Ar-ti-cu-le-ren Toen ik als tien-, elfjarig knaapje aan schooltoneel deelnam, werd ons voortdurend op het hart gedrukt dat we duidelijk moesten spreken, goed moesten ar-ti-cu-le-ren. Het is ergerlijk vast te stellen hoe weinig acteurs zich heden ten dage bekommeren om een duidelijke articulatie en hun mond maar amper opendoen. In deze Hamlet zijn hele stukken nagenoeg onverstaanbaar ondanks de geluidsversterking waarvan het hele gezelschap voorzien is. Wie wat tussen zijn tanden bromt, doet dat eveneens met een micro, alleen wat luider, maar het blijft even onverstaanbaar brommen. Als daar dan nog wat (te luide) muziek tussenkomt, versta je er als toeschouwer geen jota meer van. En dat heeft niets te maken met het aanpassen van een verouderd en wat bestoft Nederlands naar een meer hedendaags taalgebruik — hoewel ik me afvraag of het per se nodig is historische gezegden (to be or no to be — te zijn of niet te zijn) aan te passen. Een slechte uitspraak heeft alles te maken met luiheid van de acteurs. En een onoplettende regie. Repeteren (en dus acteren) in een lege zaal klinkt nu eenmaal onvergelijkbaar anders dan in een met mensen gevulde zaal. Dat is altijd zo geweest en dat zal altijd zo blijven, en elektronische klankversterking zal daar niks aan veranderen. En een toneelzaal is geen filmset, in de verste verten niet! Over het stuk zelf zullen de meningen verdeeld zijn. Deze Hamlet heeft geen historische setting, maar ook niet echt een hedendaagse. Er wordt net zo goed met antieke degens gezwaaid als met moderne pistolen. De kostumering is van ergens in een onbepaalde tijd en van vandaag. En eigenlijk is dat allemaal niet zo belangrijk, zij het dat die anachronismen misschien wat lachwekkend kunnen overkomen, wat geenszins de bedoeling is of mag zijn, maar een soldaat in een harnas of een soldaat in kaki is en blijft een soldaat. Daar draait het om. Shakespeare schreef toneelstukken en verhalen om het volk te amuseren, en dan is de situering eerder bijkomstig en niet altijd belangrijk. Daarin is Loge10 met deze uitvoering geslaagd. Sommigen kunnen en zullen er zich misschien aan ergeren; mij stoort het niet. Deze Hamlet is geen absolute hoogvlieger, maar een gewoon avondje theater met een 400 jaar oude klassieker, die nog zo weinig wordt opgevoerd dat massa's mensen — wellicht twee generaties! — hem nog nooit zagen. Ikzelf zag zowat 35-40 jaar geleden een filmversie in de bioscoop. Maar een theaterversie tot nu nog nooit. Loge10 komt dus niks te vroeg met deze opvoering; veeleer eindelijk. Als de acteurs (en dat geldt niet alleen voor Loge10) nu ook nog eens opnieuw duidelijk leren spreken — en dat zouden ze moeten leren zonder geluidsversterking — wordt deze Hamlet een avondje pretentieloze theaterontspanning met een stuk dat nog steeds moet eindigen bij gebrek aan levende personages. Want ach, Shakespeare gooide de lijken gul in 't rond. Maar als we rekening houden met het feit dat William zich voor zijn Hamlet (1602) mogelijk baseerde op een 12e-eeuws verhaal en dus uit de hoofse literatuur stammende, hoeft dat niet te verbazen. Vraag is alleen maar waar het originele verhaal dan naartoe is, maar dat is voer voor literatuurhistorici en heeft weinig — helemaal niets — te maken met deze opvoering. Voor de eeuwige zeurpieten die de duur van een opvoering veel belangrijker schijnen te vinden dan de opvoering zelf: einde omstreeks 23 uur. Ja, er is een pauze. Koen Cauwenberghs 21.1.12

Het wereldberoemde meesterwerk van William Shakespeare in een nieuwe, toegankelijke en spannende versie.
Met respect voor de tekst van de grootmeester, een frisse, jonge cast en een sober toneelbeeld, belooft deze Hamlet, een must-see te worden voor de liefhebber van écht klassiek repertoiretoneel.
Het verhaal
Twee maanden nadat de vader van Hamlet werd vermoord, trouwt zijn moeder al met nonkel Claudius. Hamlet kan dit niet verkroppen, snapt zijn moeder niet, noch zijn nonkel. Is zijn vader dan zo snel vergeten?
Op een nacht verschijnt de geest van de dode vader aan Hamlet en vertelt hem dat Claudius (zijn eigen broer) de moordenaar is.
Gelooft hij de stem van de geest? Is zijn nieuwe stiefvader inderdaad de moordenaar van zijn eigen vader? Weet zijn moeder van deze moord?
Hamlet besluit tot het uiterste te gaan om de waarheid te weten te te komen… Het begin van een spannende intrige over moord, wraak en liefde.
In authentieke uitvoering maar spannender als nooit tevoren.
Praktisch
Hamlet door Loge10 Theaterproducties in de Rode Zaal van het Fakkelteater, Hoogstraat 12, Antwerpen, van 20 januari tot 5 februari. Speeldata en -uren in onze Theateragenda.
>>> www.loge10.be - www.fakkelteater.be

KC/pm 7.1.12

Uw activiteit gratis in Den Brabo? Kijk hier hoe!

Korte inhoud Dit stuk, een groots avontuur met eigen sfeer, brengt onze folkloristische vedetten de Neus, de Schele, de Bult, Kobus en Suzanne op het voorplan, want zij dragen het stuk. Men gebruikt ook een stel draadpoppen, die toelaten andere effecten te verkrijgen. De evocatie van het tropisch landschap (tweede bedrijf) en de inlanders die we dan ontmoeten, brengen zeer zeker een visueel genot op ons toneel. Als voorstanders van beschaafde omgangstaal en voorvechters tot behoud van onze Vlaamse dialecten zal in dit stuk wederom het ongekunsteld Antwerps primeren. Bij ernstige personages past een beschaafd taal. Maar in 'Smokkel in de Moriaan' zijn onze gezworen Antwerpenaars voornamelijk aan het woord en al te ernstige dames of heren komen er dit keer niet veel aan te pas. In de Moriaan Aldus de naam van de tabakswinkel van de Bult, onze Bernardini. Alhoewel zijn eerste vrouw Beatrijs overleden is, heeft ze haar erfenis niet meegenomen en zodoende kon onze weduwenaar met zijn dochter Lieseke deze tabakszaak opzetten. Op aanraden van boezemvriend Neus heeft Bernardini een zeilschip gekocht waarmede onze onverschrokken allesdurver, de Neus, op tabakssmokkel trekt naar Holland. Het huis van Bult staat op de rui gebouwd, nauwkeurigere gezegd, op het 'Spui' dat uitgeeft in de Koolvliet. Langs deze geheime ideale weg komt de tabak behouden aan in de winkel, maar… "de kruik gaat zolang te water tot ze breekt". Bezwarend intermezzo is de ongelukkige val van een Spaans soldenier die het Lieseken lastig maakt op het ogenblik dat de Schele in de winkel komt. Het einde van dit bedrijf ziet er niet rooskleurig uit voor onze jongens want alles wordt opgedoekt, met inbegrip van Neus, Schele en Bult. Tropisch eiland De beschuldiging van moord op de soldenier is moeilijk staande te houden, maar Neus en Schele worden toch gedeporteerd naar verre gewesten. Aan een onbekende kust slaat hun schip op de klippen te pletter. Het vergaat met man en muis. Enkel onze twee mannen weten zich te redden. Zo worden ze alleenheersers op een schijnbaar onbewoond eiland… tot ze in de ketel verzeilen van de inboorlingen. In hun lang en avontuurlijk bestaan zijn reeds vele mirakels gebeurd om beiden in leven te houden, maar nu schijnt alle hoop vervlogen… En toch gebeurt het onmogelijke… Ze worden als koningen geëerd. krijgen eten, drinken en geschenken. Terug thuis Op het thuisfront is na de smokkelhandel alles in het honderd gelopen. Onze snuggere zakenman, de Bult, is voor een paar jaar op het droge gezet. Lieseken zit alleen in een leeg winkeltje. De in Antwerpen verspreide mare over het vergaan van het schip met de gedeporteerden zaait de begrijpelijke ontreddering. Dikke Kobus gaat de zaken redden in het 'Moriaantje' en brengt het zaakje weer vlot. Kobus begint zich echter aanmatigend te doen gelden en wil Lieseken bepraten. Zij treurt nog steeds over haar Bertrand, de Schele. Charel, de Kop, beenhouwer van beroep, gelukkige bezitter van een bloeiende zaak, evenwel zonder beenhouwerin achter zijn toog, is een goed eind op weg om Lieseken die ereplaats toe te kennen. Gevolg: de rivaliteit tussen Charel en Kobus groeit tot een climax. Nu moet er veel gebeuren… en het gebeurt dan ook. Buitje heeft zijn tijd uitgezeten en stapt terug in 'zijn' Moriaan. De gordiaanse knoop wordt doorgehakt ten nadele van Kobus en ten gunste van Charel, die de hand toegezegd krijgt van Lieseken. Maar Suzanne heeft ze het eerst gezien… ja! Daar zijn ze! De voor eeuwig gedeporteerden, de dood gewaanden, de slothelden van dit avontuur 'en ze kwamen van verre', maar nu zijn ze terug! Antwerpen was stomdood geweest al die tijd! Bart De Wever Voertaal: Aantwaarps, Waaslands/Bevers/van-over-'t-wottere (Kobus), Algemeen Nederlands. Algemeen Nederlands? Jawel, ernstig volk spreekt bij Van Campen dus AN en de Spaanse officier die zijn soldenier zoekt, is blijkbaar deftig volk. Ze zouden daar bij de poesje van Van Campen toch eens een boekje over de contrareformatie, de Val van Antwerpen of zo moeten lezen. Ze zouden andere ideeën krijgen van onze 16e eeuwse bezetter, dat 'ernstig Spaanse volk'. Voor het overige staat Smokkel in de Moriaan voor een tweetal uurtjes gezond, folkloristisch vermaak, geschikt voor iedereen vanaf pakweg een jaar of 12. En niet geschikt voor Nederlanders van boven de Moerdijk, want die begrijpen er geen woord van. Tenzij dus die Spaanse officier, maar die heeft slechts een kort bijrolletje. Zouden Nederlanders weten waarom "dat De Wever daar zelfs zou inpassen"? (Overigens, als u niet gaat kijken, u ook niet.) Ach, beste Noorderburen, u zult, als het moet, wel een of andere goede Antwerpse ziel vinden die voor een vertaling zorgt (en terecht meewarig het hoofd schudt voor zoveel gebrek aan cultuur. Terecht, jawel, want net voor de Val van Antwerpen in 1585 had drukker Plantin een schare lieden rond hem verzameld om een Nederlands woordenboek te publiceren ten einde een eenheid in de Nederlandse taal te creëren. Die zou gestoeld moeten zijn op… het Antwerps. Wat zei Bredero ook weer? Juist, ja!) Dit stuk is weliswaar een herneming van een opvoering van 17 jaar geleden, maar een en ander werd, zoals dat bij de poesje hoort, aan de hedendaagse actualiteit aangepast. Met andere woorden, de nodige anachronismen komen er ook in voor. Al was het maar omdat ze het ergens over Rubens hebben, die in de tijd dat het verhaal speelt nog geboren moest worden of nog in zijn wiegske lag. Maar dat stond in Siegen bij Keulen. We bedekken dat vanzelfsprekend met de mantel der liefde, want een kniesoor die daarop let. Daarom is het immers poesje, daar kan en mag dat! Voor allen die nu graag willen waar De Wever zou inpassen, maar ook zij die het niet willen weten: allemaal dus, daarheen! Koen Cauwenberghs/med. 10.10.11

In september 2011 start het 76e speeljaar van Koninklijke Poppenschouwburg Van Campen.
Smokkel in de Moriaan is een echte Antwerpse Poesjenellenvoorstellingen voor het hele gezin in het Antwerps dialect.
De Neus, de Schele en Bultje hebben een florerend smokkelhandeltje opgezet. In al hun bedrijvigheid vallen ze door een ongelukkige samenloop van omstandigheden — maar vooral door het enthousiaste optreden van de Schele — in de handen van de Spaanse hellebaardiers.
Als het galjoen waarop onze voddebalen Neus en Schele gevangen werden gezet, vergaat, spoelen onze twee avonturiers aan op een exotisch eiland. En omdat ze rasechte burgers van de metropool zijn, slagen ze er ook daar in om alle aandacht op zich te trekken.
Deze echte Aantwaarpse voorstelling heeft weer alle ingrediënten voor een geslaagde avond of namiddag lachen en genieten van puur folklore. Oude gezegden van lange tijd geleden. Geschikt voor een leeftijd van 8 tot 108 jaar en ouder. Reserveer tijdig uw plaatsen.
Productie: Karel Van Campen; regie: Ben Bervoets.
Praktisch
Smokkel in de Moriaan door Koninklijke Poppenschouwburg Van Campen, in de Sint-Niklaaskapel, Lange Nieuwstraat 3, van 8 oktober tot 28 april 2012. Speeldata en –uren in onze Theateragenda. Kinderen (-12) € 8,5; volwassenen € 12.
• Bereikbaarheid: parkeren onmogelijk; betaalparkings op wandelafstand; trams 2, 3, 4, 5, 7, 8, 10, 11, 15 en bus 9 stoppen vlakbij of op wandelafstand – www.delijn.be.
Reserveer tijdig uw kaarten, de plaatsen zijn beperkt: 03 237 37 16.
• U kunt ook een privévoorstelling reserveren. Dan is de zaal volledig voor uw eigen gezelschap. Een privévoorstelling kan op dins-, woens- of donderdagnamiddag of alle avonden van de week, en tijdens de weekends.
>>> www.van-campen.be

KC/pm 13.6.11

Uw activiteit gratis in Den Brabo? Kijk hier hoe!