Ruim 175 pagina's Antwerps nieuws

Prinselijk sideriet en meer Naar aanleiding van de 40e verjaardag van de Academie voor Mineralogie hadden we een gesprek met Hendrik Harre, ondervoorzitter, en zijn echtgenote Alberte Hérin, conservator van het Mineralogisch Museum aan de Frans de l'Arbrelaan 12 in Merksem. Harre: "Toen in de Antwerpse Schelpenvereniging (Gloria Maris) door o.a. Van Kerrebrouck, Cabus en Van Craen de vraag werd gesteld om in de schoot van de vereniging een groep van liefhebbers van mineralen op te richten, werd dit botweg geweigerd. Daarop besloten zij te starten met een aparte vereniging. Ik was toen als student in contact gekomen met Van Kerrebrouck en het was hijzelf die mij vroeg om secretaris te worden van de nieuwe vereniging. Ik moet wel bekennen dat het enige gesteente dat ik kende het malachiet was dat een met mijn familie bevriende broeder uit Congo had meegebracht. En zo ging op 22 maart 1970 de Academie voor Mineralogie (ACAM) van start in het Kasteel van Schoten. Het bestuur bestond uit voorzitter Alex Van Kerrebrouck, penningmeester Frans Cabus, secretaris Hendrik Harre en materiaalmeester Van Craen. Na heel wat omzwervingen zijn we uiteindelijk terecht gekomen in Merksem, waar wij ook ons museum hebben". Wat doet ACAM precies en wat zijn haar functies? Harre: "ACAM rust op drie pijlers: de vereniging zelf met ca 300 leden, het museum dat door zijn uitgebreide collectie enig is in zijn soort en de academie voor opleiding. Op die academie worden initiatiecursussen en bijscholingen gegeven aan amateurs, studenten en allerlei onderzoekers. ACAM heeft ook een educatieve functie waarbij al gedurende 26 jaar een tweejarige opleiding in edelgesteente wordt gegeven. Na die cursus mogen de studenten na geslaagd te zijn in hun eindexamen, deelnemen aan een Europees examen. ACAM vertegenwoordigt namelijk België in het door de Europese Gemeenschap opgerichte FEEG (Federation of European Education in Gemmology)". En wat met het museum? Hérin: "Het museum op het gelijkvloers is opgesplitst in twee grote delen. Een wetenschappelijk geklasseerde verzameling van mineralen, gesteenten, fossielen en edelstenen. En een didactische verzameling die ingedeeld is volgens verschillende thema's: de begrippen, gesteenten, Belgisch mineralogisch paradijs, fysieke eigenschappen, ertsen, sierstenen en nog veel meer. Van de ca 4.500 bekende en beschreven mineralen bevinden er zich een 700-tal in ons museum. Een zéér speciaal en uniek item in onze tentoonstelling is een stuk sideriet, een groep reuzenkristallen. Deze prachtige steen werd aan onze prins Filip overhandigd tijdens zijn bezoek aan Bolivia. Hij vond het opportuun en niet meer dan normaal dat deze steen deel uit zou maken van onze permanente tentoonstelling. In tegenstelling met vele buitenlandse musea is bij ons alles onze eigendom. Op de eerste verdieping bevindt zich een zaal waarin door middel van fossielen en gesteenten een paleontologisch overzicht wordt gegeven van het ontstaan van de wereld totdat de mens er aan kwam. Zeer interessant voor groepen en scholen. Voor onze opleidingen beschikken wij eveneens over een laboratorium en onderzoeksruimte. Op de tweede verdieping staat een uitgebreide bibliotheek ter beschikking voor elke geïnteresseerde. In de kelder staat de apparatuur om gesteenten te slijpen en te behandelen". Er wordt ook een grootse tentoonstelling gepland in Merksem? Harre: "Ja, Verborgen schatten' in het Cultuurcentrum Merksem, Kasteel Bouckenborgh aan de Bredabaan 561 in Merksem van zondag 7 tot zondag 21 maart van dit jaar. Toegang en rondleidingen zijn gratis. Buiten het tentoonstellen van mineralen en gesteenten zijn er ook allerlei activiteiten gepland. Onder leiding van fotograaf Cerstiaens hebben leerlingen van het 5e leerjaar foto's gemaakt van zelfgemaakte constructies met de aarde in al zijn vormen als onderwerp. Ook voor scholen en families is er bijvoorbeeld een Geo-spel voorzien: waar is mijn huis gebouwd? Welke stenen vind ik waar op onze planeet? Ten slotte is er een slotactiviteit voorzien, zondag 21 maart om 15 uur met voor alle aanwezigen koffie en gebak". Beurs Het worden drukke tijden voor de mensen van de Academie voor Mineralogie, want net voor de lustrumexpo van start gaat, houdt ACAM haar Internationale Mineralen-, Edelstenen- en Fossielenbeurs IMRA 2010. Deze vindt plaats zaterdag 27 februari van 12 tot 18 uur en zondag 28 februari van 10 tot 17.30 uur in het Business & Com. Center Metropolis, Groenendaallaan 394, Antwerpen. Er is ruime en gratis parkeergelegenheid en tram 6 stopt voor de deur. Ruddy Berghmans/KC 7.2.10

De Academie voor Mineralogie (ACAM) vzw viert dit jaar haar 40e verjaardag. In het kader van dit jubileum organiseert ACAM de komende maanden twee tijdelijke tentoonstellingen met als thema 'Verborgen schatten'.
Van 9 januari tot 31 maart worden in het Mineralogisch Museum, Frans De l'Arbrelaan 12, Merksem, stukken tentoongesteld uit de verzamelingen van de leden. Bezoekers zijn welkom elke zaterdag van 13.30 tot 17.30 uur.
De tweede tentoonstelling loopt van 7 tot 21 maart in het Cultuurcentrum 'Kasteel Bouckenborg', Bredabaan 561, Merksem. Deze expositie is dagelijks geopend van 13 tot 17 uur, maandag gesloten (scholen en groepen na afspraak op tel. 03 239 28 76 en 03 651 79 26). Hier worden schatten van onze planeet aarde getoond op een structureel verantwoorde wijze. Het daarvoor gebruikte materiaal is afkomstig uit de reserves van het Mineralogisch Museum. Anderzijds worden de gebruikte geologische termen fotografisch vertaald door leerlingen van het vijfde leerjaar en ondersteund met enkele videomontages.
• Activiteiten tijdens de tentoonstelling:
— zaterdag 13 maart open tot 23 uur, met om 20 uur een multimediapresentatie over vulkanisme door Eddy Van der Meersche;
— zaterdag 13 en 20 maart:
    ▪ 11 uur: het zout der aarde
    ▪ 14 uur: wat is er speciaal aan opaal?
    ▪ 15.30 uur: vertellingen over 'stenen';
— zondag 7, 14 en 21 maart:
    ▪ 13.30 uur: is mijn steen wel echt?
    ▪ 16 uur: schatten in de Egyptische woestijn;
— slotactiviteit zondag 21 maart, omstreeks 15 uur afsluiting tentoonstelling met koffie en koek.
Voor scholen en families is doorlopend een aantal doeactiviteiten voorzien, o.a. een geospel, welke mineralen gebruik ik in mijn huis, welke stenen vind ik waar op onze planeet…
• Meer informatie: www.acam.be.

KC/pm 9.1.10

Cultuur Expo - Merksem

Kameleontische ruimte Op 18 december pakten de international gerenommeerde ontwerpers en kunstenaars Job Smeets (°1970, Hamont-Achel, België) en Nynke Tynagel (°1977, Bergeijk, Nederland) uit met een nieuw initiatief: een eigen expositieruimte, hartje Antwerpen, waar hun atelier Studio Job zijn thuisbasis heeft. De royale industriële witte ruimte bevindt zich op het gelijkvloers van een voormalige sigarenfabriek op de Begijnenvest, op een paar stappen van het hippe museumkwartier op het Zuid. Studio Job bestaat sinds 2000. Na ruim 200 exposities in galeries en musea, opent Studio Job nu een eigen expositieruimte. Onder de titel The Birth brengen zij werk van henzelf, en dit in samenwerking met het Zuiderzee Museum. Want ondanks het feit dat de stijlbijbel Wallpaper hen tot designers van het jaar kroonde, Time Magazine hen in de Top 100 van de meest invloedrijke ontwerpers opnam, en hun werk wereldwijd zijn weg naar musea en verzamelaars vond, bleef Studio Job een onbekende in België. In deze ruimte (Job noemt ze geen galerie maar een 'kameleontische ruimte') verzamelen de beide kunstenaars een grote variëteit aan kunstvoorwerpen. Zo siert een al even opzichtige als morbide 'Dodendans' een van de stukken die naar aanleiding van deze tentoonstelling aan de Gospel collectie toegevoegd werden, en het geheel de allure van een kleine retrospectieve meegeven: een meubelobject uit de Perished collectie (2006), waarvan de hoge zitleuningen zich als een oud-Vlaamse triptiek laten dichtklappen, en waarop met behulp van lasertechniek de 17e eeuwse marqueterie techniek nieuw leven werd ingeblazen, in een symmetrisch patroon van grillige, goudkleurige, en dansende skeletten in kostbaar ahorn, van apen, kikvorsen, honden, en voorhistorische dieren. In de Gospel collectie staan heel onhip twee glas-in-loodramen centraal, The Birth en The Crucifixion, die staan voor de geboorte en dood van de Messias. Samen met de glasramen vormt een gietijzeren servies het uitgangspunt voor een keramisch servies gemaakt door Koninklijk Tichelaar Makkum. En dan is er Eén & Ander: het één het ander, het ander het één. Heden en toekomst, minimalisme en maniërisme, feit en fictie, of goed en kwaad — alles vloeit in hun hybride werk door elkaar. Kunst of design? Ook op dat punt laten Tynagel en Smeets het antwoord met plezier in het ongewisse. "Noem ons designers die zo min mogelijk designer willen lijken, maar sculpturen en schilderijen maken die er dan weer geen zijn." De tentoonstelling loopt nog tot 19 maart 2010 in Studio Job in de Begijnenvest 8, Antwerpen. Open van dinsdag tot vrijdag van 14 tot 18 uur. Speciale galerieavonden zijn er op 21 januari en 11 maart 2010 van 18 tot 21 uur. Ruddy Berghmans 22.12.09

Een crimineel evangelie
De internationaal spraakmakende ontwerpers en kunstenaars Nynke Tynagel en Job Smeets pakken vrijdag 18 december uit met een nieuw initiatief: een eigen expositieruimte, in hartje Antwerpen, waar hun atelier Studio Job, naast een vestiging in Nederland, zijn thuisbasis heeft. De royale industriële ruimte bevindt zich op het gelijkvloers van een voormalige sigarenfabriek op de Begijnenvest, op een hinkstapsprong van het museumkwartier op het Zuid. Onder de titel The Birth brengt de eerste tentoonstelling uitsluitend werk van het duo zelf. Want ondanks het feit dat de stijlbijbel Wallpaper hen tot designers van het jaar kroonde, Time magazine hen in de Top 100 van de meest invloedrijke ontwerpers opnam, en hun werk wereldwijd zijn weg naar musea en verzamelaars vond, bleef Studio Job een onbekende in België.
Daarnaast wil de ruimte echter ook als een platform en vrijplaats voor anderen fungeren, kunstenaars, ontwerpers, curatoren, galerieën en musea. Net zo min als Smeets (°1970, Hamont-Achel, België) en Tynagel (°1977, Bergeijk, Nederland) zich tot de status van kunstenaars of designers laten herleiden, maar ergens tussenin een heel eigen positie innemen, wil Studio Job zich hierbij niet zomaar als een galerie laten omschrijven.
"Noem het een kameleontische ruimte", zegt Smeets.
Ornament & Crime
De eerste gast, die meteen ook voor de eerste tentoonstelling tekent, is het Zuiderzee Museum uit het Nederlandse Enkhuizen, dat in het recente verleden al enige keren samenwerkte met Tynagel en Smeets. Zo kreeg Farm, een grote installatie van dertig sculpturen in brons en palissanderhout, die van 2007 dateert en een ode vormt aan het boerenleven, een onderkomen in een van de schuren in het museumpark, en ontstond ook de collectie die nu centraal staat in de tentoonstelling bij Studio Job uit een samenwerking met het Museum. Onder de naam Gospel beleefde de collectie — die tevens met de steun van ING en Koninklijke Tichelaar Makkum werd gerealiseerd — in april van dit jaar haar première in het Benedictijnenklooster Chiostri di San Simpliciano in Milaan. En in menig opzicht is het een collectie geworden die de heel eigen en provoverende aanpak van Studio Job door en door typeert. De collectie sluit af met een, weliswaar onbruikbaar, maar hoogwaardig servies, opgesteld in haar eigen porseleinkast. Nadruk ligt hoofdzakelijk op objecten en installaties die in zeer beperkte oplage worden vervaardigd. Smeets en Tynagel willen met deze 'minimalistische' houding afstand nemen van 'de dictatuur van het aantal', de volgens hen doelloze massaproductie die sinds de industriële revolutie almaar meer het ontwerpen en vormgeven was gaan bepalen. In een poging om ook de vrijheid te herwinnen die bij dat alles verloren was gegaan, voert hun onderzoek niet alleen naar experimenten in het 'naïeve' papier maché waarmee de Paper meubelcollectie werd gerealiseerd, maar grijpen ze in hun keuze van typologieën, technieken en materialen ook terug naar het moment dat aan die industriële revolutie was voorafgegaan, en de 'decoratieve kunsten' uit die tijd waarbij — het begrip alleen zegt het al — kunst en vormgeving nog in perfecte symbiose konden samengaan. Alle regels en slogans die de voorbije twee eeuwen de industriële productie en het daaraan gekoppelde modernisme hebben beheerst — Form follows Function, Less is More of Ornament is Crime — worden hierbij al even vrolijk als radicaal met de voeten getreden. Zo siert een al even opzichtige als morbide Dodendans een van de stukken die naar aanleiding van deze tentoonstelling aan de Gospel collectie toegevoegd werden, en het geheel de allure van een kleine retrospectieve meegeven: een meubelobject uit de Perished collectie (2006), waarvan de hoge zitleuningen zich als een oud-Vlaamse triptiek laten dichtklappen, en waarop met behulp van lasertechniek de 17e eeuwse marqueterie techniek nieuw leven werd ingeblazen, in een symmetrisch patroon van grillige, goudkleurige, en dansende skeletten in kostbaar ahorn, van apen, kikvorsen, honden, en voorhistorische dieren. "Vandaag wordt decoratie ook veelal als iets oppervlakkig van de hand gewezen. Maar wie zich in die pre-industriële periode verdiept merkt al snel dat dit nooit het geval is geweest, en dat het alleen maar om een interpretatie gaat die door het modernisme of het calvinisme werd opgedrongen. Als ornament is een misdaad is zijn wij design criminals.
Zeker weten".
Copy & Paste
De zucht naar vrijheid had van het bronsgieten en met name het verloren was procédé hun meest geliefde techniek gemaakt. "Je gedachten vormen zowat de enige beperking", zegt Smeets, "alsof je een sculptuur maakt". En onverdroten blijven ze intussen van de ene collectie naar de andere reizen, van kasteel naar kasteel, en kathedraal naar kathedraal, op zoek naar sporen uit de tijd toen het ornament nog niet tot de scheldwoorden werd gerekend. "Niet dat wij als archeologen zijn die enkel in het verleden willen graven. Net als decoratie vormt dit slechts één aspect. Het uitgangspunt ligt elders, in het feit dat we over het hier en nu willen communiceren. De geschiedenis dient hierbij als referentie, een humus die een context vormt. Vaak gebeurt dat op een ironische of relativerende manier, en het is dus zeker niet zo dat we die tijd willen fetisheren. Maar tal van werken uit die pre-industriële periode blijken oneindig veel extremer, gekker, moderner en expressiever te zijn dan wat later ooit werd ontworpen, en dat kan wel eens inspiratie opleveren." Zo had een 17e eeuwse armoire van André Charles Boulle uit de Wallace Collection hen de blauwdruk aangereikt voor het kabinet uit Robber Baron, hun misschien wel meest spraakmakende collectie, een ensemble van vijf bronzen meubelstukken die in 2007 in vijf exemplaren werd aangemaakt, en door Moss Gallery in New York werd aangekocht. De collectie moet vijf attributen uit het kantoor van een rijke industrieel verbeelden, een 'corrupte boef' die deels op de Amerikaanse tycoons uit het begin van de vorige eeuw was geïnspireerd en deels op de hedendaagse Russische Oligarchen, die na de val van het communisme de kop opstaken, en meer in het algemeen ook als een commentaar op al hun soortgenoten kon worden gelezen, door de eeuwen heen.
De suite van vijf meubelstukken omvat ook nog een tafel, een klok, een lamp en een safe. Maar het is vooral het kabinet uit brons en 24-karaats goud, dat zich nu ook in het Groninger Museum bevindt en in deze openingstentoonstelling van Studio Job werd opgenomen, dat alle aandacht naar zich toezuigt, letterlijk, doordat de kast middenin door een krater wordt doorboord. Alsof er een kanonskogel of meteoor doorheen is gegaan. De sculptuur, die om en bij 6 maanden produktietijd vraagt, kan daadwerkelijk als kast worden gebruikt. Maar de vele motieven die in reliëf op deze objecten werden aangebracht, van gasmaskers tot kakkerlakken, maken intussen ook duidelijk dat hun ware betekenis elders ligt, in een copy & paste van archetypes, iconen, symbolen en metaforen, die van deze objecten een verhaal van alle tijden maken. "In zekere zin zou je zelfs kunnen stellen dat we amper zelf wat ontworpen hebben", zegt Tynagel, "Wat ons immers interesseert is de icoonwaarde die reeds bestaande voorwerpen hebben, en wat je daarover vertellen kan. Vandaar dat we die objecten vaak ook nogal cartoonesk bewerken, tot enkel de essentie blijft, een archetype, sjabloon of cliché".
Nar & Fee
Terwijl het begrip functie zich in hun werk afkeert van de strikt utilitaire betekenis die er doorgaans aan gegeven wordt, en synoniem wordt voor een aantal andere F-woorden, van fictie tot fantasie, en van frictie tot fun, omvatten hun collecties in hoofdzaak een aantal iconen en archetypes die een heel nieuwe en eigentijdse interpretatie hebben meegekregen. Een stoel is voor Tynagel en Smeets niet langer in de eerste plaats een zitplaats, maar een sculptuur.
Studio Job creëert metaobjecten, die voor alles als attributen en artefacts moeten worden begrepen, in een verhaal dat aan de hand van het verleden de toekomst van het heden uittekent. Elk object is onverbrekelijk verbonden met een collectie, en elke nieuwe collectie voegt wat puzzelstukjes toe aan een nog groter geheel, een work in progress en bij momenten ook duister en grimmig verhaal, dat door Tynagel en Smeets ook wel eens als 'een groot driedimensionaal dagboek' wordt omschreven. Het resultaat is een heel eigen Universum en Wonderland waarin een denkbeeldig kasteel de hoofdrol kreeg toebedeeld. Een model van dit kasteel figureerde reeds als een gigantische kandelaar in de Oxidized collection uit 2003, naast de buste van een dictator, die tevens als vaas fungeert, en op die manier ook perfect zijn status van leeghoofd leek te illustreren. Niet dat Tynagel en Smeets er op uit zijn om te oordelen: "Wij zijn in dat verhaal niet meer dan figuranten, noem ons de nar en de fee, die met elke nieuwe collectie een inventaris van een nieuwe kamer van het kasteel aanreiken. Het goed en kwaad kunnen we daarbij wel tonen, maar voor het overige hebben we wat zich daar afspeelt niet in de greep. Zo gaat het nu eenmaal: een kwade ervaring kan morgen een goede herinnering opleveren, en omgekeerd. Het een wordt het ander, en het ander het een".
Begin & Eind
In de Gospel collectie staan heel onhip twee glas-in-loodramen centraal, The Birth en The Crucifixion, die elk een kernbegrip uit het katholieke geloof illustreren, de geboorte en dood van de Messias. "Net als alle kunstenaars die ons zijn voorafgegaan, van de Vlaamse Primitieven tot Willy Vandersteen, hebben we deze gebeurtenissen in een eigentijds landschap willen situeren" zegt Smeets. Terwijl de glasramen naar een vergeten techniek uit lang een vervlogen verleden teruggrijpen, oogt de wijze waarop ze een al even stofferige als dramatische thematiek problematiek opnieuw tot leven wekken al even not done: uiterst lichtvoetig, karikaturaal, met een stoutmoedige klare lijn, en in een tintelend gamma van vrolijke kleurtjes. Bovendien heeft de Christus aan het kruis in de glasramen ondermeer het gezelschap van straaljagers gekregen, waarvan ook de fallische betekenis weinigen kan ontgaan. Enige zin voor symboliek is Tynagel en Smeets niet vreemd. Met hun frame van palissander staan de twee grote glasramen voor Begin en Eind, terwijl een gigantisch servies, dat uit twee ton roestig ijzer werd gegoten, en 17 uitvergrote archetypische varianten van een koffiepot en ander tafelgerei omvat, de brug tussen beiden vormt, en veelbetekenend Het Laatste Avondmaal heet. De verweerdheid van het metaal onderstreept nog eens bijkomend het leitmotiv dat ook door de veelvuldige aanwezigheid van klokken in hun oeuvre wordt uitgelicht: de vanitas en de helaasheid der dingen. Het buitenmaats uitvergroten –remember Magritte- en het spel met schaal moet ook hier de voorwerpen aan het utilitaire onttrekken en hun waarde als icoon benadrukken, terwijl ook de vorm, de contouren en de kleuren veel meer centraal komen te staan. Nog in andere gevallen, zoals de Tower en Pinnochio, die eveneens deze tentoonstelling werden opgenomen, worden de afgietsels van objecten gewoon gestapeld, als betrof het een totem of een bronzen of porseleinen bruiloftstaart, of worden ze herschikt tot tableau vivant of stilleven. Vaak komen ze ook heroïsch op een sokkel te staan, zoals de potten en pannen op een melkkruk die in Pinnochio op elkaar werden gestapeld tot een 'een leugenachtig wezen', met misvormde armpjes en een steelpan als hoofd en neus. Of het nu om appropriation en dislocation gaat — geen van de strategieën waarin de hedendaagse kunst vandaag excelleert is dit oeuvre vreemd.
Bonnie & Clyde
Samen vormden de glasramen en het gietijzeren servies in Gospel het uitgangspunt voor een keramisch servies, dat door Koninklijke Tichelaar Makkum vervaardigd werd. Ook Makkum, dat traditionele technieken met hedendaagse ontwerpen tracht te combineren, heeft intussen in Studio Job een ideale sparring partner gevonden. In 2006 leidde de samenwerking reeds tot een eerste servies, Biscuit, waarin de borden wit op wit, met afbeeldingen van skeletten, spermacellen, clowns, en sumoworstelaars werden gedecoreerd. Voor dit nieuwe project ontwikkelde het bedrijf 15 gekleurde glazuren, terwijl bij middel van klavertjeviers, bommen, kogels en heiligen of de Ark van Noah op elk van de stukken van het twaalfdelige servies een apart verhaal verteld wordt. Het resultaat is een al even fleurig als provocerend geheel, dat naast Bonnie & Clyde ook de invloed van dat andere heldenpaar openbaart, Suske & Wiske, en waarin de vorm, die op een Beiers servies voor Nazi-officieren werd geïnspireerd, het gevecht aangaat met een wirwar aan uiterst lichtvoetige tekeningen, helder van lijn, en zoetgevooisd van kleur, en het geslacht van Christus als tuit voor de koffiepot fungeert.
Een & Ander
Het een het ander, het ander het een. Heden en toekomst, minimalisme en maniërisme, feit en fictie, of goed en kwaad — alles vloeit in hun hybride werk door elkaar. Kunst of design? Ook op dat punt laten Tynagel en Smeets het antwoord met plezier in het ongewisse. "Noem ons designers die zo min mogelijk designer willen lijken, maar sculpturen en schilderijen maken die er dan weer geen zijn", luidt het antwoord ietwat cryptisch. De tentoonstelling The Birth loopt tot nog 19 maart 2010. Daarna volgen projecten met het Nederlandse modeduo Viktor & Rolf, en Bram Boo, niet toevallig een andere Belgische ontwerper die net als Studio Job in eigen land al te zeer onderschat is gebleven, en waarvan het werk eveneens ongrijpbaar tussen kunst en design zweeft.
Max Borka, Berlijn, november 2009
Praktisch
The Birth, Studio Job, Begijnenvest 8, Antwerpen, van 22 december tot 19 maart 2010, dinsdag tot vrijdag van 14 tot 18 uur; donderdag 21 janauri en donderdag 11 maart nocturne van 18 tot 21 uur.

KC/pm 6.12.09

Uw activiteit gratis in Den Brabo? Kijk hier hoe!