Brief van de bisschop om voor te lezen in de kerken van het bisdom Gent in het weekend van 27 en 28 december 2003

Vrienden,

In het evangelie volgens Mattheüs staan acht zaligsprekingen van Jezus. Vier daarvan vinden we alleen bij deze evangelist. Ze roepen ons op tot een heel positieve houding tegenover onze medemensen: tot zuiverheid van hart, tot zachtmoedigheid, tot barmhartigheid en tot vredelievendheid. Ik blijf er vandaag met u bij stilstaan.

Eerst zuiverheid van hart. Wat kan dat zijn? We worden hier aangespoord om het goed te menen met onze medemensen. Er mag geen valsheid of leugen, geen berekening of sluwheid zijn in onze houding tegenover hen. Jezus noemde Nathanaël een man in wie geen bedrog was en hij prees hem daarvoor. Eerlijk en open zullen we te midden van de mensen staan. We zullen niet zeggen dat we het beste voor hen willen of doen, terwijl we eigenlijk alleen maar om onszelf bekommerd zijn. Mensen kijken meer dan ooit uit naar hen die oprecht zijn, in wie ze vertrouwen kunnen hebben en die trouw zijn en blijven. Dat zijn me dunkt de zuiveren van hart. Gelukkig die hen tot vrienden kunnen hebben.

Dan de lofprijzing van de zachtmoedigen. Zachtmoedigen laten hun gemoed spreken. Ze laten zich ontroeren door de broosheid van mensen en dingen.. Ze ontzien hun medeschepselen en ze dragen zo bij tot hun voltooiing. Hun goede hart haalt het op passie en verstand. Ze kunnen veel aanhoren, begrijpen, aanvaarden en opwekken omdat ze hun hart op alles laten voorgaan. leder van ons heeft behoefte aan minstens één zachtmoedige naast zich die ons laat zijn wie we zijn. Vele mensen verlangen er ook naar dat deze zachtmoedigheid bij iemand ook tederheid zou worden. Graag met wie we door het leven gaan. Tederheid brengt een zoete vervoering over de mens, die in staat stelt het leven, dat soms heel hard is, aan te kunnen. Soms brengen zachtmoedigheid en tederheid ook verdriet, omdat wij elkaar niet kunnen vrijwaren voor alle leed en kwaad, maar dat moeten we ervoor over hebben.

Dan is er de zaligspreking van de barmhartigheid. Wat is precies barmhar- tigheid? Voor mij is dat duidelijk mededogen of nog beter: medelijden. Medelijden is het juiste antwoord op het lijden van medemensen. Wat ik hier beweer, kan verwonderen. Men zou kunnen denken dat medelijden een al te gemakkelijke emotie is of voortkomt uit onmacht om de situatie het hoofd te bieden. Vele mensen worden zelfs boos als ze horen dat men medelijden heeft met hen. Maar dan gaat het wellicht om een misverstand. Medelijden is mee lijden met iemand, mee de lijdensweg van de andere gaan. We tonen daarin dat het lijden van een ander ook voor een deel het onze is. Zo voelt de lijdende zich minder alleen. Zijn lijden wordt door anderen mee gedragen. Wie zo meevoelt, zal ook bekommerd en vindingrijk zijn om andermans lijden te verminderen of te overwinnen. Medelijden wordt dan meteen een strategie om het lijden van ons allen in deze wereld te temperen. We stellen ons dan barmhartig op zoals de Samaritaan in het evangelie van Lucas. Het is opnieuw ons goede hart dat uitgaat naar mensen rondom ons of zelfs ver van ons weg.

Tot slot: zalig die vrede brengen. Men zegt dat sommige mensen twee stenen zouden doen vechten. Zijn de vredebrengers degene die precies het tegenovergestelde doen? Die rust en kalmte brengen waar ze komen, die zon brengen in elk gezelschap? In zekere mate wel, maar vrede brengen gaat veel verder. Vrede brengen is tevredenheid brengen bij mensen. We trachten ons dan in andermans plaats te stellen en de dingen te bezien met hun ogen. En dan wellicht anders met hen te handelen dan wanneer we onze eigen inzichten altijd zouden volgen. Mensen blij en gelukkig maken: dat is echt vrede brengen.

Maar ook de andere zaligsprekingen heeft Mattheüs in de richting van goede raadgevingen omgebogen. Hij prijst de armen van geest. Dat zijn zij die niet zelfgenoegzaam zijn, die de waarheid en de wijsheid niet in pacht beweren te hebben. Ze staan open voor wat anderen zijn, denken en doen. Ze laten zich ook door God gezeggen. Hij prijst hen die hongeren en dorsten naar gerechtigheid of die vervolgd en onteerd worden omwille van hun inspanningen voor gerechtigheid. Met gerechtigheid bedoelt hij zeker meer dan wat wij in de regel “rechtvaardigheid" noemen. Het is zo ongeveer als “vrede", de tevredenheid van allen en de juiste houding tegenover God. En zelfs de overblijvende zaligspreking waarin hij de treurenden zalig prijst, heeft er wellicht mee te maken. De treurenden zijn waarschijnlijk zij die verdriet hebben, omdat die gerechtigheid zo weinig vooruitgang maakt.

Voor dit nieuwe jaar wens ik ons allen graag dat we deze zaligsprekingen zelf ter harte nemen en dat velen het: met ons doen, zodat de gerechtigheid en de vrede van de Heer onszelf en onze wereld beter mogen maken.

Met genegen groeten, +Arthur Luysterman