| Start |
|
A. Gebedsviering voor een grotere groep
B. Korte gebedsviering in de afdeling met betrokkenheid van de leden of op
bestuursvergaderingen
C. Hoe een commentaar schrijven op een tekst?
D. Praktische oefening: Jaarthema “Plattelands –gezin-d” uitwerken in een gebedsdienst.
Bij religieuze vieringen vinden we alle elementen
van een gewone viering terug: geloof en leven staan niet los van elkaar.
We vieren 'iemand' of we komen samen rond een
thema/situatie/feest. Probeer die 'iemand/situatie’ centraal te stellen met
bv een foto of symbool of speciaal bloemstuk... Er zijn gelegenheden te over
om te vieren: een kernvergadering tijdens de vasten, een bezinningsdag die
afsluit met een meditatief moment, bij de actualiteit, bij een ziek lid, na
een woelige vergadering ... Alle momenten waarbij lief en leed ter sprake komen!
Gelovigen komen samen omwille van
elkaar én van Jezus. Het gelovige samenkomen is totaal gratuit, er
moet dus niets, er is geen enkele verplichting, we doen het zomaar, voor niets.
Dit belangeloze schept ruimte en werkt bevrijdend.
In de liturgie komen verleden, heden en
toekomst samen! Het verleden wordt herinnerd in het heden. Dat geeft ons
de mogelijkheid om hoopvol uit te kijken naar de toekomst! De liturgische taal
is daarom ook speciaal, zij maakt gebruik van symbolen en rituelen. Symbolen
verwijzen naar het dagelijkse leven. Ze laten zien wat niet helemaal onder
woorden te brengen is. Het symbool tilt het gewone boven het dagelijkse uit.
Het krijgt een diepere betekenis. Symbolen hebben een eigen taal. Ga er met
respect mee om. Ben er sober in. Liturgisch bloemschikken kan zeer ondersteunend
zijn. Riten zijn symboolhandelingen die plechtig uitgevoerd worden. Het
gaat om herhalingen. Een rite doet ons opnieuw de diepte-ervaring van het symbool
of het woord ervaren.
Het binnenkomen is van groot belang. Een hartelijke verwelkoming en aangepaste
omkadering met een bloemstuk en andere symbolen die het thema onderstrepen.
Bij het binnenkomen moet de ruimte een beetje ingetogen zijn, rustig, niet rommelig.
Er moet rust van uitgaan en toch het gevoel
geven dat de mensen er verwacht worden.
De ruimte waar gevierd wordt hangt af van de aard van de viering. De ruimte moet aangepast zijn: gaat het om een verjaardag, een gebedswake bij overlijden, een feest... Een koud kerkgebouw heeft een ander effect dan een warme huiskamer. Maak een schema op van de viering. Het klassieke schema is: lied - welkom – openingsgebed lezing - lied - lezing - korte toelichting - bezinning - symboolhandeling - lied - voorbede – lied - dankwoord en mededeling - zegen – symboolhandeling: aandenken aan de viering Betrek zoveel mogelijk personen actief in de viering, niet alleen bij de voorbereiding (uitnodigingen-ma(a)k(st)ers, stoelenzet(s)ters – tekstenzoek(s)ters, lezers, bloemenschik(s)ters - muziekmakers - zangers ... ).”Leken”, mannen en vrouwen hebben daarvoor alle capaciteiten, maar soms ook een duwtje in de rug nodig. Duw jezelf niet altijd in de hulpvaardige rol (er is niemand, dus zal ik het wel doen). Bedenk dat u ook zélf een homilie kunnen verzorgen! In de viering moeten we durven stiltes inbouwen. We zijn dat niet meer gewend, maar het brengt mensen beter tot zichzelf. Ook lichaamstaal is belangrijk, we zijn mensen van vlees en bloed. Wat niet met woorden gezegd kan worden, kan met een lichamelijk teken. Rechtstaan, kring vormen, de handen geven... het zijn allemaal elementen om de inhoud aan te brengen en te versterken. De taal die we in de viering spreken heeft kracht én is beperkt. Woorden hebben de kracht om iets van God zichtbaar te maken. In de liturgie horen we woorden die kunnen inspireren en aanmoedigen, kracht geven.
De sterke verhalen uit de Bijbel worden verteld. Gebeden worden uitgesproken.
We belijden ons geloof en we zingen het uit.
Maar woorden hebben ook beperkingen. Door eeuwenlange geschiedenis zijn sommige
woorden versteend. (het woord 'deemoed’, 'almachtige'). Wij moeten de
moed en de creativiteit hebben om woorden te gebruiken die wél de inhoud
weergeven, maar die bij onze tijd en cultuur passen. Dit hertalen is
een belangrijk werk! Spreek geen hoogdravende woorden of met ingewikkelde constructies!
De voorkeur moet uitgaan naar eenvoudige taal. Kies woorden die de ervaring
en het zoeken van mensen voldoende weergeven. De kern van de Joods-christelijke
boodschap is 'bevrijding'!
Bij het schrijven of kiezen van een gebed moeten
we erop passen dat we niet moraliseren. We moeten niet onze kleinheid of mondigheid
benadrukken, maar kracht vragen om uit onmacht te komen. Niet voorschrijven
wat anderen moeten doen, maar onze hoop uitdrukken.
Geen opdrachten geven, maar steun vragen opdat
we het zelf kunnen doen. We moeten dicht aansluiten bij de algemeen-menselijke
ervaring en verlangens van de aanwezigen.
Bij het uitspreken van gebeden, is onze voordracht belangrijk! Zorg voor een normale intonatie, spreek zo natuurlijk mogelijk, spreek luid en duidelijk, geen plechtige vertraging, ben niet bang voor stilte, laat tussen voorbeden stiltes om te laten doordringen. Als je rechtop staat, doe dat rustig en beweeg handen en voeten zo weinig mogelijk. Bij het schrijven of zoeken van een gebed is de vraag: wat is bij deze gelegenheid belangrijk, wat wensen en hopen we, welke gevoelens spelen hier mee, hoe spreken we God hier aan, met welke naam voor Hem. Onze eigen ervaringen worden in het gebed opgenomen en opengetrokken, zodat er openheid komt voor Gods aanwezigheid hier. Aandachtspunten bij “schuld” beden: we vertrekken van de goedheid van God, wij hebben nog een lange weg te gaan. Het is niet de bedoeling dat mensen nog meer schuldgevoelens worden aangepraat. We mogen wél stilstaan bij wat fout loopt of waar we falen. Aandachtspunten bij voorbeden 3 of 4 (één voor onszelf, één voor onze gemeenschap, één voor de grotere wereld). Kort en eenvoudig. Niet moraliseren, wel bemoedigen, oprichten! Tussendoor kan men zeggen 'laat ons bidden', of 'verhoor ons Heer, of zingen. Preken of de homilie doen is méér dan een techniek of vaardigheid! Het is een bewogenheid waar je met heel je hart bij betrokken bent! De mensen luisteren méér met hun hart dan met hun verstand. Preken vraagt langere voorbereiding: lectuur, film, krant, gesprekken met mensen om te weten wat mensen 'nu' bezig houdt. Het vraagt meditatie, elke dag de ervaringen laten doordringen in jezelf. Aanpak van de homilie: Begin op tijd met de voorbereiding. Kies één hoofdgedachte: wat betekent dat voor jou, wat kan de aanwezigen daarin boeien. Zoek daarna aanvullingen op deze hoofdgedachte, vooral ook in de actualiteit. Heel belangrijk is om de mensen in de eerste minuut al te boeien, anders lukt dat niet meer. Ben sober en duidelijk. Eindig met een echo: een fijne gedachte, hoopvol, uitnodigend.
Het uitgangspunt is hetzelfde als bij A, maar
hierbij wordt meegewerkt door de aanwezigen.
Laat iemand 'gastheer, gastvrouw’ zijn,
die sober en duidelijk het geheel begeleidt. Hierbij is minder tekst
nodig, omdat er minder tijd is en omdat er één of twee onderdelen dieper worden
uitgewerkt. Zorg ervoor dat het thema van de bezinning nauw aansluit
bij het onderwerp van die avond, of bij de realiteit van die dag
of bij een situatie in de afdeling (er is een conflict...)Probeer er aan het
begin altijd een kort 'thuiskom'-moment in te bouwen, voordat je het
diepere zwaardere hoofdthema aanboort. Mensen die even over hun dagelijkse leven
konden vertellen of wat ballast konden kwijtraken, zullen meer betrokken zijn.
Probeer anderen erbij te betrekken, doe in principe nooit iets alleen
Wissel af: gebed / lezing / gedachte / muziek / stilte / werktijd / samenzang
/ gezamenlijk gebed…Afhankelijk van de aard van de bezinning, kun je bij de
uitnodiging vermelden om een of ander voorwerp/ symbool mee te brengen
-je kunt ook zelf voorwerpen / foto’s / symbolen voorzien Het is goed om bij
een gesprek de vraag waarrond gewerkt wordt positief te stellen:
Waar ben je dankbaar om - voor wie wil je
bidden - welke ontmoeting in je leven was betekenisvol - wie was gastvrij voor
jou - voor wie was jij gastvrij - waar zit een lichtpuntje ... de ervaring leert
dat waar mensen het moeilijk mee hebben, er dan toch ook uitkomt ...
Je kunt ook werken met b.v. een bijbeltekst - kopieer die voor iedereen
en vraag om te onderstrepen wat het meest aanspreekt - laten voorlezen - daarover
in de tweede ronde een gesprek houden
U plaatst de evangelietekst in zijn context, een stukje lezen ervoor of een
stukje erna kunnen reeds een betere duiding brengen. In het lectionarium
van de verschillende jaren A, B en C staan reeds titels boven de lezing
aangegeven. Meteen heb je dan reeds een wegwijzer.
Aan wie is deze tekst origineel gericht?
Matteüs, Lucas, Marcus en Johannes, de brieven van Paulus? Structuur van het
Oude ( Eerste) Testament. Drie concentrisch cirkels.
Het evangelie is de vierde cirkel. (geen jota neem ik weg, zei Jezus). Mattheüs
= vervullingtekst!
Zet je met minstens twee mensen samen.
Laat er een de tekst luidop lezen.
Je kan niet over alle gedachten een commentaar
schrijven.
Pik er dus één gedachte uit, die je belangrijk vindt. Doe een korte brainstorm
en schrijf alle trefwoorden op die door je geest gaan. Schrijf een paar zinnen
uit in het raam van de inspiratie die je ontving. Tracht je eigen tekst te actualiseren
naar vandaag toe.
Wat betekent deze tekst voor mij, NU? En…Ga op zoek naar minstens één voorbeeld,
ofwel twee korte.
Krant, TV reportage, film, tekst van een lied of muziekstuk, eigen ervaring..Er
zijn ook ontelbare commentaren, waaronder zeer goede, die je als bron gebruiken
kan. Tracht te beginnen met een eye-opener die de volle aandacht trekt. Eindig
met een echo die fijn klinkt, hoopvol is en uitnodigt tot verder engagement.