Zoo Antwerpen

Link ergens gebroken?
Zit dan niet te sakkeren, maar
klik even hier!

De Vlaamse Regering heeft heel wat centen veil voor de Zoo.
(foto © KC - Den Brabo)

Miljoenen voor Zoo
Samenwerkingsovereenkomst hernieuwd
De Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde Antwerpen (KMDA) kan voor de komende vijf jaar rekenen op meer dan 32,5 miljoen euro van de Vlaamse Regering. Dat staat in de nieuwe samenwerkingsovereenkomst die Vlaams minister van Toerisme Geert Bourgeois dinsdag 31 januari in de Antwerpse Zoo ondertekende met de KMDA. De KMDA is de organisatie achter de Antwerpse Zoo, het dierenpark Planckendael in Mechelen, het Serpentarium in Blankenberge, het Geelse natuurreservaat de Zegge en het Flanders Congress & Concert Centre met onder andere de Koningin Elisabethzaal. Het geld is bestemd voor de dagelijkse werking, verbouwingen van dierenverblijven en het onderhoud van de historische gebouwen.
"De KMDA beheert verscheidene attracties die grote spelers zijn op het Vlaamse toeristische veld", zei minister Bourgeois. "Om haar positie op de toeristisch–recreatieve markt te behouden en nog te versterken moeten we blijven investeren en innoveren."
Met de nieuwe samenwerkingsovereenkomst 2012-2016 legt de Vlaamse regering meer dan 32,5 miljoen euro klaar voor de KMDA. Jaarlijks krijgt de maatschappij 2,4 miljoen euro werkingssubsidie en 3,8 miljoen euro voor de financiering van de aankopen en de bouwwerken.
In ruil legt de KMDA een ambitieus ondernemings- en investeringsplan voor waarin de opgenomen projecten beschreven worden. Jaarlijks moet de KMDA rapporteren over de voortgang van de uitvoering van dit plan.
Voor de Zoo staan, naast tal van kleinere verfraaiingswerkzaamheden, onder andere volgende investeringen op de agenda: restauratie van het rundergebouw, herbestemming van het Flamingorestaurant en vernieuwing van de tijger- en luipaardenverblijven. In Planckendael staat een uitbreiding van het bonobogebouw op het programma en de vernieuwing van het restaurant De Ooievaar. De dienst- en bijgebouwen in de zone 'Europa' krijgen een herbestemming.

KC/pm 31.1.12

Het biggetje wordt bijgevoed met puppymelk.
(foto © Zoo Antwerpen)

Zoo Antwerpen verwelkomt aardvarkentje
De Zoo verwelkomt sinds 6 januari een pasgeboren aardvarkentje in het nocturama. Het kleine, kale nachtdiertje heeft een roos, gerimpeld velletje. Zijn vreemd uiterlijk geeft het de looks van een buitenaards wezentje. En met zijn grote oren en lange snuit lijkt het jonge diertje op zijn ouders. Het bizarre diertje krijgt de klok rond verzorging. Het biggetje is voor de bezoekers te zien via de bewakingscamera in de nestbox van nocturama.
Moeder Curly zet hiermee haar vierde jong op de wereld. Haar vorige jongen werden geen maand oud. Het grootbrengen van aardvarkens is niet gemakkelijk. Het zogen blijft een struikelblok. De melkproductie van de moeder gaat moeizaam. In het begin werd het diertje elke twee uur aangelegd bij mama aardvarken na massage van haar borstklieren. Meestal krijgt het jong zo nog niet voldoende melk te drinken. Daarom kolven de verzorgers moedermelk af, geven dit aan het aardvarkentje en voederen nog bij met puppymelk. Zo helpen we het jong op weg en moeder Curly voldoende aansterken. Inmiddels is het diertje 13 dagen oud en gaat het goed. Het begint zelf heel goed bij Curly te drinken. Zijn oortjes staan rechtop, een teken dat het diertje blaakt van gezondheid.
Sterk moet het zijn, want het diertje moet reageren als moeder per ongeluk het jong opzij duwt met haar eigen lichaam. Aardvarkens behandelen hun jongen immers niet echt zachtaardig. Als blijkt dat Curly te actief wordt tijdens de nacht in de nestbox en een risico vormt voor haar jong, dan brengt de couveuse soulaas.
De temperatuur in dit nestje is 27 graden en de luchtvochtigheid 60%. Het ziet er naar uit dat Curly het zelf allemaal aankan en de kraamkamer niet vaak nodig blijft. Het geboortegewicht van 1,430 kg is alvast na 13 dagen mooi gestegen tot 2,351 kg.
Het geslacht van de boreling is nog niet gekend want het is visueel moeilijk vast te stellen. Een jong diertje heeft uitwendig balletjes die te verwarren zijn met teelballen maar even goed zijn of haar geurklieren kunnen zijn.
Dit jaar beginnen de dierennamen van alle jongen van 2012 met een N. De verzorgers van het nachtdierenverblijf hebben een mooie Afrikaanse naam gekozen: Nuru, wat 'bij daglicht geboren' betekent.
Er leven 43 aardvarkens in Europese dierentuinen. In de natuur kan je ze moeilijk bewonderen, omdat ze een verborgen, nachtelijk leven leiden. Aardvarkens zelf zijn niet bedreigd, maar hun bestaan is belangrijk voor andere Afrikaanse dieren zoals hyena's en wrattenzwijnen. Deze dieren gebruiken hun holen als schuilplek.
Zoo Antwerpen werkte vorig jaar samen met professor Ganswindt van de Universiteit van Pretoria (Zuid-Afrika) aan een hormonenonderzoek bij aardvarkens. In dierentuinen zijn meststalen immers makkelijker te nemen dan in Afrika. Het onderzoek zal onze kennis over de voortplanting van aardvarkens vergroten en zo de populatie in de natuur helpen behouden.

KC/pm 19.1.12

De Zoo kende een goed jaar.
(foto © Zoo Antwerpen)

2011 was goed jaar
Bijna 1,8 miljoen bezoekers bezochten de Zoo en Planckendael in 2011, een stijging van 1,2% in vergelijking met 2010. Ook wat het aantal abonnees betreft, zette de Zoo een stap vooruit en bereiken we een historisch record.
2011 zal ons bijblijven als een zomer met heel grillig weer. In juli en augustus was het immers geen weer om een 'leeuw' buiten te laten hoewel deze maanden normaal gezien mooie bezoekcijfers opleveren. De zachte lente en herfst hebben het tij doen keren en trokken veel bezoekers naar de dierenparken.
De succesvolle campagne 'Wie wordt de slimste aap ter wereld?' voor de bedreigde mensapen, enkele mooie geboortes (twee giraffen in Planckendael en een okapi in de Zoo), de aankomst van een nieuw gorillavrouwtje en de inhuldiging van een groot nieuw leeuwenverblijf in de Zoo hebben allemaal bijgedragen tot de aantrekkelijkheid van de parken.
Zoo Antwerpen verwelkomde meer dan 1 miljoen bezoekers in 2011. Men noteerde een stijging van 31.000 bezoekers (+3,2%) ten opzichte van 2010.
De verkoop van abonnementen heeft een historisch record bereikt in 2011 met 53.671 abonnementhouders (+0,6%), wat overeenkomt met ongeveer 200.000 abonnees. Uit marktonderzoek blijkt de voordelige prijs en het gevoel van vrijheid dat het abonnement biedt, de twee belangrijkste motieven om lid te worden van de grote familie abonnees. Een gezin met vier personen heeft immers na een bezoek aan de Zoo en een bezoek aan Planckendael bijna de kostprijs teruggewonnen.
Tot slot zijn er in minder dan 1 jaar tijd 15.000 mensen fan geworden van de Facebookpagina's.
Het jaar 2012 is nu al veelbelovend met de verhuizing dit voorjaar van Kai-Mook en haar familie naar Planckendael waar ze een gigantische, nieuwe olifantentempel gaan bewonen. Ook de aankomst van twee olifantenstieren en de inhuldiging van een vernieuwd zeehondenverblijf in Zoo Antwerpen staan op het programma.
Bovendien fascineren Planckendael en Zoo Antwerpen vanaf het voorjaar met de nieuwe TV-reeks, 'Zoo of Love'. En wie weet verrassen de dieren ons nog in 2012 met enkele belangrijke geboortes…

KC/pm 17.1.12

De pinguïns kregen een ruimer strand.
(foto's © Artman)

Pinguïns kibbelen niet langer
Vriesland, het pinguïnverblijf van Zoo Antwerpen, is vanaf zaterdag 24 december weer open na belangrijke aanpassingswerkzaamheden, zowel voor de dieren als voor de bezoekers.
Vanaf nu is het gekibbel bij de pinguïns wellicht van de baan. Van de rots eigenlijk, want de vogels krijgen een groter stukje strand ter beschikking. Om hun favoriet, knus broedplekje op de rotsen te bereiken, werd er wel eens op tenen getrapt… Daarom kreeg het smallere middenstuk van hun strand er een uitstekende landtong bij. En nu hoeven ze alleen nog het mooiste steentje uit te zoeken voor hun nestjes…
De verbouwing van Vriesland is een kleine etappe in de groei naar de Zoo van morgen, de toekomstplannen van de directie om recreatie, educatie en conservatie nog sterker met elkaar te verweven.
Koningspinguïns, gentoopinguïns en macaronipinguïns genieten van de koude in Vriesland en van mekaar; ze vormen een koppeltje voor het leven.
Groter strand
Meer ruimte om elkaar vriendelijk te passeren en meer ruimte voor de gentoopinguïns om nesten te bouwen. Ook de kweekruimte van de koningspinguïns vergrootte en werd afgeboord met stenen zodat de dieren een eigen stek hebben om rustig te kunnen 'staan' met hun ei.
Polijsten en poetsen
De vogels schitteren in volle glorie, want we profiteerden van de gelegenheid om de ruiten terug te polijsten. Hun snavels en poten lieten een heel lijnenspel op de ruiten achter. Nu hebben de bezoekers weer een zuivere kijk op deze mooie dieren. Ook het bassin zelf kreeg een grondige schoonmaakbeurt. Al de kleine etensresten en de geniepige mest die de zuiveringsinstallatie verschalkte, zijn verdwenen.
Duurzaam licht
En voor licht in de duisternis zorgt nu een zuinige ledlichtgalerij. We bootsen in Vriesland immers een natuurlijke, biologische cyclus met rui- en broedperiodes na. Zo regelt men de lichtintensiteit en de daglengte. Optimale omstandigheden om te kunnen hopen op kuikens. Er zijn niet veel kweekgroepen van koningspinguïns in dierentuinen.
Antarctica
Zoo Antwerpen steunt het in situ project ART (Antarctica Research Trust), dat op de Sea Lion Islands in de Falklands een reservaat voor koningspinguïns, rotsspringers, magelhaen-, humboldt- en gentoopinguïns oprichtte. Drie van deze vijf soorten herbergt men in de Zoo.
3D plankton
Dieren alleen zeggen veel, maar niet genoeg. Daarom friste men de educatie in de publieke zone van Vriesland volledig op. Viewmasters met 3D beelden van plankton, een voedselweb op groot scherm, de complexiteit van de voedselketens in de zeeën krijgt een interactief opstapje. En voor de kleinsten wekken strandvondsten de nieuwsgierigheid.

KC/pm 23.12.11

Subsidie voor heraanleg zone Z
Vlaams minister van Toerisme Geert Bourgeois heeft zopas een subsidie van 2.950.000 euro toegekend aan de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen (vzw KMDA) voor de heraanleg van de Zuidoostelijke hoek (Zone Z) van de Zoo van Antwerpen (hoek van de Ommeganckstraat en de Ploegstraat). Het budget dat Toerisme Vlaanderen reserveert voor toeristisch-recreatieve projecten van de KMDA gaat daarmee integraal naar dit project. De totale investering zal ongeveer 18 miljoen euro bedragen.
"De Zoo is een van de belangrijkste toeristische attracties van Vlaanderen", aldus minister Bourgeois. "Een dergelijke investering in wat opnieuw een prachtig resultaat moet opleveren zal de verschillende troeven van onze monumentale Zoo nog meer in de verf zetten: zijn grote zoölogische collectie, de historische tuinstructuur en de unieke dierentuinarchitectuur. Een project dat het dagtoerisme in de Zoo en Antwerpen enkel ten goede kan komen."
De KMDA wil de zogenaamde zone Z, de zuidoostelijke hoek van de Antwerpse Zoo, in zijn geheel aanpakken. Het project beoogt een totale vernieuwing tegen 2015. Bedoeling is er onder andere een nieuw restaurant te bouwen en enkele nieuwe dierenverblijven te vestigen. Het neushoorn-, runder- en het lamagebouw zijn aan renovatie toe en ook de restauratie van de Egyptische tempel met de verblijven van de olifanten en de giraffen is in het project opgenomen. Tot slot krijgt ook de buitenaanleg in deze zone een grondige facelift. De Zoo wil de historische tuin dan ook maximaal valoriseren.

KC/pm 21.12.11

Kroeskoppelikaan.
(foto © Marco Bastiaens)

Witte pelikaan.
(foto © Marco Bastiaens)

Ezelsveulentje Mègane met moeder Baudette.
(foto © Marco Bastiaens)

Vreemde vogels
Kroeskoppelikanen van Zoo naar Planckendael
Vier koppeltjes kroeskoppelikanen verhuisden van de Zoo in Antwerpen naar Planckendael. Ze kregen een stek op de vijver bij het kasteel, waar al twee koppels witte pelikanen woonden.
Renovatie
Ze zijn tijdelijk te gast bij hun kompanen, want in Zoo Antwerpen startte de restauratie van het zeehondenverblijf. Hiervoor moet de pelikanenvijver een tijdje leeg en kunnen de grote vogels niet meer op hun imposante nesten in het midden van de vijver. De opening van het nieuwe zeehondenverblijf staat voor begin april 2012 gepland. Dan zullen de kroeskopjes terugkeren naar hun vertrouwde stek naast de nijlpaarden. Maar nu schitteren ze in Planckendael.
Koloniebeesten
Met deze verhuis vergroot de groep pelikanen in Planckendael van vier naar twaalf vogels. Een meevaller. Pelikanen zijn immers groepsbeesten en kweken pas vanaf een groepsgrootte van acht dieren. Mag men vanaf december, de kweekperiode van de kroeskoppen, eieren tellen? Ook de witte pelikanen, die later broeden (februari/maart) kunnen de kweekmicrobe overnemen. Ze delen alvast broederlijk de nesten op het eiland.
Kroezige kapsels
Kroeskoppelikanen zijn herkenbaar aan hun vreemde kapsel van rechtopstaande, springerige veren achteraan op hun kop. Hun veren zijn lichtgrijs van kleur en hun lange snavel met geel tot oranje zorgt voor een mooi contrast. De kleuren worden feller als ze in broedconditie komen. Fotogenieke gasten! Nu het wandelpad aan de ingang dichter langs de vijver passeert, staan onze bezoekers bijna oog in oog met deze volleerde vissers. De snavel van een pelikaan lijkt net een schepnet. Met de rekbare huidzak halen ze vissen uit het water. Wel 1,5 kilo vis per dag en per dier. En die mogen gerust tot 50 centimeter lang zijn.
Moeizame kweek
Kroeskoppelikanen zijn bij de grootste pelikaansoorten en ook de meest bedreigde. We tellen nog maar 2.000 broedkoppels ter wereld. Ook in dierentuinen gaat de kweek moeizaam. Jongen sterven meestal in een vroeg stadium. Ook meeuwen azen op een lekker kuiken af en toe.
Poitou-ezeltje geboren
En nu we het toch even over Planckendael hebben: na een dracht van 12 maanden kwam ezelsveulentje Mégane, een kleine merrie dus, ter wereld. Bij de geboorte ziet het veulen pikzwart met hele kleine krulletjes. Haar ouders hebben een typerende vacht van lange haren die vervilten. Het lijken soms wel hippies met voddenbalen die aan de flanken van de dieren hangen. Vogels gebruiken deze stukjes vacht als nestmateriaal, lekker warm en mooi gerecycleerd.
34 cm oor
Mégane is het eerste jong van mama Baudette. Papa Fanfaron heeft al een hele reeks veulens op zijn palmares staan: de zes Poitou-ezels die tot nu toe in Planckendael het levenslicht zagen, zijn allemaal drager van zijn genen. Poitou-ezels maken deel uit van een van de grootste, zwaarste en oudste ezelsrassen en hebben zo mogelijk nog langere oren dan de 'gewone' huisezel. Ze kunnen tot 34 cm lang worden. Het gaat om een bedreigd Frans ras dat op het punt stond om uit te sterven.

KC/pm 27.10.11

Amoerluipaard Kaya geniet hier vanhet zonnetje.
(foto © Gerda Van Cleemput)

Amoerluipaard Kaya uit lijden bevrijd
Donderdag 13 oktober werd er, op vraag van de verzorgers, besloten om amoerluipaard Kaya te laten inslapen. Het dier werd op 2 juli 1990 in Diergaarde Blijdorp (Rotterdam) geboren, en verhuisde 12 jaar geleden vanuit safaripark Monde Sauvage (Aywaille) naar ZOO Antwerpen. Collega Jarolim moet het vanaf nu dus alleen zien te redden in de ZOO.
Leverkanker
Het eenentwintig jaar oude mannetje sukkelde zwaar met zijn gezondheid: hij at slecht, lag er apathisch bij en dronk bovendien zeer veel. Omdat er geen uitzicht was op verbetering, namen de dierenarts en de curator van onze zoogdieren de beslissing om het dier te euthanaseren. Na autopsie bleek dat Kaya ondermeer leed aan leverkanker. Nader onderzoek moet uitwijzen wat het dier nog meer mankeerde.
Kritiek bedreigd
De status van deze luipaardensoort is alarmerend: er schieten minder dan 30 exemplaren over in de natuur. De verdwijning van zijn leefomgeving in het grensgebied tussen China, Noord-Korea en Rusland én de jacht op zijn pels maken van de amoerluipaard de meest bedreigde kattensoorten op aarde.

KC/med. 18.10.11

Zeehondjes in de Zoo.
(foto © KC - Den Brabo)

Het zeehondenverblijf vandaag, met achteraan in het midden de grote, maar droge waterval…
(foto © ZOO Antwerpen)

…die in ere hersteld zal worden.
(foto © ZOO Antwerpen)

Zoo renoveert zeehondenverblijf
Drie weken na de opening van het nieuwe leeuwenverblijf, zet ZOO Antwerpen zijn investeringspolitiek voort en renoveert ze opnieuw een stukje beschermd park: haar zeehondenverblijf. Een project met als doel het welzijn van de dieren te verbeteren, een duurzaam verblijf te ontwikkelen voor de toekomst en de bezoekers een unieke beleving te bieden. Zeehonden blijven te allen tijde wel te zien in Vriesland, het verblijf van de pinguïns.
Het zeehondenverblijf is een groot heuvelachtig terrein van 1.300 m2 dat grenst aan de nieuwe canyon voor de leeuwen. Het omvat een bergrivier, een waterpartij, een zwembad met strand voor de zeehonden, twee bruggetjes en een waterval van 6 meter breed. De tand des tijds, nieuwe inzichten in dierenwelzijn, milieuoverwegingen en een optimale beleving voor de bezoekers maakt een renovatie onontbeerlijk.
Zout water
Het zeehondenbassin zal gereconstrueerd worden volgens authentieke plannen uit 1908, net als het omliggend strand. Zout water zal het zoete water, dat tot nu toe gebruikt werd, vervangen om het dierenwelzijn te bevorderen. Het bassin wordt bovendien voorzien van een biologische filterinstallatie met twee zandfilters. De combinatie van deze twee elementen vermindert het waterverbruik drastisch en bovendien gaat het om een gesloten watercircuit.
Magistrale waterval
Het andere grote onderdeel van deze restauratie is de reconstructie van de monumentale gesculpteerde rotsen en de waterval die tot nu afgesloten was omwille van veiligheidsredenen. De overhangende waterpartij is nu leeg en zal, net als de bergrivier, gerenoveerd en opnieuw in werking worden gesteld. Het bovenste gedeelte, vlakbij het reptielenverblijf, zal volledig herbeplant worden. Zo wordt de originele situatie van 1908 hersteld. Ten slotte zullen de twee bruggen die omlijst worden door een prachtige balustrade in de vorm van boomtakken, gedeeltelijk gereconstrueerd en gerenoveerd worden. De balustrade zal ook in zijn oorspronkelijke staat worden hersteld.
Vernieuwing van wandelwegen en hergebruik van water
De renovatie van het zeehondenverblijf gaat samen met de vernieuwing van meer dan 300 m wandelwegen die het verblijf omgeven en het verbinden met de panoramabrug boven het leeuwenperk. Het eerste deel bestaat uit gewassen beton, het tweede deel (vlakbij de panoramabrug) is gemaakt uit gesculpteerd beton gemodelleerd als een boomstam. Er zal dus geen enkele trap meer zijn op het parkoers, wat het nog gemakkelijker maakt voor minder mobiele personen en families met kinderwagens.
ZOO Antwerpen probeert om zoveel mogelijk regenwater te hergebruiken, langs de ene kant door het regenwater naar het verblijf en naar de beplantingen te leiden en langs de andere kant door grote bijkomende waterreservoirs te plaatsen. Dit regenwater zal worden gebruikt voor dagelijks werk zoals het schoonspuiten van het verblijf en voor het begieten van de aanplantingen.
Opening
Tot het einde van de werkzaamheden zijn de vijf zeehonden tijdelijk ondergebracht in een groot bassin achter de schermen van Aquaforum, het verblijf van de zeeleeuwen. Als de planning van de werkzaamheden gerespecteerd wordt en als de winter niet te streng is, dan zal het vernieuwd verblijf geopend worden voor het publiek tijdens de paasvakantie van 2012.
Budget
In het kader van de renovatie van beschermde monumenten heeft de Vlaamse regering en Toerisme Vlaanderen een subsidie van € 1.757.000 toegekend. De totale prijs van de werkzaamheden bedraagt € 2,66 miljoen.

KC/pm 5.10.11

Het nieuwe leeuwenperk met panoramisch uitzicht.
(foto's © KC - Den Brabo)

De minister weet het: leeuwen zijn geen katjes om zonder handschoenen aan te pakken…
(foto © KC - Den Brabo)

…maar om ze gunstig te stemmen had hij in een snoepje voorzien.
(foto © KC - Den Brabo)

Eerst mocht meneer Victor zich aan het hapje wagen…
(foto © KC - Den Brabo)

…waarna ook dame Maouli het zich liet smaken.
(foto © KC - Den Brabo)

Koning leeuw verovert nieuw verblijf
De Zoo blijft investeren en vernieuwen. Op 2 jaar tijd realiseerde ze een stuk Kalahari, een halfwoestijn van circa 950 m2 waar leeuwen samenleven met stokstaartjes en vosmangoesten. Ook de dromedarissen zijn hier nieuwe inwoners van. De leeuwen betrekken hiermee een perk dat 10 keer groter is dan hun vorige stek. Niet alleen qua ruimte, maar ook wat beleving betreft, is er een grote stap vooruit gezet, zowel voor het dier als de mens. Deze uitbreiding past perfect in de plannen van de Koninklijke Maatschappij voor Dierkunde van Antwerpen (KMDA) om op langere termijn in kweekprogramma's te stappen voor bedreigde soorten waarbij de Zoo op Europees vlak en soms ook wereldwijd een rol van betekenis kan spelen.
Originele en intense beleving voor bezoekers
Vanuit zes verschillende hoeken worden de bezoekers verrijkt door weetjes. Men wilt hen zeker niet afleiden van de leeuwen en stokstaartjes — niet de borden, klapluikjes of touchscreens, maar de dieren en hun verblijf staan immers centraal in de beleving van de Zoobezoeker. Men verschaft wel uitleg bij wat de bezoekers zien en helpt hen om het op een boeiende manier in een context te plaatsen.
Men stimuleert om te observeren en om te interpreteren. Men heeft daarbij niet alleen aandacht voor de biologie of het gedrag van deze uitermate boeiende dieren, maar ook voor de rol die leeuwen spelen in onze cultuur en in onze verbeelding. Het gaat over leeuwen, hoe ze leven, wat ze meemaken wie ze allemaal tegenkomen en welke toekomst ze hebben. En het gaat ook over hoe mensen met leeuwen omgaan, vroeger en nu, in Afrika, maar ook bij ons — in de savanne, en in onze fantasie.
Panoramaperk
In 2004 werd het perk voor takins en thargeiten in het hoogstgelegen deel van de Zoo gerenoveerd, daarna vormde men de tussenzone om tot een kameel- en dromedarisperk. En nu in 2011 is het laagstgelegen gedeelte, het sluitstuk van het panoramaperk, afgewerkt.
Het panoramaperk werd in 1908 gebouwd volgens het ontwerp van architect Emiel Thielens en landschapsarchitect L. Blockx. Het perk is opgevat als eer glooiende vallei, een nabootsing van een canyonlandschap. Het was het eerste gemengde zoogdierenverblijf in heel Europa. Het geheel is een belangrijk voorbeeld van de scenografie zoals die in het begin van de 20e eeuw in voege was. Een weids decor in een natuurlijke setting. Vanaf de panoramabrug hebben de bezoekers tegelijk een uitzicht over het volledige perk zelf en over een groot gedeelte van de dierentuin.
Bij de huidige renovatie werd het weidse decor van rotsen en de landschapsaanleg met grote bomen die beeldbepalend is voor dit deel van de Antwerpse Zoo bewaard, zowel op gebied van algemene aanleg als van vormgeving en sfeer.
Rotsen
Het verblijf wordt omlijst door decoratieve kunstrotsen die het geheel natuurlijk omboorden. Het uitzicht van de nieuwe rotsen bleef in de geest van de oude rotsimitaties van 1908, maar met gebruik van moderne technieken die bestendiger zijn tegen intensief gebruik door de bezoekers en tegen de invloed van de weersomstandigheden. De basisstructuur bestaat uit een roestvrijstalen frame tot 38 cm dik. Hierop werden diverse mortellagen gespoten waarin kunstenaars tijdens de uithardingsfase sculpteren voor een zo natuurgetrouw mogelijk resultaat. En finaal krijgen de rotsen een natuurlijke inkleuring zodat ze opgaan in het geheel.
Nieuwe visie dierenwelzijn
Er leven niet een, maar wel drie diersoorten in deze Kalahari, net als in de natuur. Het feit dat deze drie soorten gaan samenleven, maakt het nieuwe leeuwenperk uniek. Hoewel dit geen première is in Europa, is er nog geen enkele dierentuin in geslaagd deze diersoorten succesvol en evenwichtig in eenzelfde verblijf te laten samenleven. De Zoo heeft zorgvuldig bestudeerd hoe de andere dierentuinen dit hebben aangepakt en op hun ervaringen verder gebouwd. Samen met landschapsarchitecten en ingenieurs ontwikkelde men een perk waar een evenwichtig samenleven mogelijk zou moeten zijn en waarbij de dieren in hun natuurlijk milieu getoond worden.
De leeuwen delen een stuk van hun perk van 780 m2 met stokstaartjes en vosmangoesten. Alle drie de diersoorten krijgen ook nachtverblijven die voldoen aan de strengste normen. In een eerste fase bewoont elke diersoort haar eigen perk en krijgen ze allen tijd om te wennen. Op langere termijn kunnen de stokstaartjes en vosmangoesten kiezen of ze de uitdaging van het gemeenschappelijk gebied van 170 m2 aangaan. Ondergronds hebben ze een 'spaghetti-netwerk' van vluchttunnels en nestboxen, zowat 250 lopende meter. De achterliggende gedachte is dat het waakzaam zijn voor bedreigingen natuurlijk gedrag is, net zoals het op zoek gaan naar voedsel. Als dierentuin proberen we zoveel mogelijk het natuurlijk gedrag te stimuleren bij de dieren.
Stokstaartjes staan erom bekend dat zij tijdens hun strooptochten elkaar afwisselen om op jacht te gaan. Zowel de stokstaartjes als de vosmangoesten zijn geen normale prooidieren voor leeuwen. Beide kleinere diersoorten jagen overdag, terwijl leeuwen vooral 's nachts actief zijn. Leeuwen jagen niet meer dan noodzakelijk en vooral op veel grotere en tragere prooien.
Veiligheid en duurzaamheid
Om de leeuwen op een veilige manier aan de bezoekers te kunnen tonen in een vernieuwd panoramaperk dat naar algemeen uitzicht en karakter trouw blijft aan de oorspronkelijke opzet in 1908, werden een aantal aanpassingen uitgevoerd.
Leeuwen kunnen klimmen, daarom werden de zijkanten van de rotsformaties verhoogd tot minimum 4 meter. Hierbij werd dankbaar gebruik gemaakt van het bestaande reliëf van het oplopende pad. Ook de dikte van de schil van de kunstrotsen werd opgetrokken tot 5 a 6 cm en in duurzame materialen uitgevoerd.
Leeuwen durven te graven. Om ondergravïng van de constructies te vermijden, werden betonnen keerwanden over de omtrek van het perk aangebracht en in de ondergrond werd een metalen net gelegd.
Leeuwen kunnen springen. Twee waterpartijen van 7 meter breed vormen de natuurlijke scheiding naar bezoekers en het bovenliggende kameel- en dromedarisperk. Boven en onder worden ze met elkaar verbonden door een riviertje. Zo krijgen we een gesloten watercircuit. Dit riviertje geeft de leeuwen permanent drinkwater. Er stroomt constant zowat 1.000 m3 water door het perk. De stroming zorgt bovendien voor zuurstofrijk water dat de groei van de oeverplanten zal bevorderen. Het klaterende water verlevendigt het perk en versterkt het karakter van het perk als glooiend dal tussen rotspartijen.
Belang van kweekprogramma
In de natuur is de leeuw bedreigd. Van de Indische leeuwen, zoals in Planckendael, komen er enkel nog 400 dieren in een reservaat in India voor. Van de Afrikaanse ondersoort tellen we er nog slechts 30.000 in beschermde gebieden. Het grootste obstakel vormt de mens-dier relatie, een eeuwig conflict. Het territorium van de leeuw brokkelt af en versnippert waardoor de dieren geïsoleerd geraken. De jacht is in volle bloei, want de boeren beschermen hun vee en doden de boosdoeners. De voortplanting verloopt moeizaam…
Daarom stapt de Zoo op langere termijn ook in het kweekprogramma voor de Afrikaanse leeuw. Momenteel onderzoekt de Europese dierentuin¬gemeenschap uitgebreid welke dieren er in aanmerking komen om een goede start te maken met een internationaal kweekprogramma voor Afrikaanse leeuwen. In de toekomst kan men in het nieuwe verblijf een troep van zes leeuwen huisvesten. De ideale situatie is een kweekman met twee vruchtbare leeuwinnen. En als het lukt, dan krijgt men een nest van gemiddeld drie jongen. De Zoo zal hier een voortrekkersrol in spelen en zal net als bij alle recente projecten kiezen voor een directe link naar een in-situ project.
Huidige bewoners
Nu hebben het mannetje Victor, het vrouwtje Maouli en hun dochter Caitlin hun intrek genomen in het nieuwe perk. We bieden Victor en Maouli de gelegenheid tot paren en wie weet mogen we eind dit jaar jonge welpen op de Kalahari verwelkomen. De eerste stappen in het nieuwe verblijf werden voorzichtig genomen. Victor aarzelde in zijn eentje. De dames daarentegen verkenden met hun tweeën alle kanten van het perk en hadden vooral oog voor de tijgers aan de overkant. Ook de dromedarissen achteraan kregen de nodige aandacht. Uiteindelijk haalde een krolse Maouli Victor over de streep om samen met haar het perk te veroveren, terwijl Caitlin in het binnenverblijf blijft.
Ook een groepje stokstaartjes is al verhuisd en bewoont hun eigen nieuwe perk. De vosmangoesten laten nog een beetje op zich wachten, aan hun perk moet nog de laatste hand gelegd worden. Helemaal achteraan, in het verlengde van de Kalahari, doet de dromedaris zijn intrede in de Zoo. Dromedarissen komen oorspronkelijk uit Arabië, maar zijn gedomesticeerd in Afrika en worden in de Kalahari als lastdieren gebruikt. Ze passen perfect in ons Afrikaans verhaal. Ze komen veel minder voor in dierentuinen dan kamelen, wat voor een leuk extraatje zorgt.
Schuiven openen
In 2009 gaf viceminister-president van de Vlaamse regering, Geert Bourgeois, groen licht voor de verbouwingen van een nieuw leeuwenperk in de Antwerpse Zoo. Donderdag 10 september had hij de eer om de Kalahari officieel te openen. Hij mocht het startsein geven en had alvast een lekker traktaat voor de leeuwen in hun nieuwe verblijf in petto.
Budget
Omwille van het grote maatschappelijke belang van dit project, kende de Vlaamse regering voor dit project, binnen het kader van de vastgelegde enveloppe voor restauratie van beschermde monumenten, een premie toe van € 5 miljoen. De totale kostprijs van de werken bedroeg € 6,5 miljoen. De Nationale Loterij speelde met € 50.000 een belangrijke financiële rol bij de educatieve omkadering van dit nieuwe verblijf.

KC/pm 10.9.11

Geen honden
De Zoo is een diervriendelijke instelling. En dus denken sommigen dat ze er met hun trouwe huisdier naartoe kunnen. Niet dus. Honden zijn verboden, in alle goede dierentuinen overigens, niet alleen in de Antwerpse Zoo. En dat is niet om hondenbezitters de boom in te jagen, maar om diverse en zeer begrijpelijke redenen.
Honden zijn om te beginnen van nature jacht- en dus roofdieren, afstammelingen van wolven. Nogal wat andere beestjes, vooral prooidieren, zien uw lieve Blacky niet zo graag afkomen.
Honden zijn — vanwege hun jachtinstinct — soms nogal luidruchtig en kunnen daardoor andere dieren in de Zoo angst aanjagen.
De Zoo heeft ook een zeer fraai en beschermd landschapspark. Dat park is geen hondenwei.
Honden laten soms een minder aangenaam pakje achter. Sommige onbeschofte, lompe en niet-opgevoede baasjes vertikken het dat op te ruimen. Daar staan niet alleen fikse — en zeer terechte — boetes op. Maar dat laat naast de onnodige vuiligheid ook tal van mogelijke ziektekiemen achter. Daar kunnen niet alleen de dieren in de Zoo maar ook de bezoekers, de kinderen, de oppassers, het onderhoudspersoneel enz. hinder van hebben.
In een dierentuin horen dus geen honden thuis. Nee, madam, ook uw rotbedorven, keffend en pralinevretend en dus eigenlijk zwaar mishandeld Fifike niet. Begrepen? Nee, natuurlijk niet. Maar ge laat dat beest dus wel thuis!

Den Brabo

Stratenplan
Groot-Antwerpen