Dag 22 - Maandag 11/11/2002

Route: Fish Hoek - Kaapstad - Fish Hoek
Dagteller:
100 km
Overnachting: A Whale of a Time - Echo Road - FISH HOEK

Vanmorgen onze oogjes open gedaan en het eerste wat we zagen was een prachtig reflecterende zon op de oceaan. Zalig om zo wakker te worden! En wat meer is: aan de zon te zien belooft het een prachtige dag te worden. Om de traditie voort te zetten, bakken we dan maar zelf onze spek met eieren (we hebben immers een self-catering studio), en het smaakt ook. 

De rit naar Kaapstad doet ons eigenlijk wel een beetje aan werken denken: het is halfnegen maandagochtend en we staan in de file, voor de eerste keer op onze reis. Maar na een uurtje staan we toch, goed op tijd, aan de Nelson Mandela Gateway. De boot vertrekt om 9u45 en na een half uurtje varen zetten we voet aan wal op Robbeneiland. 

We staan op de kade grenzend aan de gevangenis waar Nelson Mandela en alle andere politieke gevangenen gedurende jaren gezeten hebben. Nu is de gevangenis geen gevangenis meer, maar een museum om de historische achtergrond te behouden. 

Eerst krijgen we een busrondrit op het eiland. Het eiland is immers veel groter dan de gevangenis alleen. Vroeger woonden de bewakers ook op het eiland, nu zijn het meestal de gidsen van het eiland of diegenen die aan het museum gerelateerd zijn. Er is ook een school met 37 kinderen. Tijdens de busrit krijgen we ook de steengroeve te zien waar de gevangenen dag in dag uit, in alle weersomstandigheden stenen kapten. Maar dit is ook de plek waarop de gevangenen lessen gaven aan elkaar, en nadachten over de politiek en over hoe zij het zouden doen, moesten zij het land besturen. Het resultaat hiervan is nu de grondwet. De gids vertelt ons dat er over geen enkele grondwet zo goed is nagedacht dan over de Zuid-Afrikaanse, want daar is meer dan 15 jaar over nagedacht.

De bus eindigt terug bij de gevangenis waar een ex-politiek-gevangene ons staat op te wachten om een rondleiding te geven binnen de muren van de gevangenis. Hij werd in 1985 veroordeeld voor sabotage, en zat hier van 1986 tot 1991. We krijgen eerst sectie F te zien, waar de groepszalen voor de gevangenen zich bevinden. De gevangenen hadden slechts enkele uren per dag 'unlocked doors', de rest van de tijd moesten ze het in hun cel uithouden, met een mat als bed, en een emmer als WC. De bewakers maakten ook nog onderscheid tussen 'coloured people' en 'black people': de zwarten kregen enkel schoenen, een short en een hemd, en daar moesten ze winter en zomer mee rondlopen. De 'coloured' people kregen ook kousen, ondergoed en een pul. De muren zijn hier heel dik en er zijn weinig ramen, dus in de zomer bleef het goed koel, maar in de winter was het er ijskoud. Verder werden vele gevangenen ook seksueel misbruikt door de bewakers,  maar onze gids relativeert en zegt dat er ook goede bewakers waren. Op een bepaald moment werden ook alle zwarte bewakers vervangen door blanken, want zwarten zouden niet 'onpartijdig' kunnen handelen.

Nadien worden we naar sectie B gebracht, waar alle politiek gevangenen zaten en wat bekend stond als het slechtste gedeelte van de gevangenis qua behandeling. In cel 5 zat Nelson Mandela voor 18 jaar. Het verhaal van de ex-gevangene brengt ons echt wel onder de indruk. Hij is heel open over alles, we kunnen alles vragen, hij heeft zoveel meegemaakt en toch is hij in staat om zo te relativeren. We worden goed doordrongen van hoe het vroeger moet geweest zijn: als je als zwarte in een bepaalde wijk liep, waar je niet mocht lopen, dan werd je gewoonweg opgepakt en gedurende drie maand achter de tralies gezet. Als je na drie maanden terug in vrijheid gesteld werd, maar de bewakers vonden dat je te gevaarlijk was om terug vrij te zijn omwille van je ideeën, dan werd je terug vrij gelaten op een tijdstip dat een zwarte niet op straat mocht lopen en konden ze je meteen weer oppakken, terug voor drie maanden. Dat is toch ongelooflijk!

       

Maar onze ex-gevangene vertelt dat hij nu geen wraakgevoelens meer koestert tegen de blanken of tegen diegenen die hem mishandeld hebben. Op de vraag waarom hij juist deze job gekozen heeft, namelijk het rondleiden van mensen in een gevangenis waar hij vijf jaar gezeten heeft en mishandeld geweest is, antwoordt hij dat het enerzijds is doordat hij geen werk vond en anderzijds doet het hem ook goed om telkens weer zijn verhaal te vertellen, om er zeker van te zijn dat de geschiedenis niet in de doofpot gestoken wordt, maar duidelijk wordt voor alle mensen ter wereld dat dit regime niet kan. Hoe meer hij het vertelt, hoe beter hij er ook tegen kan, het is voor hem een soort loutering. Hij heeft het ergste meegemaakt, daar is één ding positief aan: erger kan het niet meer worden...

De paar 100 meter van de gevangenis naar de boot leggen we te voet af, als een soort 'walk to freedom'. Indrukwekkend, zeker de moeite waard om een bezoek te brengen! Spijtig genoeg waren we vergezeld van een groep luidruchtige (zwarte) Amerikanen die met alles de draak staken en blijkbaar niet echt beseften wat er hier gebeurd is. Tja...

Op de boottocht terug wordt Christophe zeeziek en eens aan wal blijven we nog een halfuurtje zitten tot hij beter is. We zoeken nog even een internetcafé om een allerlaatste mail te sturen. Nadien beslissen we om, in plaats van op de Tafelberg te gaan (het is te warm) door te rijden naar de Kirstenbosch Botanical Garden, even buiten Kaapstad. Dit is echt een must: een zeer grote (een paar hectare) frisse aangelegde tuin met een enorme diversiteit aan bloemen, struiken en bomen, waarvan er vele nu in de lente in bloei staan. Echt een aanrader om even uit te rusten en te vluchten voor de drukte van Kaapstad.

                

Nadien stoppen we nog even op het strand van Fish Hoek om nog wat te genieten van het zonnetje. 's Avonds eten we (lekker vettig en spotgoedkoop) in de McDonalds en gaan naar onze studio, om daar bij een lekker Zuid-Afrikaans wijntje nog wat na te praten en te lezen.