NEDERLANDS

                                                                                               

De nooduitgang(en) in een bunker waren even belangrijk als de verwarming en de verluchting. Soldaten konden langsdaar ontsnappen als hun stelling niet meer langs de normale weg te verlaten was. We zullen verder zien wat een karwei dit wel zal zijn.

De nooduitgang was al voorzien in het “Limes”

project, Östwall en WestWall bunkerconstructies. Zij werden voorzien in bunkers met meerdere verdiepingen en stellingen met één enkele ingang en ingegraven waren.

Vanaf het maken van de gehele bunkerbekisting werd de bekisting van de nooduitgang al voorzien op zijn normale positie soms voorzien van een kachelpijp of een opvangsysteem voor regenwater dat dan naar een watertank geleid werd, daarna kwam het ijzervlechtwerk en daarna werd het beton gestort (zie Fig. 1)

De bekisting van de uitgang was al voorzien van de nodige afsluitelementen. De diepte van de uitgang was afhankelijk van de dikte van de muren (A of B ).

De hoogte van de buitenschacht was afhankelijk van de bunkerhoogte.

Aan de voorzijde van de uitgang werd een laag pleister geplaatst, gevolgd naar de binnenzijde toe een half baksteenmuurtje met kalkmortel. Dit muurtje was eenvoudig te verwijderen. Ongeveer in het midden werden

I – profielen  van 20 cm geplaatst en gestut door wiggen .Door de speciale constructie van de gang waren deze eenvoudig te verwijderen. (zie fig. 2 en 4 ).

Her geheel werd aan de binnenzijde afgesloten met een gepantserde deur van het type 410 P 9 (zie fig. 3 )

De eigenlijke buitenschacht van ongeveer 80 cm doorsnede en was voorzien van stijgijzers van 12 mm dikte en verankerd om de 25 cm. De buitenwand was opgetrokken in metselwerk of beton. Deze werd gevuld met fijn zand en afgedekt door een waterdicht (licht) deksel om zo aan het zicht te worden onttrokken.(Zie fig. 5 en 6)

Voor het verlaten van de stelling moesten al de afsluitingen verwijderd werden en dan het zand naar binnen in de bunker geschept worden.

Voor een snelle vluchtweg was dit nooduitgangsysteem niet zeer geëigend aangezien men een opening had van 60 cm bij 80 cm.

 

 ENGLISH

 

Emergency exits in a bunker were as important as heating and
ventilation. They enabled soldiers to leave their post when this had otherwise become impossible. To leave ones post in this way, owever, was not an easy job.The 'Limes-project' and the 'Östwall' and 'Westwall' bunker constructions were already provided with emergency exits.During the framing-process of the bunker, the formwork of the emergency exit was already put in its regular position and sometimes provided with a stovepipe or a system that would collect rainwater and guide it into a watertank. After the framing, the ironwork was placed and the concrete was poured. (fig. 1)The formwork of the emergency exit contained the necessary elements for fencing off. The depth of the exit was dependent on the breadth of the wall (A or B) and the height of the exterior shaft was dependent on the height of the bunker.At the front side of the exit, a layer of plaster was put, which on the inside continued into a brick wall with lime mortar. This wall was easily removable.In the middle of the shaft, there were 20 cm steel beams and these were supported by wedges. Because of the special construction of the passageway, the beams were also easily removable (fig. 2 and 4).The exit was sealed off of the inside of the bunker by an armoured door, type 410 p 9 (fig. 3).The actual exterior shaft had a diameter of about 80 cm and had iron straps of 12 mm thick, which were placed every 25 cm.The exterior wall consisted of brickwork or concrete. This was filled with fine sand and covered with a waterproof (light) lid in order to disappear from sight (fig 5 and 6).To leave ones post, all the fencing off needed to be removed and the sand had to be shovelled into the bunker.The emergency exit was most certainly not a quick getaway since it also had an opening of 60 by 80 cm. (Vertaling: Lies VanAssche)

 

 

			© HK 2004
	FIG : 3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FRANCAIS

 

Les sorties de secours dans les bunkers était autant nécessaires que la ventilation et le chauffage. Les bunkers possédant une sortie de secours était ceux enterrés ou avec un accès. Les occupants s’échappaient par là quand ils ne pouvait plus le faire par la voie normale. Nous verrons plus loin que ce n’était pas une sinécure...

Les sorties de secours étaient déjà présentes dans les fortifications du Westwall,Östwall et le “Limes projet” A la construction du bunker l’emplacement de la sortie était prévue avec un coffrage complet et ses moyens d’ obturation. Le coffrage était disposé de telle manière que l'on pouvait ensuite la compléter avec une cheminée ou un système d’épuration et collecte des eaux de ruissellement. (fig 1)

 A l’interieur du passage on trouvait des profilés en I de 20 mm

(fig 2) bloqués par des cales en bois. La sortie était protégée par une demi-brique et un ciment pauvre. Une porte blindée du type 410P9 (fig 4) fermait l'accès hermétiquement.La cheminée extérieure avait un rayon de 80 cm et pourvu de crampons.A la lin de la construction on obturait la cheminée avec du sable fin puis un couvercle en bitume.(fig 3 et 5)

Pour quitter la position par la sortie de secours il fallait donc travailler en sens inverse :

Ouvrir la porte blindée, enlever les profilés métalliques, percer les briques et évacuer à l'intérieur du bunker le sable. Pas facile dans l’obscurité et la fumée  de se frayer un chemin dans un passage de, 80 cm sur 60 cm.

 

DEUTSCH

 

Alle Anlagen mit einem Eingang erhielten einem 70cm über dem Fuβboden liegende notausgang (siehe Skizze und Grundriβ). Bei mehrstöckigen Bauten befand sich in jeden Unterstöckwerk ein zusätzlicher Notausgang, dessen Ausstieg in Verbindung mit den oberen Notausgängen stehen konnte. Bei Unterstellräumen en Versorgungsständen führte der Notweg oft über dem Unterstellraum ins Freie. Die Schachtverkleidung sollte aus Ziegelmaurwerk bestehen, die Schacht selbst war oft kombiniert. Durch eine Unterteilung wurde Regenwasser in eine Brauchwasserzistrene eingeleitet.Der Schacht wurde mit Sand teiweise oder ganz verfüllt, um einen Kampfmitteleinwurf zu verhindern.Der eigentliche Notausgang wurde mit Kieferbohlen abgetrennt. Im Benutzungsfall muβten diese herausgenomen, und die Auffüllung ins Innere des Standes geschaufelt werden. Für einen schnellen Fluchtweg war dies also denkbar ungeeignet, zumal die Maβe der Wanddurchführung nur 80 x 60 cm betrugen.Als Absclhuβ zum Innern des Standes wurde vorwiegend das Panzerteil 410 P9 eingebaut.(fig 4)

 

 

 

© HK 2004

                                                                                    

 

 

                                                                                     

                                                           

 

                                                                                                                                        

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

FIG : 5

 

 

 

 

LEGENDE

 

1.  Afdekplaat - waterproof lit - Dachpappen Abdeckung  - Couvercle

2.  Kokermuur -Tubewall - Mauerwerk - Cheminée

3.  Zandvulling - Sandfilling - Sandfüllung- Sable 

4.  Stijgijzers - Iron straps - Steigeisen - Crampons

5.  Wateropvang - Watercollector - Entwasserung - Collecte des eaux

6.  Afdichtingmuur - Fencing wall - Mauerwerk - Obturation

7.  Kalkmortel - Poor cement - Zementputz - Platra

8.  410 P9