Bouwtechniek

De opkomst van het gewapend beton heeft ook de baksteen als structureel materiaal ietwat in de verdrukking gebracht. Zo worden gemetselde boogbruggen nog zelden gebouwd, al heeft dit soort bruggen eeuwenlang zijn absolute degelijkheid bewezen. Bij hoge gebouwen wordt thans meestal een skelet in gewapend beton voorzien, doch hiertegen is in de laatste jaren wel enige reactie gekomen, zodat het structureel 'dragend' metselwerk weer enigszins in ere werd hersteld. Zo zijn de vele appartementsgebouwen lang de Belgische kust in dragend metselwerk - dus zonder skelet - uitgevoerd.

Tot 1940 hadden de meeste gebouwen volle buitenmuren, vaak met gevelsteen langs de buitenkant. Na de tweede wereldoorlog heeft de spouwmuur stormenderhand de markt veroverd. Dit gebeurde niet alleen in Belgie, maar in geheel Noord-Europa. De spouwmuur is echter niet in alle landen op dezelfde manier opgebouwd: enkel in Duitsland en Belgie bestaat de gewoonte het buitenblad (het 'parement') dunner te maken dan het binnenblad (de dragende muur). In Duitsland is de spouwmuur vrij dik (meer dan 40cm). In Nederland is hij slechts 26cm dik, in Belgie 30 cm.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

In Zuid-Europa is gevelsteen eerder zeldzaam en worden de muren meestal van een pleisterlaag voorzien. Deze landen komen dan ook niet over als 'baksteen-landen', al is het baksteengebruik er (o.m. in Oostenrijk en Spanje) soms zeer groot.

Bovenaan deze pagina werd gesteld dat de baksteen zijn carriere als 'ersatzmateriaal' begonnen is. Baksteen is een typisch fabrieksproduct, doch gezien zijn lange traditie wordt het door de moderne mens als 'natuurproduct' ervaren en de baksteenbouw wordt 'traditionele' bouw genoemd. (ook al is de spouwmuur nog geen 50 jaar oud). Nieuwere bouwtechnieken refereren meestal naar de traditionele baksteenbouw en in die zin is baksteen alleen al sinds lang geen ersatzproduct meer, maar wel een 'traditioneel' product dat op zijn beurt concurrentie krijgt van de 'ersatzproducten'. De voornaamste concurrent van baksteen is beton, een bouwmateriaal dat overigens al bij de oude Romeinen bekend was en als dusdanig eigenlijk ook al niet meer zo nieuw is. De typische nadelen van beton zijn het gebrek aan vormstabiliteit (grote neiging tot krimpen en zwellen) en het hoog evenwichtsvochtgehalte. De fabrikanten van betonproducenten proberen hieraan te verhelpen door het wapenen van betonmetselwerk (wat de scheurvorming tegengaat) en door het fabriceren van poreus, licht beton. Dit licht beton heeft een lagere warmtegeleiding dan het gewone zware beton en de promotie richt zich dan ook vooral op de thermische isolatie. Een en ander heeft als gevolg dat de baksteenindustrie thans ook lichte baksteen produceert.

In de nogal megalomane jaren '60 werd in de bouwwereld luidop gedroomd van prefabricatie. Ook hieraan heeft de baksteenindustrie meegewerkt, zodat men overal in Europa 'geprefabriceerde' baksteenmuren kan kopen. (op dit ogenblik is de prefabricatiedroom een beetje uitgedroomd).

EVOLUTIE VAN DE BAKSTEEN
 
onze ambachtelijke baksteen