O L I E  

Tekst : Bert Vleugels

Met motorolie komen we meestal pas in aanraking als er een lek is. Een zwarte brij die achterblijft op de klinkers van de oprit en er moeilijk of helemaal niet van af te krijgen is. Want het oliepijl nakijken, doet haast niemand meer en de steeds langer wordende intervalperiodes tussen de onderhoudsbeurten, maken dat we nog meer vervreemden van onze wagens  

In en aan een motor zitten er vandaag de dag steeds meer en meer onderdelen, die allemaal samen moeten werken om de wagen aan het rollen te krijgen. De metalen onderdelen wrijven over elkaar en om slijtage te voorkomen wordt er een smeermiddel gebruikt. Zo komt er een fijn beschermlaagje tussen alle bewegende delen.

Meer dan smeren alleen

Doch, die olie doet meer dan alleen maar smeren. Wrijving maakt dat er hitte opgewekt wordt, en het is ook olie die voor een koeling zorgt. Bijvoorbeeld ter hoogte van de zuiger en de cilinder, daar heeft olie als taak een deel van de warmte, die ontstaat door de verbranding, af te voeren. Bij sneldraaiende motoren wordt er olie onderaan bij de zuigers gespoten. Bij turbomotoren moet de olie ook de turbocompressor smeren en koelen.

De olie circuleert vanuit het carter of het onderste deel van de motor doorheen deze motor.  De olie zelf wordt gekoeld dankzij de koelribben van het carter, zo wordt de warmte over een groter oppervlakte verspreid. Turbomotoren hebben meestal nood aan meer oliekoeling en gebruiken daarvoor een oliekoeler, oftewel een kleine radiator buiten de motor.

Sluiting 

Een andere taak van de olie is het zorgen voor een goede sluiting tussen zuiger en cilinderwand.

Ook zorgt de olie voor het voorkomen van corrosie.

En tot slot voert de olie ook metaalschilfertjes, roetdeeltjes en condensatie weg. Dankzij een additief in de olie, blijven deze deeltjes bewegen en komen ze niet opnieuw vast te zitten in de motor. Uiteindelijk belanden die resten in de oliefilter.

 Olie kan verzuren door de condensatie binnen in de motor. Ze kan beginnen te schuimen of beginnen te stollen

Soorten 

Minerale olie zal zonder dopes (toevoegingen) in koude toestand dikker en dus minder vloeibaar zijn. Het zal bij een koude motor dus ook langer duren vooraleer deze olie zich overal in de motor verspreidt. Bij hoge temperatuur zal de olie dunner en vloeibaarder worden. Maar dat betekent ook dat ze minder kleverig is en weggeperst kan worden tussen de te smeren onderdelen.

De multigrade minerale oliŽn bevatten deze dopes. Een voorbeeld hiervan zijn de oliŽn met als code SAE15W40. SAE staat voor Society of Automotive Engineers. De 15 duidt aan dat het gaat om een olie die zich niet zo er snel verspreidt op lage temperaturen, de W staat voor winter en de 40 voor de kleverigheid.

Halfsynthetische of hydrocracked oliŽn worden tijdens de productie gereinigd met waterstof. Door meer zware metalen en was te verwijderen, krijgt de olie een langere levensduur. Voorbeelden hiervan zijn te vinden bij de oliŽn die de SAE10W40 meekrijgen.

Synthetische oliŽn zijn meteen de duurste oliŽn. Ze koppelen een enorme hittebestendigheid aan de beste vloeibaarheidseigenschappen en zijn te herkennen aan de code SAE5W40.

Vandaag

Dat de hedendaags wagens intervalperiodes tussen de onderhoudsbeurten hebben van 15.000 tot 30.000 km, betekent niet dat de olie in de motor zo lang aan zijn lot kan overgelaten worden ! Het oliepeil tegelmatig nazien en jaarlijks de olie verversen is geen overbodig luxe.

Weet ook dat een motor die tot 1 liter olie per 1.000 km verbruikt als normaal kan worden aanzien. Het is pas als je veel meer moet bijvullen dat je best eens onder de motorkap duikt. Of beter nog, onder de wagen. Op een karton onder de motor kan je de eventuele oliedruppels opvangen.

Olielekken

Verlies kan optreden door een lekkende cilinderkoppakking (joint de culasse). Een lek tussen twee cilinders zal de motor een dof geluid geven en de prestaties zullen beduidend lager liggen.

Bij een lek tussen ťťn van de cilinders en de koelkanalen zal er niet alleen een prestatieverlies zijn, het koelsysteem zal ook regelmatig moeten bijgevuld worden. Opsporen kan door de dop van het koelsysteem te openen en dan de motor te starten. Als je luchtbellen ziet in de koelvloeistof, zit je met dit probleem.

Nog een andere mogelijkheid is een lek tussen de oliekanalen en de kanalen van de koelvloeistof. Dan vind je aan de binnenkant van de vuldop van de motorolie een witte, crťme-achtige aanslag.

Zit je met een lekkende koppakking, dan ga je best zo snel mogelijk naar de garage. Oververhitting moet absoluut voorkomen worden, anders kan dit wel eens resulteren in een heel dure beschadiging van de motor.

  Bert Vleugels

************