| Start |
|
Een hedendaagse visie op het christelijk huwelijk
opgesteld door Marco Malego en Ilse Cornu (huwelijkspastoraal Gent).
Inleiding: redenen genoeg om niet te huwen
We trappen open deuren in wanneer we zeggen dat huwen vandaag niet meer vanzelfsprekend is. Integendeel zelfs: het huwelijk is voor velen een overbodige, voorbijgestreefde en zelfs wat rare keuze geworden. Waarom zou je nog trouwen als het maatschappelijk volkomen aanvaard is om samen te wonen? Dat is toch veel makkelijker! Je volgt gewoon je eigen ritme en dat van je relatie, je regelt alles in stilte, zonder dat je je moet bekommeren om de ideeën van ma en pa, van schoonouders en grootouders over de gasten op de receptie, over de tafelschikking op het feest, over de kledij van de suite, het soort bloemen in de kerk, de fotograaf, de huwelijksreis, de bedankbriefjes, en ga zo maar door ...
En dan hebben we het nog niet eens gehad over de ellende die je krijgt als je als gehuwden uit elkaar wil gaan. Alsof het nog niet erg genoeg is dat je relatie stuk is, moet je ook nog eens een enorme administratieve mallemolen door eer alles officieel geregeld is. Trouwens, ook als je bij elkaar blijft, zou je alleen al omwille van de fiscale discriminatie beter twee keer nadenken voor je je relatie bezegelt met een boterbriefje. Redenen genoeg dus om niet te huwen.
Zijn er eigenlijk redenen om wèl te huwen?
De Belgische bisschoppen zijn bij het schrijven van hun brief 'Kiezen voor het huwelijk' uitgegaan van deze maatschappelijke realiteit. Als reactie op deze werkelijkheid gaan ze niet op de barricaden staan om een vurig pleidooi te houden voor het huwelijk. In plaats daarvan proberen ze rustig te getuigen van de waarde van het levenslange liefdesverbond tussen man en vrouw. Ze zoeken naar de diepere waarden die man en vrouw nog altijd naar elkaar toedrijven om voorgoed hun hart aan elkaar te verliezen. Ze laten het huwelijk oplichten als een bewuste keuze van kleine mensen met een groot ideaal.
Opvallend is dat de jonge en niet meer zo jonge mensen die vandaag hun jawoord geven aan elkaar dat meestal vanuit een zeer bewuste keuze doen. In de huwelijksvoorbereiding merken we hoe de groep jongeren die deze stap zetten onder druk van ouders en grootouders steeds kleiner wordt. Meer en meer koppels kiezen trouwens voor het huwelijk na een aantal jaren van samenwonen. Ze zijn dus werkelijk "uit vrije wil en met de volle instemming van hun hart gekomen om met elkaar te trouwen". Dat is meer dan goed nieuws!
Slagroom?
Maar wat zoeken deze mensen aan 'extra' in hun trouwbelofte? Is die trouwbelofte de 'slagroom op de taart van hun leven', of heeft het te maken met de wijze waarop ze de 'taart bakken'? Laten we ons geen illusies maken. Nog steeds trouwen koppeltjes voor de 'slagroom'. Die 'slagroom' is de show, de romantiek, de
sprookjesachtige sfeer, de exclusieve aandacht, de spanning, kortom het ritueel op zijn best. Maar ook dan zijn velen - familie en sceptische vrienden inbegrepen - vaak tot tranen toe ontroerd, op het moment dat het meisje en de jongen hun trouwbelofte uitspreken.
Of onblusbare verlangens?
Publieke erkenning
En precies hier raken we een essentieel punt in de keuze om te huwen. Waar samenwonenden de bevestiging van hun relatie (op zijn minst voorlopig nog) vooral als een privé-aangelegenheid zien, gooien trouwers als het ware ramen en deuren open en nodigen ze de hele gemeenschap uit om getuige te zijn van hun liefdesverklaringen aan elkaar. Waar twee mensen een relatie aangaan, heeft dit natuurlijk altijd en overal een invloed op hun sociaal netwerk, of ze dit nu publiek bekend maken of niet. Maar niet alle paren kiezen ervoor om deze dimensie ook bewust te beleven en te vieren. Mensen die trouwen, willen uitdrukkelijk tonen en vieren dat zij niet enkel leven van hun onderlinge liefde, maar dat ze ook verlangen om erkend te worden als man en vrouw door de ruimere gemeenschap, tot en met de officiële instanties toe. Zoals man en vrouw op elkaar aangewezen willen zijn, zo willen huwenden ook op de samenleving aangewezen zijn. Door hun duidelijke en ondubbelzinnige trouwbelofte stappen zij in de ruime kring van reeds gehuwden en van de bredere gemeenschap. Huwenden geven daarmee te kennen dat hun liefde iets kan betekenen voor de maatschappij. Tegelijkertijd erkennen zij dat zij bij het verwezenlijken van hun engagement onvermijdelijk tegen de limieten van hun eigen kunnen zullen aanbotsen, en dat ze vaak onmachtig zullen zijn om op eigen kracht hun droom dichterbij te brengen. Daarom vragen ze de gemeenschap om hen blijvend te appelleren op hun opgenomen zorg voor elkaar. Vrienden en familie en de samengekomen gemeenschap worden gevraagd het levensproject van deze huwenden met volle overtuiging en met niet aflatende inzet van alle mogelijke middelen ter harte te nemen, door hun huwelijk als instelling te erkennen, te bevestigen en stimuleren, te ondersteunen, beschermen en helpen.
Duurzaamheid
Maar vooraleer een koppel beslist om hun liefde op die manier openbaar te maken en publiekelijk te bevestigen, hebben ze samen al een hele weg afgelegd. Geleidelijk aan hebben ze elkaar leren kennen in goede en kwade dagen. Ze hebben samen gelachen en deugd beleefd aan elkaar. Ze hebben waarschijnlijk al flink ruzie gemaakt en zich soms vertwijfeld afgevraagd of die ander nu werkelijk de ware Jacob of Jacoba was. Stilaan is het besef gegroeid dat samenleven niet alleen een kwestie is van zich goed voelen bij elkaar, maar ook en misschien vooral van bewust kiezen voor elkaar. Liefde is niet alleen voelen, maar ook willen. Liefde is niet alleen genieten van elkaars mooie ogen, maar ook een engagement opnemen. Daarvoor moet je natuurlijk stevig in je eigen schoenen staan. Uiteraard vluchten sommigen in de armen van een partner om de eenzaamheid te ontvluchten, maar de kwaliteit van dit soort relaties is meestal niet om over naar huis te schrijven.
Pas wie zichzelf de moeite waard vindt, kan niet alleen als een 'vraag' naar de ander toegaan, maar ook vanuit een rijkdom, als 'antwoord' op de noden en verlangens van de partner. Puttend uit een gezond gevoel van eigenwaarde willen ze elkaars leven verrijken en elkaars zwakheden dragen en verdragen. Hun vertrouwen en hun geloof in elkaar zijn zo groot dat zij het aandurven om met elkaar een open toekomst in te stappen. Zij willen niet meer zonder elkaar door het leven gaan. Deze toegewijde keuze voor elkaar ervaren zij niet als een beknotting van hun individuele vrijheid, maar - integendeel - als een krachtige stimulans tot voortdurende creativiteit en zelfoverschrijdende liefde. Daarom beloven zij zich zonder voorbehoud aan elkaar. In hun duurzaam en trouw samenzijn willen ze de levenskracht vinden die hen oproept om buiten hun eigen oevers te treden en vruchtbaar te zijn naar vele anderen toe.
Naast het publiekelijk engagement stoten we hier dus op een diepere motivatie om te huwen: het verlangen naar een gedeelde toekomst, naar duurzaamheid. Man en vrouwen dromen ervan en verlangen ernaar om samen oud te worden, om elkaar voortdurend te steunen, te bemoedigen, te helen en vooruit te roepen. De keuze van een koppel om met elkaar te trouwen, is een bewuste keuze voor een gezamenlijk levensproject. Het is 'ja' zeggen tegen elkaar, hoe ze ook zullen veranderen, hoe nukkig of ongenietbaar ze ook zullen zijn. Ze willen elkaar aanvaarden en graag zien met hun hele hebben en houden, met hun hele verleden, heden en toekomst. Trouwen wordt voor hen een verbondenheid in goede en kwade dagen. Ze geloven dat ze in dit engagement de kern van hun liefde raken: ten einde toe blijven geloven in elkaar, het nooit willen opgeven, altijd opnieuw proberen, altijd opnieuw vergeven en nieuwe kansen geven.
We zijn vertrokken bij de buitenste en meest zichtbare laag van de motivaties om te huwen, namelijk het verlangen om erkend te worden door de gemeenschap. In een volgende stap daalden we een trapje af om een blik te werpen in de meer verborgen noden van het hart. Daar ontdekten we het verlangen naar duurzaamheid. We nemen nu nogmaals een diepere draai en zoeken naar de vlam die het verlangen naar duurzaamheid brandend houdt. Hier komen we uit bij de droom om steeds meer in elkaars hart te wonen, om steeds inniger van elkaar te houden, om zielsverwanten van elkaar te zijn, elkaars liefste bondgenoten, elkaars beste vrienden. Dit is het verlangen naar eenheid, naar exclusiviteit.
Zeker aan het begin van een openbloeiende liefde, weten man en vrouw zich .gekoesterd in het blije besef dat hun partner van hen houdt zoals ze zijn en zoals ze kunnen en hopen eens te mogen worden. Ze ervaren dat ze bij elkaar terecht kunnen met hun meest kwetsbare gevoelens, dat de ander hen emotioneel ondersteunt en nabij is, dat de ander onvermoede kansen biedt en stimuleert om uit te groeien boven zichzelf. Ze ervaren intimiteit, dit wil zeggen dat ze dichter bij zichzelf komen door samen te leven met elkaar. Slechts heel langzaam openen mensen zich voor elkaar. Laag voor laag worden sluiers afgelegd en kan vertrouwen groeien. Man en vrouw krijgen in hun huwelijksleven de kans om steeds meer elkaars intiemste 'ander' te worden. lntimi praten niet enkel over opvattingen en ervaringen die zich buiten henzelf afspelen, maar nog veel meer over hun kleine 'ik' over wat leeft in de verborgen kamers van hun hart.
Uiteindelijk is dit verlangen om bemind te worden en om 'naakt bij elkaar te mogen zijn zonder schaamte' de diepste vlam die het verlangen naar duurzaamheid brandend houdt. Omdat ik jou zo in mijn hart draag en jij mij, wil ik niet meer zonder jou leven. En dat mag iedereen weten en horen en zien. De drie verlangen naar erkenning, naar duurzaamheid en naar eenheid zijn dus in elkaar verweven. Ze roepen elkaar op en veronderstellen elkaar. Dat is zo voor wie burgerlijk huwen, en dat is zo voor wie christelijk huwen.
vermoeden in deze diepe verlangens een echo van God. Zij geloven en ervaren dat er méér is dan hun eigen liefde, dat er Iemand was en is die hen allebei draagt, die achter hun liefde staat en hun trouwste supporter is. Op hun gezamenlijke reisweg weten ze zich gedragen door de God van het Verbond die met hen op weg wil gaan. Hun levenservaringen dag aan dag worden ontmoetingsplaatsen met God. Vanuit Zijn 'ja' aan de liefde, baant Hij voor en samen met hen een weg doorheen de wisselvalligheden van hun leven. In de duurzame en exclusieve huwelijksliefde van man en vrouw ziet de kerk een icoon van Gods onnoemelijk trouwe liefde voor zijn volk. Deze Liefde bezegelde Hij in een onverbreekbaar Verbond. De kerk gelooft dat God, als Schepper en Bevrijder, huwenden roept om voor elkaar 'zo goed als God te zijn', en om in het spoor van Jezus zichzelf helemaal aan elkaar te geven. Daarom viert de katholieke kerk het huwelijk als een sacrament. Want 'sacrament' wil zeggen: 'zichtbaar teken van Gods aanwezigheid zoals Jezus ons die voorleefde'. In en door hun liefde voor elkaar proberen christelijk huwenden dus - met heel veel vallen en opvallen - zichtbaar teken te zijn van Gods liefde voor alle mensen. Daarom vragen zij ook om op hun tocht door het leven gesterkt te worden door Gods zegenende Geest en door de ondersteunende nabijheid van medegelovigen, gehuwden zowel als alleenstaanden, religieuzen en priesters. Zo geeft de trouwbelofte zowel blijk van de nederigheid en de bescheidenheid van de huwenden als van de grootsheid van hun gezamenlijke droom.
Vanuit hun roeping tot elkaar worden man en vrouw gezonden naar vele anderen om ook hen te laten delen in de helende kracht van hun liefde. Net zoals het gewijd ambt deelt het sacrament van het huwelijk immers in de zending van de Kerk. Gehuwden nemen de vier uitdagingen van kerk-zijn (groeien in eenheid, heiligheid, katholiciteit en apostoliciteit ) immers op een unieke manier op. Het diepste verlangen van huwenden is toch te groeien in onderlinge eenheid! Door hieraan te werken, komen ze ook dichter bij Gods bedoeling voor de mens, en weten ze zich dus 'heilig'. Van daaruit willen ze hun kleine huwelijkswereld openbreken tot een stevige uitvalsbasis voor hun kinderen en voor professionele, sociaal-culturele en pastorale engagementen. In deze betrokkenheid op de wijde wereld herkennen zij de opdracht tot katholiciteit, dit wil zeggen tot openheid voor alle mensen. Christelijk gehuwden willen in Jezus' voetstappen treden en proberen hun keuze voor elkaar blijvend te beminnen doorheen alle moeilijkheden en opgaven, maar ook met alle onverwachte vreugden en blije verrassingen. Zo wordt hun huwelijksliefde apostolische liefde: een warm en navolgbaar getuigenis, een levengevende boodschap van de kracht van evangelische inzet en trouw. Menselijke liefdeservaringen worden opengebroken tot een openbaringsplaats van Gods liefdevolle aanwezigheid. In en door het huwelijkssacrament bouwen huwenden zo mee aan 'Kerk', aan de ruime kring van gelovigen die samen onderweg zijn om Jezus' droom waar te maken.
Opgave
Duurzaamheid en eenheid
De drie verlangens naar erkenning, duurzaamheid en eenheid klinken mooi, zéér mooi zelfs, bijna tè mooi om waar te zijn. En inderdaad, deze verlangens z@n niet waar, maar moeten waargemaakt worden. Wie een duurzame relatie wil die groeit in intimiteit en die zich inschakelt in de ruimere gemeenschap zal daar ongetwijfeld moeite moeten voor doen. Het gaat warempel niet vanzelf! Eik verlangen is tegelijkertijd een opdracht, een taak, een zending. Wie verlangt naar duurzame eenheid en intimiteit, zal deze intimiteit een kans moeten geven.
Dit betekent dat gehuwden niet anders zullen kunnen dan zeer expliciet tijd en ruimte voorzien voor elkaar in het drukke leven van elke dag. Wanneer dit niet gebeurt, is het risico niet denkbeeldig dat de agenda zeer vlug en geruisloos dichtslibt met allerlei belangrijke engagementen en dringende taken. Maar ook zinvolle tijdsbestedingen kunnen gehuwden uit elkaar drijven. Zelfs al dragen partners elkaar voortdurend in hun hart en in hun geest, dan nog kan het belang van reëel en tastbaar lichamelijk, seksueel en emotioneel samen zijn, nauwelijks overschat worden. In die momenten van intimiteit wordt de liefde in zichtbare tekens beleefd, krijgt ze kleur en wordt ze vooruitgeroepen. Zonder te vervallen in de cocooning-trend (de zendingsdimensie, t.t.z. de oproep tot katholiciteit en apostoliciteit blijft behouden!) blijft het toch waar dat de huwelijksrelatie de toetssteen is voor andere engagementen. Voor elkaar 'de eerste zijn' wordt immers niet in een vacuüm beleefd, maar in de reële keuzemomenten van elke dag.
Niet alleen de gezamenlijke tijd moet bewaakt worden, ook de kwaliteit van dit bij elkaar aanwezig zijn blijft niet spontaan op een hoog niveau. Het huwelijk is immers niet zomaar een gemakkelijke manier om individueel geluk te garanderen. Bij de aanvang van het huwelijksleven is de wederzijdse aanvaarding vaak relatief gemakkelijk en spontaan. Maar met het verstrijken van de jaren wordt de openheid naar de partner dikwijls een bevochten teken van een liefde die ondanks alle tegenslagen en ontgoochelingen de moed blijft opbrengen om te kiezen voor de a/Ander. Intimiteit staat immers niet gelijk aan versmelting. Verbondenheid betekent niet de eigenheid opgeven. Gehuwden moeten voortdurend de moeilijke oefening maken om dicht genoeg bij elkaar te leven zodat ze met elkaar verbonden blijven, maar ook om voldoende afstand te bewaren zodat ze elkaar niet versmachten.
Wanneer man en vrouw in de diepte naar elkaar toegroeien, worden ze soms verrast door een heerlijke rijkdom aan onvermoede verbondenheid maar ook met de zwarte ellende van diepe afgronden. Bruggen bouwen over die afgronden heen, doet hen dan opnieuw dichter naar elkaar toegroeien en bouwt hun gevoelens voor elkaar uit tot een rijper engagement.
Meestal hebben koppeltjes niet zoveel moeite om het belang in te zien van duurzaamheid en eenheid, en ook niet om het opgavenkarakter daarvan als een uitdaging in te calculeren (deze uitdaging erkennen is nog iets anders dan er in slagen deze uitdaging waar te maken!). Iets moeilijker ligt het nogal eens met de openheid op de buitenwereld (met de katholiciteit en apostoliciteit, met de sociale dimensie) als opgave. Voor christelijk gehuwden is de sociale dimensie van het huwelijk nochtans zeer belangrijk. Gehuwden hebben een zending, zij zijn missionarissen van de liefde. Zij hebben de opdracht om hun liefde niet alleen vruchtbaar te laten zijn voor henzelf (ad intra), maar om deze ook te delen met anderen (ad extra). Natuurlijk in de eerste plaats met hun kinderen, als zij zo gelukkig zijn kinderen op de wereld te kunnen zetten (want vandaag de dag kampen steeds meer koppels met vruchtbaarheidsproblemen of ongewenste kinderloosheid), maar ook met vele anderen. Zij hebben de opdracht, de zending om te getuigen van de mogelijkheid tot trouwe liefde. Gehuwden worden opgeroepen om in hun beroepsleven, in hun sociale engagementen, in hun vrienden en kennissenkring te leven als gehuwden in plaats van als celibatairen. In hun manier van leven moet oplichten dat hun eerste keuze is om samen door het leven te gaan, en om zich in de eerste plaats te laten gezeggen door hun partner. De ontmoetingen met aantrekkelijke anderen roepen huwelijkspartners op om hun echtelijk verbond te beleven als een vrije keuze om het leven blijvend met elkaar ie delen in actieve aanhankelijkheid, in plaats van het te beleven in passieve afhankelijkheid vanuit een angst het enige emotionele houvast te verliezen. In een wereld die vooral wedt op individualisme en prestatiegerichtheid is dit voorwaar geen gemakkelijke opgave! Vanzelfsprekend mag de sociale betrokkenheid niet beperkt blijven tot een middel om de eigen relatie boeiend te houden. Vriendschaprelaties en engagement naar anderen toe moeten aangegaan worden vanuit de overtuiging dat dienst aan anderen èn zichzelf herbronnen waarden op zichzelf zijn. De wereld heeft nood aan 'vruchtbare' paren die de doorleefde waarden van hun intieme relatie uitdragen naar de bredere gemeenschap toe. Gehuwden worden opgeroepen om áls gehuwden 'hun lamp niet onder de korenmaat te zetten', om 'licht op de berg' te zijn, 'zout der aarde' en 'gist in het deeg'. De wereld moet er iets aan hebben dat deze man en deze vrouw met elkaar getrouwd zijn!
Ideale relaties bestaan enkel in dromen en in films. Eik huwelijk is kwetsbaar. Eik huwelijk maakt donkere nachten en periodes van schrijnende droogte mee. Crisissen kunnen bevochten kansen tot groei worden. Man en vrouw krijgen dan de ruimte om de broosheid van hun huwelijksleven te integreren in vitale ervaringen van liefde. Hun droom is meestal sterker dan alle duisternis. Maar soms lukt dit niet meer. De confrontatie met blijvende vertwijfeling en onmacht om samen verder te leven blijven deze huwelijken niet bespaard. Man en vrouw gaan uit elkaar en scheiden. De beslissing hiertoe wordt zelden lichtvaardig genomen. Ook al was dit de enige levengevende beslissing die nog overbleef, dan nog wacht de scheidenden, hun kinderen, hun familie en vrienden vaak een intens rouwproces.
Wat zou de waarde en de zin zijn van een geloof en een kerkgemeenschap die zich niet inlaten met gebrokenheid en pijn, met onmacht en falen? Heel Jezus' leven is één groot verhaal over het nabij zijn èn oprichten van lijdende mensen. Wat is dit anders dan een voorafspiegeling van dood en verrijzenis? Wie gelooft in het verhaal van Jezus en in zijn voetsporen wil treden, kan niet anders dan met een blijde boodschap toegaan naar mensen die gekwetst zijn in hun relatieleven en alles doen om hen weer grond onder de voeten te geven, om hen te leren opnieuw thuis te komen bij zichzelf, bij ondersteunende anderen en in de grotere gemeenschap. Al te vaak wordt het leed van gescheidenen nog vergroot door de verwijten en de achterklap die zij - ook van geloofsgenoten - te verduren hebben. Niet zelden voelen gescheiden mensen zich ook verlaten door God tegenover wie zij zich tekort voelen schieten.
Christenen geloven dat God een God van Liefde en Verbond is. Wie dit geloof ernstig neemt en zich in vertrouwen overgeeft aan God, kan niet anders dan naast deze gekwetste mensen gaan staan en net als Jezus het geknakte riet niet breken, en de kwijnende vlaspit niet doven. Juist naar deze mensen toe moet de blijde boodschap weerklinken. Ook zij horen erbij, en blijven erbij horen.
Niemand, maar dan ook niemand mag worden uitgesloten van zorg, ondersteuning en aandacht. Hetzelfde geldt voor mannen en vrouwen die hun partner verloren door de dood. Onze maatschappij reageert vaak angstvallig onverschillig tegenover rouwende mensen: lijden en dood worden het liefst zo ver mogelijk weggestopt, lijdende mensen moeten liefst zo snel mogelijk het verleden toedekken en de draad van hun leven weer opnemen zodat ze anderen niet verstoren in hun drukke en belangrijke activiteiten.
Wij allen worden opgeroepen om een fijngevoelige taal te leren spreken, om rouwende en gekwetste mensen in liefde en zachtheid tegemoet te treden. Maar vooral worden wij opgeroepen om tijd en ruimte te maken om actief en mild te luisteren naar hun unieke verhaal. Op die manier kunnen echtgescheidenen en verweduwden ervaren hoe er plaats gemaakt wordt voor hun verdriet, hun vragen en hun pijn, en hoe de stille maar zorgzame nabijheid van medemensen een echo kan zijn van God die zijn mensen nooit alleen laat.
Toch mogen we niet denken dat gekwetste mensen alleen maar kunnen ontvangen van anderen. Zij kunnen ook zeer veel geven. Vaak weten ze beter dan anderen die dit verdriet niet hebben hoeven doorstaan, hoe belangrijk het is te bouwen aan een hechte en echte relatie. Heel vaak zijn ze zich meer bewust van mogelijke valkuilen en kunnen ze anderen op weg helpen naar een meer levengevende relatie.
Deze kwetsbaarheid en gebrokenheid maakt heel duidelijk hoe liefde uiteindelijk altijd ongrijpbaar en onmaakbaar is. Niemand kan ooit de zuivere huwelijksliefde verwezenlijken. Aan elke partnerkeuze kleven voor en na de uitverkiezing steeds voorwaarden, beperkingen en relativerende omstandigheden, hoe graag we dat ook anders zouden willen. Geen mens slaagt er in te beantwoorden aan wat hij in de liefde in de meest absolute betekenis moet doen: in een restloze gave van zichzelf alleen de totale ander beminnen, en niemand anders, en dit voor altijd, en zonder onderbreking.
Het menselijk huwelijk is dus nooit een (volkomen) huwelijk: het huwelijk als voltooide, ware liefde bestaat niet. Maar God komt zelf 'afdalend', zich vermenselijkend of incarnatorisch aanwezig in het huwelijkssacrament, en brengt zo op sacramentele wijze - dit wil zeggen door het aanwezig komen van zijn Heilige Geest in het historische - het authentieke menselijk huwelijk tot stand waarnaar de mens op zoek is. Hij slaat zijn tent op in het menselijke pogen, Hij komt inwonen in de falende liefde tussen vrouw en man. Gehuwden leven dus onophoudelijk op heilige grond die vele goddelijke schatten in haar schoot draagt. Deze liefdesgave van God aan mensen en van geliefden aan elkaar toont zich op vele verschillende manieren, al naargelang het koppel en de relatiefase. In deze duurzaamheid en trouw ontdekken gehuwden het geheim van de liefde. Zij kunnen hierin een vreugde en een kracht vinden die de sleur en banaliteit van elke dag ver te boven gaan. Na misverstanden en botsingen met onvermoede, onverkwikkelijke karaktertrekken, lichten intimiteit en duurzaamheid, steeds meer op als onverdiend geschenken. Ten lange laatste is huwelijksliefde immers niet alleen een verlangen en een opgave, maar meer nog een genade ..