Het Gotham Café - Stephen King Homepage

Drie jaar lang werkten Stanley Wiater, Christopher Golden en Hank Wagner aan hun The Stephen King Universe. Het resultaat is ernaar: een turf van 478 bladzijden die Kings oeuvre binnenstebuiten keert op zoek naar verbanden en thema's over alle verhalen en boeken heen. Met oog voor het kleinste details brengen de auteurs Kings universum zo volledig mogelijk in kaart. Hun uitgangspunt is dat de werelden die King gedurende bijna dertig jaar verzonnen heeft, allemaal met elkaar in verband staan - en sterker nog: eigenlijk deel uitmaken van een groot geheel. Een idee dat in 1998 door Stephen King zelf onderschreven werd. In Wizard and Glass onthulde hij dat de wereld van de Donkere Toren aan de grondslag ligt van bijna al zijn andere romans en verhalen: "I am coming to understand that Roland's world actually contains all the others of my making." The Stephen King Universe probeert te achterhalen hoe dat juist in elkaar zit. 

Het boek is verdeeld in acht hoofdstukken, die elk een deel van Kings universum belichten. Vanzelfsprekend starten de auteurs met de wereld van The Dark Tower en The Stand, die - net als de toren zelf - aan de basis van alles liggen. Met gemak weven Wiater en co. verbanden tussen de wereld van de Donkere Toren en andere boeken zoals The Talisman, The Eyes of the Dragon, 'Salem's Lot, It, Hearts in Atlantis en zelfs Rose Madder. Hun uitgangspunt daarbij is het eeuwig gevecht tussen goed en slecht, of tussen orde en chaos. Kings slechteriken blijken in al die boeken, onder verschillende namen, terug te keren. Volgens de auteurs staat The Crimson King (ook bekend als The Beast of Maerlyn) daarbij aan de top van alles. Het is in zijn dienst dat Randall Flagg (ook wel bekend als Ramsey Forrest, Richard Frye en Russell Faraday) zijn demonische plannen uitvoert. Ook It, Tak, Leland Gaunt en Andre Linoge maken deel uit van het duivelse geheel. Hoewel vroeger werd aangenomen dat The Talisman zich in een ander universum dan The Dark Tower afspeelde, veronderstellen de schrijvers het zwarte hotel uit dat boek een andere voorstellingvorm van de toren zou zijn. Ze nemen zelfs aan dat het moment waarop Jack de talisman uit het hotel verwijdert (om zijn zieke moeder en de koningin van de Territoria te redden) het moment is waarop de corruptie van de toren begonnen is. Een veronderstelling die in King middens veel bijval heeft gevonden en straks, bij de release van The Talisman 2: Black House, bevestigd kan worden. De auteurs van The Stephen King Universe tonen ook aan op welke manier de korte verhalen Night Surf en The Little Sisters of Eluria in het universum van de Donkere Toren in te passen zijn. In delen twee tot en met zes tonen de auteurs aan hoe de wereld van de Donkere Toren doorsijpelt in wat zij The Prime Reality noemen, een realiteit die voor ons erg herkenbaar is. 

Deel twee zoomt in op de verhalen rond Derry, waar de romans It, Insomnia, Bag of Bones en de verhalen Autopsy Room Four en The Road Virus Heads North zich afspelen. Er wordt vooral veel aandacht besteed aan de relatie tussen It en The Dark Tower, die met elkaar gelinkt zijn door de aanwezigheid van The Turtle, een van de bewakers van de Toren. Ze stellen zich de vraag of It (dat volgens Dreamcatcher en The Tommyknockers niet vernietigd is) in feite The Beast is, de machtige bezitter van de Toren. Interessant is ook hoe de auteurs aantonen dat de gebeurtenissen uit Insomnia hun weerslag hebben op het leven van Roland in de Donkere Toren-boeken. Ze besluiten dat Derry waarschijnlijk het schouwtoneel zal zijn van Kings finale strijd tussen goed en kwaad, orde en chaos, doel en willekeur. Als we hun connecties en verbindingen mogen geloven, wijst alles daar inderdaad op. Derry heeft lange tijd in de schaduw gestaan van Castle Rock, het stadje dat King vooral in zijn vroege werk (The Dead Zone, Cujo, The Dark Half, The Body, The Sun Dog en ontelbare korte verhalen, waaronder Mrs. Todd's Shortcut, Nona, Uncle Otto's Truck, It Grows on You) opvoerde en van de kaart veegde in Needful Things. 

Heel deel drie in The Stephen King Universe is aan Castle Rock gewijd, dat kleine stadje in het zuidwesten van Maine, op een boogscheut van Augusta, dat heel die tijd symbool heeft gestaan voor de hedendaagse Amerikaanse maatschappij, "a small town as a social and psychological microcosm." King voerde Castle Rock voor het eerst op in 1979, toen hij het tragische lot van Frank Dodd in The Dead Zone beschreef. Sindsdien was het stadje onderwerp van vele verschrikkingen: In 1981 werd Joe Chambers Sint-Bernard hondsdol met verschillende slachtoffers tot gevolg (Cujo). In 1989 vocht Thad Beaumont een gevecht op leven en dood uit met zijn alter ego George Stark (The Dark Half). Een jaar later kwam Reginald Pop Merrill er om in een mysterieuze brand (The Sun Dog). En wat te denken over de manier waarop Castle Rock van de kaart werd geveegd: met de komt van de duivel zelf, verschuild in de gedaante van Leland Gaunt, die in de herfst van 1991 zijn winkel Needful Things opende. Volgens Wiater hebben de bewoners van Castle Rock hun stad inmiddels weer uit het as doen herrijzen. En zal het niet lang duren eer Roland er plots zijn opwachting maakt. 

Derry en Castle Rock mogen misschien bekender zijn, maar King's Maine omvat natuurlijk nog veel meer locaties die geregeld in zijn oeuvre terugkomen. Die worden in sectie vier van The Stephen King Universe behandeld. Zo is er Little Tall Island (Dolores Claiborne, Storm of the Century), Dark Score Lake (Gerald's Game, Bag of Bones) en Lake Kashwakamak (Gerald's Game). Plaatsen die iedereen bekend in de oren klinken zijn zeker en vast de Shawshank-gevangenis, het GS&WM treinspoor dat door Castle Rock gaat, Tarker's Mills (de plaats waar de weerwolf in Silver Bullet dood en verderf zaaide), Ludlow (de woonplaats van Louis Creed uit Pet Sematary) en Goat Island (The Reach). De auteurs tonen door een opsomming van referenties aan dat de personages uit deze plaatsen op de hoogte zijn van de gebeurtenissen in uit hun buurt. Met een uitvoerige chronologie overlopen ze daarna alles wat er al in de spookstad Jerusalem's Lot is gebeurd - en dat is heelwat. Het bekendst is het stadje natuurlijk door de vampierplaag die uitvoerig in 'Salem's Lot beschreven wordt. Wat er met het stadje op dit moment aan de hand is, weet niemand. Maar al heel lang is er sprake dat King broedt op een vervolg op 'Salem's Lot. 

Tales of the Shop, zo luidt de titel van het vijfde hoofdstuk, waarin de auteurs van The Stephen King Universe het hebben over alle King-verhalen die insinueren dat de Amerikaanse overheid een geheime agenda heeft - een thema dat sinds The X-Files wereldberoemd werd. In Kings universum is die regering, die zich toespitst op bovennatuurlijke krachten, enkel bekend als The Shop. Het waren zij bijvoorbeeld die Charlie McGee's paranormale krachten misbruikten in Firestarter en een hele hoop in de pap te brokken hadden in de lange roman The Tommyknockers en de tv-serie The Golden Years. In hoofdstuk 6 stappen de auteurs grotendeels af van De Donkere Toren als de grote Nexus in het King-universum en leggen ze meer de klemtoon op onderlinge verbanden in Kings zogenaamde prima reality tales. De voorbeelden hiervan zijn legio. Zo worden de boeken van Paul Sheldon (Misery) vermeld in Rose Madder en Desperation. Onder meer The Shining, Night Shift, Creepshow, Different Seasons, Christine, Skeleton Crew, Cat's Eye, Four Past Midnight, Sleepwalkers en The Green Mile worden op die manier met elkaar in verband gebracht. Een waar huzarenstukje. 

Het zevende hoofdstuk is volledig aan Richard Bachman gewijd, de landbouwer uit New Hampshire die, zo bleek in de lente van 1985, helemaal niet leek te bestaan en alleen maar een nom de plume was voor Stephen King zelf. De zes Bachmanboeken - Rage, The Long Walk, Roadwork, The Running Man, Thinner en The Regulators - worden door Wiater en zijn co-auteurs van voren naar achter en van achter naar voren besproken en geanalyseerd. De relatie tussen Bachman en King zit 'm vooral in de figuur van Tak (The Regulators), een bijzonder krachtige kwaadaardige entiteit, die misschien wel - net als It - een dienaar van de duistere kant is en een rol zou kunnen spelen in de strijd tussen Goed en Kwaad. 

Het probleem van de auteurs is dat natuurlijk niet alle verhalen van King in het universum passen (daarom ook het achtste hoofdstuk, dat de "restverhalen" verzamelt). Af en toe heb je de indruk dat ze een beetje draaien en keren tot het klopt. Een afzonderlijke bespreking van elk boek leidt ook tot een zekere redundantie. Verwijzingen van boek x naar y, komen zowel in de bespreking van x als y naar voren. Onvermijdelijk misschien, maar toch een beetje storend en overbodig. Toch biedt The Stephen King Universe voor iedereen die Kings werken leest en herleest en op zoek gaat naar verbanden en een groter geheel een bijna onuitputtelijke bron van informatie. De auteurs geven inzichten die tot nu toe nog niet onhuld waren, bouwen interessante hypotheses op en rijken ide‰en aan waar je nog lang over kan puzzelen. Net als de wereld van de Donkere Toren steeds lijkt uit te deinen, expandeert ook Kings universum. Het lijkt er sterk op dat, net zoals Roland hopeloos op zoek is naar de Toren, ook de lezer op zoek moet naar de waarheid in Kings fictie. The Stephen King Universe biedt een interessant pad. Een gids die in geen enkel King-boekenrek mag ontbreken.

[voorblad] [terug naar artikels]