Start

9. Vergeving en verzoening (Allerzielen 2003)

Vergeving en verzoening zijn kernwoorden uit het evangelie. Wanneer Jezus na zijn kruisdood voor het eerst aan zijn leerlingen verschijnt, is zijn eerste woord: ,,Vrede’’ (Joh 20,19). Het is toch verwonderlijk: er klinkt geen verwijt, geen enkele verwijzing naar het verraad en de vlucht van de leerlingen. Enkel dit: ,,Vrede voor U’’. Met dit woord is hier meer bedoeld dan de afwezigheid van oorlog. Het gaat om de ,,sjalom’’, een toestand van ongeschondenheid en harmonie, waarin de mens vrede heeft met zichzelf, maar ook met de anderen en met God: het tegendeel van gebrokenheid en verdeeldheid.

Vóór de dood van hun meester waren de leerlingen al getuige geweest van Jezus’ gedrevenheid om die ,,Vrede’’ van God te verspreiden in woord en daad, overal waar zij kwamen. Nu ervaren ze dat de Levende Heer genezend en vergevend naar hén toe komt: Hij schrijft hen niet af, ondanks hun verraad. Integendeel, hij neemt de draad weer op en betrekt hen in zijn zending: ,,Zoals de vader mij gezonden heeft, zo stuur ik jullie’’ (Joh 20,21). De leerlingen moeten hetzelfde gaan doen wat Jezus heeft gedaan. Daarom ontvangen ze ook de kracht van God die in Jezus zichtbaar werd: ,,Ontvang de heilige geest’’, zei hij. ,,Als jullie iemand de zonden vergeven, dan zijn ze ook vergeven.’’ (Joh 20,22-23) Verzoening en vergeving zijn de eerste vruchten van Pasen. Het zijn de eerste gaven die de Heer aan zijn kerk toevertrouwt. Paulus schrijft het zo: ,,God heeft in Christus de wereld met zich verzoend zonder de mensen hun overtredingen aan te rekenen, en ons heeft hij de boodschap van de verzoening toevertrouwd’’ (2Kor 5,19).

Zusters en broeders, wanneer mensen elkaar vergeving schenken en zich verzoenen met elkaar, dan gebeurt er telkens iets wonderlijks. Op zulke momenten kan een mens ervaren dat Gods goede Geest echt aan het werk is: ze tonen heel concreet wat ,,genade’’ en ,,verrijzenis’’ voor het leven van de mens kunnen betekenen. We mogen verzoening en vergeving gerust gaven van God noemen, omdat ze nooit vanzelfsprekend zijn. Dat weten we uit eigen ervaring en uit die van de mensen rondom ons. Wanneer iemand ons echt gekwetst heeft, kost het soms veel moeite en veel tijd vooraleer we in staat zijn om de ander echt een nieuwe kans te geven. En het kan soms heel veel pijn doen geen vergiffenis van iemand te krijgen, ook al is er berouw en de wil om het goed te maken. Vergeving is een gebeuren waar we soms alleen maar om kunnen bidden: het is immers niet alleen een kwestie van willen, maar ook van kunnen. Het hart van een mens kan zo diep geraakt zijn dat alleen Gods goedheid en barmhartigheid het met veel geduld kan genezen.

Als we ons de vraag stellen naar de actualiteit van het geloof voor onze hedendaagse wereld, moeten we niet te ver zoeken: de ,,boodschap van de verzoening’’ die ons is toevertrouwd, is van groot belang voor de opbouw van een leefbaardere wereld. Samen leven met anderen is onmogelijk zonder vergeving en verzoening. Als ze ontbreken, wordt het leven een aaneenschakeling van relaties die telkens afgebroken worden en nieuwe kwetsuren met zich meebrengen. Ook op wereldschaal is het zo: hoe zullen de grote conflicten die op zovele plaatsen woeden tussen volkeren en groepen ooit kunnen stoppen, tenzij door de bereidheid om te werken aan dialoog, vergeving en de wil om opnieuw te beginnen met elkaar? Ons geloof biedt een uitweg om te ontsnappen aan de spiraal van geweld en wraak die zo diep in de mens geworteld zit.

Gelukkig de vredestichters, zegt Jezus in de bergrede. Het is een opdracht die Jezus aan ons toevertrouwt. We moeten er ons dus actief voor inzetten en alle initiatieven steunen die bijdragen tot meer vrede en verzoening. Toch mogen we niet vergeten dat het uiteindelijk gaven van God zijn en dat we maar verzoening en vrede kunnen stichten als we ze eerst zelf leren te ontvangen. Moge de vrede van de Heer reeds hier en nu onder ons zichtbaar worden en groeien. Zo kunnen we een teken van hoop zijn voor onze wereld. Amen.