gekwetsten en vermisten.

Rond die tijd voeren de Britten een grootscheepse aanval uit bij Loos, in de omgeving van Arras. Om de Duitsers ervan te weerhouden troepen van andere plaatsen weg te halen en naar Loos over te brengen om aldus beter het hoofd te kunnen bieden aan die grootscheepse aanval, ondernemen de Britten  her en der kleinschalige aanvallen zonder dat die op zichzelf geen tactisch doel hadden. Die strategie werd door alle partijen veelvuldig toegepast om de tegenstander, al dan niet met succes, in verwarring te brengen.

zie ook pagina: het Britse leger

2 juni 1916:

Iets ten zuiden van Hooge breken de Duitsers door de Britse linies en veroveren Hill 62. Hoewel weinig of niets een verdere doorbraak in de weg staat, graven de Duitsers zich in. Dit is weer zo een typische afleidingsaanval omdat te Duitsers ook weten dat er aan de Somme wat staat te gebeuren ...

zie ook pagina: Hill 62

6 juni 1916:

De Duitsers laten 4 mijnen exploderen onder de Britse stellingen op Hooge en kunnen ongeveer 400 meter oprukken tot "Birr cross roads". Enkele dagen voordien, hadden de Duitsers aan Hill 62 al mijnen laten springen en hadden de Geallieerden al van de weinige hoogten aan de Ieperboog die zij bezetten, verdreven.

De krater die momenteel nog is te bezichtigen, zijn het resultaat van deze explosies. De krater van 1915 werd opgevuld en lag ongeveer waar nu de zijweg naar "Bellewaarde farm" loopt.

13 juni 1916:

De Canadese bondgenoten heroveren Hill 62 en omliggende hoogten. Hooge daarentegen zal vanaf dan meer dan een jaar volledig in Duitse handen blijven.

31 juli 1917:

Begin van de derde slag bij Ieper. Na een geweldige beschieting door de Britten van de Duitse, intussen stevig gebetoneerde stellingen, is de vooruitgang eerder ontgoochelend. Ook het inzetten van tanks is geen succes. De omgeving van Hooge wordt een tankkerkhof. De komende weken en maanden zal het front maar geleidelijk oostelijk verschuiven om voor de winter stil te vallen, ondermeer net voor de dorpskern van Geluveld, ongeveer op de posities van tijdens de winter 1914-1915. Door de intense beschietingen is de verwoesting van het landschap en gebouwen totaal.
Voor een keer komt Hooge (Chateau wood) nog volop in de belangstelling omdat een legeronderdeel die plaats aanziet voor een ander bosgebied (Glencorse wood) wat als een van de hoofdoorzaken wordt beschouwd van het Britse falen in de omgeving de Meenseweg in die eerste dagen van de derde slag.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Door de bijzonder intense beschietingen was de verwoesting totaal zoals hier in het domein Hooge. Maar de Duitsers die "ingebunkerd" zaten overleefden meestal de beschietingen . Eens te meer bleek, ook in 1917 dat de defensieve technieken superieur bleven aan de offensieve.

26 april 1918:

Door het lenteoffensief van de Duitsers zijn de Britten weer teruggetrokken tot ondermeer net voor de Zandberg, een kilometer voor Hooge. Die dag besluiten de Britten, gedwongen door de acute dreiging  van omsingeling na de verovering van de Kemmelberg door de Duitsers, weer hun linies achterwaarts te verschuiven tot "Hell fire corner". De Duitsers volgen, overschrijden Hooge en graven zich in voor de nieuwe Britse stellingen. Hoewel ze nog nooit zover geraakt zijn in die vier jaar, doen ze geen pogingen meer om Ieper binnen te trekken.

28 september 1918:

Begin van het eindoffensief. De Britten nemen op een halve dag Geluveld in. De dag nadien zullen ze op bepaalde plaatsen, samen met Belgische eenheden, de weg Menen - Roeselare bereiken.

Bemerking 1:

Je vraagt je af wat voor  afwegingen legerleidingen maken bij tactische opstellingen. Op het moment dat men aan Hill 60 verwoedde pogingen doet om deze heuvel te behouden of te heroveren, wordt de Zandberg (64m) , hoogste punt ten oosten van Ieper bijna zonder slag of stoot  door de Britten opgegeven. Ook de Westhoekhoogte (56m) wordt vrij snel prijs gegeven. Voor de Duitsers worden dat uitstekende waarnemingsposten. Daar tegenover hebben de Britten hun tegenstanders goed in het vizier wanneer deze de hellingen komen afgestormd. Wanneer de Britten echter teruggegooid worden in de vallei van de Drieblotenbeek en de Bellewaardebeek hebben de Duitsers hier een klinkende overwinning behaald.

Bemerking 2:

De gasaanval van 24 mei 1915 overtreft in lengte die van 22 april 1915 die het "aanschijn" van de oorlog veranderde. Terwijl die aanval van 24 mei nauwelijks een voetnoot opleverde in de militaire geschiedschrijving. Was het gaswapen in één maand tijd zo snel in efficiëntie afgenomen? Hadden de Britten zich in die tijdspanne al voldoende kunnen beschermen? Ze hadden weliswaar reeds "respirators" maar op een volwaardig gasmasker was het toch nog even wachten. Daarnaast hadden ze wel allerlei "paardenmiddeltjes" bedacht om het gas (enigszins) te verschalken. Blijkbaar met een zeker succes.
Uit een nota van een bevelhebber van  een Duits regiment ( Reserve Infanterie Regiment 234 ) blijkt dat men te snel te werk is moeten gaan bij het "bedrijfsklaar" maken van de gascilinders. De wind veranderde  inderdaad plotseling uit een voor de Duitsers gunstige richting (het oosten) maar wellicht door overhaasting konden een honderdtal cilinders niet geopend worden. Bovendien konden de Britten met die verandering van wind ook wel raden wat hen te wachten stond. Ze beschoten intensief de plaatsen waar  de gascilinders opgesteld stonden, hebben er wellicht ook geraakt en bovendien veroorzaakte de luchtdruk van de ontploffende granaten windwervelingen die de Duitsers parten speelde.
Ook stipt de bevelhebber van het RIR 234 aan dat een chloorgaswolk maar "efficiënt" is  bij een windsterkte van minder dan 3 meter per seconde. Wellicht was er die morgen van 24 mei meer wind want zo besluit de bevelhebber: het gas verspreidde zich (en verdunde) te snel over de Britse posities om hen afdoende "uit te schakelen" . Samen met de reeds aangehaalde tekortkomingen en Britse "tegenmaatregelen" ( beschietingen en de rudimentaire gasmaskers) had tot gevolg dat er weliswaar (zoals trouwens bij elke aanval) veel (gas)slachtoffers vielen en er beperkte terreinwinst was voor de Duitsers maar een doorbraak zoals op 22 april konden de Britten vermijden.

Besluit:

In de eerste oorlogshelft werd verwoed gevochten om de strategische hoogten rond Hooge. Die plek kreeg aandacht van de hoogste legerleiding en aanhoudende belangstelling van de internationale pers. Toen vanaf midden 1917 en in 1918, het front beweeglijker werd, werd Hooge een plek geworden als een ander.....
                              
 

Literatuur en museum:

Een uit het Engels vertaald boekje " Santuary Wood & Hooge" behandeld uitvoerig de vermelde plaatsen. Allen het chronologisch kader is niet altijd even duidelijk. Deze samenvatting hier kan helpen. Ook in "Modder voor het Vaderland" van Roger Lampaert worden de gevechten op Hooge uitvoerig  beschreven. Degelijke kaartjes verduidelijken de toestand op het terrein.  Wil je meer weten over de historische achtergrond van "La Hooghe", blader dan eens in "Zillebeke, verdoken dorp in de glooiingen van de natuur" van J.Vandemaele en G. Coudron. Ook "Kastelen en landhuizen in Groot Ieper" door Valère Priem bevat een schat van wetenswaardigheden. Bepaalde titels ogen wellicht niet meer zo fris en in de boekhandel zal je ze ook niet meer aantreffen maar wie zoekt (bibliotheken) die vindt en wordt beloond voor de moeite.

Op "Hooge" kun je ook het (bijna) gelijknamig oorlosmuseum bezoeken: www.hoogecrater.com

 

Bellewaarde farm ridge: we opteren, een beetje tegen onze principes, voor het Engelse woord "ridge" omdat zowel het begrip "glooiing" als "heuvelkam" niet echt een goede omschrijving geeft. De omgeving van Ieper is nu eenmaal geen afgelijnde opeenvolging van (min of meer) parallelle hellingen en beekdalen.Een "ridge" is dan ook een specifieke plaats waar één van de strijdende partijen, - overwegend waren dit de Duitsers - een "hoogtedominantie" had over de opponent.
Naast "Bellewaarde farm ridge" is er, gescheiden door de Bellewaardebeek en aflopend naar de samenvloeiing met de Drieblotenbeek, ook "Hoogeridge".
(De Britten hadden het eigenlijk meer over "Bellewaarde ridge" maar die lag tegen de Westhoekhoogte aan).

Hell fire corner: Engelse benaming voor het kruispunt "Kruiskasseide" waar ook nog een spoorwegovergang was en een berm en brug voor een tramlijn die de spoorweg dwarste . Met typisch Britse flegma werd die plek de "warmste plaats op aarde" genoemd. Ze lag onder aanhoudend vuur van de Duitsers vanuit Hooge en vooral Bellewaarde.