Terug naar de startpagina titel nieuwtjespagina - Zen Dojo Leuven
Zen Dojo pagina - praktisch
Zen Dojo pagina - nieuwtjes
Zen Dojo pagina - impressies
Zen Dojo pagina - leesvoer
Zen Dojo pagina - vragen
Zen Dojo pagina - zazen
Zen Dojo pagina - technisch
Tekst van de week Lees het tekstje van de week

Lezing en Retraite

Met JEFF SHORE
(Hanazono University – Kyoto, Japan)

In LA FORESTA
(Vaalbeek – Leuven)

Vrijdag 28/02 – Zondag 02/03/2003

Jeff Shore:

Geboren te Philadelphia in 1953; professor zen aan de Hanazono Universiteit In Kyoto – Japan. Gebaseerd op zijn reeds 30-jaar durende zen-onderricht, leidt hij jaarlijks retraites in Europa en Noord-Amerika en geeft hij wereldwijd lezingen over zen. De nadruk van zijn werk is om zen- boeddhisme in het westen zo accuraat mogelijk over te brengen. Dit behelst o.m. het kritisch evalueren van deze Japanse traditie. Jeff spreekt niet enkel over zen, maar nodigt iedereen uit tot beoefening en toont de boeddhistische weg en haar hinderlagen.

 

Nabeschouwingen


Zowel de retraite als de lezing kregen veel bijval. Overal hoorden we nadien tevreden reacties. We waren in de retraite gemiddeld met een vijfendertigtal. Jeff werd niet gespaard, in de "mutual inquiery" werd constant op hem beroep gedaan, en tussen de activiteiten door ook nog. Gelukkig leek hij onvermoeibaar. Ook het groepsgesprek was goed, dat is te danken aan het feit dat Jeff er als centraal persoon belet dat het groepsgesprek oeverloos wordt. Bedankt, Jeff!

Het centraal thema was dit keer "terug naar de bron". Dit is tevens een aanwijzing voor de praktijk: niet je gedachten proberen tegen te houden, maar wel zodanig observeren, dat je ze kan zien ontstaan. De bron van je gedachten bekijken.

Voor de liefhebbers was er nog een staartje aan het weekend: Maurice draaide bij hem thuis op maandag- en dinsdagavond een video: "een tocht doorheen het Zelf" van Bernadette Roberts. Geen zen dus, maar christelijke (persoonlijke) mystiek. Jeff woonde de video ook bij, zodat we er achteraf samen over konden praten.

Uittreksels uit de spreekbeurt van Jeff Shore op 28.02.03 te La Foresta.

(In het eerste deel heeft Jeff het over boeddhistische meditatie. Als voorbeeld beschrijft hij een meditatie waarbij je gevoelens van liefdevolle vriendelijkheid opbrengt voor een persoon waar je veel haat of wrok voor voelt, om op die manier die haat of wrok kwijt te geraken. Ook heeft hij het over het tijdelijke en voorbijgaande van alle dingen, inclusief jezelf, of het zelf.)
(…) De benadering in zenmeditatie of zazen is in zekere zin anders. Het is ook een boeddhistische meditatie, maar van een andere orde. Als het nu oude zen is of moderne, Chinese, Koreaanse, Japanse, of Vietnamese, rinzai of soto, koan-zen of de zen van enkel-zitten, ze hebben alle iets essentieel unieks. Wat is het? Een vaak gebruikte Chinese uitdrukking, bestaande uit vier karakters, beschrijft de essentie van zenpraktijk heel doeltreffend en simpel. Laat het me op twee manieren vertalen: "draai het licht terug en ontdek zijn bron", of: "draai het licht terug naar zijn bron". Het licht is hier metafoor voor gewaarwording. (…) Wat betekent het het licht van de gewaarwording terug te draaien naar haar bron? Laat ons eerst bekijken wat we gewoonlijk met onze actuele gewaarwording doen. We zijn zo gewoon te "bewegen met" onze gewaarwording dat we zelfs niet beseffen dat we er iets mee doen. Toch zijn we er, de subtiele activiteit van onze gewaarwording is er altijd. We gaan altijd in de richting van wat we zoeken en verlangen, of gaan weg van waar we niet van houden, om het even als we fantaseren, zien, denken, verlangen, haat voelen of liefde…
Het punt van het terugdraaien van het licht is uiteraard werkelijk de "bron" verlichten. De bron waarvan? De bron van alles. Niet enkel gewaarwording, ook wat we gewaar zijn. Hier en nu, alles rond ons en binnenin ons, hier zijn stenen, kussens, mensen, gevoelens van liefde en haat, enz… Waar komt het allemaal vandaan? Er is geen nood om op een metafysische of transcendente realiteit te steunen, of op een bovennatuurlijke God om dat te beantwoorden. We wijzen simpelweg op de bron van onze huidige gewaarwording. Elk van jullie is nu aan het luisteren. En elk van jullie is niet gescheiden van die bron van gewaarwording terwijl je luistert. Maar je realiseert je dat niet direct. (En je kan dat enkel "direct".) Waarom niet? Omdat je zo gewoon bent het in een kussen te veranderen, of ongemak, gevoelens van liefde of haat, of in de gedachte "hoe stupide" of "hoe briljant". Zazen is die bron simpel en direct binnengaan, hier en nu. Opnieuw: ik vraag je niet waar je gewaarwording naartoe gaat, maar waar het vandaan komt, - nu. Het is er altijd, met elk moment van gewaarworden. Geen nood om naar een moment uit het verleden te gaan, of te smachten naar iets in de toekomst. Er is geen nood naar een speciale plaats te gaan, of een oudbakken koan te bereiken, of een autoriteit die het voor jou moet aanwijzen. Hoe verward of verdoold je nu bent, waar denk je dat alles vandaan komt? Laat eens en voor altijd je ontgoochelde zoektocht naar een of andere staat of conditie, die je denkt nodig te hebben, gaan. Er is geen nood om die fout te herhalen! Laat enkel je huidige gewaarwording terugvallen op zijn bron. Het is een subtiele, maar essentiële richtingsverandering. Niet naar buiten gaan naar wat we horen of zien. "Omdraaien" betekent niet dat je je uitwendige zintuigen niet meer gebruikt, en naar binnen gaat: een wereld van gedachten, emoties, beelden… Deze inwendige verschijningen zijn niet dichterbij de bron dan de uitwendige. Zelfs zij zijn al in iets veranderd door ons veranderlijk gewaarworden. Het licht van gewaarworden terugdraaien betekent terug naar de bron - de bron van het innerlijke en uiterlijke. Nu kan je zien hoe een hulpwerktuig je integendeel kan misleiden, in plaats van te helpen. Daarom is zenpraktijk in zekere zin een kwestie van alles wegnemen. Het gebruikt geen werktuig, het geeft je niets om over te contempleren. Je zit daar gewoon, en volgt die gedachte, dan deze, dat geluid, die pijn in je been, dat plezant gevoel, of wat ook.

Het betekent niet dat je ogen en oren sluit en bewustzijn stopt. Het betekent dat bewustzijn of gewaarworden niet te volgen of in iets te veranderen: een geluid, zicht, geur, gedachte, beeld of emotie. De gewone activiteiten van ons bewustzijn stoppen, en terugkeren naar de bron. Stoppen de wereld in te gaan, ook de innerlijke wereld van gedachte en emoties. Stoppen dingen te creëren. Zien wat hier en nu is, vóór dat creëren. Voordat je het in iets veranderd hebt, vóór de gedachte opkomt.
Ga dan verder tot dat ook wegvalt. Blijf zelfs niet hangen aan die "bron". (…) Het is niet enkel stilzitten en nietsdoen. Dat is zinloos, zelfs minder dan zinloos.
(…) De inspanning om de gedachte af te snijden, op het moment dat ze ontstaat, is zelf al een gedachte. (…) Het leest zo gemakkelijk in de schriften: "wanneer een gedachte opkomt, wees er bewust van; van zodra je er bewust van wordt, zal het verdwijnen". (…) Dat heb ik lang geprobeerd, maar gedachten bleven opkomen. Zo simpel is het niet. Maar met geduld komt er een tijd dat de gedachten geen nood meer hebben om op te komen, ze hebben geen plaats meer en verdwijnen op een natuurlijke manier. Wanneer er dan een gedachte opkomt, ben je je bewust op het moment dat zij opkomt. Normaal zijn we ons pas bewust van een gedachte, nadat zij gevormd is. In onze onwetendheid denken we dat we gedachten creëren. Maar als we dieper kijken zien we waar en wanneer gedachten opkomen. We zien de gedachte bij haar ontstaan, en zien het even natuurlijk weer verdwijnen. Na een tijd komen gedachten dan niet meer op. Dat is goed, maar wees daar niet op geobsedeerd. Doe verder, volg het spoor naar de bron steeds verder, en als je dat belicht, als je letterlijk binnenvalt, dan ben jij niet langer de doener, of doet het jou. Eens je de bron belicht, is dat de bron van alle verlichting. Dan vliegen de vonken werkelijk. Dan is er geen probleem meer van "jou" of "iets" of zelfs een "bron".

Uit: Revised version of lectures in 2003, in the Netherlands for Zen onder de Dom in Utrecht on February 14, for Zendo de Kern in Eersel on February 21, for Zendo 't Hool in Eindhoven on February 23; in Belgium for Zen-groep Romaanse Poort at La Foresta Franciscan Monastery & Retreat Centre in Leuven on February 28; in Italy for Sangha il monte interiore at Palazolla
Retreat Centre of the English College in Rome on March 8. Jeff Shore.