LA VENTO EN LA SALIKOJ

Ĉapitro VII: La Ŝalmisto ĉe la Pordegoj de Tagiĝo

La saliko-troglodito pepadis sian fajnan malgrandan kanton, kaŝita si mem en la malhela draprandaĵo de la riverbordo. Kvankam estis post la deka horo vespere, la ĉielo ankoraŭ teniĝis kaj retenis kelkajn restantajn bordojn de lumo de la foririnta tago; kaj la malafablaj varmegoj de la varmega posttagmezo rompiĝis kaj forruliĝis je la disiga tuŝo de la malvarmetaj fingroj de la mallonga mezsomera nokto. Talpo kuŝis streĉite sur la bordo, ankoraŭ anhelante de la streĉo de la kruela tago kiu estis sennuba de tagiĝo ĝis malfrua sunsubiro, kaj atendis al sia amiko por reveni. Li estis sur la rivero kun kelkaj kamaradoj lasante la Akvorato libera por teni rendevuon de longa prokrasto kun Lutro; kaj li revenis por trovi la domon malhela kaj forlasita, kaj neniu signo de Rato, kiu sendube tenis paŝojn malfrue kun sia malnova kamarado. Estis ankoraŭ tro varmega por pensi pri resti endome, do li kuŝis sur kelkaj malvarmetaj okzalfolioj, kaj pensis pri la pasita tago kaj ĝiaj faraĵoj, kaj kiom bonaj ili ĉiuj estis.
La malpeza paŝo de Rato estis subite aŭdita proksimiĝanta super la sekigita herbo. "Ho, la benita malvarmeto!" li diris, kaj eksidis, rigardante penseme en la riveron, silente kaj okupite.
"Vi restis por vespermanĝo, kompreneble?" diris la Talpo subite.
"Simple devis," diris la Rato. "Ili ne volis aŭdi pri mi iri antaŭe. Vi scias kiom afablaj ili ĉiam estas. Kaj ili faris aferojn tiom gajaj por mi kiom iam ili povis, ĝuste ĝis la momento kiam mi foriris. Sed mi sentis brutolo la tutan tempon, ĉar estis klare al mi ke ili estis tre malfeliĉaj, kvankam ili provis por kaŝi tion. Talpo, mi timas ke ili havas malfacilaĵojn. Malgranda Korpulento mankis denove; kaj vi scias kiom multe lia patro pensis pri li, kvankam li neniam diris multon pri tio."
"Kio, tiu infano?" diris la Talpo malserioze. "Nu, supozu ke li estas; kial zorgi pri ĝi? Li ĉiam erarvagis kaj perdiĝis, kaj revenis denove; li estas tiom aventurema. Se neniu malutilo iam okazis al li. Ĉiu ĉi-proksime konas lin kaj ŝatas lin, ĝuste kiel ili faras maljunan Lutron, kaj vi povas esti certa ke iu besto aŭ alia renkontos lin kaj kondukos lin ree en ordo. kial, ni trovis lin ni mem, mejlojn de hejme, kaj tute aplomba kaj gaja!"
"Jes; sed ĉi-foje estas pli serioza," diris la Rato serioze. "Li mankas dum kelkaj tagoj nun, kaj la Lutroj serĉis ĉie, proksime kaj for, sen trovi la plej malmultan spuron. Kaj ili demandis al ĉiu besto, ankaŭ, mejlojn ĉirkaŭe, kaj neniu scias ion ajn pri li. Lutro estas evidente pli maltrankvila ol li konfesus. Mi eligis de li ke juna Korpulento ne lernis naĝi tre bone jam, kaj mi povas vidi ke li pensas pri la baraĵo. Estas multe da akvo malsuprenvenanta ankoraŭ, konsiderante la tempon de jaro, kaj la loko ĉiam havis fascinon por la infano. Kaj tiam estas... nu, kaptiloj kaj aferoj... vi scias. Lutro ne estas la ulo por esti nervoza pri iu ajn filo de li antaŭ ol estas tempo. Kaj nun li estas nervoza. Kiam mi foriris, li elvenis kun mi... diris ke li deziris iom da aero, kaj parolis pri streĉi siajn krurojn. Sed mi povis vidi ke ne estis tio, do mi pridemandis lin kaj devigis lin, kaj akiris ĉion de li fine. Li estis pasigonta la nokton gardante ĉe la vadejo. Vi konas la lokon kie la malnova vadejo estis, dum pasintaj tagoj antaŭ ol oni konstruis la ponton?"
"Mi konas ĝin tre bone," diris la Talpo. "Sed kial Lutro elektis por gardi tie?"
"Nu, ŝajnas ke estis tie ke li donis al Korpulento lian unuan naĝlecionon," daŭrigis la Rato. "De tiu malprofunda, gruza ŝpatprofundo proksime al la bordo. Kaj estis tie ke li kutimis instrui al li fiŝkapti, kaj tie juna Korpulento kaptis sian unuan fiŝon, pri kio li estis tiom tre fiera. La infano ŝatis la lokon, kaj Lutro pensas ke se li revenus vagante de kie ajn li estas... se li estas ie ajn je ĉi tiu tempo, povra malgranda ulo... li eble direktas sin al la vadejo kiun li tiam ŝatis; aŭ se li transvenus ĝin ke li rememorus ĝin bone, kaj haltus tie kaj ludus, eble. Do Lutro iras tien ĉiun vesperon kaj gardas... pro la hazardo, vi scias, ĝusto pro la hazardo!"
Ili estis silentaj dum iom da tempo, ambaŭ pensis pri la sama afero... la soleca, kor-dolora besto, kaŭrante ĉe la vadejo, gardante kaj atendante, tra la longa nokto... pro la hazardo.
"Nu, nu," diris la Rato subite, "Mi supozas ni devus pensi pri enlitiĝi." Sed li neniam ofertis por moviĝi.
"Rato," diris la Talpo, "Mi simple ne povas iri por enlitiĝi, kaj iri dormi, kaj fari nenion, eĉ kvankam ne ŝajnas esti io ajn farenda. Ni eligos la boaton, kaj padelu suprenriveren. La luno leviĝos post unu horo aŭ io, kaj tiam ni serĉos tiom bone kiom ni povas... kiel ajn, estos pli bone ol iri al lito kaj fari nenion."
"Ĝuste kion mi pensis mi mem," diris la Rato. "Ne estas tia nokto por lito kiel ajn; kaj tagiĝo ne estas tiom for for, kaj tiam ni eble ekhavos iom da novaĵo pri li de fruaj ellitigantoj kiam ni daŭrigas."
ili eligis la boaton, kaj la Rato prenis la julojn, padelante kun singardo. Tie en mezrivero estis klara, mallarĝa spuro kiu malforte reflektis la ĉielon; sed kie ajn ombroj falis sur la akvon la banko, arbusto, aŭ arbo, ili estis tiom solidaj en ĉiu aspekto kiom la bankoj mem, kaj la Talpo devis stiri kun juĝo konforme. Malhela kaj forlasita kiom ĝi estis, la nokto estis plena je malgrandaj sonoj, kanto kaj babilo, rakontantaj pri la okupita malgranda loĝantaro kiu estis ek kaj ekster, servadante siajn metiojn kaj alvokiĝoj tra la nokto ĝis sunbrilo falus sur ilin for al iliaj bon-meritaj ripozoj. La propraj sonoj de la akvo estis pli evidentaj ol dum tago, ĝiaj glugloj kaj 'klupsoj' pli neatenditaj kaj proksimaj ĉemane; kaj konstante ili ektimiĝis de tio kio ŝajnis tuja klara voko de efektive parollerta voĉo.
La linio de la horizonto estis klara kaj malmola kontraŭ la ĉielo, kaj en unu preciza kvartalo ĝi montriĝis nigra kontraŭ arĝenteca grimpanta fosforesko kiu kreskis kaj kreskis. Fine, super la rando de la atendanta tero la luno leviĝis kun malrapida majesto ĝis ĝi svinges libere de la horizonto kaj forrajdis, libera de alligiloj; kaj denove ili komencis vidi surfacojn... herbejojn larĝetenditajn, kaj silentajn ĝardenojn, kaj la riveron mem de bordo al bordo, ĉio malmole malfermita, ĉio lavita pura de mistero kaj teruro, ĉio radia denove kiel dum tago, sed kun diferenco kiu estis grandioza. Iliaj malnovaj frekventejoj salutis ilin denove en alia vestaĵo, kvazaŭ ili forglitis kaj surmetis ĉi tiun puran novan veston kaj kviete revenis, ridetante kiam ili sinĝene atendis por vidi ĉu ili estus rekonitaj denove sub ĝi.
Fiksigante sian boaton al saliko, la amikoj alvenis en ĉi tiun silentan, arĝentan rĝlandon, kaj pacience esploris la heĝojn, la kavaj arboj, la defluiletoj kaj ĝiaj malgrandaj subirejoj, la fosaĵoj kaj sekaj akvo-vojoj. Enŝipiĝante denove kaj transirante, ili luktis la vojon supren la riveron en tia maniero dum la luno, serena kaj malligita en sennuba ĉielo, faris kion ĝi povis, kvankam tiom for for, por helpi ilin en ilia serĉo; ĝis ĝia horo venis kaj ĝi sinkis teren malvolonte, kaj forlasis ilin, kaj mistero denove tenis kampon kaj riveron.
Tiam ŝanĝo malrapide komencis deklari sin. La horizonto iĝis pli klara, kampo kaj arbo venis pli en la vido, kaj iel kun alia aspekto; la mistero komencis forfali de ili. Birdo pepis subite, kaj estis silenta; kaj malpeza venteto eksaltis kaj faris la kantojn kaj jukojn susurantoj. Rato, kiu estis en la malantaŭaĵo de la boato, dum la Talpo julis, subite eksidis kaj aŭskultis kun pasia celeco. Talpo, kiu per ĝentilaj batoj ĝuste tenis la boaton moviĝanta dum li esploris la bordojn kun zorgo, rigardis al li kun scivolo.
"Estas for!" suspiris la Rato, resinkante en sian seĝon denove. "Tiom bela kaj fremda kaj nova! Ĉar ĝi devis finiĝi tiom rapide, mi preskaŭ deziris ke mi neniam aŭdis ĝin. Ĉar ĝi ekscitis sopiron en mi kiu estas doloro, kaj nenio ŝajnas valori la penon krom nur aŭdi tiun sonon denove kaj iri por aŭskulti al ĝi por ĉiam. Ne! Jen ĝi estas denove!" li kriis, vigla denove. Ravite, li estis silenta dum longa periodo, ensorĉita.
"Nun ĝi pasas kaj mi komencas perdi ĝin," li diris subite. "Ho, Talpo! la beleco de ĝi! La gaja bobelado kaj ĝojo, la delikata, klara, feliĉa alvoko de fora ŝalmado! Pri tia muziko mi neniam revis, kaj la alvoko en ĝi estas pli forta eĉ ol la muziko estas dolĉa! Remu plu, Talpo, remu! Ĉar la muziko kaj la alvoko devas esti por ni."
La talpo, multe mirigante, obeis. "Mi aŭdas nenion mi mem," li diris, "krom la venton ludanta en la kanoj kaj junkoj kaj vimenoj."
La Rato neniam respondis, se efektive li aŭdis. Ravita, kaptita, tremanta, li estis posedita en ĉiuj liaj sensoj per ĉi tiu nova dia afero kiu ekkaptis sian senhelpan animon kaj svingis kaj lulis ĝin, senpova sed feliĉa infano en forta subtenanta teno.
Silente Talpo remis firme, kaj baldaŭ ili venis al punkto kie la rivero dividiĝis, longa flankakvo debranĉante je unu flanko. Per eta moviĝo de sia kapo Rato, kiu de longe faligis la direktil-liniojn, direktis la remanto por preni la flankakvon. La ŝtelpaŝanta tajdo de lumo antaŭiĝis kaj antaŭiĝis, kaj nun ili povis vidi la koloron de la floroj kiuj gemis la akvorando.
"Pli klara kaj pli proksima ankoraŭ," kriis la Rato ĝoje. "Nun vi devas certe aŭdi ĝin! Ha... fine... mi vidas ke vi aŭdas!"
Senspire kaj fiksite la Talpo ĉesis remi kiam la likvida fluo de tiu feliĉa pepado ekpafis sur li kiel ondo, ekkaptis lin, kaj posedis lin komplete. Li vidis la larmojn sur la vangoj de lia kamarado, kaj klinis sian kapon kaj komprenis. Dum iom da tempo ili pendis tie, brosita de la purpura solikario kiu franĝas la bordon; tiam la klaraj imperiaj alvokoj kiuj marŝis mano en mano kun la entoksika melodio altrudis sian volon al Talpo, kaj mekanike li klinis al siaj remiloj denove. Kaj la lumo kreskis konstante pli forte, sed neniuj birdoj kantas kiel ili kutimis fari ĉe la proksimiĝo de tagiĝo; kaj krom la ĉiela muziko ĉio estis mirige silenta.
Je la alia flanko de ili, kiam ili glitis antaŭen, la riĉa herbej-greso ŝajnis tiun matenon de freseĉo kaj verdeco nesuperigeblaj. Neniam ili rimarkis la rozojn tiom vivaj, la epilobio tiom tumulta, la ulmario tiom odora kaj trapenetra. Tiam la murmuro de la proksimiĝanta baraĵo komencis teni la aeron, kaj ili sentis konsciencon ke ili proksimiĝis la finon, kio ajn ĝi povus esti, kiu certe atendis ilian ekspedicio.
Larĝa duon-cirklo de ŝaŭmo kaj rebrilantaj lumoj kaj brilantaj ŝultroj de verda akvo, la granda baraĵo fermis la flankakvon de bordo al bordo, perturbis tute la kvietan surfacon per piruetantaj kirliĝoj kaj flosantaj ŝaŭm-strioj, kaj malintensigis ĉiujn aliajn sonojn per ĝia solena kaj mildiga subbruo. En plejmezo de la fluo, ĉirkaŭprenita en la trembrila brak-etendiĝo, malgranda insulo troviĝis ankrita, dense franĝita kun saliko kaj betulo kaj alno. Diskrete, timide, sed plene de signifo, ĝi kaŝis kion ajn ĝi povus teni malantaŭ vualo, tenante ĝin ĝis la horo venus, kaj, je la horo, tiuj kiuj estis alvokitaj kaj elektitaj.
Malrapide, sed kun neniu dubo aŭ hezito kiom ajn, kaj en io de solena ekspekto, la du bestoj pasis tra la rompita, tumulta akvo kaj ligis sian boaton al la flora marĝeno de la insulo. En silento ili alteriĝis, kaj pusiĝis tra la floraĵo kaj parfumita herbaĵo kaj subarbaĵo kiu kondukis al la ebena grundo, ĝis ili staris sur malgranda gazono de mirinda verdo, metita ĉirkaŭe kun propra fruktarbeja arbo de Naturo... krab-pomon, sovaĝa ĉeriso, kaj prunelo.
"Ĉi tiu estas la loko de mia kant-revo, la loko kiun la muziko ludis al mi," flustris la Rato kvazaŭ en tranco. "Ĉi tie, en ĉi tiu sankta loko, ĉi tie se ie ajn, certe ni trovos min!"
Tiam subite la Talpo sentis grandan miron kiu falis sur lin, miron kiu turnis liajn muskolojn al akvo, klinis la kapon, kaj radikis liajn piedojn al la grundo. Ne estis panika teruro... efektive li sentis sin mirige paca kaj feliĉa... sed estis miro kiu frapegis kaj tenis lin kaj, sen vidi, li sciis ke nur povis signifi ke iu majesta ĉeesto estis tre, tre proksima. Kun malfacilo li turniĝis por serĉi por sia amiko, kaj vidis lin ĉe sia flanko timigite, aflektita, kaj tremblante fortege. Kaj ankoraŭ estis mira silento en la popolplenaj bird-frekventitaj branĉoj ĉirkaŭ ili; kaj ankoraŭ la lumo kreskis kaj kreskis.
Eble li neniam kuraĝus levi siajn okulojn, krom ke, kvankam la pepado nun estis subpremita, la voko kaj la alvoko ŝajnis ankoraŭ supera kaj postulema. Li eble ne rifuzus, se Morto mem atendus por trafi lin tuj, iam li rigardis per mortema akulo al aferoj juste tenitaj kaŝitaj. Tremblante li obeis, kaj levis sian humiligitan kapon, kaj tiam, en tiu mira klareco de la baldaŭa tagiĝo, dum Naturo, pelita kun pleneco de nekredebla koloro, ŝajnis teni sian spiron por la akozaĵo, li rigardis en la plejaj okuloj de la Amiko kaj Helpanto; vidis la svingiĝon malantaŭen de la kurbiĝantajn kornojn brilantaj en la kreskanta taglumo; vidis la severan, hokitan nazon inter la afablaj okuloj kiuj malsuprenrigardis al ili humure, dum la barbita buĵo sanĝiĝis en duonrideto ĉe la anguloj; vidis la ondetantajn muskolojn sur la brako kiu kiĵis trans la larĝa brusto, la longan flekseblan manon ankoraŭ tenanta la pajnoĵalmo nur ĝuste forfalinta de disiĝintaj lipoj; vidis la grandiozajn kurbiĝojn de la vilaj membroj aranĝitaj en majesto facileco sur la gazono; vidis, fine de ĉio, nestante inter liaj plejaj hufoj, dormante profunde en entuta paco kaj kontenteco, la malgranda, runda, bula, infana formo de la lutra ido. Ĉi ĉion li vidis, dum unu momento senspire kaj intense, viva en lamatena ĉielo; kaj ankoraŭ, kiam li rigardis, li vivis; kaj ankoraŭ, kiam li vivis, li miris.
"Rato!" li trovis spiron por flustri, skuante. "Ĉu vi timas?"
"Timas?" murmuris la Rato, liaj okuloj brilantaj per nuro amo. "Timas? Lin? Ho, neniam, neniam! Kaj tamen... kaj tamen... Ho, Talpo, mi timas!"
Tiam la du bestoj, rampiĝantaj al la tero, klinis siajn kapojn kaj adoris.
Subite kaj grandioze, la larĝa ora disko de la suno montris sin trans la horizonto, frontante ilin; kaj la unuaj radioj, pafantaj trans la ebenaj akvo-herbejoj, trafis la bestojn plene en la okuloj kaj blindumis ilin. Kiam ili kapablis vidi denove, la Vizio malaperis, kaj la aero estis plena de kantado de birdoj kiuj salutis la tagiĝon.
Kiam ili fikse rigardis senesprime, en muta mizero pliprofundiĝanta kiam ili malrapide konsciiĝis pri ĉio kion ili perdis, kaprica malgranda venteto, ekdancante de la surfaco de la akvo, ĵetis la tremolojn, skuis la rosajn rozojn, kaj blovis malforte kaj karesante en iliajn vizaĝojn, kaj kun ĝia delikata tuŝo venis tujan forgeon. Ĉar ĉi tiu estis la lasta plej bona donaco, kiun la afabla duon-dio zorgeme donacas al tiuj al kiuj li malkaŝis sin en ilia helpado: la donaca de forgeso. Por ke la terura rememoro ne restus kaj kreskus, kaj subigus gajecon kaj plezuron, kaj la granda frekventanta memoro malbonigus ĉiujn la postvivojn de malgrandaj bestoj helpitaj de el malfacilaĵoj, por ke ili estis feliĉaj kaj malpezkoraj kiel antaŭe.
Talpo frotis siajn okulojn kaj fikse rigardis al Rato, kiu rigardis ĉirkaŭ li en ia mistifikita maniero. "Mi petas vian pardonon; kion vi diris, Rato?" li demandis.
"Mi pensas ke mi nur rimarkis," diris la Rato malrapide, "ke ĉi tiu estis la ĝusta speco de loko kaj ke ĉi tie, se ie ajn, ni devus trovi lin. Kaj jen! Kial, je li estas, la malgranda ulo!" Kaj kun krio de ĝojo li kuris al la dormanta Korpulento.
Sed Talpo haltis momenton, tenita en penso. Kiel iu vekita subite de bela revo, kiu luktas por revoki ĝin, kaj povas rekapti nenion krom malklera senco de la beleco de ĝi, la beleco! Ĝi tio, ankaŭ, paliĝas for en ĝia vico, kaj la revanto amare akceptas la malmolan, malvarman vekon kaj ĉiujn ĝiajn punojn; do Talpo, post lukto kun sia memoro dum iom da tempo, skuis sian kapon malgaje kaj sekvis la Raton.
Korpulento vekiĝis kun ĝoja pepo, kaj tordiĝis pro plezuro je la vido de la amikoj de sia patro, kiuj ludis kun li tiom ofte en pasintaj tagoj. En momento, tamen, lia vizaĝo paliĝis, kaj li ekĉasis ĉirkaŭ en circlo kun peteganta grinco. Kiel infano kiu endormiĝis felice en la brakoj de sia flegistino, kaj vekiĝis por trovi sin sola kaj kusigita en fremdan lokon, kaj serĉas angulojn kaj ŝrankojn, kaj kuras de ĉambro al ĉambro, malespero kreskanta silente en ĝia koro, malgraŭ tio Korpulento traserĉis la insulon kaj serĉis, obstine kaj nelacige, ĝis fine venis la nigra momento por cedi; kaj eksidi kaj plori amare.
La Talpo rapide kuris por konsoli la malgrandan beston; sed Rato, malrapidante, rigardis longe kaj dubplene al iuj huf-markoj profundaj en la herbotapiŝo.
"Iu... granda... besto... estis ĉi tie," li murmuris malrapide kaj penseme; kaj staris meditante, meditante; lia menso strange agitita.
"Laŭvenu, Rato!" vokis la Talpo. "Pensu pri kompatinda Lutro, atendante tie ĉe la travadejo!"
Korpulento devis esti rapide konsolita per la promeso de regalo... ekskurso sur la rivero en la vera boato de s-ro Rato; kaj la du bestoj kondukis lin al la akvoflanko, lokigis lin sekure inter ili en la fundo de la boato, kaj forpadelis malsupren la flankakvon. La suno estis plene leviĝinta nun, kaj varmega sir ili, birdoj kantis avide kaj sun deteno, kaj floroj ridetis kaj flamego de koloro al ili ŝajnis rememori vidi iom antaŭnelonge ie... ili miris pri kie.
La ĉefa rivero atingite denove, ili turnis la kapon de la boato surriveren, al la punkto kie ili sciis ke ilia amiko tenis sian solecan maldormon. Kiam ili proksimiĝis la konatan travadejon, la Talpo kondukis la boaton al sur la bordo, kaj ili ellevis Korpulenton kaj metis lin sur liajn krurojn sur la tren-vojeton, donis al li liajn marŝ-rodonojn kaj amikan adiaŭan frapeton sur la dorson, kaj elŝoviĝis de mizero. Ili rigardis la malgrandan beston, kiam li anaspaŝis laŭlonge de la vojeto kontenta kaj kun graveco; rigardis lin ĝis ili vidis lian buŝumon tuj leviĝi kaj lian anaspaŝo rompiĝi en mallertan amblon kiam li plirapidigis sian rapidon kun akra plorplendo kaj trodiĝo de rekono. Rigardantz laŭ la rivero, ili povis vidi Lutro ekstari, streĉa kaj rigida, de el la malprofundaĵoj kie li kaŭris en muta pacienco, kaj povis aŭdi liajn konsternitajn kaj ĝojajn boojojn kiam li eksaltis tra la vimenoj sur la vojeton. Tiam la Talpo, per forta tiro de unu remilo, rondsvingis la boaton kaj lasis la plenan fluon porti ilin malsupren denove kien ĝi volis, ilia serĉo nun feliĉe finita.
"Mi sentas strange laca, Rato," diris la Talpo, apogante lace super siaj remiloj kiam la boato flosis. Estas estante allita tutan nokton, vi dirus, eble; sed tio estas nenio. Ni faras tiom multe dume la noktojn de la semajno, je ĉi tiu tempo de la jaro. Ne; mi sentas kvazaŭ mi estis tra io tre ekscita kaj multe terura, kaj ĝi estis ĵus pasinta; kaj tamen nenio specifa okazis."
"Aŭ io tre surpriza kaj grandioza kaj bela," murmuris la Rato, kliniĝante malantaŭen kaj fermante siajn okulojn. "Mi sentas ĝuste kiel vi, Talpo; simple lacega, kvankam ne korplaca. Estas feliĉe ke ni havas la fluon kun ni, por preni nin hejmen. Ĉu ne estas gaja por senti la sunon denove, traiĝante en oniajn ostojn! Kaj aĉdu la venton ludanta en la kanoj!"
"Estas kiel muzijo... fora muziko," diris la Talpo, kapsignante duondorme.
"Tiel mi pensis," murmuris la Rato, reve kaj malvigle. "Dancmuziko... la kadenca speco daŭras sen ĉeso... sed kun vortoj en ĝi, ankaŭ... ĝi pasas en vortojn kaj el ili denove... mi kaptas ilin je intervaloj... tiam ĝi estas dancmuziko denove, kaj tiam nenio krom la malmola maldensa flustrado de la kanoj."
"Vi aŭdas pli bone ol mi," diris la Talpo malgaje. "Mi ne povas kapti la vortojn."
"Lasu min provi kaj doni ilin al vi," diris la Rato silente, siajn okulojn ankoraŭ fermitaj. "Nun ĝi ŝanĝiĝas en vortojn denove... malforte sed klare... Por ke la mirego restus... Kaj turnus vian petolon al turmento... Vi rigardos al mia povo en la helpa koro... Sed tiamvi forgesos! Nun la kanoj transprenas... forgesos, forgesos, ili suspiras, kaj ĝi formortas en susuro kaj flustro. Tiam la voĉo revenas...
"Por ke membroj ruĝiĝu kaj ŝiriĝu... Mi funkciigas la kaptilon kiu estis metita... Kiam mi malligas la kordon vi eble ekvidas min tie... êar certe vi forgesos! Remu pli proksime, Talpo, pli proksime al la kanoj! Estas malfacile por kapti, kaj iĝis ĉiun minuton pli malforte.
"Helpanto kaj kuracanto, mi aklamas... Malgrandaj senhejmuloj en la arbaro malseka... Vagantoj mi trovas en ĝi, vundoj mi bandaĝas en ĝi... Petante ilin ĉiujn forgesi! Pli proksime, Talpo, pli proksime! Ne, ne utilas; la kanto formortis en la kan-parolon."
Sed kion la vortojn signifas?" demandis la scivola Talpo.
"Tion mi ne scias," diris la Rato simple. "Mi transdonis ilin al vi kiel ili atingas min. Ha! nun ili revenas denove, kaj ĉi foje plena kaj klara! Ĉi foje, fine, estas la vera, la nemisrekonebla afero, simple... pasie... perfekte..."
"Nu, mi havu ĝin, do," diris la Talpo, post kiam li pacience atendis dum kelkaj minutoj, duon duondormante en la varmega suno.
Sed neniu respondo venis. Li rigardis, kaj komprenis la silenton. Kun rideto de multe da feliĉo sur sia vizaĝo, kaj iom da aŭskultante aspekto ankoraŭ restante tie, al laca Rato estis profunde endorma.