Cultuur in Antwerpen - Monumenten en archeologie

Link ergens gebroken?
Zit dan niet te sakkeren, maar
klik even hier!

Cultuur in Antwerpen
Monumenten
Archeologie

Aankondigingen van uw evenement op deze pagina's zijn gratis, maar we moeten ze wel tijdig hebben. Tegen gisteren is te laat!
Kijk hier hoe.

Op deze pagina:
Restauratiepremie Kattendijkdok | Herdenkingsmonumenten beschermd | Fort van Kapellen | Middeleeuws straatje | Grafmonument Hendrik Conscience

Meer cultuur op:
• Cultuur Divers
• Cultuur Expo
• Cultuur Literair
• Cultuur Muziek & Podium
• Cultuur Theater

De oude kaaimuren zijn aan restauratie toe.
(foto © Onroerend Erfgoed)

Restauratiepremie Kattendijkdok
Ruim 1,2 miljoen euro restauratiepremie voor kaaimuur
Vlaams minister Geert Bourgeois, bevoegd voor Onroerend Erfgoed, kent een premie van 1.220.676,03 euro toe voor de restauratie van de oostelijke en westelijke kaaimuur van het Kattendijkdok in Antwerpen. Het dok prijkt sinds 2001 op de lijst van beschermde monumenten.
"De restauratiewerken aan de kaaimuren van het Kattendijkdok kaderen in de algemene visie van de stad Antwerpen om het 'Eilandje' te gaan herwaarderen', aldus minister Bourgeois. "De kaaimuren zullen structureel worden hersteld door het havenbedrijf, waarna de stad zal instaan voor de esthetische opwaardering van de kades."
De restauratie van de kaaimuren zal in verschillende fases gebeuren. Dit dossier omvat de reinigings– en herstellingswerkzaamheden aan het parament in Doornikse steen en de dekstenen in blauwe hardsteen. Bedoeling is zoveel mogelijk van de bestaande dekstenen en paramentstenen te behouden, en vooral plaatselijk te herstellen waar nodig.

KC/pm 7.1.12

Gedenkteken 7e linieregiment in park Vogelzang.
(foto © Onroerend Erfgoed)

Herdenkingsmonumenten voorlopig beschermd
Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Geert Bourgeois heeft de voorlopige bescherming van 19 oorlogsgedenktekens van WO I en WO II in de provincie Antwerpen ondertekend. In principe volgt, na het doorlopen van de procedure met onder meer een openbaar onderzoek, binnen het jaar de definitieve bescherming.
"Oorlogsmonumenten van WO I en II herinneren niet alleen aan de krijgsverrichtingen", verduidelijkt minister Bourgeois, "maar ook aan de traumatische gebeurtenissen waardoor een land, streek of gemeente en hun vele burgers werden getroffen".
De Eerste en Tweede Wereldoorlog waren heel ingrijpende gebeurtenissen in de nationale, Europese en mondiale geschiedenis. De impact op het dagelijks leven van de bevolking tijdens en na deze gebeurtenissen is niet te miskennen. Daarom ontstond ook de behoefte om gedenktekens op te richten, zodat deze vreselijke oorlogen en hun vele slachtoffers niet vergeten zouden worden.
Volgende oorlogsgedenktekens in de provincie Antwerpen worden voorgedragen tot bescherming als monumenten wegens hun artistieke, historische en/of sociaal-culturele waarde:
— Antwerpen. Monument ter herdenking van het 7e linieregiment nabij de voormalige stallingen (Gerard Le Grellelaan 5-7) van kasteel Vogelzang (1930, A. De Mol en E. Vereycken)
— Antwerpen. Berchem. Koninklijkelaan/Elisabethlaan. Monument voor de gesneuvelden van WO I (1930, E. Van Averbeke en J. Dupon)
— Antwerpen. Berchem. Elisabethlaan. Monument op de begraafplaats (A. De Cuyper)
— Antwerpen. Deurne. Herentalsebaan. Monument op de begraafplaats Silsburg (1926, F. Jochems, J. Dandus en F. Van der Sanden)
— Antwerpen. Deurne. Hooftvunderlei. Monument voor de gesneuvelden van WO I (1924, F. Jochems)
— Antwerpen. Merksem. Van Heybeeckstraat. Gedenksteen WO I afkomstig van oud gemeentehuis
— Arendonk. Vrijheid. Monument voor gesneuvelden en burgerlijke slachtoffers (1919, A. Courtens)
— Balen. A. Dierckxstraat/Nieuwstraat. Monument voor gesneuvelden (1920, 1955, J. Bernaerts)
— Boechout. Sint-Bavoplein. Monument voor gesneuvelden van beide wereldoorlogen (1920, beeldhouwer Jules Weyns, architect F. Van Dyck, bronsgieterij Albers)
— Brasschaat. Dr. Roosensplein. Oorlogsmonument (1924,E. Geefs, G. Collard, bronsgieter E. Scholliers)
— Duffel. Kerkstraat. Monument voor de gesneuvelden (1925, R. en F. Van Averbeke, F. De Cuyper)
— Grobbendonk. Astridplein (1920)
— Herenthout. Vredesplein. Oorlogsmonument (1923, 1993, E. Rombaux-Roland)
— Mechelen. Ontvoeringsplein. Monument voor de weggevoerden (1921, J. Van Goolen)
— Mechelen. Sint-Romboutskerkhof. Monument voor de gesneuvelden (1924, E. Wijnants)
— Mechelen. Ziekebeemdenstraat. Huldemonument voor de gesneuvelden van WO I op de begraafplaats (1928-1929, B. Tuerlinckx)
— Mortsel. Liersesteenweg. Oorlogsmonument (1925, 1972, F. De Cuyper)
— Westerlo. Zandberg. Gedenkteken voor 5 gesneuvelden
— Wijnegem. Turnhoutsebaan (1921, F. De Cuyper)

KC/pm 29.12.11

De militaire spoorlijn tussen Brasschaat en Kapellen.
(foto © Provant)

De onthaalpoort van het Fort van Stabroek-Ravenhof.
(foto © Provant)

Aankoop Fort van Kapellen
In kader van het project 'Fortengordels rond Antwerpen' zal de provincie Antwerpen de aankoop van het Fort van Kapellen en de bijhorende militaire spoorlijn tussen Brasschaat en Kapellen, alsook een perceel aan het Fort van Stabroek financieel ondersteunen.
'Een belangrijke investering voor het behoud en de opwaardering van de binnenste en buitenste fortengordel rond Antwerpen', aldus gedeputeerde Koen Helsen.
Fort van Kapellen en militaire spoorlijn
Het Fort van Kapellen is naast het Fort van Duffel, eeN van de twee zogenaamde spoorwegforten. Het werd gebouwd met de bedoeling de belangrijke spoorlijn Antwerpen-Roosendaal en de verbindingsweg die naar het kwartier van Brasschaat leidt te beschermen.
De spoorlijn is een deel van de strategische militaire spoorweg, de zogenaamde 'Chemin de fer strategique', die in 1914 in sneltempo werd aangelegd. Deze spoorweg was een smalspoor en liep noordwaarts van Lier, via Schilde naar Schoten, met een draaibrug over het kanaal van Turnhout, tot in Kapellen. Vanaf Kapellen liep het spoor verder tot het Fort van Stabroek. Voornaamste doel van deze spoorlijn was een snelle laterale verbinding op de Buitenlinie te verwezenlijken en de forten te voorzien van manschappen en munitie. Tijdens de bezetting hebben de Duitsers deze spoorlijn verder uitgebreid tot het militaire vliegveld in Brasschaat.
Momenteel wordt deze militaire spoorlijn beheerd door de vzw Kempens Landschap, maar is zij nog steeds in bezit van het ministerie van Defensie.
"We zullen via Kempens Landschap deze spoorlijn aankopen zodat de infrastructuur kan gerestaureerd worden en voort uitgebouwd kan worden voor toeristisch en recreatief gebruik. We denken hier aan een tocht met de railbike, waarbij via een mp3-speler of smarphone audioverhalen beluisterd kunnen worden van mensen die iets meegemaakt hebben op of nabij de spoorlijn ten tijde van WO I. Daarnaast zal ook een loods in het kamp van Kapellen aangekocht worden die, net zoals het Kamp Noord in Brasschaat, ingericht zal worden als onthaal- en infopunt", licht Koen Helsen toe.
Met de aankoop van het Fort van Kapellen wil de provincie Antwerpen de natuurwaarde in en rondom het fort veiligstellen en versterken. Het fort zal ingericht worden als 'natuurfort'.
Onthaalpoort Fort van Stabroek-Ravenhof
De provincie Antwerpen selecteerde het begin- en het eindpunt van de antitankgracht (Stabroek en Oelegem) als onthaalplaatsen en infopunten van het fortengordelproject. Een 'onthaalpoort' moet de toegang en het knooppunt worden van tal van voorzieningen van verschillende toeristisch-recreatieve netwerken. Koen Helsen: "We kopen via de vzw Kempens Landschap een kleine oppervlakte aan om er in een infomodule met zitbanken en fietsenstalling te voorzien".
Het Fort van Stabroek maakt net zoals het Fort van Kapellen deel uit van de buitenste fortengordel rond Antwerpen en vervult door haar specifieke ligging, een schakelfunctie met o.a. het Fort van Lillo. Het fort is eigendom van Stafort en doet dienst als recreatiedomein.
"De provincie Antwerpen koos hier voor een aankoopstrategie die er voor moet zorgen dat zowel het cultuurhistorische als het groene karakter van beide forten behouden blijft", besluit Koen Helsen.

KC/pm 18.11.11

Middeleeuws straatje aan Kronenburgstraat.
(foto © Stad Antwerpen)

Middeleeuws straatje aan Kronenburgstraat
Tijdens het archeologische onderzoek naar aanleiding van het nieuwbouwproject Zuidkasteel op de hoek Kronenburgstraat/Sint-Rochusstraat vonden de stadsarcheologen begin vorige week een middeleeuwse weg of kasseienbestrating.
Op deze locatie komt onder andere een gebouw voor het Instituut voor Tropische Geneeskunde met 69 studentenkamers en een polyvalent gelijkvloers. Heel het bouwterrein wordt onderkelderd voor een parking voor 49 auto's, waardoor het aanwezige archeologische patrimonium onderzocht moest worden.
De wegbedekking die de archeologen aantroffen is in goede staat en bestaat uit witte zandstenen keien. De weg is afgeboord met houten palen. Langs deze houten liggers staan op regelmatige afstand verticale aangepunte palen in de grond. Deze unieke vondst wordt door de stadsarcheologen belangrijk genoemd maar roept tegelijk vragen op.
De weg is gelegen aan de zuidzijde van de stad, binnen de laatste middeleeuwse omwalling uit de 15e eeuw ter hoogte van het Begijnhof, de middeleeuwse stadspoort aan de Begijnenstraat. Net buiten de wal was het 13e-eeuwse begijnhof 'Hof van Sion' gelegen. De weg ligt echter diep en wordt geflankeerd door balken wat de aanwezigheid van water suggereert. De archeologen stellen zich de vraag of hier ook een drenk, een poel of een gracht was. De weg ligt nu in de lijn van de 17e-eeuwse Sint-Rochuskapel.
Het archeologische terreinwerk wordt op dit moment afgerond. Daarna start het onderzoek van dit verrassende stukje stadsgeschiedenis. Sowieso is er van dit stadsdeel archeologisch weinig gekend, wat de vondst nog interessanter maakt.

KC/pm 18.10.11

Grafmonument Hendrik Conscience
krijgt onderhoudsbeurt
In 2012 is het exact 200 jaar geleden dat de Vlaamse schrijver Hendrik Conscience werd geboren (3 december 1812). Naar aanleiding daarvan investeert de stad in het onderhoud van zijn grafmonument op het Schoonselhof. De onderhoudswerkzaamheden starten half september.
Groene verkleuring door algen en mossen, afloop van patina (oxidatielaag brons) op de grafstenen en mosvorming zijn enkele voorbeelden van schade aan het grafmonument van Hendrik Conscience. Daarom zal het arduin worden gereinigd en een speciale conservatiebehandeling krijgen. Omdat het bronswerk nog in goede conditie blijkt te zijn, krijgt het een reiniging en vervolgens een speciale beschermingslaag.
De restauratie wordt uitgevoerd door sociale onderneming Levanto en zal vermoedelijk voor 1 november kunnen worden afgerond.
In het grafmonument met grafkelder van Hendrik Conscience zijn ook zijn echtgenote Maria Conscience-Peinen en zijn dochter Maria Sébastienne Conscience begraven. Het monument dateert van het einde van de negentiende eeuw en stelt een kolossale leeuw voor die het beeld van de schrijver bewaakt. Het beeld is van de hand van Frans Joris. Het grafmonument is 6,75 meter hoog, 3,75 meter breed en 5,2 meter lang. Het is gelegen op het Schoonselhof op perk VTS/T tegenover perk U.
>>> Zie ook: Consciencejaar 2012 - Jubileumjaar Hendrik Conscience 1812-2012

KC/pm 9.9.11

Stratenplan
Groot-Antwerpen