uilwittebckgr.gif (10033 bytes)

                                             back.gif (4413 bytes)                                                                                                                   home.gif (4443 bytes)

24e VOLB - KWIS  ***  25.11.2000

De antwoorden van de vragen staan tussen de haakjes ( ANTWOORD ). Door hier met de muis over te gaan lees je het antwoord.

 

REEKS 1

 

1. (Varia/Personage)

Het einde van het communisme in Rusland zo'n tien jaar geleden heeft aanleiding gegeven tot het ontstaan van het wildste kapitalisme. Een aantal handige jongens is snel op de kar gesprongen en verdeelt nu onder elkaar de lucratiefste sectoren van 's lands economie. Top of the bill is de man die startte in de autohandel, daarna in de media waar hij na de privatisering de macht over de voormalige openbare omroep verwierf en in 1995 ook nog Aeroflot binnenrijfde, waar hij Jeltsins schoonzoon aan het hoofd plaatste. Zijn vriendschap met Tatjana Jeltsin, het plaatsen van strategische pionnen in het Kremlin en het financieren van de Jeltsin-clan bezorgden hem een stevige greep op Boris en diens hele beleid. Vorig jaar begon hij nattigheid te voelen en liet hij zich verkiezen in de Doema, maar waaruit hij inmiddels reeds terug ontslag heeft genomen. Wie is deze Russische oligarch ?

(Boris BEREZOVSKI)

 

2. (Aardrijkskunde)

Over deze rustige deelgemeente van Jemeppe-sur-Sambre in de provincie Namen zou zeer weinig te vertellen zijn mochten er in 1879 in de grot "Betche la Rotche" geen schedels en skeletresten gevonden zijn van Neandertalachtigen, een type dat naar zijn vindplaats de Mens van ….. gedoopt werd. Welke is die gemeente ?

(SPY)

 

3. (Geschiedenis)

In 323 v.C. overleed Alexander de Grote op 33-jarige leeftijd, leeftijd waarop hij al het tot dan toe grootste rijk uit de geschiedenis bijeen had veroverd. Na zijn dood maakten zijn veldheren zich meester van de macht en vestigden het hellenistische statenstelsel dat tot aan de Romeinse heerschappij bleef bestaan. De belangrijkste waren Antipater, Ptolemaeus en Seleucus. Hoe noemt men nu die veldheren, naam die in het Grieks gewoon "opvolger" betekent ?

(DIADOCHEN)

 

4. (Wetenschap & Techniek)

Hoe noemt men het op de fotokopie afgebeelde astronomische instrument, bestaande uit een stel cirkels die bevestigd zijn aan een vaststaand voetstuk ? De vlakken van de horizon, van de meridiaan en van de hemelequator worden door vaste cirkels voorgesteld. Daarnaast zijn er tewee beweeglijke cirkels, bestemd voor het instellen van inklimmings- en declinatiehoek.

(ARMILLARIUM  of  ARMILLAIRSFEER)

 

5. (Sport)

Marion Jones was net iets te ambitieus met het ambiëren van vijf gouden medailles in Sydney. Vooral in het verspringen werd duidelijk welke technische gebreken niet door haar snelheid kunnen worden gecompenseerd. De discipline werd dan ook gewonnen door iemand die wel weet hoe je ver kan springen. Wie?

(Heike DRECHSLER)

 

6. (Varia)

Dit jaar was er duidelijk een inflatie merkbaar, maar volgend jaar zijn ze terug maar met twee. Welke twee steden zijn in 2001 Culturele Hoofdstad van Europa ?

(ROTTERDAM  -  PORTO)

 

7. (Literatuur)

Eerder dit jaar verscheen "Bomberjack", het romandebuut van de zoon van zijn beroemde vader. Net als diens debuut 36 jaar geleden is ook dit werk geschreven in een recht-voor-de-raapse stijl en verhaalt het de omzwervingen van de auteur en diens seksuele uitspattingen. De teneur is er echter één van verheerlijking van het militarisme - de schrijver was vrijwilliger bij de Kroaten in de Joegoslavische burgeroorlog - en is vaak ronduit extreem-rechts te noemen. Wie is deze zoon van ?

(Clifford CREMER)

 

8. (Film)

Zijn opgemerkte debuut maakte hij in 1993 in "Backbeat", waar hij gestalte gaf aan Stu Sutcliffe, de vijfde Beatle die na het verlaten van de groep op 21-jarige leeftijd aan een hersenbloeding overleed. In plaats van op veilig te spelen koos de veelbelovende Hollywood-ster-in-spe voor een aantal kleinere projecten, waarbij zijn rol als travestiet Candy Darling in "I shot Andy Warhol" het opmerkelijkst was. Momenteel is hij Cecil B. Demented, de kierewiete regisseur in de jongste film van John Waters. Wie bedoelen we ?

(Stephen DORFF)

 

9. (Kunst & Kultuur)

Op bijgaande fotokopie ziet u één van de bekendste doeken uit de Amerikaanse 20e-eeuwse realistische schilderkunst, getiteld "American Gothic". Wie schilderde het ?

(Grant WOOD)

 

10. (Muziek)

Amerikaans folksinger en gitaar- en banjospeler, 1909-1995. Na W.O.II was hij samen met de Weavers de bekendste folk-act in de Verenigde Staten. In de jaren '50 tot begin '60 scoorde hij tal van top-100 hits met o.m. "Wild side of life", "Funny way of laughin'" en "A little bitty tear". Bij het vragen naar zijn naam helpt het misschien als we erbij vertellen dat zijn imposante gestalte ook vaak op het witte doek te zien was, o.m. als Big Daddy in "Cat on a hot tin roof". Hoe luidt die naam ?

(Burl IVES)

 

 

REEKS 2

 

1. (Varia)

Roes- en opwekkende middelen. Dubbele vraag :

a)  Zowat de gehele mannelijke bevolking van Jemen kauwt dagelijks op de bladeren van een struik die op de hoogvlakten van het land groeit en die een verdovende uitwerking heeft.

b)  Ook de inwoners van Maleisië, Indonesië, Filippijnen en omstreken hebben de gewoonte om op een blad te kauwen, ditmaal van een plant uit de peperfamilie. Dit blad heeft in tegenstelling tot het vorige een opwekkende werking en zorgt voor roodgekleurd speeksel en tanden.

Hoe heten die beide produkten ?

(a/ QAT  -  b/ BETEL  [of SIRIH] )

 

2. (Aardrijkskunde)

Met zijn 40 km. is het één van de langste bruggen ter wereld en loopt ze dwars over het midden van het grootste meer van Louisiana, terwijl je er net zo goed omheen kan rijden. De stad New Orleans ligt gekneld tussen dit meer in het noorden en de Mississippi in het zuiden. Hoe heet dat meer ?

(Lake PONTCHARTRAIN)

 

3. (Geschiedenis)

In één van de legenden van Rome's oudste geschiedenis was ze de dochter van de verdediger van het Kapitool in de strijd tegen de Sabijnen. In ruil voor goud en sieraden, of volgens een andere bron uit liefde voor de vijandelijke aanvoerder, leverde ze de burcht uit aan die vijand. Uit pure dankbaarheid gooiden de Sabijnen haar van een rots aan de zuidwestzijde van de Kapitolijnse heuvel, rots die achteraf naar haar werd vernoemd en vanwaar men landverraders liet afvallen. U mag antwoorden met de naam van het meisje of met die van de rots

(TARPEIA   of    TARPEÏSCHE ROTS)

 

4. (Wetenschap & Techniek)

Hoe noemt men in de chemie het verschijnsel waarbij eenzelfde stof in verschillende vormen kan voorkomen, die niet alleen uiterlijk van elkaar verschillen maar vaak ook verschillende fysische eigenschappen bezitten ? Bekend voorbeeld zijn grafiet, houtskool en diamant, die alledrie bestaan uit zuivere koolstof.

(ALLOTROPIE  of  POLYMORFIE  [ook ISOMERIE] )

 

5. (Sport)

In welke sporttak zijn Jean Van de Velde, Sandy Lyle en Jesper Parnevik actief?

(GOLF)

 

6. (Varia/Mythologie)

De Griekse god Kronos placht zijn pasgeboren kinderen op te eten, maar één ervan werd door zijn moeder van dit weinig benijdenswaardige lot gered en verborgen op het eiland Kreta. De latere oppergod Zeus, want daar gaat het om, werd daar gezoogd, niet door een wolvin, maar door een geit, wier hoorn achteraf door Zeus werd omgetoverd tot de bekende hoorn des overvloeds. Hoe heette die geit ? Geheel volgens de logica is het tevens één van de manen van Jupiter.

(AMALTHEA)

 

7. (Literatuur)

Al met zijn toneeldebuut in 1963 verwekte hij de nodige sensatie, en het zou niet de laatste keer zijn. "Der Stellvertreter" stelt de houding van paus Piux XII tegenover de jodenvervolging tijdens W.O.II zwaar aan de kaak. In "Soldaten" doet hij zowat hetzelfde m.b.t. de houding van Churchill tegenover de Poolse regering in ballingschap en "Ärztinnen" bekritiseert de corruptie in de farmaceutische industrie. Zijn roman "Eine liebe in Deutschland", over de nazi-terreur, leidde in 1978 zelfs tot het aftreden van de minister-president van Baden-Württemberg. Welke in 1931 geboren Duitse schrijver kan dit palmares voorleggen ?

(Rolf HOCHHUTH)

 

8. (Film)

Ze vertolkte hoofdrollen in "Nine months", "An ideal husband" en "The end of the affair", en werd genomineerd voor beste vrouwelijke bijrol in "Magnolia". Daarnaast was ze in mindere of meerdere mate van ontkleding te bewonderen in "Short cuts", "Boogie nights" en "The Big Lebowsky", waarin ze naakt aan een touw bengelend met verfborstel in de hand uiting geeft aan haar creatieve expressie. Wie is deze in 1961 geboren Amerikaanse actrice ?

(Julianne MOORE)

 

9. (Kunst & Kultuur)

Door de eeuwen heen hebben mensen getracht zich het bouwsel van hun dromen neer te zetten. Daaruit zijn soms wonderlijke artefacten voortgekomen. Eén van de meest fantastische is ongetwijfeld het Palais Idéal dat door een Franse postbode is opgericht in het dorpje Hauterives in het departement van de Drôme. Gedurende 33 jaar heeft hij van overal stenen en bouwmateriaal aangesleept om zijn exotisch ogend paleis te bouwen. Hoe heette die man ?

(Joseph-Ferdinand CHEVAL)

 

10. (Muziek)

Frans componist, geboren in de Ardèche in 1879, overleden in 1957. Hij schreef opera's ("Le mas", Vercingétorix"), symfonische gedichten ("Vers la princesse lointaine", "Lauriers") en orkestwerken ("Pièces françaises", "Dans la montagne"). Daarnaast verzamelde en bewerkte hij tal van volksliederen, voornamelijk uit de Auvergne, hetgeen resulteerde in de "Chants d'Auvergne". Zijn naam ?

(Joseph CANTELOUBE)

 

 

 

 

 

REEKS 3

 

1. (Varia)

In 1823 kreeg ene Joseph Smith het bezoek van een engel, die hem kond deed van een verborgen boek dat het eeuwige evangelie zou bevatten. Smith vond naar eigen zeggen dat boek van Mormon en de basis voor de Mormonen was gelegd. In 1831 trok hij weg uit zijn geboortestaat New York naar het westen, waar hij het in Illinois zelfs tot burgemeester bracht. De Mormonen werden echter hoe langer hoe meer vervolgd en in 1844 werd Joseph Smith vermoord. Zijn rechterhand en opvolger leidde vervolgens zo'n 20.000 volgelingen verder westwaarts waar ze zich definitief vestigden in het gebied dat later de staat Utah zou worden. Wie was die opvolger en aanvoerder van de Mormoonse volksverhuizing ?

(Brigham YOUNG)

 

2. (Aardrijkskunde)

Gedurende meer dan duizend jaar behoorde deze streek aan Hongarije en later aan Oostenrijk-Hongarije. Na W.O.I werd ze opgedeeld tussen Tsjechoslowakije, Polen en Roemenië om in 1938 opnieuw door de Hongaren ingepalmd te worden. Na nog een wereldoorlog werd het als Transkarpatië of Karpato-Oekraïne een deel van dit Oekraïne. Hoe luidt nu de historische naam van dit gebied dat er op de kaart uitziet als een aanhangsel van Slovakije en gelegen is op de zuidelijke hellingen van de Karpaten ?

(RUTHENIË)

 

3. (Geschiedenis)

Aan de basis van het Poolse koninklijke geslacht dat we zoeken ligt Wladyslaw II, koning van Polen van 1386 tot 1434 en daarvoor, vanaf 1377, ook al grootvorst van Litouwen. Het is de naam die hij in deze laatste hoedanigheid aannam die ook de naam gaf aan het geslacht in kwestie. In 1410 bracht hij bij Tannenberg een zware nederlaag toe aan de Duitse Orde en bij zijn dood liet hij Polen achter als één van de grote mogendheden van het toenmalige Europa. De dynastie regeerde in Polen en Litouwen tot 1572 en bezette rond de wisseling van de 15e en de 16e eeuw ook de tronen van Bohemen en Hongarije. Welk was dat geslacht ?

(JAGIELLO)

 

4. (Wetenschap & Techniek)

Hoe heet met een wetenschappelijke benaming het donkere pigment dat voorkomt in haar, huid en ogen ? Sommige mensen en dieren zijn niet in staat om deze stof te synthetiseren, wat aanleiding geeft tot albinisme.

(MELANINE)

 

5. (Sport)

De trainer van een Duits fabrieksploegje is aan de drugs en wordt prompt ontslagen. De heer Christoph Daum, want over hem hebben we het, gebruikt al jaren cocaïne. Dom van hem, want zijn hoofdwerkgever zou zijn verslaving misschien nog door de vingers kunnen zien mocht hij synthetische drugs gebruiken, want daar zou men nog een link naar het bedrijf kunnen leggen. Wij vragen U deze link inderdaad te leggen. Voor wie wat trager van begrip is, geef de volledige naam van de ploeg waarvan Christoph Daum tot midden oktober trainer was.

(BAYER LEVERKUSEN)

 

6. (Varia)

Of het een maneuver is om de Oppersnor stilaan te laten uitbollen weten wij niet, maar feit is dat Guy Mortier onlangs de functie van algemeen hoofdredacteur van Humo toebedeeld kreeg en dat twee nieuwe hoofdredacteurs werden aangesteld. Wie zijn die laatsten ?

(Jörgen OOSTERWAAL  -  Marc SCHAEVERS)

 

7. (Literatuur)

Wat Jim Morrison was voor de popmuziekliefhebbers was hij voor de amateurs van reisliteratuur: een te vroeg gestorven cultfiguur. Op zijn achttiende kwam hij als hulpje in dienst bij Sotheby's, acht jaar later verliet hij het prestigieuze veilinghuis als directeur. Op dat moment had hij genoeg van het kunstmilieu, ging studeren en reizen en bood zijn diensten aan aan The Sunday Times Magazine. In 1975 liep op de redactie een telegram binnen met de boodschap "Ben voor zes maanden naar Patagonië". Eén jaar later lag zijn bestseller "In Patagonia" in de rekken. Er volgden nog vijf andere boeken, waarvan "Songlines" zich afspeelde bij de Australische aborigines en "UTZ" genomineerd werd voor de Booker Prize. Na zijn overlijden aan aids in 1989 verschenen nog postuum "What am I doing here" en "Anatomy of restlessness". Wie was deze man ?

(Bruce CHATWIN)

 

8. (Film)

In 1992 realiseerde hij zijn eerste film met een budget van zegge en schrijve 7.000 USD, en "El Mariachi" werd bovendien nog een succes ook. Hollywood was zo onder de indruk van deze kosten/baten-verhouding dat men stond te drummen om hem onder contract te krijgen. Inmiddels volgden "Desperado", "Four rooms", "From dusk till dawn" - met Quentin Tarantino - en "The faculty". Wie is deze regisseur, geboren in San Antonio in 1968 ?

(Robert RODRIGUEZ)

 

9. (Kunst & Kultuur)

Op de fotokopie ziet u "Bauhaustreppe", een typisch werk van de Duitse kunstenaar die we zoeken en die leefde van 1888 tot 1943. Zijn menselijke figuren zijn tot geometrische vormen geabstraheerd en zijn beïnvloed door de metafysische school. In 1920 wordt hij benoemd tot leider van eerst het metaal- en later het beeldhouwersatelier van het Bauhaus. Daarnaast werkte hij aan toneeldecors en balletensceneringen, die hem tot ver buiten zijn vaderland bekend maakten. Wie was die schilder-decorontwerper ?

(Oskar SCHLEMMER)

 

10. (Muziek)

Het multiculturele gezelschap dat we zoeken telt een twintigtal muzikanten in zijn rangen, afkomstig uit uiteenlopende genres als folk, rai, Frans chanson, blues en jazz. Spilfiguur is violist Wouter Vandenabeele. De groep debuteerde twee jaar geleden met een live-CD en bracht begin dit jaar de opvolger "Gnanomo" uit. Hoewel daarop bewerkingen van traditionals en zelfs een Middelnederlandse tekst voorkomen zijn de meeste nummers eigen composities. Welke is die groep ?

(OLLA VOGALA)

 

 

REEKS 4

 

1. (Varia)

Deze godsdienst, of beter verlossingsleer, ontstond gelijktijdig met het boeddhisme in Noord-Indië in het begin van de 5e eeuw v.C. en werd gesticht door Vardhamma, bijgenaamd Mahavira, de laatste uit een reeks van 42 profeten. De leer kent geen opperwezen en de uiteindelijke verlossing geschiedt net als bij het boeddhisme via een leven van ascese. Kenmerkend is het absolute respect voor alle vormen van leven : de ware adept, steeds volledig in het wit gekleed , is niet alleen streng veganistisch maar draagt ook een masker voor de mond teneinde per ongeluk geen insekten in te slikken en veegt al stappend een borstel voor de voeten om er geen te vertrappelen. De grootste concentratie is te vinden in en rond Bombay. Via de banden met de daar aanwezige diamantnijverheid kleeft ook een belangrijk deel van de Indische kolonie in Antwerpen deze leer aan. Welke is nu die leer ?

(JAINISME)

 

2. (Aardrijkskunde)

Het eiland dat we zoeken werd genoemd naar zijn ontdekker, werd in 1884 een Duitse kolonie en kwam in 1921 onder Australisch mandaat. Sinds 1975 behoort het administratief tot Papoea-Nieuw-Guinea, maar morfologisch is het met zijn 10.000 km² eigenlijk het grootste eiland van de nabijgelegen Solomon-archipel. Een separatistische beweging streeft al jaren gewapenderhand naar autonomie, die ze in 1998 in beperkte mate verkreeg nadat de Papoeëse regering was gevallen over het inzetten van een huurlingenleger om de opstand neer te slaan. De inzet is zoals zo vaak economisch, namelijk de zeer rijke kopermijnen. Welk is nu dat eiland ?

(BOUGAINVILLE)

 

3. (Geschiedenis)

Met een oppervlakte van zo'n 15 km² is het de belangrijkste precolumbiaanse site ten noorden van Mexico. Ze was bewoond van ca. 700 tot 1400 n.C. en was op haar hoogtepunt in de 12e eeuw één van de meest bevolkte steden ter wereld. De bebouwing was geordend volgens een dambordpatroon rondom open plazas. Momenteel is het een State Historic Site op zo'n 15 km. ten noordoosten van St.Louis, in de staat Illinois. Hoe heet deze site ?

(CAHOKIA)

 

4. (Wetenschap & Techniek)

Tot een eind in de 19e eeuw overleed in sommige ziekenhuizen tot 50% van de vrouwen na de bevalling. Het duurde tot 1847 vooraleer een Hongaarse arts in het Weense Algemene Ziekenhuis ontdekte dat deze kraamvrouwenkoorts simpelweg te wijten was aan een gebrek aan hygiëne bij het behandelend personeel. Hij verplichtte iedereen die bij het verlosgebeuren betrokken was om zijn handen met chloorwater te ontsmetten ; het sterftepercentage daalde op indrukwekkende wijze. Wie was die arts ?

(Ignaz SEMMELWEIS)

 

5. (Sport)

Geregeld belooft deze Britse roeier dat hij zich niet meer in de buurt van roeiboten zal ophouden. Even zovele malen blijkt het om dronkemanseden te gaan. Ondertussen verzamelde hij reeds gouden medailles op vijf Olympische Spelen. Wie?

(Steve REDGRAVE)

 

6. (Varia)

De grootvader van de synthesizer zag het levenslicht in 1921 in Moskou. Een fysicus, die zijn naam gaf aan het apparaat, demonstreerde aan een verbaasde Lenin hoe hij er geluid kon uit toveren zonder het aan te raken, gewoon door er voorbij te lopen of er de armen vóór te zwaaien. Het geheim waren twee antennes en een aantal oscillatoren. Hoewel het instrument aartsmoeilijk om te bespelen is en het derhalve nooit een grote verspreiding kende bleef het tot op heden toch geregeld in diverse muziekgenres opduiken. Varèse, Messiaen en Copland tot Portishead toe maakten er gebruik van. Vooral in Hollywood kende het succes omdat het in staat is om spookachtige geluiden te produceren die perfect passen bij science fiction films of thrillers. Hoe heet nu dat instrument ?

(THEREMIN)

 

7. (Literatuur)

Vlaams dichter, geboren in 1937 en auteur van in hoofdzaak symbolische poëzie. Na het debuut "Het oogbad" uit 1971 volgen nog o.m. de bundels "De wijzers bij elkaar", "De droefheid is in handbereik" en "De buitenbocht". Van zijn prozawerk noemen we "Van lied en steen" en "De Westhoek". In deze Westhoek was hij de geestelijke vader en bezieler van de jaarlijkse Poëziezomer van Watou. Wie bedoelen we ?

(Gwij MANDELINCK  [= Guido Haerynck] )

 

8. (Film)

De term die we zoeken en die afgeleid is van het Latijn geldt als verzamelnaam voor alle actiefilms die zich afspelen in de antieke tijd, genre "Spartacus", "Ben Hur" en "Cleopatra". Een nauwere definitie slaat op een soort pseudo-historische spektakelfilm, snel gedraaid in bordkartonnen decors, die floreerde in Italië tussen 1955 en 1965. Welke is die term ?

(PEPLUM)

 

9. (Kunst & Kultuur)

Fransman, geboren in Nice in 1928 en in 1960 samen met o.m. Yves Klein en Jean Tinguely de oprichter van het zogenaamde Nouveau Réalisme. Kenmerkend zijn zijn "Poubelles", prullenmanden vol consumptieafval, zijn "Accumulations", opeenstapelingen van gelijksoortige voorwerpen gevat in plexiglas en zijn "Colères", gebroken of totaal vernielde objecten, voornamelijk muziekinstrumenten. Wie bedoelen we ?

(Armand Fernandez, kortweg ARMAN)

 

10. (Muziek)

Twee Spaanse nummers. Wie zijn de respectievelijke uitvoerders ?

(a/ "Eres tu"                                è MOCEDADES)

(b/ "Poetas Andaluces"                  è AQUAVIVA)

 

 

REEKS 5

 

1. (Varia)

In 1991 overleed in Cambridge, Massachusettes, de uitvinder van de instant-fotografie. Tijdens W.O.II ontwikkelde hij de eerste, naar hem genoemde, camera die kant-en-klare foto's afleverde, waarna hij de firma Polaroid oprichtte. De naam van deze man ?

(Edwin LAND)

 

2. (Aardrijkskunde/Toerisme)

Franse kusten. Hoe noemt men

a) De Noordzeekust tussen Boulogne-sur-Mer en Calais met o.m. Cap Gris-Nez en Cap Blanc-Nez ?

b) De Mediterrane kust in de zuidelijke Roussillon, die even voorbij Perpignan begint ter hoogte van Argelès en loopt tot aan de Spaanse grens met o.m. Collioure en Banyuls-sur-Mer ?

(a/ Côte d'OPALE  -  b/ Côte VERMEILLE)

 

3. (Geschiedenis)

Op 9 juli 1686 werd in een Duitse stad een verbond gesloten tussen de Duitse keizer, de koningen van Zweden en Spanje, de keurvorsten van Beieren, Brandenburg en de Palts en de hertog van Savoye, gericht tegen de Franse koning Lodewijk XIV. Later voegde zich daar ook nog Willem IIII aan toe met Engeland en de Republiek der Nederlanden. Daarop ontbrandde de Negenjarige Oorlog, die in 1697 werd besloten met de Vrede van Rijswijk en uitdraaide op een nederlaag voor Louis. Hoe luidde nu de naam van dat verbond of van de stad naarwaar het werd genoemd ?

(Liga van AUGSBURG)

 

4. (Wetenschap & Techniek)

Op de fotokopie ziet u een meetkundig oppervlak. Het wordt gevormd door een vrij hangend touw om zijn as te laten wentelen, voor de specialisten r = cosh(x). Men krijgt het ook door twee ringen evenwijdig met en recht boven elkaar in een zeepsop te dompelen en er terug uit te halen : de zeepfilm zal tussen de ringen precies de gezochte vorm aannemen omdat de oppervlaktespanning dan minimaal is. Ten slotte zijn ook de meeste koeltorens van kerncentrales gebouwd volgens deze vorm. Hoe heet nu dergelijk omwentelingsoppervlak ?

(CATENOÏDE)

 

5. (Sport)

Première op de Olympische Spelen in Sydney : voor het eerst stond de triatlon op het programma. Bij de vrouwen hoopte het triatlongekke thuisland op een overwinning. Maar dat was buiten de waard, in casu Zwitserland, gerekend. Michellie Jones redde wel de Australische eer, maar de eerste plaats was voor een Zwitserse. Wie?

(Brigitte MACMAHON)

 

6. (Varia)

Iemand die lijdt aan friggatriskaidekafobie, waar is die bang voor ? Een beetje kennis van Grieks en Oudnoors moet u op weg kunnen helpen.

(VRIJDAG 13)

 

7. (Literatuur)

Hij is één van de grootste dichters uit de vroege Middeleeuwen en leefde in de 12e eeuw aan het hof van Marie de Champagne. Zijn faam dankt hij aan de hoofse romans die zich bijna alle aan het hof van koning Arthur afspelen : "Erec et Enide", "Le chevalier au lion" (of "Yvain"), "Le chevalier de la charette" (of "Lancelot") en "Le conte du graal" (of "Perceval") zijn alle van zijn hand. Wiens hand ?

(CHRÉTIEN DE TROYES)

 

8. (Film)

"The Flamingo Kid", "Jumpin' Jack Flash", "Big", "Frankie and Johnny", "A league of their own", "Runaway bride". Niet allemaal films van éénzelfde regisseur, maar toch van twee, namelijk broer en zus. Graag hun familienaam.

(Garry en Penny MARSHALL)

 

9. (Kunst & Kultuur)

In 1958 stichtte kunstcriticus Marc Callewaert in Antwerpen een groep van jonge kunstenaars waartoe o.m. Vic Gentils, Pol Mara, Paul Van Hoeydonck en Camiel Van Breedam behoorden. Voor één seizoen kreeg men het kasteel Middelheim toegewezen voor het inrichten van tentoonstellingen, daarna kreeg men onderdak - letterlijk - op de zolder van het Hessenhuis, dat een befaamd centrum van hedendaagse kunst werd. In 1963 werd de laatste grote expositie getiteld "Abstracte Kunst" gehouden. Hoe heette nu die artistieke groep ?

(Gewoon de GROEP VAN 1958 of G58)

 

10. (Muziek)

Hedendaags Hongaars componist, geboren in 1923 in Transsylvanië. Hij studeerde aan de Muziekacademie van Boedapest en verliet het land na de gebeurtenissen van 1956. Zijn muzikale oeuvre is sterk beïnvloed door Boulez en Stockhausen. Enkele titels : de opera "Le grand macabre", het orkestwerk "Atmosphères", de stukken voor drie zangers en zeven instrumentalisten "Aventures" en "Nouvelles Aventures" en het werk "Lux Aeterna" voor 16 stemmen, door Kubrick gebruikt in "2001-A space odyssey". Wie bedoelen we ?

(György LIGETI)

 

 

REEKS 6

 

1. (Varia)

Hogesnelheidstreinen. Dubbele vraag :

a) De Fransen hebben heden ten dage het meeste succes met hun versie van dit vervoermiddel maar de opa van alle TGV's reed al in 1964 tussen Tokio en Osaka op de zogenaamde Tokaido-lijn. Hoe heet die Japanse HST ?

b) Ook Italië kent een HST-netwerk dat Rome verbindt met de grote steden van het land. Hoe heten die treinen ?

(a/ SHINKANSEN [Bullet Train - Kogeltrein]   -    b/ PENDOLINO )

 

2. (Toerisme)

In het begin van de 13e eeuw stichtte een Ethiopische koning in het noorden van zijn land op 2.600 m. hoogte zijn nieuwe hoofdstad, die hij naar zichzelf noemde en die hij als het nieuwe Jeruzalem zag. Vandaag is die stad een culturele trekpleister van de eerste orde vanwege de twaalf kerken die er in de rotsen zijn uitgehouwen. De meeste zijn monolitische bouwwerken, gecreëerd doordat men gewoon alle gesteente er omheen heeft weggehakt. Hoe heet die plaats in Ethiopië ?

(LALIBELA)

 

3. (Geschiedenis)

In het begin van de 16e eeuw hoorden de Spaanse conquistadores op de Caraïben van de lokale india nen over een bron van de eeuwige jeugd, die zich op een eiland ver noordwaarts zou bevinden. In 1513 ging een ontdekkingsreiziger op zoek en vond niet de bron, maar wel het land dat hij Florida doopte en dat hij in naam van de koning in bezit nam. Was dat zo gebleven dan waren Gore en Bush nu trouwens heelwat ellende bespaard gebleven. Maar terzake, hoe heette die Spanjaard ? U geeft wel zijn volledige familienaam.

(Juan PONCE DE LEON)

 

4. (Wetenschap & Techniek)

Veruit de belangrijkste stof in de spijsvertering is een enzym dat eiwitten afbreekt. Het bevindt zich in de maag en wordt afgescheiden onder invloed van externe prikkels, bv. ruiken en proeven van voedsel, en van het in de maagwand gevormde hormoon gastrine. Welk is dat enzym ?

(PEPSINE)

 

5. (Sport)

Niet alleen Harry Van Barneveld nam in Sydney afscheid van de judosport. Dat deed ook het absolute boegbeeld van het Franse mannenjudo in het voorbije decennium. Alleen deed deze man het met iets meer stijl, namelijk met een gouden medaille, die het rijtje van zijn vroegere gouden plakken op Europese- en wereldkampioenschappen en Olympische Spelen kwam vervoegen. Wie?

(David DOUILLET)

 

6. (Varia)

Het symbool dat we zoeken was reeds gekend in het Egypte van rond 1600 v.C., vanwaar het via de Feniciërs tot bij de Grieken kwam. Dezen gaven het de nu nog gebezigde naam, die letterlijk "zijn staart opetend" betekent. Het symbool is inderdaad een slang die zijn eigen staart verslindt - de pootjes op de figuur zijn een dichterlijke vrijheid, vermoeden wij - en staat voor de eeuwige cyclus van natuur en universum, van leven, dood en hernieuwing. Welke is de naam ervan ?

(OUROBOROS)

 

7. (Literatuur)

Japans schrijver, geboren in 1935. Hij was sterk beïnvloed door het existentialisme van Sartre. De geboorte van een geestelijk gehandicapte zoon in 1963 was een gebeurtenis die in veel van zijn latere werken een rol speelt, zoals in "Het eigen lot" en "Voetballen in 1860". De man is een zeer geëngageerd schrijver en presenteert zich als de woordvoerder van Nieuw Links in zijn land. In "De dag dat de keizer hoffelijk mijn tranen droogt" bekritiseert hij het keizerschap. Ook het lot van de slachtoffers van de atoombom komt geregeld aan bod zoals in "Aantekeningen uit Hiroshima". Net na het ontvangen van de Nobelprijs in 1994 weigerde hij de Orde van de Culturele Verdienste, één van  Japans hoogste onderscheidingen. Over wie hebben we het ?

(Kenzaburo OË)

 

8. (Film)

Franse actrice, geboren 09.08.50 als Anne Bourguignon. Ze debuteerde medio jaren '70 in films als "Le couple témoin" en "Un éléphant ça trompe énormément". In de loop der jaren was ze verder te zien in o.m. "Les Baba Cool", "Le père Noël est une ordure", "Péril en la demeure", "Le grand chemin", waarvoor ze een César ontving, "Pas très catholique" en "Lautrec". Onder welk pseudoniem is zij beter gekend ?

(ANÉMONE)

 

9. (Kunst & Kultuur)

Binnen enkele jaren zullen de collecties van het Steen, het Vleeshuis en het Etnografisch Museum huizen in een gloednieuw Museum aan de Stroom op de Antwerpse Hanzestedenplaats. Vrij nieuw is dat het concept van het museum het voorwerp uitmaakte van een internationale wedstrijd. Welke Nederlandse architect leverde het bekroonde ontwerp ?

(Willem Jan NEUTELINGS)

 

10. (Muziek)

U hoort na afloop van de vraag de grootste hit van de Britse groep die we zoeken, namelijk "If I could do it all over again, I'd do it all over you", uit het gelijknamige album uit 1970. Grootste hit betekent hier een plaats ergens rond de 25e op de hitparade. Ze ontstond op het einde van de jaren '60 in de progressieve scène aan de universiteit van Canterbury, waar ook Soft Machine nog uit afkomstig is. Naast genoemde LP brachten ze er nog een tiental andere uit, met vaak even poëtisch-absurde titels : "In the land of grey and pink" ,"For girls who grow plump in the night", "Blind dog at St.Dunstan's" en "Better by far". Welke is nu deze band, opgebouwd rond zanger-componist Pye Hastings ?

(CARAVAN)

 

 

REEKS 7

 

1. (Varia)

Frans geslacht van lettergieters, drukkers en boekhandelaars. François, 1689-1757, was de grondlegger van de Parijse drukkerij en uitgeverij met die naam. Zijn zoon, François-Ambroise, 1730-1804, verbeterde het door Fournier ontworpen typografisch maatsysteem, dat onder zijn naam nog steeds in gebruik is en waarbij 1 meter = 2660 punt. Diens zoons Pierre, Firmin en Henri zetten het werk verder en tot het einde van de 19e eeuw bleven zij de typografie domineren. Hoe heette die familie ?

(DIDOT)

 

2. (Aardrijkskunde)

In 1252 werd op last van de stad Gent een kanaal gegraven naar het westelijke hinterland, kanaal dat zoveel mogelijk de bedding van oude waterlopen volgde. Tegen het einde van de 18e eeuw was het al onbevaarbaar geworden en heden ten dage vormt het een aangenaam fiets- en wandeltraject. Het loopt van het Schipdonkkanaal in Zomergem over Waarschoot en Lovendegem naar Gent, waar het in het kanaal van Gent naar Brugge opgaat. In het Gentse stadscentrum verschijnt het weer even waar het bij het Gravensteen in de Leie vloeit. Hoe heet dat riviertje of kanaal ?

(LIEVE)

 

3. (Geschiedenis)

Nadat Toussaint Louverture in 1801 de onafhankelijkheid van Haiti had uitgeroepen maar door de Fransen werd verslagen nam een andere rebellenleider het commando over. In 1803 verdreef hij de kolonisator definitief van het eiland en liet alle achtergebleven blanken ombrengen. Eén jaar later liet hij zich tot keizer kronen. Zijn despotisch bewind duurde evenwel slechts twee jaar. Hoe heette deze figuur ?

(Jean-Jacques DESSALINES)

 

4. (Wetenschap & Techniek)

Hoe noemt men met een uit het Grieks afgeleide term de leer van het vinden, ofwel de wetenschap om langs methodische weg tot ontdekkingen en uitvindingen te leren komen ?

(HEURISTIEK)

 

5. (Sport)

Antwerp is een filiaal van Manchester United. De ploeg wordt onder andere door de Britse topclub gebruikt om jonge voetballers wat stielkennis bij te brengen. Soms lukt dat zo goed dat Man U de spelers terugvraagt. Dat overkwam onlangs een speler, die wegens de vele blessures bij United terug in de kern werd opgenomen. Wie?

(Luke CHADWICK)

 

6. (Varia)

Mythologische geiten - deel 2. Ook de oude Noren kenden zo'n beest, tevens evenwichtskunstenaar, dat bij hen bladeren graasde op de hoogste tak van de levensboom Yggdrasil. Ze was qua concept origineler dan soortgenote Amalthea, want in plaats van de gebruikelijke melk leverde ze mede, die diende voor de feesten in het Walhalla. Hoe heette die Noorse geit ?

(HEIDRUN)

 

 

 

7. (Literatuur)

Na de vrouwenhandel en de asielzoekers  heeft Knack-journalist Chris De Stoop zich geworpen op de verdrukte boerenstiel en er een boek aan gewijd dat zich afspeelt in de Wase polders tegen de achtergrond van een oprukkende haven. Hoe luidt de titel van dat boek ?

("De bres")

 

8. (Film)

Hoe heten de twee figuren uit de Star Wars-saga die u ziet op bijgaande kopie ? De eerste duikt al op in de allereerste film als co-piloot van Han Solo, de tweede komt voor in "The Phantom Menace" en is afkomstig van de planeet Naboo. We vragen wel hun eigennamen, niet de soort waartoe ze behoren.

(a/ CHEWBACCA   -  b/ JAR JAR BINKS)

 

9. (Kunst & Kultuur)

Italiaans schilder, geboren nabij Padova in 1431. In zijn geboortestad onderging hij de invloed van Donatello en voelde zich verder sterk aangetrokken door de perspectiefschilderingen van de Florentijnse school. Zijn vroege werk omvat o.m. de "Madonna met negen heiligen" en het drieluik voor de San Zeno-kerk in Verona. In 1460 vestigde hij zich in Mantova, waar hij zijn perspectiefinzichten meesterlijk ontwikkelde in de kapel en de Camera degli Sposi van het lokale kasteel. In 1485 begon hij in opdracht van Frans II aan de negen schilderijen van de "Overwinningen van Caesar". Na zijn dood in 1506 werd in zijn atelier het hier afgebeelde volmaakte verkorte perspectief gevonden van de "Dode Christus". Over wie hebben we het ?

(Andrea MANTEGNA)

 

10. (Muziek)

Als zoon van een Turkse vader en een Mexicaanse moeder groeit hij op in laatstgenoemde land, komt er o.m. aan de kost als schoenpoetser en wordt er beïnvloed door de mariachi-orkesten. Hij steekt de grote plas over en werkt in het begin van de jaren '50 als zanger en orkestleider in een aantal etablissementen aan de Côte d'Azur. Hij introduceert mee de afro-cubaanse en latijns-amerikaanse ritmes als cha-cha-cha, mambo en calypso in Europa en wordt er vrij populair door, mede door zijn fysiek : klein en corpulent, fijn snorretje en gitzwart haar. Hij vertolkt verder kleine rolletjes in een 30-tal films zoals "Le salaire de la peur" en "La femme et le pantin" en verschijnt in 1968 als Sancho Pancha naast Jacques Brel in de musical "L'homme de la Mancha". Datzelfde jaar overlijdt hij aan een hersenbloeding. Wie bedoelen we ?

(Dario MORENO  [= Davi Arugete])

 

 

REEKS 8

 

1. (Varia/Strips)

Milde, uit het leven gegrepen stripverhalen over een gezin met twee bengels die afwisselend nonsens uitkramen en waarheden zoals alleen een kind die kan vertolken. De titel  van deze reeks van de hand van tekenaar Carabal ? U mag de Nederlandse of de originele Franse naam geven.

("Kroost"  of  "Les gosses")

 

2. (Aardrijkskunde)

Evenwijdig met de Cubaanse zuidkust, ten westen van Santiago, strekt zich als een barrière de hoogste bergketen van het land uit, met de 1972 m. hoge Pico Turquino als top. Het is in dit gebergte dat Fidel Castro en companen zich in de jaren 1957-58 schuilhielden om vandaaruit de veroveringstocht van het eiland aan te vangen. Hoe luidt de naam van dat gebergte, ook nog die van een Cubaanse son-groep ?

(SIERRA MAESTRA)

 

3. (Geschiedenis)

Het elan van het revolutionaire jaar 1848 stak ook ons land aan. Op 29 maart van dat jaar trachtte een 2000 man sterke groep republikeinen vanuit Frankrijk België binnen te dringen teneinde er de republiek te vestigen. Zij werden evenwel in een mini-veldslag door het Belgische leger tegengehouden en op de vlucht gedreven. Deze slag vond plaats aan de grens in een gehucht van Moeskroen, dat vóór de aanleg van de E17 de grensovergang was op de weg van Kortrijk naar Rijsel. Hoe heet dat gehucht ?

(RISQUONS-TOUT)

 

4. (Wetenschap & Techniek)

Isothermen en isobaren zijn u allen bekend als lijnen die punten van gelijke temperatuur, resp. gelijke druk met elkaar verbinden. Welk verschijnsel wordt op een gelijkaardige manier getypeerd d.m.v. isohyeten ?

(Punten van gelijke NEERSLAG)

 

5. (Sport)

Snooker. Een kort vraagje. Deel één: wie won op 22 oktober jongstleden het Grand Prix tornooi in Telford ? Deel twee: wie was verliezend finalist? Juiste volgorde graag.

(Mark WILLIAMS  -  Ronnie O'SULLIVAN)

 

6. (Varia)

Filosofie : twee wijsgeren uit de 14e eeuw. De eerste was een Brit, bijgenaamd Venerabilis Inceptor, en bekend vanwege zijn scheermes, namelijk het beginsel dat zegt dat elke uitleg van een verschijnsel die niet stoelt op openbaring, empirische observatie of logische deductie onvoldoende gefundeerd is en derhalve geschrapt dient te worden. De tweede was een Fransman en o.m. rector van de Parijse universiteit. Hij is bekend vanwege zijn ezel, die staande tussen twee gelijke stapels hooi van honger omkomt omdat hij niet kan beslissen van welke te eten. Wie waren die twee filosofen ?

(a/ Willem van OCCAM  -  b/ BURIDAN)

 

7. (Literatuur)

De meeste misdaadauteurs hebben hun vaste personage dat in een hele reeks boeken opduikt. Dat van de Engelse schrijver Michael Dibdin is een aan sigaretten en expresso verslaafde Venetiaanse rechercheur, die o.m. figureert in "Een goede afrdronk" en het recentste zevende deel van de serie, getiteld "Bloedregen". Hoe heet dat personage met naam en voornaam ?

(AURELIO ZEN)

 

8. (Film)

Eén van de eerste en meteen ook meest memorabele vampierenfilms was Friedrich Wilhelm Murnaus "Nosferatu" uit 1922. Welke acteur gaf daarin op indrukwekkende wijze gestalte aan de vampier in kwestie ?

(Max SCHRECK)

 

9. (Kunst & Kultuur)

Eén van de mooiste art nouveau-gebouwen in Europa kan bewonderd worden aan de Tervurenlaan  in Woluwe, althans de buitenkant want het interieur is niet toegankelijk voor bezoek. En dat is jammer, want het vormt een gesamtkunstwerk met o.m. muurschilderingen van de hand van Gustav Klimt. Hoe heet dat gebouw, genoemd naar de Brusselse zakenman die de opdracht toevertrouwde aan architect Josef Hoffmann ?

(Palais STOCLET)

 

10. (Muziek)

De vader was jazzpianist en heette Ellis met de voornaam. De ene zoon is trompettist die op 18-jarige leeftijd debuteerde bij Art Blakey's Jazz Messengers. Albumtitels : "Think of one", "Hot house flowers", "Black codes from the underground" en "Carnaval". De andere zoon blaast op de saxofoon, volgde zijn broer naar Art Blakey, speelde op de eerste solo-elpees van Sting en was daarna de spil van soulfunkband Buckshot Lefonque. Hoe heten deze broers, in 1960 en '61 in New Orleans geboren ?

(Wynton & Branford MARSALIS)

 

 

REEKS 9

1. (Varia)

Geboren in 1899 in Wenen studeerde hij rechten, psychologie en economie. Dertig jaar later is hij één van de bekendste economisten geworden en voorspelt hij als één van de weinigen correct de crash van 1929 en de daaropvolgende depressie. Zijn ultra-liberale oplossingen daarvoor botsen evenwel met het meer geapprecieerde interventionisme van Keynes en zijn "The road to serfdom" lokt de heftigste reacties uit. Hij verlaat Londen, waar hij inmiddels doceerde, om in Chicago tandem te vormen met Milton Friedman. Hij geraakt in de vergetelheid, tot hij in 1974 samen met Gunnar Myrdal de Nobelprijs voor Economie ontvangt en zijn ideeën opnieuw in de belangstelling komen. Zijn rehabilitatie beleeft hij in de jaren '80 wanneer hij door Reagan, Thatcher en Verhofstadt tot grote goeroe wordt uitgeroepen. Wie is deze Oostenrijkse economist, die in maart 1992 overleed ?

(Friedrich VON HAYEK)

 

2. (Aardrijkskunde)

De stad Luxemburg kan bogen op een vrij indrukwekkende ligging. De oude stad wordt van de ten zuiden ervan gelegen nieuwe stad met daarin de stationswijk gescheiden door een diep ravijn, overbrugd door de sierlijke Pont Adolphe en met op de bodem een mooie groene promenade. Deze strekt zich uit langsheen het kleine riviertje dat de kloof heeft uitgegraven en dat een beetje verder uitmondt in de Alzette, die eigenlijk maar zijdelings langs de stad stroomt. Hoe heet dat riviertje ?

(PÉTRUSSE)

 

3. (Geschiedenis)

Hij onderscheidde zich in de Krimoorlog en bracht de beslissende slag toe aan de Ooostenrijkers in de slag van Magenta, waarna hij tot Maréchal de France werd benoemd en vervolgens gouverneur-generaal van Algerije. In de Frans-Duitse oorlog was hij minder succesvol : hij leidde nederlagen bij Wissembourg en Wörth en moest op 1 september 1870 capituleren met zijn hele leger waarin zich ook de keizer, Napoleon III, bevond. Dat belette hem niet om na de wapenstilstand opnieuw het bevel te voeren over een leger dat in mei 1871 de Commune opruimde. Twee jaar later werd hij tot president gekozen als opvolger van Thiers. Wie was deze Fransman ?

(Marie-Edme de MAC-MAHON)

 

4. (Wetenschap & Techniek)

Het plantengeslacht dat we zoeken is inheems in Midden- en Zuid-Europa en West-Azië. Bij ons komt één soort voor, de gevlekte, in loofbossen en op beschaduwde plekken ; hij wordt ook als sierplant gekweekt. De bladeren zijn spiespijlvormig, de kolf is omgeven door een geelgroen schutblad zoals in tekening 3a op de kopie. Tot de familie met dezelfde naam behoren o.m. ook de Philodendron en de Dieffenbachia. De naam van dat geslacht of die familie ?

(ARONSKELK)

 

5. (Sport)

Het Amerikaanse "dream team" was niet echt overtuigend op de Olympische Spelen in Sydney. Zo hadden ze heel wat last met de Litouwers. Desondanks bereikten en wonnen de Verenigde Staten de Olympische basketfinale bij de heren. Tegen welke tegenstander?

(FRANKRIJK)

 

6. (Varia)

Mythologische beesten - vervolg en slot. Ditmaal geen geit. De oude Egyptenaren vereerden in hun pantheon twee vergoddelijkte runderen, die allebei direct met de zon te maken hadden. Dubbele vraag dus :

a) Hoe heette de heilige stier van Memphis, zwart en met een gouden zonneschijf tussen de horens?

b) Hoe heette de hemelkoe, tevens godin van de vruchtbaarheid, waarvan de vier poten het uitspansel onderstutten en wier onderbuik bezaaid was met sterren ? Zij was de moeder van de zonnegod en als zodanig eveneens getooid met een zonneschijf tussen de horens.

(a/ APIS   -    b/ HATHOR)

 

7. (Literatuur)

Hij groeide op in een welgestelde joodse familie in zijn geboortestad Trieste. Zijn job als bankbediende vormde de inspiratie voor zijn eerste roman "Una vita". Noch dit werk, noch de opvolger "Senilità" vond veel weerklank in de literaire kritiek. Dat veranderde met de op Freudiaanse analyse gebaseerde roman "Bekentenissen van Zeno" uit 1923. Lang zou hij van zijn langverwachte succes echter niet kunnen genieten, want vijf jaar later kwam hij bij een auto-ongeluk om het leven. Wie was deze Italiaan, geboren als Ettore Schmitz.

(Italo SVEVO)

 

8. (Film)

Ze was model bij Elite toen ze in 1994 voor de eerste keer in haar leven deelnam aan een auditie en meteen de hoofdrol in de wacht sleepte als tegenspeelster van Jim Carrey in "The mask". Na enkele low budget-films voor independents zoals "The last supper" zagen we haar opnieuw in "A life less ordinary", "My best friend's wedding", "Being John Malkovich" en "Any given sunday". Wie is deze 28-jarige actrice van Cubaans-Amerikaans-Indiaanse komaf ?

(Cameron DIAZ)

 

9. (Kunst & Kultuur)

Hoe noemt men in de schilderkunst de afbeelding van de Heilige Drievuldigheid met een god de vader, uitgebeeld als oude man, die de dode Christus in zijn armen of op zijn schoot houdt en met een heilige geest die daar in de gedaante van een duif boven zweeft ?

(GENADESTOEL)

 

10. (Muziek)

U krijgt twee bewerkingen te horen van angelsaksische songs. Wij vragen in beide gevallen de originele uitvoerder en componist ervan.

(a/ "Ene mee hesp (Big Bill) è "No particular place to go" van Chuck BERRY)

(b/ "Le jazz et le java" (Yves Montand) è "Three to get ready" van Dave BRUBECK)

 

REEKS 10

 

1. (Varia)

Tien jaar geleden betaalde men er overal met de roebel. Nu hebben de landen van de voormalige Sovjetunie meestal hun eigen munt. Waarmee betaalt men vandaag in

       a) Estland ?              (KROON)

       b) Oekraïne ?          (HRYVNIA)

 

2. (Aardrijkskunde/Toerisme)

De stad die we zoeken ligt zo'n 60 km. ten noorden van Bangkok. In het midden van de 14e eeuw werd ze de hoofdstad van het Thaise rijk en ze zou dat meer dan vier eeuwen lang blijven, tot ze in 1767 door de Birmanen werd verwoest. Na een kort intermezzo in Thonburi werd daarna Bangkok gesticht als nieuwe hoofdstad. Ondanks de verwoesting zijn nog tal van tempels met Khmer-invloeden overgebleven. Welke is die stad, werelderfgoed van UNESCO ?

(AYUTTHAYA)

 

3. (Geschiedenis)

Zuidpoolreiziger, geboren in 1874. Hij nam deel aan de expeditie van Scott van 1901 tot 1904 en ondernam met de Nimrod van 1907 tot 1909 zelf een poging om de Zuidpool te bereiken, waarbij hij erin slaagde deze tot op slechts 180 km. te naderen. Ook de magnetische zuidpool kon hij niet op zijn palmares schrijven, want inmiddels had concurrent Davis daar zijn vlag geplant. Met zijn volgende expeditie beoogde hij dwars door Antarctica te trekken, maar zijn schip de "Endurance" raakte vast en werd door het ijs vernield. Hij roeide vervolgens 1200 km. naar South Georgia om er hulp te halen. Hij overleed tijdens zijn laatste reis naar het continent in 1922. Wie was die Ierse pechvogel ?

(Ernest Henry SHACKLETON)

 

4. (Wetenschap & Techniek)

Begin deze eeuw ontwikkelde een Duitse arts en bacterioloog een proef om op basis van in bloedserum aangetroffen antistoffen een op dat ogenblik dodelijke ziekte aan te tonen, met name syfilis. Wie was die arts, die zijn naam gaf aan de betrokken opsporingstest ?

(August Von WASSERMANN)

 

5. (Sport)

U vroeg zich wellicht al af waar ze bleef, onze klassieke rotvraag over autosport. En hier is ze dan. Volgend jaar zal het Amerikaanse Champcar-kampioenschap, zeg maar het Amerikaanse equivalent van de Formule 1, voor het eerst zijn opwachting maken in Europa. Dit zal gebeuren op twee splinternieuwe ovale racepistes. De eerste ging op 20 augustus in het Duitse Klettwitz open, de tweede nadert zijn voltooiing in het Engelse Corby. Geen van beide circuits draagt echter deze naam. Wij vragen U in volgorde de roepnaam van het Duitse en het Engelse circuit. Omdat de Duitsers nogal eens van naam veranderden, zullen we voor deze naam zeer breed zijn.

(a/ EUROSPEEDWAY LAUSITZ of LAUSITZRING  -   b/ ROCKINGHAM)

 

6. (Varia)

Van de koud gegeten soepen is de gazpacho wellicht de bekendste. Ook de Franse keuken heeft zoiets. De basisingrediënten zijn prei, aardappelen en room en verder selder en bieslook. De naam van die soep graag.

(VICHYSSOISE)

 

7. (Literatuur)

Na een kortstondige carrière bij de CMB en bij de Muze, dit laatste als barman, kwam hij in dienst bij de Nieuwe Gazet. Daarna stapte hij over naar achtereenvolgens De Post en Panorama, waarvan hij tussen 1973 en 1980 hoofdredacteur was. De daaropvolgende 15 jaar deed hij verder journalistiek werk, waarbij hij o.m. de Belgische katerns verzorgde voor Avenue en Cosmopolitan. Pas zes jaar geleden begon hij met het schrijven van misdaadromans rond het Antwerpse politieduo Carpentier en Dewit. De eerste titel was "Een dode op Sint-Anneke", voor zijn zesde en recentste boek "De zwarte dood" mocht hij de Hercule Poirot-prijs in ontvangst nemen. Wie is deze 63-jarige journalist en schrijver ?

(Piet TEIGELER)

 

8. (Film)

In 1969 was hij co-scenarist voor "Once upon a time in the west", maar hij zal vooral bekend blijven als meester van de blood & gore-films : "Inferno", "Creepers", "Demons", "Two evil eyes" en tal van andere. Wie is deze Italiaanse regisseur-scenarist, wiens dochter Asia recent ook op het witte doek debuteerde ?

(Dario ARGENTO)

 

9. (Kunst & Kultuur)

In 1964 stichtte ze in Parijs het thans wereldvermaarde Théâtre du Soleil, maatschappelijk geëngageerd toneel met zowel beroeps- als amateuracteurs. Na "L'âge d'or" en "Méphisto" volgde een aantal Shakespeare-adaptaties, "L'Indiade", "Les Atrides" en recent "Tambours sur la digue". Met "Molière" en "La nuit miraculeuse" realiseerde ze ook twee films. Wie is deze nu 61-jarige Franse toneelregisseuse met Russische wortels ?

(Ariane MNOUCHKINE)

 

10. (Muziek)

U hoort zo dadelijk twee operafragmenten. U geeft de componist van de opera in kwestie. Het eerste is in het Italiaans gezongen, het tweede in het Duits, maar dat merkt u wel.

(a/ "Voi che sapete" < Le Nozze di Figaro             è MOZART)

(b/ "Der Hölle Räche" < Die Zauberflöte             è MOZART)

 

 

 

 

REEKS 11

 

1. (Varia/Personage)

Geboren in 1931 studeerde hij aan de Central School of Arts and Crafts en startte hij zijn carrière in de industriële vormgeving. In 1952 begon hij zijn eigen meubelen te fabriceren en vier jaar later richtte hij de naar hem genoemde Design Group op. De basis voor zijn latere fortuin legde hij in 1964 toen hij zijn eerste Habitat-winkel opende. In 1989 zag het Design Museum het levenslicht aan de Londense Butler's Wharf. Inmiddels had hij ook al een hele reeks restaurants geopend in zijn geboorteland en in de rest van Europa, zoals de "Gastrodome" in Londen en de "Alcazar" in Parijs. Wie is deze Engelse designer-zakenman-restaurateur ?

(Terence CONRAN)

 

2. (Toerisme)

Dit Franse natuurpark is vrij recent - het werd geopend in 1979 - en beslaat de hele noordkant van de departementen Alpes-de-Haute-Provence en Alpes-Maritimes langsheen de Italiaanse grens, van Barcelonnette tot St.Martin-Vésubie en de Col du Tende. De afgelopen jaren werden er - tot groot ongenoegen trouwens van de lokale schaapherders - met succes opnieuw wolven uitgezet. Hoe heet dat park ?

(Parc du MERCANTOUR)

 

3. (Geschiedenis)

Ten tijde van de slag bij Tannenberg was hij de aanvoerder van het 8e Leger aan het Oostfront. Toen in augustus 1916 Von Hindenburg chef van de generale staf werd, werd hij dienst adjunct. Vanaf 1917 lanceerde hij de onbeperkte onderzeebootoorlog. In september 1918 stelde hij een wapenstilstand voor, maar toen de geallieerden volledige capitulatie eisten wou hij de oorlog verder zetten. In november vluchtte hij naar Zweden, maar keerde terug naar Duitsland en begaf zich in de politiek. Zijn extreem-rechtse denkbeelden maakten hem al snel een vurig promotor van de ideeën van Hitler, aan wiens mislukte putsch van 1923 hij trouwens deelnam. In de jaren vóór zijn dood in 1937 wijdde hij zich tevens fanatiek aan een herleving van het Germaanse heidendom, tegen de katolieke, joodse en andere mogelijke religies in. Wie was deze Duitse generaal en politicus ?

(Erich LÜDENDORFF)

 

4. (Wetenschap & Techniek)

Astronomen werken zelden met het lichtjaar om afstanden in de ruimte te meten. Voor interstellaire afstanden wordt meestal gebruik gemaakt van de parsec, voor afstanden binnen ons zonnestelsel van een maatstaf gelijk aan de gemiddelde afstand van de    aarde tot de zon. Hoe luidt die afstandsmaat ?

(ASTRONOMISCHE EENHEID)

 

5. (Sport)

De Baltische republieken beginnen aardig mee te tellen op wielergebied. Niet alleen won de Let Romans Vainsteins in Plouay het wereldkampioenschap bij de profs, een week later was een renner uit een buurland van hem de beste in de Ronde van Lombardije. Tevoren had deze man reeds een uitstekende Vuelta gereden. Wie?

 (Raimondas RUMSDAS)

 

6. (Varia)

Dit is geen kunstvraag. We vragen wel naar de naam van het vrouwelijke kegelvormige hoofddeksel dat u ziet en dat sterk in zwang was in het midden van de 15e eeuw. Van de punt hing een voile naar beneden en de hoogte ervan was afhankelijk van de maatschappelijke positie van de draagster.

(HENNIN)

 

 

 

 

7. (Literatuur)

De Nobelprijzen literatuur in de jaren '90 : Octavio Paz, Nadine Gordimer, Derek Walcott, Toni Morrison, Kenzaburo Oë, Wislawa Szymborska, Dario Fo, José Saramago, Günter Grass. Welke Ier ontbreekt in het rijtje ?    

(Seamus HEANEY)

 

8. (Film)

Van de Nobelprijzen literatuur naar die van de film : de Oscars. Dubbele vraag :

a) In maart 1987 deed zich een primeur voor : voor het eerst werd de oscar voor beste niet-Engelstalige film, dit voor 1986, toegekend aan een Nederlandstalige prent. Dewelke ?

b) Zes jaar later dacht iedereen dat het weer in de handtas was. Driewerf helaas : "Daens" ging niet met het beeldje aan de haal. Welke film dan wel ?

(a/ "De aanslag"   -  b/ "Indochine")

 

9. (Kunst & Kultuur)

New Yorks kunstenaar, geboren in 1951, en één van de lievelingen van de art scene aldaar in de jaren '80. Hij experimenteert met alle mogelijke materialen als ondergrond voor zijn doeken. Bekend zijn zijn "velvet paintings", olie op fluweel of gebroken aardewerk op hout of canvas, zoals "The sea" of "The student of Prague". Enkele jaren geleden realiseerde hij ook een film over stadsgenoot en graffiti-artiest Jean-Michel Basquiat. Wie bedoelen we ?

(Julian SCHNABEL)

 

10. (Muziek)

Hij maakte deel uit van K13 en The Responsibles, was los-vaste kracht bij The Scabs, Gorki, dirk Blanchart & The Groove Quartet en Brendan Croker& The Serious Offenders, was 9 jaar lang zanger van folkgroep Kadril, nam samen met Jan Hautekiet de CD "A minor thing" op en toerde vervolgens met Wigbert en Kris De Bruyne. Wie hoort u zo dadelijk met Kadril in "Louise" ?

(Patrick RIGUELLE)

 

 

REEKS 12

 

1. (Varia)

Het ding wordt ook "tekenaap" genoemd, maar wij vragen het uit het Grieks afgeleide woord dat slaat op een instrument bestaande uit een verstelbaar parallellogram en dat dient om figuren over te brengen op een andere schaal, m.a.w. te vergroten of te verkleinen. Het is ook de benaming voor de ruitvormige stroomafnemer op het dak van een tram of een elektrische locomotief.

(PANTOGRAAF)

 

2. (Aardrijkskunde)

Koloniale stad in Mexico, zo'n 80-tal km. ten zuiden van de hoofdstad. Nadat de conquistadores er in 1524 zilvermijnen aantroffen werd het al gauw het centrum van de winning van dit edele metaal. Ook nu nog is de stad gekend voor de artisanale produktie van zilveren voorwerpen. Op architectonisch vlak springt vooral de Santa Prisca-kerk in het oog, een juweel van 18e-eeuwse Spaanse barok. Welke is die stad ?

(TAXCO)

 

3. (Geschiedenis)

In bepaalde kringen is Dirk Frimout een held want eerste Vlaming in de ruimte. De eerste Europeaan in die positie vertrok al in juni 1982 mee met Sojoez-6. Anderhalf jaar later, in november 1983, was het de beurt aan de eerste ESA-astronaut en dit aan boord van de Space Shuttle. Wie waren resp. die Fransman en die Duitser ?

(a/ Jean-Loup CHRÉTIEN   -  b/ Ulf MERBOLD)

 

 

 

4. (Wetenschap & Techniek)

Het wiskundige genie dat we zoeken ligt aan de basis van niet minder dan drie belangrijke uitvindingen of ontdekkingen van de naoorlogse decennia. In de jaren '40 legde hij samen met de economist Oskar Morgenstern de grondslag voor de speltheorie, zoals uiteengezet in het monumentale werk "Theory of Games and Economic Behaviour". Samen met Edward Teller mag hij de vader van de waterstofbom worden genoemd. Ten slotte was hij niet tevreden over de eerste computers die op ponskaarten werkten en ontwikkelde hij vervolgens de eerste programmeertaal en programmeerbare computer. Wie was deze Amerikaanse Hongaar die leefde van 1903 tot 1957 ?

(John VON NEUMANN)

 

5. (Sport)

Motorsport. Een discipline, die de laatste jaren sterk aan populariteit wint, is de "super motard", een combinatie van wegraces en motocross. Zoals de naam het aangeeft is Frankrijk de Europese bakermat van deze discipline. Het Europese kampioenschap werd dit jaar dan ook gedomineerd door een Zuid-Fransman met een wel erg on-Frans klinkende naam. Wie?

(Thierry VAN DEN BOSCH)

 

6. (Varia)

Nadat eerst een landgenoot van hem het onderspit moest delven lukte het begin dit jaar na veel touwtrekken toch om een opvolger te vinden voor Michel Camdessus. Welke Duitser is sindsdien directeur-generaal van het IMF ?

(Horst KOEHLER)

 

7. (Literatuur)

In de jaren '30 was hij één van de meest geëngageerde toneelschrijvers in de Verenigde Staten, mede-oprichter van het Group Theatre dat zich tot doel stelde maatschappelijk relevant toneel te brengen volgens de nieuwe principes van Stanislavski. Zo ontstond soms onvervalst propagandatheater met werken als "Waiting for Lefty", "Awake and sing", "Till the day I die", "Rocket to the moon" en "Golden boy". Hij was even lid van de communistische partij, maar liet zich vanaf de jaren '40 volledig inkapselen door Hollywood, waar hij o.m. nog "The big knife" en "The country girl" en een aantal filmscenario's schreef. Zijn naam ?

(Clifford ODETS)

 

8. (Film)

Geboren in 1947 in Oklahoma als volbloed Cherokee-Indiaan raakte hij na zijn militaire dienst in Vietnam betrokken bij het American Indian Movement. Einde jaren '80 kwam hij in Hollywood terecht waar hij in een aantal karakterrollen gecast werd. We noemen "Dances with wolves", "The last of the Mohicans", "Mystery men" en "Geronimo : An American Legend", waarin hij de titelrol voor zijn rekening neemt. Wie bedoelen we ?

(Wes STUDI)

 

9. (Kunst & Kultuur)

De Duitse architect die we zoeken, 1662-1736, heeft bijna zijn gehele oeuvre gerealiseerd in Dresden. In 1705 was hij door keurvorst Frederik August, ofwel August der Starke, immers tot Landbaumeister benoemd. Het meesterwerk van zijn hand is de Zwinger. Van wie was die hand ?

(Matthäus PÖPPELMANN)

 

10. (Muziek)

Twee fragmenten uit het afgelopen jaar. U geeft de uitvoerders.

(a/ HOOVERPHONIC  ("Mad about you"))

(b/ PINK MARTINI  ("Sympathique"))

 

 

* * * * *