Cultuur in Antwerpen

Link ergens gebroken?
Zit dan niet te sakkeren, maar
klik even hier!

Cultuur in Antwerpen
Diversen

Aankondigingen van uw Antwerpse evenement op deze pagina's zijn gratis, maar we moeten ze wel tijdig hebben. Tegen gisteren is te laat!
Kijk hier hoe.

Meer cultuur op:
• Cultuur Expo
• Cultuur Literair
• Cultuur Monumenten
• Cultuur Muziek & Podium
• Cultuur Theater

Strip- en boekenplein
Zondag 19 februari gaat een nieuwe reeks Strip- en boekenpleinen van start op het De Coninckplein. Bezoekers zijn er welkom om te snuisteren tussen nieuwe en tweedehandse boeken en strips van 10 tot 16 uur.
Naar goede gewoonte kunnen boekenliefhebbers of toevallige voorbijgangers vanaf 19 februari hun slag slaan aan een van de strip- of boekenkraampjes op het De Coninckplein. Zowel particulieren als handelaars bieden hun waar aan. Dit zijn de data voor 2012:
— 19 februari
— 18 maart
— 15 april
— 20 mei
— 17 juni
— 15 juli
— 19 augustus
— 16 september
— 21 oktober
— 18 november
— 16 december.
De Strip- en boekenpleinen vinden telkens plaats van 10 tot 16 uur.
Vrijwilligers van bewonersvereniging Pleingroep zorgen onder meer voor verse soep, pannenkoeken en hotdogs. Ook tijdens de zomermaanden zorgen ze voor lekkere versnaperingen.
Verschillende partners uit de buurt werken daarnaast samen om een programma van optredens en voorstellingen samen te stellen.
Leescafé Kubus is open van 10 tot 14.30 uur. De bibliotheek is zoals op andere zondagen open van 10 tot 14 uur.
Standhouders en bezoekers krijgen meer info via e-mail.
Het Strip- en boekenplein past in de zachte maatregelen die de stad heeft genomen om de buurt op en rond het De Coninckplein opnieuw op te waarderen.

KC/pm 4.2.12

Fotografiecircuit Vlaanderen zoekt fotografen. Wees gerust: iets hedendaagser dan bovenstaande wordt niet geschuwd.
(foto mt)

Fotografiecircuit zoekt fotografen
Het Fotografiecircuit Vlaanderen werd opgestart in een tijd dat er voor fotografen nog niet zoveel kansen waren om hun foto's met een ruimer publiek te onfronteren. Gelukkig is daar nu verandering in gekomen; maar toch blijft het circuit aan een behoefte voldoen. Hieraan wordt beantwoord door permanent op maandelijkse basis een individuele tentoonstelling van een fotograaf langs 17 cultuurcentra in Vlaanderen te laten rondreizen.
Jaarlijks krijgen elf nieuwe fotografen een kans. Bij de selectie wordt op de eerste plaats naar kwaliteit en variatie gezocht. Het circuit stond steeds open voor alle genres en benaderingswijzen.
De lijst van de fotografen die ooit aan het circuit deelnamen is indrukwekkend en velen hebben ondertussen hun weg gemaakt in het fotografisch landschap.
Het Fotografiecircuit Vlaanderen koos bewust voor de cultuurcentra als tentoonstellingsplatform. Inmiddels is er op elke locatie een vast publiek gegroeid, maar worden ook steeds de vele bezoekers aan de cultuurcentra, al of niet voorbereid, met het werk van de fotografen geconfronteerd.
Programmeren gebeurt per seizoen. Binnenkort gebeurt dit opnieuw voor de tentoonstellingen die starten in de periode van oktober 2012 tot september 2013.
Wie er bij wil zijn dient een map met enkele werken op tentoonstellingsformaat en een curriculum vitae in te leveren voor 6 mei. Dit materiaal dient afgegeven te worden (en dus niet opgestuurd) in het Cultureel Ontmoetingscentrum Sint-Andries, Sint-Andriesplaats 24, Antwerpen. Liefst op werkdagen tussen 12 en 16 uur of na afspraak (03 260 80 50), maar niet op maandag.
Het Cultureel Ontmoetingscentrum is gesloten van 2 tot 9 april.
De programmacommissie legt begin mei de elf maandelijkse tentoonstellingen vast die starten in het seizoen 2012-2013.
De mappen dienen door de indieners bij voorkeur weer afgehaald te worden in de week van 22 tot 26 mei en dit eveneens liefst op werkdagen tussen 12 en 16 uur of na afspraak, maar niet op maandag.
• Meer informatie bij Jan Van Broeckhoven, coördinator, e-mail.

KC/pm 28.1.12

Ariadne Van Den Brande.
(foto © Giséla Dheedene)

Buurtsalons
Donderdag 26 januari keurde het districtscollege van Antwerpen twee buurtsalons goed in het kader van het cultuurtraject 2018. Het buurtsalon staat voor een kwalitatief en laagdrempelig cultuuraanbod voor en door buurtbewoners.
Sint-Laurentiuskerk
Bewoners van 2018 organiseren zondag 5 februari opnieuw een buurtsalon in de crypte van de Sint-Laurentiuskerk aan de Markgravelei. Bezoekers kunnen wegdromen bij de rijke geschiedenis van het Franse chanson en zijn legendarische vertolkers.
Auteur en buurtbewoner Bart Van Loo geeft het startschot met een voordracht van zijn succesboek 'Chanson'. Daarna zorgt Ariadne Van Den Brande voor een muzikale vertolking.
Vrijzinnig centrum Karel Cuypershuis
In dit buurtsalon, zondag 1 april, staat de lach centraal. De Latijns-Amerikaanse Federatie, de Humanistisch Vrijzinnige Vereniging en wijkvereniging Klein Antwerpen slaan de handen in elkaar voor een humoristisch programma met stand-upcomedy en live muziek. Bezoekers kunnen tijdens het buurtsalon proeven van artisanale bieren. Het Karel Cuypershuis vindt u aan de Lange Leemstraat 57.
Cultuur 2018
Cultuur 2018 is een project van het district Antwerpen en de cultuurcentra. In de wijken Harmonie, Haringrode, Markgrave, Kievit, Zurenborg, Brederode en Klein Antwerpen nemen bewoners zelf het initiatief en organiseren evenementen, concerten, lezingen, tentoonstellingen en nog veel meer. Gezellige artistieke ontmoetingen op verrassende plekken gegarandeerd.
Wil u meer weten over de culturele activiteiten in deze wijken? Schrijf u dan in voor de nieuwsbrief via e-mail.
• Cultuur 2018
• Nvdr: als de initiatiefnemers van de buurtsalons zich bij gelegenheid nu ook nog eens een klokje, een pols- of zakhorloge of een wekker of een of andere tijdsaanduider (maar geen zandloper!) aanschaffen, kunnen ze er meteen de aanvangsuren bij vermelden…

KC/pm 27.1.12

Congo Enchanté
Tijdens Congo Enchanté, zondag 5 februari, kunt u genieten van verschillende optredens van Congolese en Belgische artiesten. U maakt er ook kennis met Afrikaanse mode en u kunt er heerlijke traditionele Afrikaanse snacks proeven. Voort kunt u een kijkje nemen op de tentoonstelling Congo Lamuka. De opbrengst van deze muzikale avond gaat naar ontwikkelingsprojecten in Congo.
Het volledige programma vindt u hier.
Praktisch
Congo Enchanté, zondag 5 februari van 16 tot 23 uur in het Zuiderpershuis, Waalsekaai 14, Antwerpen.
• Kaarten:
— volwassenen: € 7
— studenten: € 5
— kinderen onder 12 jaar: gratis
— Reserveren: e-mail.

KC/med. 22.1.12

Professor Jan Van Bavel.
(foto mt)

7 miljard mensen
Feiten en verzinsels over de bevolkingsexplosie
We hoorden er plots zoveel over, dat het leek alsof we de geboorte van de 7 miljardste aardbewoner zelf meemaakten. De feiten over de bevolkingsexplosie zijn er: het ongebreidelde beslag dat we leggen op onze aarde, op zuurstof, water, grondstoffen… en aan de andere kant de toenemende schaarste, hongersnood, teveel ondervoede kinderen, te weinig vrouwenrechten… Nu maken wij tijd om vragen te beantwoorden en toekomstscenario's te bespreken. Professor Jan Van Bavel toont in een heldere presentatie hoe het zover is kunnen komen en welke humane toekomstscenario's we kunnen uittekenen om onze toekomst en die van onze kinderen te vrijwaren. U las het geboortekaartje van de 7 miljardste, zal uw kleinkind de hand schudden van de 8 miljardste en in welke wereld zal zij of hij dan leven? Luister en ga mee in de discussie.
Jan Van Bavel (°1971) is socioloog en hoogleraar demografie. Hij doet zowel aan de Vrije Universiteit Brussel als aan de Katholieke Universiteit Leuven onderzoek over de evolutie van reproductief gedrag in Europa. Hij begeleidt aan die instellingen projecten over onder meer echtscheiding en lage vruchtbaarheid in Europa. Hij is een internationaal erkend expert inzake de evolutie op lange termijn van vruchtbaarheid en gezinsvorming.
Praktisch
Lezing 7 miljard mensen, Feiten en verzinsels over de bevolkingsexplosie, door professor Jan Van Bavel, woensdag 7 maart om 20 uur in Ecohuis, Turnhoutsebaan 139, Borgerhout.

KC/pm 18.1.12

Stedelijke Academies bekennen kleur
Op de Dag van het Deeltijds Kunstonderwijs zaterdag 11 februari zetten de elf stedelijke academies van Antwerpen hun creatiefste beentje voor. Het nationale thema 'Beken kleur' inspireerde de academies tot een unieke kunstroute in en om het MAS. 1.600 leerlingen en 200 leerkrachten zorgen voor een wervelend spektakel met als doel het grote publiek warm te maken voor muziek, woord, dans en beeldende kunst.
Na het grote succes van vorig jaar in de Waagnatie, slaan de elf stedelijke academies van Antwerpen opnieuw de creatieve handen in elkaar. Op het programma staan performances, tentoonstellingen en workshops op inspirerende locaties zoals het MAS, Felix Pakhuis, SD Worx, Koninklijk Ballet Van Vlaanderen, deFilharmonie, Galerij Insularte en Art Forum.
Niemand minder dan Jef Neve, Wim Hendrickx, Jimmy Kets, Clara Cleymans, Musical van Vlaanderen, Axl Peleman, Thomas Vanderveken en Elvis Peeters engageerden zich als artistieke peters en meters. Zij nemen elk een deel van het programma onder hun artistieke vleugels.
Uw persoonlijke kunstroute online
Tussen 11 en 18 uur kan iedereen de kunstroute mee kleur geven en deelnemen aan workshops, concerten, performances, installaties, expo's en beeldprojecties. Ook een spectaculaire apotheose in het MAS staat op het programma. Op www.kunstdatkanikook.be is het uitgebreide programma terug te vinden en kunt u een persoonlijke route langs geselecteerde activiteiten samenstellen, afprinten en delen op Facebook.
Kleurige Sixtiesnacht
Om 21 uur gaat het feest voort in de tweede editie van de exclusieve Nacht van de Academies in La Riva in samenwerking met Radio Modern.
Praktisch
— Beken Kleur - Dag van het Deeltijds Kunstonderwijs, zaterdag 11 februari van 11 tot 18 uur. Kunstroute in en om het MAS, Hanzestedenplaats 1, Antwerpen.
— Nacht van de Academies, zaterdag 11 februari vanaf 21 uur, La Riva, Londenstraat 52, Antwerpen. Toegang: € 7 (VVK), € 10 (kassa).
>>> Alle info kunt u vinden op www.kunstdatkanikook.be.

KC/pm 17.1.12
Cultuur Diversen - Onderwijs

Een papkom uit de collectie van 63 stuks van het Maagdenhuismuseum.
(foto mt)

Adriaen Coenen, Dat eerste boock van menich derleij walvischen ende ander selseme groote wonderlijke visschen, 1584.
(foto © Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience)

Gerard Mercator, Vlaenderen. Exactissima Flandriae descriptio.
(foto © Dina Lavrova)

Antwerpse Topstukken
Op advies van de Topstukkenraad heeft minister van Cultuur Joke Schauvliege besloten om de Topstukkenlijst uit te breiden met twee verzamelingen en vijftien invidivuele stukken. Daaronder zijn ook een Antwerpse verzameling uit het Maagdenhuismuseum en twee stukken uit de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience en het Museum Plantin-Moretus.
Majolica papkommen
De 63 papkommen uit het Antwerpse Maagdenhuismuseum Antwerpen werden destijds gebruikt door de weesmeisjes van het Maagdenhuis. Het gaat om een unieke collectie van 63 gebruiksvoorwerpen die een Zuid-Nederlandse instellingstraditie vertegenwoordigen. Elders in de wereld zijn slechts individuele exemplaren bewaard. Deze papkommen vormen een schakel in de evolutie van majolica: na de majolica vervaardigd in Italië en voor de faience van het Noorden (Nederland en Engeland) (schakelfunctie).
De papkommen zijn afkomstig uit een Antwerps atelier, de artistieke kwaliteit is van een hoog niveau. De kleuren met metaaloxides en een glanzend witte tinglazuur zijn getuigen van een fijne techniek en goede kennis van vervaardiging.
Het Walvisboek van Adriaen Coenen
Het Walvisboek van Adriaen Coenen (1585) uit de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience in Antwerpen is niet alleen in Vlaanderen maar zelfs wereldwijd vrijwel een unicum. Slechts twee andere handschriften van Coenen zijn bekend. Het werk heeft ook een schakelfunctie: het documenteert de overgang van de renaissancebiologie (grotendeels gebaseerd op klassieke auteurs) naar de barokke wetenschap, beoefend door liefhebbers die vooral op hun eigen waarneming voortgaan. Coenen combineert daarbij eigen waarnemingen met straffe zeemansverhalen, die hij kritisch evalueert. Die waarnemingen hebben een wetenschappelijke ijkwaarde: ze schetsen een beeld van het ecosysteem in de Noordzee aan het einde van de zestiende eeuw, toen er nog regelmatig scholen walvissen voorbijtrokken.
De aandoenlijke, soms naïeve maar steeds gedetailleerde stijl geeft het werk ook een artistieke waarde. Aan elk detail werd bijzondere aandacht besteed, zelfs de tekstblokken werden zorgvuldig ingekaderd.
Dat eerste boock van menich derleij walvischen ende ander selseme groote wonderlijke visschen werd door de Consciencebibliotheek gedigitaliseerd en kan online worden doorbladerd.
De kaart van Vlaanderen van Gerard Mercator
Mercators kaart van Vlaanderen van 1540 in het Museum Plantin-Moretus/Prentenkabinet heeft een grote historische betekenis. Door haar hoge cartografische kwaliteit en merkwaardige nauwkeurigheid is ze bovendien een onmisbare bron voor de topografische kennis van Vlaanderen van het midden van de 16e eeuw. Ook op artistiek vlak hadden Mercators kaarten een grote invloed. Zijn bekwaamheid in kalligrafie, waarover hij eveneens een theoretisch traktaat publiceerde, spreekt immers ook uit de bijzondere mooie uitvoering van de tekstpartijen.
Vlaenderen. Exactissima Flandriae descriptio van Mercator is een uniek exemplaar op wereldvlak. Het is tevens de enige van Mercators wereldberoemde wandkaarten die in Vlaanderen bewaard is.

© Agentschap Kunsten en Erfgoed/KC 8.1.12

Rembrandt van Rijn (1606-1669), Oude man met baard, olieverf op paneel, 18,5 × 17 cm, particuliere collectie.
(foto © Rene Gerritsen)

24 uur van het podium
24 uur lang genieten
De eerste editie van dit nieuwe evenement zal u versteld doen staan van het podiumaanbod in Antwerpen. Verspreid over de stad brengen Antwerpse theaterhuizen, podiumcafés, cultuurcentra, dansorganisaties, concertzalen, theatergezelschappen en ensembles 24 uur lang activiteiten en voorstellingen.
Bovendien kunt u optredens bijwonen op locaties waar u ze niet meteen verwacht, zoals een comedyshow in de opera of een klassiek concert in een podiumcafé. De hele dag en nacht krijgt u een blik achter de schermen, zijn er verrassende optredens en kunt u genieten van muziek, theater, dans en performance.
Verrassende voorstellingen
Starten doet u bijvoorbeeld zaterdag om 12 uur met een fijne performance in de repetitieruimte van De Tijd, bij de Ménage à Trois van Kavka of in de HetPaleisbus. Krijgt u honger of dorst? Geen probleem, verschillende locaties bieden drankjes en maaltijden aan. Daarna kunt u in de Arenbergschouwburg of bij Theater Zuidpool een voorstelling bijwonen en genieten van een filmvoorstelling bij wp Zimmer, theater bij Moussem of klassieke muziek bij Buster.
De hele middag zijn er ook voorstellingen en activiteiten voor kinderen. Loop zeker eens binnen bij Theater FroeFroe, in Permeke, Kunstencentrum Vlaams Fruit, wcc Zuiderpershuis, HetPaleis of in De Studio. In HetPaleis kunnen kinderen zelfs blijven overnachten.
Voor muziek en theater kan je daarna afzakken naar Theater aan de Stroom, Rataplan, Tutti Fratelli, Theater Zuidpool, Buster, De Roma of cc Berchem. De hele nacht lang presenteert Monty Het verdriet van België en is het feest in de Arenbergschouwburg. Midden in de nacht start ook nog een voorstelling in het Toneelhuis. Even uitrusten kan in de Arenbergschouwburg, bij Monty en Kunstencentrum Vlaams Fruit.
Ontbijten en ondertussen genieten van een film doet u in cc Deurne Rix. Afsluiten kan met een voorstelling of optreden bij AMUZ, in De Studio of in de Vlaamse Opera.
1 polsbandje = 27 podia, 24 uur
Met 1 kaartje krijgt u toegang tot alle deelnemende locaties.
Op volgende locaties kunt u een optreden meepikken tijdens de 24 uur van het podium: AMUZ, Arenbergschouwburg, Buster podiumcafé, cc Berchem, cc Deurne, De Roma, De Tijd, HetPaleis, Kavka, Kunstencentrum Vlaams Fruit, Monty, Moussem, Permeke, Rataplan, Theater aan de Stroom, Theater FroeFroe, Theater Zuidpool, Toneelhuis, Tutti Fratelli, De Studio (Villanella), Vlaamse Opera, wcc Zuiderpershuis en wp Zimmer. deFilharmonie speelt in het Elzenveld en de Koningin Elisabethzaal. Bad van Marie palmt een huiskamer in en lAmpekAp presenteert Het Raam op de Meir.
Alle deuren van al deze cultuurhuizen staan wagenwijd open en nodigen u en het publiek uit om de stad anders dan anders te beleven.
Want heeft u al naar stand-upcomedy geluisterd in de Vlaamse Opera? Of naar klassiek in podiumcafé Buster?
Kortom, het is een straf evenement. U kunt 24 uur lang genieten van muziek, theater, dans en performance.
En als wij u niet kunnen overtuigen een kijkje te komen nemen? Dan doet Joe van FroeFroe dat wel: www.youtube.com.
Praktisch
24 uur van het podium, start zaterdag 14 januari om 12 uur. Kaarten in voorverkoop: € 12
— www.24uurvanhetpodium.be
— Info Cultuur, Grote Markt 13, Antwerpen.
Op 14 en 15 januari 2012 op de deelnemende locaties: € 14
Jongeren tot 24 jaar: € 6
>>> Bekijk het volledige programma op www.24uurvanhetpodium.be.
>>> Download de handige iPhone app van de 24 uur van het podium.

KC/pm 23.12.11

Rembrandt van Rijn (1606-1669), Oude man met baard, olieverf op paneel, 18,5 × 17 cm, particuliere collectie.
(foto © Rene Gerritsen)

Naast het schilderij een weergave van het onderliggende werk.
(foto © KC - Den Brabo)

Antwerpenaar ontdekt nieuwe Rembrandt
Koen Janssens maakt zelfportret Rembrandt zichtbaar
Vrijdag 2 december werd in het Rembrandthuis in Amsterdam een onbekend schilderij van Rembrandt van Rijn gepresenteerd. Het kleine paneel Oude man met baard is door Rembrandt geschilderd omstreeks 1630, aan het einde van zijn Leidse periode. Onder het werk ontdekte de Antwerpse chemieprofessor Koen Janssens (Universiteit Antwerpen) samen met collega's uit Nederland en de Verenigde Staten een onvoltooid zelfportret van de Nederlandse grootmeester.
De schilder van het werk Oude man met baard kon tot dusver niet met zekerheid achterhaald worden. Ernst van de Wetering (emeritus hoogleraar Kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam en hoofd van het Rembrandt Research Project) komt op grond van de schildertechnische overeenkomsten met Rembrandts schilderijen van omstreeks 1630 tot de conclusie dat het werk aan de meester zelf toegeschreven moet worden. Er is van het schilderij een kopij bekend, die door een leerling in Rembrandts atelier op basis van het origineel moet zijn gemaakt. Het schilderij is tevens op een reproductieprent uit 1633 te zien, met de vermelding dat Rembrandt daarvan de maker is. Bovendien is uit wetenschappelijk onderzoek gebleken dat zich onder het verfoppervlak een onvoltooid zelfportret van Rembrandt bevindt.
Dit zelfportret kon zichtbaar worden gemaakt door gebruik te maken van gesofisticeerde X-straal beeldvormingsmethoden aan de synchrotron ESRF in Grenoble en bij het Brookhaven National Laboratory in New York. Een doorbraak werd bereikt door gebruik te maken van Macro-scanning X-Ray Fluorescence spectrometry (MA-XRF), een techniek ontwikkeld door prof. Koen Janssens (Universiteit Antwerpen) en prof. Joris Dik (TU Delft). Met de MA-XRF-techniek kunnen de pigmenten in verborgen verflagen worden gedetecteerd, waardoor overschilderde voorstellingen fotografisch zichtbaar kunnen worden gemaakt. Eerder werden met deze nieuwe techniek al spectaculaire ontdekkingen gedaan bij schilderijen van Francisco Goya en Vincent van Gogh. Een en ander maakt deel uit van het doctoraatsonderzoek van dhr. Matthias Alfeld (Departement Chemie, Universiteit Antwerpen).
Het Rembrandthuis krijgt het schilderij in bruikleen van een particuliere verzamelaar. Het museum zal van 1 mei tot en met 1 juli 2012 een speciale tentoonstelling wijden aan het onderzoek met de XRF-techniek van een tiental schilderijen van Rembrandt en zijn tijdgenoten.
Het wetenschappelijk onderzoek aan het schilderij werd gefilmd in het kader van een documentaire. Fragmenten van deze documentaire en details over het wetenschappelijke luik zijnbeschikbaar op www.rembrandt.ua.ac.be.
>>> www.rembrandthuis.nl

KC/pm 2.12.11

Kunststedenactieplan
Op voorstel van viceminister-president Geert Bourgeois en in het kader van het Kunststedenactieplan kent de Vlaamse Regering een subsidie toe van 337.000 euro aan Digipolis in Antwerpen, voor de realisatie van een 'Custom Relationship Management Business to Business'-platform voor de Vlaamse kunststeden dat loopt van 1 januari 2012 tot 1 januari 2016. Het Kunststedenactieplan wil de Vlaamse kunststeden beter en meer coördineerd promoten in het buitenland en extra impulsen geven voor een versterking van het toerisme in deze steden.

KC/pm 2.12.11

De Transitverhalenbus verzmalede een jaar lang migratenverhalen.
(foto © Stad Antwerpen)

Red Star Line Museum
Verzamelde migratieverhalen krijgen plek in Stadsarchief
Op 18 december 2010 reed de Transitverhalenbus van het Red Star Line Museum een eerste keer uit. Een jaar lang ging het museum op zoek naar migratieverhalen van nu. Op de Dag van de Migrant, zondag 18 decembe, worden meer dan 150 verhalen overgedragen aan het Stadsarchief. Vanaf dan maken ze formeel deel uit van het collectief geheugen van de stad Antwerpen.
In mei 2013 opent het Red Star Line Museum zijn deuren. Het museum vertelt een universeel verhaal van het menselijk zoeken naar geluk en van ergens anders een nieuw leven beginnen. Het museum vertelt het verhaal van internationale migratie vroeger en nu, hier en overal, een actueel en menselijk gegeven.
Vanaf 18 december vorig jaar trekt de Transit Verhalenbus van het museum door Antwerpen om hedendaagse migratieverhalen te zoeken, te noteren en te verzamelen. De Transit Verhalenbus hield halt en in zijn knusse kader kwamen de verhalen vanzelf.
In een jaar werden meer dan 150 verhalen verzameld. Verhalen van politieke vluchtelingen die in moeilijke omstandigheden hun land achterlieten, verhalen van studenten die hier tijdelijk blijven, verhalen van verliefde zielen die de man of vrouw van hun leven volgden, verhalen van kinderen die hier werden geboren in een gezin met een migratieverleden. Verhalen die erg van elkaar verschillen maar met gemeenschappelijke gevoelens van spanning, afscheid, verwachting en hoop.
Bij de opening van het Red Star Line Museum krijgen een aantal hedendaagse migratieverhalen een prominente plek naast het verhaal van de Red Star Line rederij en haar vele reizigers.
Ze maken echter allemaal deel uit van de levendige geschiedenis van de stad Antwerpen. Om deze reden overhandigt het Red Star Line Museum zondag 18 december, de internationale dag van de migrant, de verhalen officieel aan het Stadsarchief, in aanwezigheid van de verhalenvertellers en de vertegenwoordigers van het museum, het archief en partnerorganisaties.
Vanaf dan maken de verhalen van de 'nieuwe Antwerpenaren' deel uit van het 'nieuwe Erfgoed' van de stad Antwerpen. De persoonlijke geschiedenissen worden opgenomen in het grote geschiedenisverhaal van Antwerpen. De verhalen verdwijnen echter niet in de catacomben van het Stadsarchief maar kunnen via de website opgevraagd en beluisterd worden.
Bovendien verzorgt het Red Star Line Museum in het Stadsarchief tot 31 januari 2012, een presentatie waarin de persoonlijke geschiedenis van vier vertellers op basis van souvenirs, foto's en geluidsfragmenten tot leven komt.

KC/pm 30.11.11

Pinkhas Kornfeld van Machsike Hada en Laurent Trau van 'Shomre Hadas klinken op de goede afloop.
(foto © Walter Saenen)

Joodse gemeenten beheren thorarol beurtelings
De joodse thorarol die in 1941 door een joodse man aan de stadsbibliotheek in bewaring is gegeven om het uit de handen van de collaborateurs te houden, wordt over enkele jaren teruggegeven aan de joodse gemeenschap. Eerst wordt hij gerestaureerd en tentoongesteld in het Museum aan de Stroom.
De stad is met de twee joodse gemeenten, de gemeenschap 'Shomre Hadas en de ultra-orthodoxe Machsike Hadas, tot een akkoord gekomen. De gemeenten zullen beurtelings de religieus heel belangrijke thorarol beheren, omdat het onmogelijk is gebleken om te achterhalen aan wie de rol toebehoort. "De man die op 14 april 1941 aanklopte bij de stadsbibliotheek, zei dat de rol alleen mocht teruggegeven worden aan de persoon die het codewoord gaf", zegt burgemeester Patrick Janssens. "Maar er heeft zich nooit iemand aangediend. Al bleek na de oorlog wel dat enkele prominente Joden op de hoogte waren dat de rol in de bibliotheek lag."
Tentoonstelling
Het was door een brief van opperrabbijn Lieberman aan het adres van schepen Ludo Van Campenhout, begin vorige maand, dat de bal aan het rollen ging. Het stadsbestuur bleek niet op de hoogte dat het in het bezit was van de rol. "De stokken blijken beschadigd en het perkament is niet meer in goede staat en moet nog worden vervolledigd", zegt schepen voor Cultuur Philip Heylen. "Onder meer de joodse gemeenten en de Universiteit Antwerpen zullen zich over de restauratie buigen. In 2014 zal er een tentoonstelling plaatsvinden rond de Antwerpse oorlogsjaren en de thorarol", besluit de schepen.

© www.nieuwsblad.be 25.10.11

Interieur Axel Vervoordt-Kanaal (Wijnegem).
(foto mt)

Arta
Ontdekkingsreis bij Antwerpse kunsthandelaars
Arta is een parkoers dat uitzonderlijke stukken samenbrengt die werden uitgekozen door de meest actieve Antwerpse kunsthandelaars in de kunstmarkt.
Dit jaar vernieuwen de Antwerpse kunsthandelaars zich en stellen aan de verzamelaars en aan het publiek een nieuwe prestigieuze afspraak voor in Antwerpen, de artistieke metropool bij uitstek. Een jonge generatie antiquairs en enkele galeriehouders van hedendaagse kunst die actief zijn op de Europese markt slaan voor ARTA de handen in elkaar om een buitengewoon cultureel evenement te organiseren, van grote kwaliteit en rijk aan ontdekkingen. Voor deze nieuwe editie wordt samengewerkt met het MAS, Museum aan Stroom, dat op zeer verfrissende wijze het verhaal vertelt van de stad Antwerpen, haar stroom en haven.
Arta verbindt 25 dynamische galeries uit Antwerpen. Elke galerie presenteert zeldzame stukken die buitengewoon en opmerkelijk zijn. Deze originele actie is erop gericht om het huwelijk en de dialoog tussen diverse kunstwerken, stijlen en periodes te stimuleren.
Verenigd in een gemeenschappelijke geest van vernieuwing zullen die galeries, die de wind in de rug hebben, gedurende twee weekends de liefhebbers in hun universum binnenlaten, of het nu gaat om oude of hedendaagse kunst.
Deze nieuwe formule illustreert een actuele tendens in de internationale kunstwereld: een bevrijding van de registers en een diversificatie van de collecties. De jonge generatie verzamelaars en kunstliefhebbers heeft een bredere visie en eclectische smaak die gaat van hedendaagse kunst over vintage design tot mooie oude stukken met een belangrijke historische waarde (verzamelobjecten, meubilair, schilderkunst). De rode draad is hun nieuwsgierigheid en de verfijning als levenskunst.
ARTA is een gemeenschappelijke openstelling van de leden Antiquairs Antwerpen en Antwerp Contemporary Art. Arta schrijft zich in binnen de continuïteit van de sinds 1978 georganiseerde opendeurdagen van de Antiquairs Antwerpen. Deze traditie wordt versterkt door het luik hedendaagse kunst en is er voornamelijk op gericht om een ontmoeting rond de passie voor kunst en verzamelen te bevorderen.
Praktisch
Vrijdag 25 november: van 14 tot 20 uur
Zaterdag 26 november: van 11 tot 19 uur
Zondag 27 november: van 11 tot 19 uur
Vrijdag 2 december: van 14 tot 20 uur
Zaterdag 3 december: van 11 tot 19 uur
Zondag 4 december: van 11 tot 19 uur
>>> www.art-a.be - www.antiquairs-antwerpen.be

KC/pm 20.10.11

Het enig gekende, volledige exemplaar van het eerste gedrukte boek van ons land bevindt zich in de bibliotheek van de Universiteit Antwerpen en is nu gerestaureerd.
(foto © UA)

Bladeren door oudste boek
Eerste druk van Dirk Martens
geconserveerd en digitaal beschikbaar
In 1473 drukte Dirk Martens het eerste boek dat in ons land van de pers kwam. Het enige volledig bewaarde exemplaar in Belgisch bezit berust in de bibliotheek van het Ruusbroecgenootschap (Universiteit Antwerpen). Het zeldzame kleinood werd recent gerestaureerd en is nu ook in digitale vorm beschikbaar.
Het boek uit 1473 draagt de titel Speculum conversionis peccatorum ('Een spiegel van de bekering van de zondaars') en is van de hand van de Limburgse kartuizer en veelschrijver Dionysius van Rijckel (1402/3-1471). Het werd in Aalst gedrukt door Dirk Martens in samenwerking met de Duitser Jan van Westfalen. De boekdrukkunst was toen nog geen twintig jaar oud. (Gutenberg had het allereerste boek gedrukt in 1455.) Het nieuwe medium zocht zich nog volop een weg — een situatie die veel gelijkenissen vertoont met digitale ontwikkelingen in de hedendaagse boekenwereld.
Van het eerste gedrukte boek uit onze gewesten is er in België zelf maar een volledig exemplaar bewaard. Het bevindt zich in de bibliotheek van het Ruusbroecgenootschap, een onderzoeksgroep van de Universiteit Antwerpen met sterke wortels in de Antwerpse jezuïetengemeenschap. Een tweede, onvolledig exemplaar wordt bewaard in de Koninklijke Bibliotheek in Brussel.
Het Antwerpse exemplaar was licht gehavend en werd nu geconserveerd met de steun van een privésponsor, de vzw M.E. Belpaire. De Nederlandse conserveringsdeskundige Marijn de Valk (Middelburg) werkte volgens de inzichten van de hedendaagse conserveringswetenschap. De nadruk ligt op een terughoudende behandeling en op het verzekeren van de fysieke integriteit van het boek. Esthetische overwegingen zijn daarbij ondergeschikt aan het behoud van de historische informatie en een verantwoorde constructie van de band. Toch ziet het boek er door de behandeling weer bijzonder fris uit, meer dan een half millennium nadat het van de pers is gekomen.
Integraal gedigitaliseerd
De Antwerpse universiteitsbibliotheek greep de gelegenheid aan om dit zo bijzondere boek integraal te digitaliseren. Op een zeer hoge kwaliteit, want de bedoeling van de digitalisering is natuurlijk om het origineel zoveel mogelijk te benaderen. Voortaan zal iedereen het boek op zijn eigen pc kunnen doorbladeren zonder het papieren exemplaar te moeten manipuleren. Vanaf volgend jaar zal de digitale versie ook worden toegevoegd aan Flandrica.be, een groot digitaliseringsproject van de vzw Vlaamse Erfgoedbibliotheek, waaraan de Antwerpse universiteit actief participeert.
Het eerste boek van Dirk Martens maakt een nog bescheiden indruk. Het is niet groot en telt slechts 28 bladen. Een titelpagina ontbreekt; de gegevens over de plaats en het jaar van uitgave bevinden zich achteraan in het boek, in de zogenaamde colofon. Daarin komen de namen van Dirk Martens en Jan van Westfalen niet voor, maar door analogie met andere drukwerken konden onderzoekers in de vorige eeuw de drukkers identificeren.
Het boekje maakt deel uit van een interessante verzamelband die vijf zeer vroege drukwerkjes bevat. Daaronder nog drie andere uitgaven die Dirk Martens (al dan niet samen met zijn Duitse collega) in Aalst op de markt bracht in 1473-1474. Zo is de verzamelband een eersterangsbron voor onze kennis van de start van de boekdrukkunst in ons land. De werkjes werden trouwens al zeer vroeg samengebonden. Dat blijkt uit de handgeschreven inhoudsopgave die aan de eigenlijke boekjes voorafgaat, en waarin ze stuk voor stuk worden opgesomd. Een annotatie op deze pagina geeft voorts aan dat de band oorspronkelijk berustte in de bibliotheek van de priorij Rooklooster, in Oudergem bij Brussel.
• Meer uitleg over het project en de digitale versie van het boek vindt u op lib.ua.ac.be.

KC/pm 18.10.11

Het Cultureel Erfgoed in alle Antwerpse districten krijgt voortaan steun.
(foto mt)

Cultureel Erfgoed krijgt steun
De lokale erfgoedverenigingen in de Antwerpse districten krijgen vanaf nu ondersteuning via de vzw Musea en Erfgoed Antwerpen. Op basis van het aantal lokale erfgoedverenigingen en inwoners per district, komt een budget vrij voor registratie, zorg en presentatie van de lokale erfgoedgeschiedenis.
Door het Cultureel-Erfgoedconvenant tussen de stad Antwerpen en de Vlaamse overheid kreeg het MAS (Museum aan de Stroom) de opdracht om een ondersteuningsbeleid uit te werken in functie van het cultureel erfgoedveld in de negen Antwerpse districten.
Na overleg tussen de stad en de districten zullen voor 2012 en 2013 overeenkomsten afgesloten worden tussen de vzw's Lokaal Cultuurbeleid en de vzw Musea en Erfgoed Antwerpen.
Voor de realisatie is er een jaarlijks maximum budget van € 82.000. De verdeling tussen de districten gebeurt op basis van het aantal lokale erfgoedverenigingen en het aantal inwoners per district. Hierbij wordt een ondergrens van € 5.000 en een bovengrens van € 20.000 gehanteerd.
Op basis van het erfgoedonderzoek (2009-2010) worden de prioriteiten voor de eerste periode 2012-2013 vertaald in registratie, zorg en presentatie van lokale erfgoedgeschiedenis. Er gaat daarbij bijzondere aandacht naar de lokale erfgoedspelers en -verenigingen.

KC/pm 14.10.11

Liefhebber kunstenfestival
Inschrijvingen van start
Van 27 april tot 6 mei 2012 vindt in Antwerpen het Liefhebber kunstenfestival plaats. Deze happening biedt een mix van uiteenlopende kunstvormen en -disciplines en is er voor iedereen die een talent heeft en een plek of moment zoekt om het te tonen. Geïnteresseerden kunnen zich tot 14 november inschrijven.
Liefhebber kunstenfestival is een evenement met expo's, kunsthappenings, concerten en workshops. Amateurkunstenaars kunnen er individueel of in groep hun talent tonen.
Voorts biedt Liefhebber ook ondersteuning en gratis promotie aan individuele organisatoren, verenigingen of organisaties die zelf een activiteit of evenement op poten zetten.
Inschrijven kan nu 14 november via www.antwerpen.be/liefhebber of www.liefhebberkunstenfestival.be.
Alle activiteiten vinden plaats in de verschillende districten van de stad, in de periode van 27 april tot 6 mei 2012.
>>> Meer informatie is te krijgen bij Huis voor de Amateurkunsten - Liefhebber, Hofstraat 15, 2000 Antwerpen, e-mail.

KC/pm 10.10.11

A-kaart ook geldig in MoMu
De A-kaart van de stad Antwerpen kan voortaan gebruikt worden in het ModeMuseum Provincie Antwerpen om punten te sparen of te verzilveren. Dit is de eerste niet-stedelijke instelling waar een samenwerking mee is. Houders van de A-kaart kunnen vanaf 1 oktober ook punten sparen bij het internationale muziekcentrum AMUZ. Bovendien voert de stad gesprekken met andere interessante niet-stedelijke partijen.
Sinds 20 december 2010 biedt de stad de A-kaart aan voor iedereen die houdt van wat Antwerpen te bieden heeft. Met deze voordelenkaart kunnen liefhebbers punten sparen door deel te nemen aan culturele en sportieve activiteiten of te genieten van het vrijetijdsaanbod in stedelijke bibliotheken, zwembaden, musea en cultuurcentra. De gespaarde punten kunnen ze omruilen voor interessante voordelen.
De stad wil het aanbod van de A-kaart uitbreiden en sloot daarom een samenwerking af met twee niet-stedelijke instellingen, AMUZ en het ModeMuseum (MoMu). In de toekomst blijft de stad zoeken naar interessante samenwerkingsmogelijkheden.
Bijna 70.000 A-kaarthouders
Vandaag zijn er ongeveer 68.000 A-kaarthouders. Gemiddeld stijgt het aantal met 2.000 per week.
Praktisch
De A-kaart is voor drie euro te koop in de stedelijke musea, cultuurcentra, zwembaden, bibliotheken en in de stadswinkel. In totaal gaat het om de 50 stedelijke locaties waar de kaart ook gebruikt kan worden en AMUZ. In het ModeMuseum is er geen verkoop. De kaart is ook op al die plaatsen te gebruiken. Ze is gratis voor jongeren onder de 18 jaar. Mensen die een OMNIO-statuut hebben of recht hebben op een verhoogde tegemoetkoming betalen maar twee euro. De A-kaart kan bovendien een aantal persoonlijke voordelen bundelen. Leraren, studenten, 65+'ers, mensen met een OMNIO-statuut… kunnen dat statuut koppelen aan de A-kaart en op vertoon van hun kaart automatisch de korting krijgen waarop ze recht hebben.
Op alle A-kaartplaatsen worden brochures verspreid waarin de werking van de kaart gedetailleerd wordt uitgelegd. Ook op de webstek www.antwerpen.be/a-kaart vinden geïnteresseerden alle info.

KC/pm 23.9.11

Koen Janssens, professor Chemie aan de Universiteit Antwerpen.
(foto mt)

Rubens' rood verkleurt langzaamaan
Onderzoek UA legt processen in schilderijen bloot
Wie naar De kruisafneming van Pieter Paul Rubens kijkt, valt meteen het vuurrode gewaad van Johannes op. Kijk er nog eens goed naar, want — tikje overdreven — het zou uw laatste keer kunnen zijn. "De vermiljoenrode verf die Rubens gebruikte, is immers aan het verkleuren", zegt Koen Janssens, professor Chemie aan de Universiteit Antwerpen. "En dat proces is onomkeerbaar."
Met de hulp van röntgenstralenbundels kunnen Koen Janssens en zijn team als het ware binnenkijken in schilderijen en zo achterhalen wat er in de kunstwerken gebeurt. Janssens: "In schilderijen zijn heel wat chemische processen actief, die maken dat de werken er op middellange termijn wel eens helemaal anders zouden kunnen uitzien dan nu".
Janssens en co stelden vast dat de vermiljoenrode verf die Rubens gebruikte, langzaam verkleurt naar zwart, met daarop de vorming van een witte korst. "Een wijziging in het kwiksulfide, waaruit vermiljoen bestaat, ligt aan de basis. Chloor is hier de boosdoener. Eenzelfde verkleuring zagen we al in Romeinse fresco's, die onder andere in Pompei teruggevonden werden. Maar in sommige van de schilderijen van Rubens en een aantal van zijn tijdgenoten verloopt het proces veel sneller."
"Dit zou kunnen te maken hebben met het feit dat de verfkwaliteit in de tijd van Rubens minder was. In de eeuwen voordien hanteerden de gilden erg strenge kwaliteitsvoorschriften. Vanaf de zeventiende eeuw kalfde de gildewerking echter geleidelijk af, en daarmee ook het respect voor sommige regels."
Veranderend museumbezoek
Het verkleuringsproces is vermoedelijk niet om te keren, maar kan eventueel wel worden vertraagd of gestopt. "Schilderijen zijn actief reagerende chemische systemen", zegt Janssens. "Je moet ze zo goed mogelijk van het gewone milieu isoleren. Een eerste stap is zorgen voor goed afsluitende, kwalitatieve vernislagen. Daarnaast komt het er op aan in de musea zo weinig mogelijk actieve chemicaliën toe te laten. Luchtfilteringssystemen moeten fijnstofdeeltjes zo veel mogelijk weren. Die kunnen heel wat chemische stoffen bevatten die oppervlakkige verkleuringen veroorzaken."
Transparante, niet-spiegelende wanden tussen de schilderijen en de museumbezoekers kunnen een oplossing bieden. Janssens: "En ook minder licht is goed voor de schilderijen. Dat de museumcultuur daardoor zal veranderen? Die evolutie is sowieso al aan de gang. Een serieuze museumbezoeker moet zich nu ook al behelpen met een combinatie van boeken, virtuele catalogen en live bezoekjes. Maar de grote overweldigende ervaring van een altaarstuk moet je toch nog altijd in het echt beleven".

KC/pm 22.9.11

Portret van Don Ramón Satué,Francisco de Goya. 1823. Olieverf op doek.
(foto © Rijksmuseum)

Portret van een Franse generaal (scan).
(foto © Rijksmuseum)

UA ondekt onbekend portret
Onder meesterwerk van Goya uit Rijksmuseum Amsterdam
Dankzij een nieuwe onderzoeksmethode is een onbekend portret te voorschijn gekomen onder Goya's meesterwerk Portret van Don Ramón Satué, het enige schilderij in Nederland van deze wereldberoemde Spaanse kunstenaar. Het verborgen portret, dat vrijwel zeker is geschilderd door Goya zelf, is zichtbaar geworden dankzij de Scanning Macro X-ray - Fluorescence Spectrometry, een nieuwe techniek ontwikkeld door de Universiteit Antwerpen en de TU Delft.
Rechter
Op de scans is duidelijk te zien dat de Spaanse kunstenaar Fransisco Goya (1746-1828) zijn uitzonderlijke portret van de Spaanse rechter, Ramón Satué, schilderde over een meer formeel portret van een man. Op basis van de onderscheidingen die zijn kostuum sieren, weten we zeker dat deze man tot de hoogste rang van een ridderorde behoorde die was gesticht door de toenmalige koning van Spanje, Joseph Bonaparte, broer van Napoleon. Het verborgen portret is dus dateerbaar tussen 1809 en 1813. Goya's portret van Satué is gesigneerd en gedateerd in 1823.
Generaal
Hoewel het gezicht van de geportretteerde onherkenbaar is, is het zeer waarschijnlijk dat het verborgen portret een Franse generaal laat zien, die Joseph vergezelde naar Madrid. Het is zelfs mogelijk dat het Joseph Bonaparte zelf is. Het schilderij is waarschijnlijk bij Goya achtergelaten toen het Franse leger Madrid ontvluchtte in 1813. In ieder geval was 1823, het jaar dat Goya het portret van Satué maakte, een moeilijk jaar voor Goya. Hij had de Liberale Constitutie van 1820 gesteund en toen het absolutisme van Ferdinand VII werd hersteld, werd Goya gedwongen onder te duiken bij een familielid van Satué. Het bezit van een portret van een Napoleontische officier zou in deze situatie compromitterend zijn geweest, wat de reden zou kunnen zijn voor het overschilderen van het portret.
Professor Joris Dik van de TU Delft: "Met de nieuwe mobiele scanner kunnen we naar een museum toe en daar een schilderij laagje voor laagje in kaart brengen. Zo kunnen we reconstrueren welke verflagen en kleuren er onder het zichtbare schilderij zitten, zonder het schilderij zelfs maar aan te raken".
Professor Koen Janssens van de Universiteit Antwerpen is een van de drijvende krachten achter deze nieuwe techniek. Woensdag 14 september kwam Koen Janssens aan het woord in een uitzending van het Nederlandse tv-programma Labyrint van de VPRO. Het programma besteedde aandacht aan de nieuwe onderzoekstechniek. Jammer genoeg werd dat laatste, ten behoeve van de geïnteresseerden, weer eens veel te laat bekend gemaakt…

KC/pm 14.9.11

V.l.n.r. regisseur Cor Blancke en acteurs Eric Goris, Freija Van Dyck, Raymond De Bruyne en Tom Lommaert.
(foto © Didier Messens)

Misleid
Zondag 14 augustus startten de opnamen van een thriller van de Antwerpense filmregisseur Cor Blancke die als werktitel Misleid meekreeg. Het wordt een kortfilm.
De kortfilm werd grotendeels in Zoersel en Antwerpen en een scène in Hamme (Oost-Vlaanderen) opgenomen. Cor Blancke nam de de regie voor zijn rekening.
We laten regisseur Cor Blancke zelf aan het woord.
"Een speelfilm produceren blijft natuurlijk fantastisch, maar ook voor de productie van een korte speelfilm heb je toch al snel een team van zowat 30 acteurs en medewerkers nodig. Gelukkig kunnen we rekenen op een vaste kern van vrienden, collega-cineasten en acteurs die net zo gebeten zijn door de filmmicrobe als wijzelf en die bereid zijn pro deo mee te werken aan dit project.
Dit filmproject kan, tussen onze commerciële realisaties door, gerealiseerd worden dankzij de medewerking van een groot aantal enthousiaste vrijwilligers en de steun van enkele bereidwillige sponsors."
De kortfilm zal volgend jaar regelmatig worden vertoond op niet-commerciële filmfestivals, niet enkel in België maar ook elders in Europa.
Het originele verhaal van Raymond De Bruyne werd tot een spannend misdaad/drama scenario bewerkt door John Peeters.
In de hoofdrollen zien we Eric Goris, Gerd De Ley, Rikkert Van Dijck, Raymond De Bruyne, Lindsay Bervoets, Freija Van Dyck, Tom Lommaert, Antoine Jann Steegen, Nathalie Vanderwegen, Benedicte Asseloos duiken her en der in de film op.

KC 5.9.11

Stratenplan
Groot-Antwerpen