Wat is een Haiku
Een haiku, in Vlaanderen soms als haikoe geschreven, is een vorm van Japanse dichtkunst, geschreven in drie regels van 5, 7 en 5 lettergrepen. De haiku drukt een ogenblikservaring uit. De haiku is een vingerhoed vol emotie, waarin weinig ruimte is voor ontledingen en benaderende omschrijvingen.
Een haiku (hokku) van meester Basho :
de tuin aanvegend
vergat hij gewoon de sneeuw -
en ook de bezem
De woelige zee!
Over het eiland Sado
de melkweg gestrekt
De klassieke haiku kiest in de regel voor vijf onderwerpen, nl. de seizoenen: lente, zomer, herfst, winter en nieuwjaar ("nieuwjaar" is nl. óók een seizoen in Japan!).
De moderne haiku behoudt deze vijf instappen, maar kan zich net zo goed richten op het kroegleven, de mode, vrede, koi, kermis of kraakpanden. De moderne haiku bestrijkt thematisch een bredere waaier, echter op gevaar af, af te glijden naar oppervlakkigheid en banaliteit, tenzij men goed voor ogen houdt dat de haiku in één flits wordt geschreven gericht op inhoud en originele zegging. In de moderne vorm of 'westerse haiku' wordt daarom door sommigen in mindere of meerdere mate afgeweken van het vaste stramien 5-7-5.
Schrijftips voor een haiku
Een haiku getuigt van een grote verbondenheid met de natuur. Als je over mensen schrijft, doe dat dan vanuit eenzelfde gevoel. Vermijd bitterheid of sarcasme.
Benoem gevoelens niet expliciet, maar roep ze op door het beeld dat je in woorden uittekent.
Beschrijf wat je met je zintuigen waarneemt. Laat je eigen mening of interpretatie achterwege en geef geen verklaring van wat je waargenomen hebt.
Laat je liever niet verleiden tot personificatie. Dicht wat je in de natuur ziet (hoort, ruikt,...) geen eigenschappen toe die typisch menselijk zijn.
Schrijf in een eenvoudige, sobere taal. Gebruik liever geen poëtische beeldtaal met vergelijkingen of metaforen.
Het beeld dat je oproept, moet vrijwel onmiddellijk herkenbaar zijn voor de lezer. In een haiku gaat het om het oproepen van een moment. Gebruik daarom de tegenwoordige tijd.
Vermijd een opeenvolging van gebeurtenissen. Een haiku dient die ervaren te worden als één geheel zonder tijdsverloop en vermijd overbodige details.
Zie het 5-7-5-schema niet als een dwingende noodzaak: liever een lettergreep minder dan een onnatuurlijke verwoording die een gevolg is van traditionele vormvereisten.
Elke regel vormt best een afgerond geheel. Begin dus liever geen nieuwe regel midden in een woordgroep.
Kies tussen hoofdletter bij het begin én punt op het einde, of geen van beide. Als het beeld bestaat uit twee elementen kan je die scheiden door een streepje.
Haiku voorbeelden
- Odette Augustyn -
Op de plaveien
hebben ze elk hun verhaal,
kauwgom en korstmos.
- Willy Cuvelier -
Boven de fontein,
in de volle zomerzon,
regent het kleuren.
- Paul Vyncke -
Verlichting zoeken
in een schemerige kerk,
bij biddend kaarslicht.
- Régine Lievens -
Gedenkstenen.
Een deken van klimop
herenigt de broers.
zien
zien
elke dag
meer en meer
tot ze op zijn
inspiratie
passie
passie
blauwe druiven
in mijn hongerland
ik blijf je zoeken
vruchteloos