back.gif (4413 bytes)                                                                                                                   home.gif (4443 bytes)

vliegendeuilowl.gif (34871 bytes)

De antwoorden van de vragen staan onder de vraag met daarachter tussen de haakjes het aantal juiste antwoorden.

 

Café Den Hemelquiz 06-12-2003

 

Na de antwoorden ziet u tussen haakjes hoeveel ploegen (op 21) de vraag juist beantwoord hebben. Zijn er dat 3 of minder dan worden de ploegen vermeld. In totaal zijn er 125 vragen en dus zijn er 250 punten te verdienen.

 

Reeks 1: Sint-Nicolaas-reeks

 

Als 'opwarmer' stellen wij u 12 vragen. De rode draad is Sint-Nicolaas. Met de eerste letter van elk antwoord kunt u Sint-Nicolaas (met c) vormen. We wilden niet nogmaals vier vragen verzinnen waarbij het antwoord met een e begon, zoals vorig jaar met de Café Den Hemelreeks. En de quizmaster staat altijd klaar om zijn patroonheilige te eren. Alle vragen staan op 2 punten. Veel succes!

 

1. Sinterklaas’ rijdier 1

Op verzoek van een aantal ploegen beginnen we de reeks al meteen met fauna. Hoe heet het paard van Sinterklaas in de serie Dag Sinterklaas, waarin Bart Peeters allerlei intiems over de Sint (gespeeld door Jan Decleir) te weten komt?

 

Slecht weer vandaag (17/21)

 

2. Historische aardrijkskunde (kaart)

Zoals bekend was Nicolaas in de eerste helft van de 4de eeuw bisschop van Myra, het huidige Dembre ten zuidwesten van Antalya. In welke historische landstreek in het zuidwesten van Anatolië lag Myra? In 169 voor Christus werd het een Romeinse provincie, maar in 43 na Christus werd het met het ten oosten ervan gelegen Pamphylië verenigd. De naam verschilt slechts één letter van een meer bekende Anatolische landstreek.

 

Lycië (9/21)

 

3. Ontroerend verhaal

Nicolaas zou drie kindertjes van een arme waard die als pekelvlees in stukken gesneden waren vanuit de vleeskuip tot leven gewekt hebben. Dokters zullen hierbij vooral aan het lot van die arme kindertjes denken, maar vanuit onze beperkte belevingswereld staan wij eerder bij die waard stil en levert dit stof op voor een vraag over bier. In 1966 begon deze brouwer, die naast Hoegaardens laatste witbierbrouwerij had gewoond, met brouwerij De Kluis en met de productie van witbier. Zo werd hij verantwoordelijk voor de heropleving van deze biersoort. Hij werd later uitgekocht door Interbrew en emigreerde naar het Austin (Texas) van Lance Armstrong, waar hij sedert 1992 een witbier produceert in Belgische stijl. Het wordt net als bij ons gekruid met koriander en gedroogde curaçao-sinaasappelschillen en draagt zijn naam. Welk bier / welke brouwer?

 

Celis (Pieter Celis) (20/21)

 

4. Voetbal

Bari, de Sinterklaasstad, 7 juli 1990. In de wedstrijd voor de 3de en 4de plaats op het WK voetbal is het 1-1. Vijf minuten voor het einde scoort een speler en bezorgt zijn ploeg daarmee niet alleen brons, maar zichzelf ook de titel van topscorer van het tornooi. Wie?

 

Salvatore Schillaci (19/21)

 

5. Schrijver

Als we willen weten hoe het er dagdagelijks aan toe ging in de tijd van Nicolaas moeten we deze auteur lezen. Hij schreef namelijk La vie quotidienne en Russie au temps du dernier tsar (1959). En dit is niet bepaald het enige dat hij schreef. Deze in 1911 in Moskou geboren schrijver emigreerde al in 1920 naar Parijs. Zowat alle beroemde Russen werden door hem met een biografie geëerd, voor epische romans uit meerdere delen schrok hij ook al niet terug: Tant que la terre durera telt 3 delen, Les semailles et les moissons 5. Het bekendst werd hij misschien wel met Le neige en deuil uit 1952. Welke schrijver? Zowel zijn Russische als zijn Franse naam zijn ok voor de rode draad.

 

Henri Troyat (Lev Tarassov) (8/21)

 

6. Schilder (afbeelding)

Brits schilder die in 1933 lid werd van Unit One, hoofdredacteur van het blad van de abstracte beweging The Circle en zo een van de grote pioniers van de abstracte kunst in Groot-Brittannië. Zijn voornaam en de laatste drie letters van zijn familienaam betekenen in verschillende talen hetzelfde maar zijn niet de reden dat hij in deze reeks is opgenomen. En het antwoord is niet Mr. Barbara Hepworth.

 

Ben Nicholson (Painted Relief uit 1939) (10/21)

 

7. Stormachtig onthaal

Wat was dat toch spannend, wachten op de Sint. Je wist wanneer hij ging komen, maar niet helemaal precies wat die ging brengen. Ongeveer hetzelfde gevoel moet de inwoners van het zuidwesten van de Verenigde Staten bekropen hebben toen ze wisten dat het oog van een hurricane op 18 september de kust van North Carolina zou bereiken. Er werd gevreesd dat het om een categorie 5-storm zou gaan op de Saffir-Simpson-schaal die u van onze vorige quiz onthouden hebt, maar uiteindelijk bleek de schade mee te vallen, al waren er toch 14 doden. Wat was ook alweer de naam van deze storm?

 

Isabel (16/21)

 

8. Zwarte piet (afbeelding)

Er wordt gefluisterd dat zwarte piet in feite een geschminkte blanke is. Straf zult u zeggen, maar hetzelfde wordt beweerd van Othello in de verfilming van Stuart Burge uit 1965. Welke bekende blanke acteur verschuilt zich achter deze vermomming?

 

Laurence Kerr Olivier (afbeelding wel uit toneelstuk 1964) (17/21)

 

9. Treinen

Ook Spanje heeft zijn hoge snelheidstrein. Dat de Sint zo vlugger in ons land geraakt hebben we op 11 november al kunnen vaststellen. Wat is de katholiek meer dan acceptabele afkorting van drie letters die dit treintype aanduidt? Met wat vertaalwerk en enige deductie moet deze vraag te doen zijn.

 

AVE (Alta Velocidad España) (14/21)

 

10. Sinterklaas’ rijdier 2 (afbeelding)

Welk rijdier zou de sint gebruikt hebben in het oligoceen, toen de paarden nog geen paarden waren? Wel, er waren andere onevenhoevigen. Dit dier kon wellicht het meest speelgoed vervoeren van alle landzoogdieren die ooit hebben geleefd. Het werd tot 5,5 meter hoog en woog volgens bepaalde wetenschappers tot 30 ton. Het leefde ruwweg van 30 tot 15 miljoen jaar geleden. Welk dier, dat vroeger vaak baluchitherium werd genoemd, ontleent zijn naam aan een Russische variant van de eenhoorn?

 

Indricotherium (naar Indrik; Paraceratherium is trouwens ook correct, maar in deze reeks vrij nutteloos) (2/21 – Clockwork en Kwizona)

 

11. Beeldhouwer (afbeelding)

Onze brave sint is verder ook nog patroonheilige van Amsterdam. De beeldhouwer wiens naam we zoeken is in deze stad manifest aanwezig. Onder meer De dokwerker op het Jonas Daniel Meijerplein ter herinnering aan de Februaristaking en het beeldje van Anne Frank op de Westermarkt (zie kopie) zijn van zijn hand. Welke beeldhouwer die leefde van 1897 tot 1979, tevens broer van de componisten Willem en Hendrik?

 

Mari Andriesen (11/21)

 

12. Muziek (fragment)

Als het klopt wat u nu hoort, dan ziet het er goed uit voor de Sint en moeten vele kinderen zich zorgen maken. Wie zingt You get what you give?

 

New Radicals (8/21)

 

 

 

Reeks 2

 

De reeksen 2, 3, 4, 7, 8, 9 en 10 bestaan telkens uit 10 vragen + een globo van 3 vragen rond een bepaald thema. Alle vragen staan op twee punten, behalve die van de globo: 1 juist = 1 punt, 2 juist = 3 punten, 3 juist = 6 punten.

 

1. Economie

We zoeken een uit het Italiaans afgeleide term die omschreven wordt als een ‘beding waarbij de handelsagent of de commissionair instaat voor de nakoming van de door hem afgesloten overeenkomst’. De vergoeding die deze daarvoor gewoonlijk krijgt wordt soms met dezelfde term aangeduid. We kennen dit begrip vooral via de ‘Nationale …-dienst’ die als taak heeft het bevorderen van de Belgische export en import door het dekken wanneer de buitenlandse debiteuren hun betalingen niet kunnen uitvoeren, b.v. bij wapenexport. Welk begrip?

 

Delcredere (21/21)

 

2. Biologie

De bioloog Richard Dawkins maakte in 1976 al meteen ophef met zijn eerste boek, The selfish gene, waarin hij poneert dat, in tegenstelling tot het klassieke Darwinisme, de natuurlijke selectie zich niet situeert op het vlak van de soort maar op het niveau van het gen, dat dan het lichaam waarin het leeft gebruikt om te overleven. Hij introduceert ook een nieuwe term, die we rudimentair kunnen beschouwen als de culturele tegenhanger van het gen uit de biologie: culturele eenheden of processen die doorgegeven worden aan de volgende generaties en zo het evolutionair proces mee sturen. In bepaalde gevallen (b.v. fanatieke religies) kunnen ze ook als een soort virus woekeren. Welke term?

 

Mem (7/21)

 

3. L’enfant sauvage (afbeelding)

Op 8 januari 1800 wordt in de bossen bij het Zuid-Franse Saint-Sernin-sur-Rance een jongen door jagers gevonden en gevangen genomen. Hij is naar schatting 10 jaar en leeft blijkbaar alleen. Hij spreekt niet en is zeer mensenschuw. Uiteindelijk komt hij in het Institut de jeunes sourds onder de hoede van Dr. Jean-Marie Itard, die hem hardnekkig probeert te socialiseren en te leren spreken. Na vijf jaar kan hij blijkbaar wel gesproken boodschappen begrijpen, maar zelf spreken is de jongen nooit gelukt. Hij verbleef verder te Parijs bij ene Madame Guérin en stierf in 1828. Nu meent men dat het om een jongen met een mentale handicap of eerder nog een jongen met autisme ging, maar toen zorgde deze ‘casus’ voor verhitte debatten over de opvoedbaarheid van de mens. François Truffauts L’enfant sauvage is op dit verhaal gebaseerd. Hoe noemt men deze jongen gewoonlijk? De voornaam die hij van Itard kreeg hoeft u er niet bij te vermelden.

 

Victor, le Sauvage de l’Aveyron (13/21)

 

4. Gastronomie

Korte vraag: wat is het meest kenmerkende ingrediënt van Crécy-soep of bij uitbreiding gerechten met Crécy in de naam? Naast veldslagen is het plaatsje Crécy immers ook bekend voor een zeer gewaardeerde variëteit van dit ingrediënt.

 

Wortelen (8/21)

 

5. Misdaadromans

Een dubbele vraag over misdaadromans die zich afspelen in Schotland. We zoeken twee schrijvers.

a) De eerste schrijver debuteerde met poëzie en korte verhalen doch is vooral bekend voor zijn misdaadromans die zich afspelen in Edinburgh met detective John Rebus als hoofdpersonage. Enkele titels: Knots and crosses (vertaald als Kat en muis), Tooth and nail (Hand en tand) en Black & blue (Gerechtigheid).

b) 'Bijna iedereen in Glasgow heeft wel eens in de gevangenis gezeten', zegt de andere misdaadauteur die we zoeken. In de drie tot nu toe gepubliceerde boeken wordt Schotlands grootste stad indringend geportretteerd. Het eerste Garnethill (in het Nederlands vertaald als De kwetsbare getuige) kreeg in 1999 de prijs voor het beste crime debuut. De andere titels zijn Exile (Verstoten) en Resolution (De onwillige getuige). Twee namen graag.

 

Ian Rankin / Denise Mina (respectievelijk 12/21 en solo voor de jury)

 

6. Toerisme

Parc Paradisio is een toeristische topper geworden. Op het terrein van een oude cisterciënzerabdij vind je o.a. de grootste volière van Europa. In welke Henegouwse gemeente ligt dit park? De deelgemeente is uiteraard ook correct.

 

Brugelette – deelgemeente Cambron Casteau (11/21)

 

7. Film

In 1925 regisseerde Georg Wilhelm Pabst een film met Greta Garbo. Het was een stomme film met orgelbegeleiding. Door deze film werd Garbo door Hollywood ontdekt, waardoor het de laatste Europese film werd waarin ze acteerde. De film is gebaseerd op een roman van Hugo Bettauer en handelt over de Weense middenklasse uit die periode. Welke film?

 

Die Freudlose Gasse (2/21 – Andes Survivors en Tiem)

 

8. Recht(s) (afbeelding)

Het Overlegcentrum van de Vlaamse verenigingen werd van 1996 tot 2000 geleid door een Gentse KUL-professor. Hij is nu groot kanshebber om de homofobieprijs in de wacht te slepen. Hij diende immers een verzoek in om de antidiscriminatiewet en dus het homohuwelijk af te schaffen. Wie is deze rechtse rakker, die zich aan de rand van de vroegere CVP en de huidige NVA heeft bewogen en reeds jaren probeert de spreekbuis te zijn van wat dan ‘fatsoenlijk rechts’ moet heten?

 

Mathias Storme (12/21)

 

9. Designer-architect (afbeelding)

Deze Italiaan is bekend voor zijn meubelontwerpen, die zeer vernieuwend zijn, zowel qua materiaal als qua productiemethode. De serie UP uit 1969 bestond uit samengeperste en in pvc-omhulsels vacuüm verpakte, kleurige stoelen, die bij het uitpakken vanzelf hun uiteindelijke vorm aannamen. In Knokke verbouwde hij op de zeedijk de weekendflat van de familie Mourman. Graag de naam van deze Italiaanse designer. Vertaald in het Nederlands klinkt zijn naam trouwens al veel ordinairder, maar wel passend voor iemand werkzaam aan de kust.

 

Gaetano Pesce met UP5 en UP6 (pesce = vis) (solo voor Poco Loco)

 

10. Sport + muziek (fragment)

Golf. Op de Masters in Augusta, Georgia zijn al veel toppers en mindere goden gesneuveld op de holes 11, 12 en 13. Het is de meest afgelegen hoek van het terrein, waar de wind zeer verraderlijk is en het risico groot dat de bal in een van de vele meren of kreken valt. Wat is de naam voor dit gedeelte van de Augusta National Golf Course? U kunt ook op deze vraag antwoorden. Wie hoort u hier met een hit uit 1968?

 

Amen Corner (Bend me, shape me van Amen Corner) (15/21)

 

Globo: Quizinterland

 

11. Pokkenwijf

Zij was een van de opvallendste vrouwen in het 18de eeuwse Engeland. In Turkije leerde ze dat een inentingscampagne tegen pokken effectief kon zijn en zij werd er een warm pleitbezorgster voor. Zij is het meest bekend geworden door haar 52 Turkse brieven die zij pas uitgaf in 1763, 45 jaar nadat ze met haar man, die ambassadeur was in Istanbul, Turkije had verlaten. Ze kende de nodige liefdesperikelen – ze had een aantal Italiaanse minnaars – en woonde in Venetië en Avignon. Zij was onder meer bevriend met John Gay en Alexander Pope. Wie zoeken we?

 

Lady Mary Wortly Montagu (8/21)

 

12. Figuur (afbeelding)

Wie is dit?

 

Milhouse (vriend van Bart Simpson) (16/21)

 

13. Geen sant in eigen land (afbeelding)

Deze Belgische landschapsschilder leefde van 1826 tot 1898 maar is hier niet zo bekend. Hij werd geboren te Brussel maar verhuisde met zijn ouders naar Málaga. Vanaf 1850 verbleef hij gedurende 5 jaar weer in ons land, bij de landschapschilder Joseph Quinaux. In 1857 keerde hij naar Spanje terug en werd er een van de voornaamste realistische landschapsschilders. De Picos de Europa was een van zijn geliefkoosde thema’s. Van 14-10-2002 tot 12-02-2003 werd nog een belangrijke tentoonstelling in het Prado aan hem gewijd. Wie zoeken we?

 

Carlos De Haes (5/21)

 

De link werd gevormd door de Britse Steven minus een aantal kwaliteiten Trevor Montague, het Britse topteam Milhous Warriors en international Leo De Haes, allen op de quizinterland.

 

 

 

Reeks 3

 

 

1. Plantje (afbeelding)

We zoeken een plantje uit het plantengeslacht Linaria uit de Helmkruidfamilie. Er zijn ca. 100 soorten, op het noordelijk halfrond. De soort die wij zoeken, en meer in het bijzonder hybriden daarvan met enkele andere mediterrane soorten, wordt ook als tuinplant geteeld. Het is een min of meer klierachtig behaarde, opgaande, eenjarige plant met smalle, kransstandige bladen en trossen van tweelippige bloemen met zeer verschillend gekleurde bloemkroon: geel, wit, roze en paars (juli–sept.). De naam van dit plantengeslacht zou op de Groeningekouter niet misstaan hebben, de specifieke benaming moet in 33 % van de Antwerpse oren als een vloek klinken. U kiest maar.

 

Marokkaanse leeuwenbek (Linaria maroccana), geslacht linaria heet normaal vlasleeuwenbek (8/21)

 

2. Scheepstermen

Een van de minder leuke dingen op schepen is het houden van de wacht. Aan boord is het etmaal verdeeld in zes wachten van vier uur. Een deel van de bemanning is aangewezen voor iedere wacht, waarin zij het gewone werk doen onder bevel van een der stuurlieden. De verschillende wachtbeurten hebben kleurrijke namen gekregen zoals b.v. de platvoetwacht. De meest beruchte is de wacht van middernacht tot 4 uur ’s morgens. Hoe noemt men deze wachtbeurt? Het prefix van dit woord wordt wel meer gebruikt om iets negatiefs te beklemtonen. En deze wacht hebben is spreekwoordelijk geworden voor ‘een rotklus moeten doen’.

 

Hondewacht (16/21)

 

3. Ster

Deze ster is de hoofdster van het sterrenbeeld Schorpioen en wordt dus ook Alfa Scorpii genoemd. Ze is oranjerood en bevindt zich op een afstand van circa 420 lichtjaar. Het is een rode superreus met een diameter van ongeveer 800 maal die van de zon. De ster verliest voortdurend materie en wel in zo'n tempo dat na ruim 500.000 jaar haar massa nog maar half zo groot zal zijn. Bij de Perzen was het een van de vier Koninklijke Sterren. U kunt de naam met enige kennis van het Grieks (niet het Latijn) fabriceren als u weet dat die verwijst naar de gelijkenis qua kleur met een zeer bekend hemellichaam. En indien u de gelijknamige roman kent van Marcel Arland hoeft deze inspanning zelfs niet.

 

Antares (van Ante Ares, Grieks voor de rode planeet Mars) (13/21)

 

4. Geschiedenis (fragment)

In de Texaans- Mexicaanse oorlog gingen de zaken aanvankelijk minder goed voor de opstandelingen – denken we maar aan Alamo. Op 21 april 1836 echter versloeg Samuel Houston de Mexicaanse generaal Santa Ana en nam hem zelfs gevangen. Die werd trouwens niet zoals nu naar Guantanamo overgebracht, maar kreeg een audiëntie in Washington en werd vervolgens vrijgelaten om daarna nog een succesvolle carrière als dictator uit te bouwen. Hoe dan ook, hiermee was de beslissing in de oorlog gevallen. Houston werd president van de nieuwe republiek Texas die zich spoedig bij de Verenigde Staten zou aansluiten. Waar vond deze veldslag plaats? Peter Gabriel heeft een gelijknamig nummer dat we u graag laten horen..

 

San Jacinto (10/21)

 

5. Schilderkunst (afbeelding)

Deze musicerende engelen zijn niet van Van Eyck, wel van een Italiaans maniëristisch kunstenaar. Wie?

 

Rosso Fiorentino (eigenlijk Giovanni Battista di Jacopo) (2/21 – Alzheimer en Kwizona)

 

6. Aardrijkskunde

Deze havenstad in Angola werd door de Portugezen gesticht in 1617 en was een belangrijk centrum voor hen. De stad ontleent zijn bekendheid echter aan twee andere zaken: de naar de stad genoemde spoorlijn die de mijngebieden van Katanga en Zambia met de zee verbindt (al verloopt de handel voornamelijk met het 30 kilometer noordelijker gelegen Lobito) en de zeestroming die koud water langs de westkust van Zuidelijk Afrika voert. Welke stad?

 

Benguela (14/21)

 

7. Film

We zoeken een film uit 2000 met Michael Douglas die de hoofdrol speelt van een professor in midlife crisis met een vrouw die hem verlaat en een uitgever die al zeven jaar op zijn nieuwe boek wacht. De regisseur is Curtis Hanson en de vrouwelijke tegenspeelster Frances McDormand. Als bijzonderheid is nog te vermelden dat de song die Bob Dylan schreef voor de film hem een oscar voor de beste filmsong opleverde. De film is gebaseerd op een boek van Michael Chabon. Titel van de film?

 

Wonder boys (11/21)

 

8. Sport

Tommi Mäkinen heeft na de RAC-rally afscheid genomen van de rallysport. Hij behaalde in de periode 1996-1999 4 wereldtitels na elkaar, telkens met Mitsubishi. De enige die er voor hem in slaagde evenveel wereldtitels te behalen kwam uit hetzelfde land. In 1985 won hij op 26-jarige leeftijd al de Safari-rally. Hij werd in 1986 wereldkampioen met Peugeot, in 1987 en 1991 met Lancia en in 1993 met Toyota. De laatste van zijn 23 zeges in een WK-rally behaalde hij in eigen land, in de Rally van de Duizend Meren, in 1999. In 1988 won hij Paris-Dakar. Wie is deze rallylegende?

 

Juha Kankkunen (5/21)

 

9. Strips (afbeelding)

Deze Britse striptekenaar (1920-1971) belandde in Brugge en zal zo in eigen land wat minder bekend zijn. De meesten onder ons kennen wel zijn geesteskinderen. Een tweeledige vraag dus: De naam van de twee voorlopers van Samson en Gert voor één punt, de naam van de tekenaar voor het andere punt.

 

Rikske en Fikske / Gray (Gray Croucher) (respectievelijk 21/21 en 6/21)

 

10. Muziek (fragment)

Twee voor de prijs van één. We zijn op zoek naar een broederpaar van zwarte jazzmuzikanten. De ene, geboren in 1961, speelt trompet. Hij staat bekend als traditionalist en speelt dan ook klassieke muziek (van Vivaldi tot Stravinsky). In de trilogie Soul Gestures in Southern Blue probeert hij dan weer bluesmotieven te integreren in zijn muziek. Hij verzamelde 9 Grammy Awards. Het ander broertje is saxofonist. Hij is onder andere verantwoordelijk voor de soundtracks van Malcolm X, Clockers en MO’better Blues, alle films van Spike Lee. U hoort nu het themanummer uit de film Mo’ better blues.

Familienaam graag van deze twee muzikanten.

 

Wynton & Branford Marsalis (19/21)

 

Globo : Voetbalploegen

 

11. Vervolgd door vervolgden

Deze Spaanse geneeskundige en theoloog, geboren in vermoedelijk 1511 in Villanueva, ging studeren in Toulouse. Hij bestudeerde er het probleem van de drievuldigheid en publiceerde in 1531 De Trinitatis erroribus libri vii, waarin hij een eerder spiritualistische interpretatie gaf aan dat probleem. Zowel katholieken als calvinisten hadden het moeilijk met zijn ideeën. Hij vestigde zich te Vienne, waar hij lijfarts van de bisschop werd. In 1546 zond hij het manuscript van zijn Christianismi restitutio naar Calvijn. Die hield gewoon het manuscript en weigerde hem te ontmoeten. Onze quizvraag herschreef dit werk en liet het in 1553 in het geheim publiceren. In de marge van een theologische kwestie maakt hij daarin melding van zijn (her-)ontdekking van de kleine of longbloedsomloop. Hij werd toch door de inquisitie gegrepen, slaagde er in te ontsnappen maar dook dan op in het calvinistische Genève. Ook daar werd hij gearresteerd en, mede op aanstoken van Calvijn, ter dood veroordeeld. Hij stierf op de brandstapel op 27 oktober 1553. In de protestantse wereld zorgde deze executie voor heel wat deining. Wie is deze vervolgde der vervolgden?

 

Michael Servet (Spaans Miguel Serveto, Latijn Michael Servetus) (12/21)

 

12. Rivier

We zoeken een rivier in Griekenland en Macedonië. Zij is 420 kilometer lang, ontspringt in het Sargebergte in Noordwest-Macedonië, stroomt ondermeer langs Tetovo en Skopje en mondt uit in de Golf van Thessaloniki. Welke rivier?

 

Vardar (Grieks Axiós) (18/21)

 

13. Smedende dichter

Portugese schrijvers en kunstenaars zijn over het algemeen niet de meest bekende, maar via de globo is deze misschien toch te vinden. Hij leefde van ca. 1465 tot 1536/1537 en wordt wel eens de Portugese Plautus genoemd. Daarmee kunt u al vermoeden dat hij vooral wegens zijn toneelstukken beroemd is geworden. Hij schreef zowel blijspelen als herdersspelen, moraliteiten, ridderspelen… Hij was een soort hofdichter, die vaak toneelstukken maakte n.a.v. bepaalde gebeurtenissen, zoals zijn Auto da Exhortação da Guerra (1513) en Auto da Fama (1515) n.a.v. de overwinningen van Albuquerque in het oosten. Hij schreef in totaal 44 toneelstukken, en dit zowel in het Portugees als het Castiliaans. Over zijn leven is verder weinig bekend, maar vermoedelijk kan hij geïdentificeerd worden met de gelijknamige edelsmid die in ca. 1500 de monstrans van Belém heeft vervaardigd van het eerste uit Indië aangevoerde goud. Wie? Hij heeft dezelfde naam als een voetbalploeg in de Portugese eerste klasse die zondag nog met 4-1 verloor op het veld van FC Porto.

 

Gil Vicente (2/21 – Kwizona en Lierse Entente)

 

De link werd gevormd door de voetbalploegen Servette Genève, Vardar Skopje en Gil Vicente

 

 

 

Reeks 4

 

1. Koloniale geschiedenis

Op 19 juni van dit jaar overleed Jules Marchal. Hij is de man die als eerste aan het licht bracht dat het bewind van Leopold II in de Congo-Vrijstaat het leven kostte aan misschien wel 10 miljoen mensen, waaronder opvallend weinig Belgen. Adam Hochschild baseerde zich op zijn werk voor zijn boek King Leopold's ghost, waardoor deze feiten ook bij een breder publiek bekend raakten. Zelf was Marchal een ex-koloniaal, meer bepaald koloniaal gewestbeheerder. Daarbij hanteerde hij ook het antwoord op deze vraag, namelijk de zweep van nijlpaardenleer die menige zwarte rug heeft opengereten. Wat is nu de naam van deze zweep?

 

Chicotte (5/21)

 

2. Informatica

‘De kracht van een processor verdubbelt om de 18 maanden’. Deze wet is genoemd naar de persoon die in 1968 medestichter was van Intel en er tot 1987 aan het hoofd van stond. Hij stelde vast dat er een bepaalde patroon verscholen ligt in de manier waarop microchips steeds kleiner en sneller worden. Verschillende versies van deze regel circuleren, maar het komt erop neer dat het aantal transistors dat op een chip past elke 18 maanden verdubbeld. Wat is de toepasselijke naam van deze wet die al in 1965 geformuleerd werd?

 

Moore’s law (naar Gordon Moore) (10/21)

 

3. Vogel (afbeelding)

Deze vogel behoort tot de familie cotingidae uit de orde van de zangvogels. Het zijn bodemvogels die leven in de tropische regenwouden van Zuid-Amerika en zich voornamelijk met vruchten voeden. Op de afbeelding ziet u een rupicola peruviana, de rode versie en iets minder bekend dan zijn oranje collega, maar wij zijn tevreden met de algemenere benaming voor deze vogels. Vertaalt u dit in het Engels, dan krijg je een bizar resultaat. U moet in dat geval dan ook de volgorde wat veranderen.

 

Rotshaan (Engels: Cock-of-the-rock) (5/21)

 

4. Historicus

Deze Amerikaanse historicus, geboren in 1930, is bekend geworden door zijn monumentaal en invloedrijk werk in 3 delen: The modern world system. Daarin analyseert hij het ontstaan van het kapitalisme. Hij blijft ook een geëngageerd denker op het vlak van de wereldpolitiek. Zijn naam? Die verschilt trouwens maar één letter met een toneelstuk van Schiller en een roman van Döblin.

 

Immanuel Wallerstein (4/21)

 

5. Meer (afbeelding)

Wij hebben dit meer nog nooit op een quiz gehad, maar voor een meer dat zo groot is heeft het een te opvallende naam om nog niet gesteld te zijn. Het kreeg zijn naam doordat ene Alexander Forrest verwachtte hier water te zullen zien. Tot zijn grote teleurstelling zag hij alleen maar een eindeloze vlakte van opgedroogd wit zout. Het ligt in Western Australia, tussen de Great Sandy en de Gibson Desert. De kaap op de rechteroever van de Columbia River in de Verenigde Staten, in de staat Washington dus, heeft dezelfde naam, in dit geval gegeven door de bonthandelaar John Meares uit ontgoocheling dat hij de door een Spaanse ontdekkingsreiziger beschreven rivier niet wist te vinden. Hoe heet nu dit meer?

 

Lake Disappointment (8/21)

 

6. Film

Recent liep in onze zalen een Franse film van Xavier Giannoli. Het verhaal handelt over een jong verliefd koppel, Charlotte en Paul. Charlotte verneemt dat ze ongeneeslijk ziek is. Paul wordt aangetrokken door Ninon. Een film over een driehoeksverhouding zoals er vele zijn. De film trok echter vooral aandacht omdat Laura Smet, de dochter van Johnny Halliday er haar alom bewonderd debuut in maakte. Wat is de titel van deze film?

 

Les corps impatients (4/21)

 

7. Literatuur

Deze Britse auteur debuteerde in 1982 met The great fire of London. Zijn boeken lijken historisch correct, maar hij neemt vaak bewust een loopje met de geschiedenis, zoals in The last testament of Oscar Wilde dat gaat over het fictieve dagboek van de schrijver. Hij gaat daarin nog verder in Chatterton, met de meester-vervalser Thomas Chatterton als onderwerp. In 1985 won hij de Whitbread Award met Hawksmoor. Hij schreef ook biografieën over William Blake, Charles Dickens en recent nog Thomas More. Welke historische fictieschrijver?

 

Peter Ackroyd (6/21)

 

8. Schaken

Op 20 juli 1924 werd in Parijs door vijftien landen de FIDE (Fédération International des Échecs) opgericht. Sedert 1993 wordt deze overkoepelende schaakorganisatie echter gecontesteerd en werd de PCA ofte Professional Chess Association opgericht door twee spelers.De twee boosdoeners streden vervolgens voor de wereldtitel te Londen. Kasparov won. Welke Brit verloor?

 

Nigel Short (14/21)

 

9. Actualiteit (afbeelding)

Op 20 november jongstleden werd Istanbul, amper een week na de aanslag op twee synagoges, opgeschrikt door nieuwe bomaanslagen tegen Britse doeleinden: de HSBC-bank en het Brits consulaat. Dit laatste gebouw is gelegen in een wijk genoemd naar een plein in het stadsdeel Beyoglu. Het plein is genoemd naar een door Mahmud I gebouwd waterdistributiecentrum. In de buurt zijn heel wat consulaten en het is ook de uitgaansbuurt van Istanbul. Welke stadswijk / welk plein?

 

Taksim (3/21 – Hego, IQ 13 en Lierse Entente)

 

10. Klassieke muziek (fragment)

Het volgende fragment kan u om twee redenen bekend in de oren klinken. Het is een orkeststuk uit de 20ste eeuw op een enkele eeuwen te voren geschreven thema. Met deze bewerking wou de moderne componist een introductie geven tot de verschillende instrumenten van een symfonisch orkest. Net zoals van Peter en de Wolf en Carnaval des Animaux bestaat er een gecommentarieerde versie van waarvan u een stukje hoort. De vraag is tweeledig:

a)      Wie is de 20ste eeuwse componist die het stuk componeerde?

b)      Bij wie is hij het thema gaan halen?

 

Benjamin Britten met The young persons guide to the orchestra / Henry Purcell (respectievelijk 12/21 en 7/21)

 

Globo : Tussen hemel en aarde

 

11. Periodieke onthouding

Deze techniek is natuurlijk niet altijd even betrouwbaar en leuk. Welke Japanse en Oostenrijkse arts kwamen in 1932 onafhankelijk van elkaar tot de conclusie dat de vrouw uitsluitend vruchtbaar is rondom de eisprong? In 1934 brachten zij gezamenlijk de methode op de markt. Laat ons zeggen dat de volgorde van de namen niet belangrijk is.

 

Kyusaku Ogino & Hermann Knaus (18/21)

 

12. Goed om weten (afbeelding)

De tekening toont ons een regelmatige menstruatiecyclus. Dit betekent dat de vrouw regelmatig haar menstruatie heeft gehad om de 28 dagen. De menstruatie duurt ongeveer 5 dagen. De eerste dag van de menstruatie is de eerste dag van de cyclus. Wanneer valt nu echter die eisprong uit de vorige vraag?

 

A.     rond de 1ste dag van de cyclus

B.     rond de 5de dag

C.     rond de 7de dag

D.     rond de 14de dag

E.      rond de 21ste dag

 

D (14/21)

 

13. El Greco (afbeelding)

In de lente van 1557 vestigt El Greco zich in Toledo en blijft er de rest van zijn leven wonen. In 1586 bestelt de kerk van Santo Tomé een schilderij om hun weldoener te eren. Deze weldoener stierf reeds in 1323 maar El Greco koos er voor de begrafenis eigentijds voor te stellen. Het werk hangt nog steeds in de Santo Tomé. Wat is de naam van de graaf/weldoener?

 

El entierro del Conde de Orgaz (11/21)

 

Deze link behoeft geen uitleg.

 

 

 

Reeks 5: Tipreeks

 

In deze reeks krijgt u 10 afbeeldingen die verband houden met de antwoorden die wij zoeken maar zonder dat u weet welke afbeelding bij welke vraag hoort. B.v. bij een vraag naar de Afghaans veroveraar Mahmoed van Ghazna kan een foto passen van een mammoet.

 

1. Scheepstype (afbeelding)

In 1594 geeft een koopman uit Hoorn, Pieter Vael, aan Pieter Liorne opdracht een koopvaardijschip te bouwen. Liorne zou zich hierbij hebben laten inspireren door de bijbelse ark, met verbazende resultaten. Het jaar erna had hij een nieuw scheepstype ontworpen, en het bleek een bijzonder winstgevend zeilschip. Het kon veel lading bergen, doordat het een langere en bollere romp had. Het beschikte ook over uitmuntende zeileigenschappen en had een geringere diepgang, waardoor het nog kon varen waar andere schepen aan de grond lopen. Andere nuttige eigenschappen: het was relatief goedkoop, doordat er een relatief kleine bemanning vereist was, en het had een naar verhouding zeer smal dek, zodat er minder tol moest betaald worden om door het Sont te varen. De tol werd immers geheven volgens de dekbreedte.

Wegens al deze eigenschappen werd dit hét koopvaardijschip van de Gouden Eeuw en het eerste in massaproductie gefabriceerde zeilschip, dat ook in andere landen werd nagebouwd. Welk schip?

 

Fluit(-schip) (afbeelding scheidsrechtersfluit) (10/21)

 

2. Stad (afbeelding)

Op de afbeelding ziet u een Catalaanse stad, provincie Tarragona met ca. 90.000 inwoners. De stad werd voor het eerst vermeld in de 13de eeuw, maar pas in de 18de eeuw begon de uitbreiding. In het centrum vindt u o.a. de Iglesia San Pedro waar u wellicht weinig mee opschiet. Nuttiger is misschien dat het de geboorteplaats is van generaal Joan Prim y Prats en vooral Antonio Gaudí en dat er een aantal fraaie voorbeelden te vinden zijn van modernistische architectuur door o.a. Gaudí en Bellver. De naam van de stad?

 

Reus (afbeelding van het konijnenras de Vlaamse reus) (4/21)

 

3. Gastronomie (afbeelding)

Wat is de gastronomische naam van een tournedos in bladerdeeg?

 

Boeuf Wellington (afbeelding Arthur Wellesley, Duke of Wellington) (10/21)

 

4. Architectuur (afbeelding)

De geschiedenis heeft meermaals bewezen dat architectuur ook zonder architectuuropleiding kan, denken we maar aan Le Corbusier. De man die we zoeken had ook geen architectuurdiploma. Hij werd geboren nabij Quiévrain en leerde de stiel in een groot aannemersbedrijf. Na de Tweede Wereldoorlog stichtte hij een eigen bedrijf en ontwikkelde geprefabriceerde woningen met betonnen elementen. Zijn grootste innovatie werd echter een paddestoelconstructie in beton, structuur die hij in 1947 succesvol toepaste voor de imposante vliegtuigloodsen in Grimbergen. Concreet bestaat de structuur uit een immense overkoepelende betonnen schaal met een minimale centrale draagconstructie. In de loop van de bijna 20 jaar tot zijn dood trachtte hij de structuur toe te passen voor tal van andere doeleinden zoals paviljoenen, privé-woningen, cinema's, hotel-restaurants, doch vele van zijn ontwerpen bleven onuitgevoerd. Zijn vliegtuigloodsen worden thans echter nog altijd beschouwd als een van de hoogtepunten van de Belgische 20steeeuwse betonarchitectuur. Gelieve ons zijn naam mede te delen.

 

Alfred Hardy (afbeelding Oliver Hardy) (11/21)

 

5. Citerspeler

Deze heilige en legendarische citerspeler zou afkomstig zijn uit Griekenland. Hij kwam aan het hof van Karel de Grote en kreeg landgoederen te Arnoldsweiler bij Düren, waar hij ook begraven ligt. Hij zou zeer vrijgevig geweest zijn tegenover de armen. Hij is patroon van de citermakers en organisten. Zijn naam?

 

Arnold (afbeelding van Gary Coleman, alias Arnold) – Arnoldsweiler is trouwens naar hem genoemd) (13/21)

 

6. Regisseur

We zijn op zoek naar een Brits regisseur. Hij verwierf vooral bekendheid met een aantal horrorprenten in de jaren ’30 gedraaid in Hollywood: Frankenstein, The old dark house en The bride of Frankenstein. Zijn They dare not love uit 1941 zou volgens sommigen verwijzen naar zijn homoseksualiteit, en dit zou ook de reden zijn van zijn vertrek uit Hollywood. Hij stierf mysterieus in 1957, verdronken in zijn zwembad. Zijn naam?

 

James Whale (afbeelding van een walvis) (12/21)

 

7. Snooker (afbeedling)

Deze ondertussen 38-jarige Britse snookerspeler heeft o.a. de British Open (1996) en de Regal Scottish Masters (1997) op zijn palmares. Zijn meest opvallende prestatie leverde hij toch in 1995, toen hij de finale haalde van het WK maar met 18-9 kansloos verloor van Stephen Hendry. Twee weken geleden verloor hij nog in de kwartfinale van het UK Championship in York met 9-3 van Jimmy White. Wie zoeken we?

 

Nigel Bond (afbeelding van Timothy Dalton als James Bond) (16/21)

 

8. Schrijver

Deze Duitse schrijver die leefde van 1885 tot 1940 was vooral bekend als criticus en kunsttheoreticus. In 1915 verscheen van hem het baanbrekende werk met de fout klinkende titel Negerplastik, waarin hij de band legde tussen moderne beeldende kunst en zogenaamd primitieve kunst. In 1909 publiceerde hij zijn bekendste werk, Bebuquin oder die Dilettanten des Wunders, een avantgardistische roman met als onderliggend thema het vastlopen van de Westerse filosofie. Het boek werd in 1998 in het Nederlands vertaald door Jacq Vogelaar en in 2000 verfilmd door Lilo Mangelsdorff. Welke schrijver/criticus, die zelfmoord pleegde om aan de nazi’s te ontsnappen?

 

Carl Einstein (afbeelding van Albert Einstein) (7/21)

 

9. Schilder (afbeelding)

Wie schilderde De jonge stier?

 

Paulus Potter (afbeelding Harry Potter) (16/21)

 

10. Stevig (fragment)

We vragen de titel van het volgende nummer. Graag de titel exact zoals die op de CD Life is peachy staat.

 

A.D.I.D.A.S. (afkorting van All day I dream about sex – nummer van KORN) (afbeelding embleem Adidas) (8/21)

 

 

 

Reeks 6 Doorloperreeks – variant 1

 

In deze reeks 12 vragen, waarbij de eerste letters van ieder antwoord gelijk zijn aan de laatste van het antwoord op de vorige vraag. Het gaat om minimum twee letters. Voor vraag 12 moet u kijken naar de laatste letters van vraag 1. Door verschillende spellingswijzen kan er wel al eens een letter verschillend geschreven, maar op dezelfde manier uitgesproken zijn. Dat geldt met name voor de overgang van vraag 3 naar vraag 4. Succes!

 

1. Kaartspel

We zoeken de naam van een kaartspel dat ooit zeer populair was. Het kent vele varianten, maar wordt gespeeld met drie of vier personen met een spel van 32 kaarten. Ieder ontvangt acht kaarten (bij spelen met drie personen worden de 7 en 8 van elke kleur weggelegd). De kaarten hebben elk een puntenwaarde, evenals bepaalde kaartencombinaties (in at geval roem genoemd). De hoogste roem doet de lagere teniet (behalve stuk). Wie het hoogste aantal punten biedt, speelt. Carolus Adrianus Beke heeft trouwens een reeks jeugdboeken op zijn palmares met als titelfiguur een jongeman met dezelfde naam als dit kaartspel. De term is trouwens Kroatisch en duidde in de 18de eeuw een Hongaars ruiterkorps aan in dienst van de Oostenrijkse keizer. Het is ook een synoniem voor politieman geworden.

 

Pandoer (19/21)

 

2. Hoofdstad

Wanneer de aardrijkskundekenners het woord hoofdstad horen zetten ze zich schrap, maar in dit geval zou dat kunnen tegenvallen. Deze stad was namelijk hoofdstad van het Assyrische rijk onder Sargon en werd gebouwd van 717 tot 707 BC. Vanaf 706 werd het de officiële hoofdstad, maar een jaar later stierf Sargon reeds en zijn opvolger Sennacherib koos voor Niniveh als hoofdstad. De stad werd verlaten en is daardoor een excellent voorbeeld van Assyrische stadsplanning. In 1843 begonnen de opgravingen onder de Fransman Paul-Émile Botta, later opgevolgd door Victor Place, met als belangrijkste vondst wellicht de Assyrische koningslijst. Indien u de huidige naam van de ruïne kent rekenen wij dit ook juist maar het helpt u niets wat betreft het vorige en het volgende antwoord.

 

Doer-Sjarroekin (Chorsabad) (4/21)

 

3. Beestje (afbeelding)

Dit dier leeft in de wouden van Midden- en Zuid-Amerika. Het behoort tot de familie der wasberen en heeft een lengte van 40–50 cm met een even lange grijpstaart, die hem bij het klimmen uitstekend van pas komt. Het is een nachtelijke klimmer, die zich in de kruinen van de bomen ophoudt. Zijn voedsel bestaat uit plantendelen (vooral vruchten), insecten en vogeleieren, die hij bij de verorbering met de voorpoten vasthoudt. Het dier wordt ook als huisdier gehouden. Voor het verband met de vorige en de volgende vraag hebben wij de meer exotische naam nodig, al rekenen wij ook de andere naam goed.

 

Kinkajoe (Rolstaartbeer) (7/21)

 

4. Provincie (afbeelding)

Deze provincie van de Volksrepubliek China ligt in het zuidwesten van het land, aan de grens met Myanmar, Laos en Vietnam en heeft een oppervlakte van 394 000 km2, met 40 miljoen inwoners. Hoofdstad is Kunming. En de naam is?

 

Yunnan (ook Juun-nan) (7/21)

 

5. Wetenschap & techniek

Welk woord zoeken we? Het heeft volgende technische betekenissen in de Encarta-encyclopedie.

1. Meestal stalen houvast, dienend tot het aan elkaar verbinden van bouwonderdelen.

2. Bij een elektromagneet een ijzeren onderdeel dat door de magneet moet worden aangetrokken.

3. Bij een elektrische machine het onderdeel dat de …-wikkeling bevat waarin bij een generator de stroom, en bij een motor een mechanische kracht wordt opgewekt.

4. Een qua vorm op het woord in een andere betekenis lijkend onderdeel (klauwtje) van verschillende typen uurwerken.

5. Een oude inhoudsmaat voor wijn, ter grootte van het vierde deel van een aam (ca. 150 liter, wisselend naar de plaats van herkomst van de wijn).

De bekendste betekenis van het woord wordt er ook vermeld maar hebben we verzwegen.

 

Anker (18/21)

 

6. Beeldhouwer (afbeelding)

Op 14 augustus van dit jaar stierf een beeldhouwer waarvan wij allen werken kennen, maar die als artiest minder bekend was. Hij werd geboren op 7 november 1917, de dag van de Russische Revolutie. En dit zou later uit zijn werk blijken: hij maakte talloze beelden van Marx en Lenin. Maar na de val van het communisme toonde hij zich flexibel genoeg om over te schakelen op het afbeelden van Peter de Grote of het ontwerpen van een monument voor de slachtoffers van de ramp met de Kursk. Welke beeldhouwer?

 

Lev Kérbel (11/21)

 

7. Schrijver

Deze Zweedse dichter en musicus is nu eens wel sant in eigen land. Hij leefde van 1740 tot 1795 en is vooral bekend om zijn drinkliederen. Tot op de dag van vandaag worden in Zweden zijn teksten en composities vertolkt. Zijn bekendste bundel Fredmans epistlar, bevat liederen met meer dramatische inhoud. In het Nederlands zijn z’n voornaamste liederen van onlangs vertaald door Bertie van der Meij en verschenen als Sterven van liefde en leven van wijn. Zijn naam?

 

Carl Michael Bellman (9/21)

 

8. Film

In 1992 zorgde C’est arrivé près de chez vous, een Belgische film gemaakt door Benoît Poelvoorde, Rémy Belvaux en André Bonzel, voor heel wat ophef en kreeg ook veel internationale aandacht. De film kreeg ook een Engelstalige titel en wij vragen u nu die Engelse titel terug te vertalen in het Nederlands. Zo zult u de naam vinden van een succesvol programma op de VRT. Vertaal!

 

Man bijt hond (Man bites dog) (18/21)

 

9. Personage

In 1953 verscheen De Kapellekensbaan, Louis-Paul Boons meesterwerk. Boontje schrijft in dit werk een roman waarover hij dan aan de andere personages geregeld voorleest. Aan welk meisje is deze roman in de roman gewijd? Als verkleinwoord zult u er niet veel aan hebben voor het volgende antwoord, neem dus maar de ‘vrouwennaam’.

 

Ondine (19/21)

 

10. Wetenschapper

Duits chemicus, verrichtte onderzoekingen over de bronspanning van elektrische cellen (vergelijking van …), vond in 1897 de …-lamp uit (een gloeilamp zonder vacuüm, waarin een gloeistift van poreus zirkoniumdioxide werd toegepast – de …-massa), die vrij vlug door de wolfraamgloeilamp werd verdrongen, ontdekte het thermomagnetische ..-effect, de verdelingswet van ..., maar vooral het warmtetheorema van … (1906), beter bekend als de derde hoofdwet van de thermodynamica. In 1920 ontving hij voor zijn thermodynamisch werk de Nobelprijs voor chemie. Wie is deze wetenschapper?

 

Walther Hermann Nernst (10/21)

 

11. Wielrenster (afbeelding)

Deze 32-jarige wielrenster uit Wit-Rusland won in 2001 de Giro d’Italia Femminile. Vorig jaar won ze dan de Tour Féminin, met 33 seconden voorsprong op Ljungskog, nadat ze in 2001 al tweede was geworden. Maar de zege in de Giro werd haar na een jaar alsnog ontnomen wegens een positief dopingplasje. Eerder was ze al wereldkampioene op de weg in 2000.

 

Zinaida Stahurskaja (8/21)

 

12. Muziek (fragment)

Welke groep hoort u nu?

 

Japan met Ghosts (16/21)

 

 

 

Reeks 7

 

1. Feest- en gedenkdagen

Wij kennen allen Driekoningen. Deze dag is echter ook bekend onder een andere naam met een getal in die verwijst naar het pre-christelijke joelfeest dat met de winterzonnewende werd gehouden, dus juist voor Driekoningen. Wat is die oude benaming?

 

Dertiendag (Op 25 december begon het joelfeest dat 12 dagen duurde – de dag na afloop was de dertiende dag, zijnde 6 januari) (5/21)

 

2. Five pound note (afbeelding)

In 1990 werd het briefje van 10 £, met daarop Florence Nightingale vervangen door een exemplaar met daarop Charles Darwin. Omdat enkel Queen Elizabeth als vertegenwoordigster der vrouwen wat mager werd gevonden besloot men het evenwicht te herstellen door een vrouw op het briefje van 5 £ af te drukken. De keuze viel op een quaker filantrope en voorvechtster voor een humaner gevangenisregime. In 1813 bezocht ze de Newgate gevangenis. De erbarmelijke omstandigheden inspireerden haar tot een aantal voorstellen (scheiding der seksen, zinvolle tijdsbesteding, godsdienstig en seculier onderricht). Tot haar dood in 1845 bleef ze hiervoor ijveren. Wie staat dus op een five pound note?

 

Elizabeth Fry (meisjesnaam Gurney) (solo voor de jury)

 

3. Gevallen vrouw (afbeelding)

Op de afbeelding ziet u Tumbling woman, een sculptuur van een bekend Amerikaans kunstenaar. Het werk werd, 1 jaar na 11 september 2001, in het Rockefeller Center te New York tentoongesteld als hommage aan de slachtoffers van de aanslag op het World Trade Centre. Het werk werd dusdanig bekritiseerd dat het al na een paar dagen achter gordijnen werd weggestopt en daarna verwijderd. Van welke kunstenaar is dit werk? Hij is bekender voor zijn geschilderde vrouwen.

 

Eric Fischl (6/21)

 

4. Plantje (afbeelding)

Ik word het nooit beu het fijne en toch solide blad van deze planten te bewonderen’, dat schreef de Britse tuinlegende Gertrude Jekyll. ‘Als je ze kweekt voor hun bladeren, dan heb je geen enkel gevoel voor elegantie, kweek je ze voor hun bloemen dan moet je wel kleurenblind zijn’, vindt de Britse tuinauteur John Raven. Welk omstreden plantje uit de steenbreekfamilie?

 

Bergenia of Schoenlappersplant (12/21)

 

5. Geschiedenis

Wij vragen u nu de naam voor de royalistische boeren uit vooral Bretagne en de Vendée die in 1792 in opstand kwamen tegen de Franse Republiek. Hun bijnaam komt van Jean Cottereau, een van hun eerste aanvoerders, die evenals de katuilen steeds 's nachts op pad ging. Tot 1796 hielden zij stand, dan kon Hoche hen tijdelijk onderwerpen. In 1799 kwamen zij onder Cadoudal weer in opstand, maar ook deze rebellie mislukte. Als we u nog vertellen dat Honoré de Balzac over de opstand van 1799 een roman schreef, dan kunt u ons zeker de gevraagde benaming geven.

 

Chouans (14/21)

 

6. Astronomie

Deze Amerikaans-Nederlandse astronoom, geboren in 1929 te Groningen, promoveerde in 1956 bij Oort te Leiden. In 1959 trok hij naar Amerika en werd uiteindelijk directeur van de Hale Observatories. Hij ontdekte in 1963 met Greenstein de roodverschuiving in het spectrum van de quasi-stellaire radiobron 3C 273. Daardoor kunnen zij met recht de ontdekkers van de eerste quasar genoemd worden. Zijn naam?

 

Maarten Schmidt (4/21)

 

7. Sport (afbeelding)

Op 1 januari 1999 wist deze Duitser acht jaar na Jens Weissflog het schansspringen in Garmisch-Partenkirchen te winnen. Een nieuw troetelkind was opgestaan. Hoewel hij in 1999 en 2001 wereldkampioen werd op de 120 meter-schans is zijn ster ondertussen getaand en werd hij door mensen als Malysz en Hannawald overvleugeld. Welke schansspringer bedoelen wij? U ziet hem met op de achtergrond de Zugspitze.

 

Martin Schmitt (11/21)

 

8. Baai

Aan welke baai ligt Salvador de Bahia? Deze vraag past wel niet op 6 december want de baai is genoemd naar een andere belangrijke feestdag.

 

Bahia de Todos os Santos (Allerheiligenbaai) (6/21)

 

9. Boek

In de periode 1794-1797 verscheen het achtdelige en autobiografische Monsieur Nicolas ou le cœur humain dévoilé van de hand van Nicolas Anne Edme Restif, ook gekend als Rétif de la Bretonne. In 1989 verscheen de originele editie opnieuw in de eerbiedwaardige reeks Pleiade. Daarmee werd deze ‘Casanova van de goot’ opnieuw onder de aandacht gebracht. Onder de bruggen van Parijs vindt men naar het schijnt nog zijn aantekeningen of graffiti. Hij was in het erotische genre een concurrent van de Markies de Sade en in 1798 publiceerde hij een boek als reactie op een roman van De Sade. Het boek geeft de opperste wellust der liefde weer en verwijst in de titel uitdrukkelijk naar de roman van De Sade. Welk boek, dat vermoedelijk op het nachtkastje ligt van pa Clijsters?.

 

Ant-Justine ou les Délices de l’amour (5/21 – 13 ploegen hadden een variant met Justine)

 

10. Klassieke muziek (fragment)

U hoort nu een fragment van een componist uit Oost-Europa die naast kamermuziek ook twee orkestrale suites schreef: Taras Bulba en de Sinfonietta waaruit het fragment komt. Hij was ook een actief operacomponist. Zijn bekendste opera is ongetwijfeld Het sluwe vosje. Welke componist bedoelen we?

 

Leos Janacek (13/21)

 

 

Globo : Onder het mes

 

11. Nepdokters (fragment)

Wie hoort u?

 

Spin Doctors met Little miss can’t be wrong (16/21)

 

12. Dit zijn geen dokters (afbeelding)

Van welke Duitse Neue Sachlichkeitschilder is deze Operation uit 1929?

 

Christian Schad (5/21)

 

13. Dit zijn geen draden

Het hechten of dichtnaaien van de operatiewonde gebeurt in meerdere lagen. De binnenste lagen worden gehecht met hechtingsdraad die spontaan vergaat zonder resten achter te laten in het lichaam. De oppervlakkige huidwonde wordt genaaid met niet-resorbeerbare draad, die nadien verwijderd dient te worden. Wat is de oudst gebruikte oplosbare draad voor de inwendige hechtingen? Als je weet waaruit deze oorspronkelijk gemaakt werd krijg je de punten ook.

 

Catgut (oorspronkelijk van kattendarmen gemaakt) (19/21)

 

 

 

Reeks 8

 

1. Actrice (afbeelding)

En deze keer recente. We zoeken een Engelse actrice, geboren in 1985 en sinds kort bekend dankzij Bend it like Beckham en Pirates of the Caribbean. Haar naam?

 

Keira Knightley (10/21)

 

2. Strips (afbeelding)

Welke detective-kater?

 

Blacksad (reeks van Guarnido & Diaz Canales, eerder dit jaar met Arctic Nation in De Morgen) (5/21)

 

3. Vervoer (afbeelding)

In Afrika pleegt de staat wel eens wat minder efficiënt uit te vallen dan in ons modellandje. Dat hoeft niet altijd een probleem te zijn. Zo is er in verschillende Oost-Afrikaanse landen een systeem van privaat openbaar vervoer. Het gaat om een soort minibussen die vaak fel gekleurd zijn. Hoe heet men nu zo’n minibus? De naam is afkomstig uit het Swahili en zou 3 betekenen. Oorspronkelijk kostte een ticket immers 3 shilling.

 

Matatu (4/21)

 

4. Fotografe (afbeelding)

De Amerikaanse fotografe die we zoeken is in 1953 geboren. Ze verlaat reeds vrij jong haar familie en trekt naar New York waar ze een alternatief leven leidt te midden van drag queens, die het voornaamste onderwerp zijn van haar eerste fotografisch werk. Ze heeft gedurende een tijd een ernstig drugprobleem en maakt de aids-epidemie mee in haar kennissenkring. Haar boek The ballad of the sexual dependency' uit 1986 betekende haar wereldwijde doorbraak. In 1988 diende ze opgenomen te worden in een desintoxicatiecentrum. Uit die tijd dateren haar meest bekende autoportretten. Tot op de dag van vandaag blijft ze soms voorwerp van ophef. Zo werd een tweetal jaar geleden een tentoonstelling in London tijdelijk gesloten wegens beschuldiging van kinderpornografie. Haar naam?

 

Nan Goldin (5/21)

 

5. Radio

Elke zondag loopt op Klara van 15u05 tot 17u00 een programma gepresenteerd door Karel Nijs, waarin telkens twee panelleden, musici of deskundige melomanen, verschillende CD-versies van hetzelfde klassieke muziekstuk kritisch vergelijken, zonder de vertolkers te kennen. De namen van de vertolkers worden slechts op het einde van het programma verklapt. Echt verdienstelijke CD’s worden beloond met een 'kwaliteitslabel'. De titel van het programma is typisch voor de kritische benadering waaraan de CD’s onderworpen worden.

 

De vuurproef (7/21)

 

6. Geschiedenis

De Han-dynastie, die China regeerde van 206 voor tot 220 na Christus, was een tijdgenoot van het Romeinse Rijk en kon ermee wedijveren qua bevolkingsaantal, gebiedsomvang en cultureel peil. Toch was er een onderbreking in hun heerschappij: van 9 tot 25 na Christus bezette Wang Mang, de usurpator, de troon en stichtte zo de Xin-dynastie. Deze dynastie overleefde hem niet. Natuurrampen (overstroming van de Huanghe) leidden tot hongersnood en algemene onrust. Vanaf 18 was een boerenrebellie sterk genoeg om hem te verslaan. In 25 werd zijn hoofdstad Ch'ang-an ingenomen en sneuvelde hij bij de gevechten. Wat is nu de naam van de rebellie die u ongetwijfeld de wenkbrauwen zal doen fronsen?

 

Rode Wenkbrauwen (4/21)

 

7. Platentectoniek

We zoeken de naam van een gebied waar een oceanische schol van de aardkorst onder een andere schol schuift en in de aardmantel verdwijnt. Hiermee gepaard gaan gewoonlijk een trog op de plaats waar de ene schol onder de ander duikt, een aantal stratovulkanen die door de opgebouwde druk ontstaan en een gebergte doordat de bovenliggende schol aan de rand omhoog geduwd wordt. Welke term, van het Latijn afgeleid en verwijzend naar wat de ene schol met de andere doet? Deze tip moet u helpen niet de Benioff-aardbevingszone te antwoorden.

 

Subductiezone (4/21)

 

8. Geïmporteerde vogel (afbeelding)

Hoewel inmiddels standvogel, zijn deze vogels in ons land niet inheems. Hij komt oorspronkelijk uit Afrika. Al in de zeventiende eeuw werden ze in Europa ingevoerd om als siervogel te worden gehouden. Sinds ongeveer een kwart eeuw komen ze bij ons ook in de vrije natuur voor. Het gaat om dieren die uit particuliere vogelcollecties zijn ontsnapt en zich succesvol hebben voortgeplant. Wat is de naam van deze gansachtige eend?

 

Nijlgans (6/21)

 

9. Sport (afbeelding)

Het door burgeroorlog verscheurde Somalië heeft toch een sportheld gekend. In 1987 werd deze man wereldkampioen op de 1500 meter te Rome. Hij verdween uit de belangstelling, maar was in 1993 plots terug met een bronzen medaille op het WK te Stuttgart, één jaar na het begin van Restore Hope. Wie is deze Somaliër?

 

Abdi Bile (2/21 – Jowan Deinze en de Magisch Realisten en Tiem)

 

10. Muziek (fragment)

Welke Italiaanse dj met allitererende naam hoort u hier aan het werk?

 

Benny Benassi (and the Biz) met Satisfaction (6/21)

 

 

Globo : België, het land der belastingen

 

11. Marxistische fiscaliteit

Met deze term duidt men vermogensaanwassen aan die aan een bijzondere, van de gewone inkomstenbelastingregeling afwijkende belastingregeling zijn onderworpen. Men onderscheidt die op bedrijfsmiddelen en die op privé-vermogensbestanddelen. Als we u vragen met welke term dit wordt aangeduid antwoordt u wellicht dat u niet goed geluisterd heeft. Daarom verklappen wij u dat Marx deze term gebruikte om het surplus aan te duiden dat bij productie rest na aftrek van loon en rente en dat door de kapitalist wordt afgeroomd. Hij haalde deze term bij David Ricardo. Welk begrip?

 

Meerwaarde (15/21)

 

12. Belastingsmuziek (fragment)

U hoort een fragment uit de vorig jaar verschenen cd van Red Hot Chili Peppers. Wij vragen u de naam van deze cd, die u moet afkorten om ze in deze globo te laten passen. U hoort Can’t stop uit deze cd.

 

By The Way (9/21)

 

13. WC-belasting

De Latijnse uitdrukking Pecunia non olet zou teruggaan tot de Romeinse keizer die we zoeken. Hij was zelf de zoon van een belastinginspecteur. Toen hij vernam dat de urine van de openbare toiletten te gelde werd gemaakt bij leerlooiers hief hij prompt een belasting op het gebruik van de openbare toiletten. Titus, zijn zoon, wierp hem voor de voeten dat aan deze belasting toch een reukje zat. Waarop de keizer zijn zoon aan een muntstuk liet ruiken en triomfantelijk zei: 'Pecunia non olet!' ofte 'Geld stinkt niet’. Welke anaal gefixeerde keizer?

 

Caesar Vespasianus Augustus, originele naam Titus Flavius Vespasianus - zeg maar Vespasianus (20/21)

 

 

 

Reeks 9

 

1. Kardinalen

Met André Joos hebben we nu een derde kardinaal in ons landje, na Danneels sedert 1983 en Jan Schotte sedert 1995. Dit betekent dat hij ook zal kunnen deelnemen aan de bijeenkomsten van de kardinalen met de paus in de Rooms-katholieke kerk. Het is trouwens op zo’n bijeenkomst dat de paus de nieuwe kardinalen bekendmaakt aan het kardinaalscollege. De laatste keer was dus op 28 september 2003. Deze bijeenkomsten hebben een specifieke naam. Welke?

 

Consistorie (17/21)

 

2. Landvis (afbeelding)

U ziet een afbeelding van een telg uit het geslacht periophthalmus, behorende tot de familie van de zeegrondels. Ze kunnen zich met hun gesteelde borstvinnen op het land voortbewegen. Ze komen vooral voor in de mangrovebossen van West-Afrika tot Zuidoost-Azië. Ze voeden zich met kreeftachtigen en insecten. Qua levenswijze lijken ze op de amfibieën: ze komen vaak aan land (ze kruipen zelfs in bomen), kunnen door hun kieuwen maar ook door bloedrijke uitstulpingen in mond- en kieuwholten en door hun huid ademen. Bij gevaar kunnen zij grote sprongen maken, ook over het wateroppervlak. Welke groep vissen?

 

Slijkspringers (14/21)

 

3. Grot (afbeelding)

Dit grottencomplex in het zuidwesten van de staat Kentucky is met zijn ruim 500 kilometer grottenstelsels de langste grot ter wereld. Er zijn tot 60 m hoge zalen, een onderaardse rivier en schitterende druipsteenformaties. Het herbergt ook een belangrijke specifieke fauna (oogloze vissen, rivierkreeften). Sedert 1941 zijn de grotten en het omringende landschap een nationaal park. Hoe heet men dit grottencomplex?

 

Mammoth Cave (16/21)

 

4. Techniek (afbeelding)

Hoe heet men een tandwiel dat zodanig getand is dat daarop haaks een as met schroefdraad kan aangrijpen? Daarbij treedt meteen ook een verandering van de draairichting op.

 

Wormwiel (14/21)

 

5. Architect (afbeelding)

Italiaans 17de eeuws architect wiens werk wordt gekenmerkt door vloeiende lijnen. Hij wordt beschouwd als een van de grootste bouwmeesters van de barok, waarbij hij op dezelfde hoogte geplaatst wordt als Bernini. Zijn bekendste werken zijn z’n kerken in Rome: de San Carlino alle Quattro Fontane, de Sant’Ivo della Sapienza en de verbouwing van het interieur van de San Giovanni in Laterano. Naar het schijnt had hij een moeilijk karakter en hij pleegde uiteindelijk zelfmoord. Wie is deze Italiaanse barokmeester?

 

Francesco Castelli Borromini (12/21)

 

6. Filmmuziek

We maken het jullie gemakkelijk want we zoeken een familie filmmuziekschrijvers. De oudste overleed in 1970. Hij schreef muziek voor meer dan 250 films en haalde maar liefst 45 oscarnominaties en 9 effectieve oscars voor o.a. The robe, Airport en How the west was won. Zijn zoon slaagde er in om in 1994 twee oscarnominaties binnen te rijven, namelijk voor The Shawshank redemption en Little women.

Eerstgenoemde heeft nog een broer en neef die ook in de branche actief zijn. Geef ons de familienaam.

 

Newman (Oudste is Alfred, zoon is Thomas, neef Alfred is Randy Newman) (6/21)

 

7. Literatuur

Deze Franse schrijver is ook een bekend filosoof. Hij trok de aandacht in 1983 met het essay Le sanglot de l'homme blanc waarin hij de Westerse solidariteit met de Derde Wereld situeert binnen het eigen onbehagen rond cultuur. Met La tentation de l'innocence won hij de Prix Médicis voor essays. Recenter baarde hij opzien met L'euphorie perpétuelle. Essai sur le devoir de bonheur (vertaald als Gij zult gelukkig zijn !) en Misère de la prosperité. La religion marchande et ses ennemis (Gij zult rijk worden). Daarnaast schrijft hij ook romans: o.a. Parias en Les voleurs de beauté dat de Prix Goncourt won. Wie is deze auteur?

 

Pascal Bruckner (solo voor de Brodders)

 

8. Tennis

Bij deze slag krijgt de bal een achterwaartse rotatie. Hierdoor wordt de snelheid van de bal vertraagd na de stuit van de bal. De bal zweeft laag over het net. De slag wordt geproduceerd door met het racket van hoog naar laag achter langs de bal te slaan, met het racketblad open. Welke slag?

 

Backspin of slice (21/21 nadat wegens de onduidelijke vraagstelling ook dropshot werd goedgekeurd)

 

9. Mythologie

De voorliefde van Zeus om vrouwen te versieren in de gedaante van een dier is welbekend (Europa als stier, Leda als zwaan, of zelfs bij de mannen Ganymedes als adelaar). Vermoedelijk moeten we de oorzaak hiervan in zijn traumatische jeugd zoeken. Zijn vader Chronos, beducht voor de profetie dat zijn zoon hem zou onttronen, at systematisch zijn kinderen op. Rhea, zijn vrouw, verborg Zeus echter bij zijn geboorte op Kreta in het Idagebergte en gaf Chronos een steen in de plaats. Zeus werd er gezoogd door een geit. Zijn liefde voor haar blijkt uit het feit dat hij haar tot sterrenbeeld maakte en één van haar hoorns tot de Hoorn des Overvloeds. Wat is nu de naam van deze geit?

 

Amalthea (15/21)

 

10. Klassieke muziek (fragment + afbeelding)

In 1824 ontwikkelde Georg Staufer een instrument dat een kruising was tussen een cello en een gitaar. Van de gitaar nam hij de 6 snaren, de vorm en de fretten over, van de cello leende hij de grootte en de manier van spelen. Het instrument ziet eruit als een reusachtige gitaar die als een cello tussen de knieën geklemd en gestreken wordt. Een geniale uitvinding lijkt het, maar toch brak ze nooit door. We zouden deze vraag dan ook nooit hebben durven stellen, ware het niet dat Schubert er speciaal een sonate voor componeerde die thans grote bekendheid geniet. Tegenwoordig wordt de sonate bijna altijd op een cello gespeeld maar de sonate wordt nog steeds met zijn oorspronkelijke naam benoemd. U hoort nu een fragment.

 

Arpeggione (2/21 – Clockwork en Kwizona)

 

Globo : vrouwen in de overtreffende trap

 

11. Dominante vrouwen (afbeelding)

U ziet een gravure van Hans Baldung Grien uit 1513 met daarop de beroemde filosoof Aristoteles en op zijn rug een vrouw. Niet zomaar een vrouw, want wij vragen haar naam. Op wie zou volgens een ruim na zijn leven ontstane legende Aristoteles zo gek zijn geweest dat deze eerbiedwaardige filosoof haar op zijn rug liet zitten? Haar naam lijkt naar deze liefde te verwijzen.

 

Phyllis (solo voor Poco Loco)

 

12. Drieste vrouwen

Op 27 juni 1472 belegert Karel de Stoute de Franse stad Beauvais. Er zijn weinig troepen in de stad en de inwoners van de stad helpen om de stad te verdedigen. Maar ze hebben het moeilijk en een van de aanvallers beklimt de wallen met een ladder, in de handen een banier. Een dochter van een bescheiden ambachtsman pakt haar bijl, ritst de banier uit Bourgondische handen en kegelt de aanvaller met een welgemikte slag in de gracht. Dit voorval geeft de verdedigers moed en ze houden stand tot versterkingen opdagen en het beleg wordt opgeheven. Nog steeds worden in het laatste weekend van juni feesten gehouden ter ere van deze stadsheldin en de Grote Markt van Beauvais is naar haar genoemd. Wat is haar naam, of nog beter haar bijnaam waaronder ze in feite bekend is en die naar haar geliefkoosde attribuut verwijst?

 

Jeanne Laîné 'Hachette' (7/21)

 

13. Explosieve vrouwen (afbeelding)

Zij werd in 1944 geboren te Haïfa, in een gezin met 7 zussen en 5 broers. Op vierjarige leeftijd moest zij haar land verlaten bij de uitroeping van de staat Israël. Zij sloot zich later aan bij het Volksfront ter Bevrijding van Palestina van George Habbash en werd in 1969 de eerste vrouwelijke Palestijnse terroriste toen ze mee een vliegtuig kaapte dat van Rome naar Athene vloog. Het zette koers naar Tel Aviv, mocht daar niet landen en vloog toen naar Damascus. Onze terroriste zou gevraagd hebben om daarbij over Haïfa te vliegen. De naam van deze heldin van de jaren '70?

 

Leila Khaled (4/21)

 

 

 

Reeks 10 Doorloperreeks – variant 2

 

Bij deze reeks moet u zoeken naar iets dat verband houdt met het antwoord. Want dat is dan het antwoord op de volgende vraag. Als wij b.v. bij vraag 1 Joëlle Milquet vragen en bij vraag 2 een quizploeg, dan is de kans groot dat deze quizploeg af te korten is tot CDH, net als Milquets partij.

 

1. Geschiedenis

Deze koning van Mercia was een van de belangrijkste koningen in het Angelsaksische Engeland. Hij kwam aan de macht na de moord op zijn neef Aethelbald in 757. Hij verenigde het grootste deel van Zuid- en Midden-Engeland en is vooral bekend gebleven wegens zijn 270 kilometer lange aarden wal die hij liet aanleggen tussen Wales en Engeland. Tegenwoordig zijn nog grote delen van deze wal zichtbaar. Wie was nu die koning naar wie ook die wal (eigenlijk een soort gracht of dijk) is genoemd?

 

Offa (14/21)

 

2. Actua

Op 18 juli van dit jaar werd het lijk gevonden van een Brits wapenexpert. Zijn naam was gelekt als BBC-bron voor hun bewering dat Alistair Campbell het regeringsrapport over het bewapeningsprogramma van Irak had aangedikt. In de mediastorm die hierna ontstond kwam ook de directeur-generaal van de BBC onder vuur. Eerder nam hij bestuursfuncties waar bij o.a. ITV en Manchester United. Zijn naam?

 

Greg Dyke (Offa’s dyke is de verdedigingswal aan de oostgrens van Wales) (10/21)

 

3. TV

In de USA is de executive-producer het voornaamste brein achter televisieseries. De man die we zoeken is de executive-producer verantwoordelijk voor series als LA Law, Chicago Hope, The Practice en het alom bekende Ally McBeal. In 1999 was hij de eerste die in hetzelfde jaar twee Emmy-awards in wacht sleurde: de award in de categorie 'best drama' voor The Practice en de award voor best comedy voor Ally McBeal. Wie is deze succesvolle TV-producer?

 

David E. Kelley (David Kelly was de wapenexpert die zelfmoord pleegde) (11/21)

 

4. Poëzie

Voor wie weet met wie de man uit de vorige vraag getrouwd is, is deze vraag een makkie: We zoeken een Nederlands dichter geboren in 1968. Hij schrijft hermetische poëzie en polemiseert met dichters van het brave en toegankelijke werk. Vorig jaar publiceerde hij de roman Rupert. Een bekentenis en de dichtbundel Dolores, eerder Van de vierkant man (Buddingh'-prijs 1999) en Het glimpen van de welkwiek. Enkele van zijn uitspraken:

 

'Poëzie moet elitair en onbegrijpelijk zijn'

'Er zijn veel redenen om Anna Enquist te verguizen, om te beginnen hebben haar poëziebundels een verdacht hoge oplage'

'Gebrek aan zelfvertrouwen is een karakterfout die ik niet bezit'

 

Wie?

 

Ilja Pfeijffer (David Kelley is mijnheer Michelle Pfeiffer) (15/21)

 

5. Geneeskunde

We zoeken de Latijnse, medische term voor een virale aandoening die vooral voorkomt bij jongeren en die gekenmerkt wordt door lichte koorts, klieropzetting en een vaak sterk uitgesproken vermoeidheidsgevoel. De overdracht gebeurt via de mond. Populaire namen zijn klierkoorts en kissing disease.

 

Mononucleosis (ook de ziekte van Pfeiffer genoemd) (13/21)

 

6. Muziek (fragment)

De man die we zoeken is geboren in 1934. In december 1961 tekende hij een contract als manager van een later zeer bekende popgroep. Een van zijn eerste taken was een lid van het viertal vervangen. Hij bleef deze groep managen tot aan zijn vrij vroegtijdige dood in 1967. Daarnaast was hij ook manager van Gerry & the Pacemakers, Billy J.Kramer & the Dakotas en van het zangeresje waarvan u nu een fragment hoort.

 

Brian Epstein (het virus dat verantwoordelijk is voor mononucleosis wordt Epstein-Barr virus genoemd) (17/21)

 

7. Antropologie

We zoeken een Canadese antropoloog tevens arts geboren in 1884 die na de eerste wereldoorlog in China werkzaam was tot aan zijn dood in 1934. Naast zijn job als professor embryologie en neurologie deed hij ook opzoekingswerk naar fossielen van menselijke voorouders. In 1927 postuleerde hij op basis van 1 fossiele tand het bestaan van een nieuwe voorlopersoort van de mens, die hij Sinanthropus pekinensis noemde later populairder de Pekingmens genoemd. Latere vondsten van vollediger onderkaken, schedels en andere beenresten toonden de juistheid van zijn hypothese aan.

 

Davidson Black (u hoorde You’re my world van Cilla Black) (11/21)

 

8. Film

Kent u nog de titel van de film uit 1963 met Charlton Heston en David Niven die de belegering van Engelsen, Fransen, Duitsers en Amerikanen verhaalt door de Chinezen in de Boksersoorlog? De regie was in handen van Nicholas Ray, doch werd wegens diens overlijden voortgezet door Andrew Morton.

 

55 days at Peking (de Pekingmens of wat dacht u?) (12/21)

 

9. Worstelen

De sportman die we zoeken werd geboren in 1971 in de Amerikaanse staat Wyoming. In 1995 en 1997 werd hij Amerikaans kampioen Grieks-Romeins worstelen. In 1998 won hij de Panamerikaanse spelen en in 2000 won hij de gouden medaille Grieks-Romeins worstelen op de Olympische Spelen te Sydney door de Russische favoriet en drievoudig winnaar van olympisch goud te verslaan. In 2001 haalde hij goud op het wereldkampioenschap. Vorig jaar moest hij dan weer een bevroren teen laten amputeren na wat snowboarden en op het jongste WK in oktober verloor hij al in de eerste ronde. Wie?

 

Rulon Gardner (Ava Gardner had de vrouwelijke hoofdrol in de film) (3/21 – Beunhazen, Kwizona en Martine Van Camp)

 

10. Aardrijkskunde

We eindigen de reeks met een autonome republiek in het Noord-Westen van de Russische federatie. In het Noord-Oosten grenst de republiek aan de Witte Zee, in het westen grenst ze aan Finland. De republiek is 172.400 km2 groot en heeft ongeveer 800.000 inwoners. De hoofdstad is Petrozavodsk, 85% van het grondgebied is bebost, de ondergrond is rijk aan mineralen.

 

Karelië (de Russische worstellegende was Alexander Karelin) (14/21)

 

Globo : ‘Grote’ psychologen

 

11. Psychologie en pseudowetenschap

Men beweert soms dat deze theorie is verdwenen, maar wie zijn oor goed te luisteren legt weet wel beter: de frenologie is springlevend. Of er nog veel mensen zijn die geloven dat aanleg en karakter bepaald worden door knobbels op de schedel betwijfelen we, maar op basis van fysieke kenmerken worden mensen nog steeds heel wat eigenschappen toegedicht, zeker ook ad hoc. Uitdrukkingen als b.v. ‘wiskundeknobbel’ worden nog courant gebruikt. Welke Duitse fysioloog, levend van 1758 tot 1828 was nu de grondlegger van de frenologie? De term werd wel pas door zijn leerling Spurzheim ingevoerd. Zijn familienaam doet trouwens vermoeden dat hij psychische kenmerken in hetzelfde orgaan zocht als waar Hippocrates en Galenus bepaalde stemmingen situeerden.

 

Franz Joseph Gall (14/21)

 

12. Psychologie en TV

Deze Nederlandse psycholoog was hoogleraar aan de Universiteit Utrecht. Hij is vooral bekend door zijn populair-wetenschappelijke boeken over psychologie en meer bepaald evolutionaire biopsychologie zoals Allemaal psychisch, Tranen van de krokodil en De wolfsklem. De evolutie van het menselijk gedrag. Hij was een graag geziene gast in TV-shows en schreef columns voor de Volkskrant. Hij overleed in 1998. Wat was zijn naam?

 

Piet Vroon (9/21)

 

13. Psychologie en sport

Deze psycholoog heeft een serieus visitekaartje. Als we zeggen wie zijn voornaamste cliënt is zult u in het vervolg ongetwijfeld een beroep op hem doen: hij laat je poen scheppen zonder veel te werken, laat je vlotjes nieuwe uitdagingen aangaan bij een andere werkgever en kan je aanpraten om je echtgenoot/echtgenote te laten staan voor een Italiaans model. We hebben het inderdaad over de psycholoog van gevallen godenkind Frank Vandenbroucke. Geeft u ons zijn naam? Van de psycholoog uiteraard, niet van de renner. We zoeken een naam die past bij een café-ploegske.

 

Jef Brouwers (8/21)