|
Luchtfoto met aanduiding van plangebied en projectgebied.
(foto © Google Earth)
Twee simulatiebeelden wijk en park Nieuw Zuid.
(foto © Studio Associato Secchi-Viganò)
Werkmaquette van woningen met een breed panorama op het park.
(foto © Studio Associato Secchi-Viganò)
|
|
Simulatiebeeld overzicht Nieuw Zuid.
(foto © Studio Associato Secchi-Viganò)
Wedstrijdontwerp Nieuw Zuid
Deze zomer leverde het Italiaanse ontwerpteam Studio Associato Secchi-Viganò een wedstrijdontwerp op voor de ontwikkeling van Nieuw Zuid, een nieuwe toekomstige gemengde woonwijk achter het nieuwe Justitiepaleis in Antwerpen. Graag lichten we het ontwerp hier kort toe.
Ontwikkeling met ambitie
Het ontwerp van de nieuwe wijk Nieuw Zuid zal uitdrukking moeten geven aan haar strategische ligging en inspelen op de troeven die daaraan verbonden zijn, zoals de nabijheid van water, groen en het stadscentrum. Met een gevarieerd woningaanbod, winkels, een goed dienstenaanbod, kantoren en een groot park krijgt de wijk alle kansen om uit te groeien tot een mooie omgeving om te wonen, werken en ontspannen.
De nieuwe ontwikkeling moet ook leefbaar, veilig en bereikbaar zijn. Dit betekent onder meer een doordacht autobeleid in combinatie met ruime aandacht voor een fijnmazig langzaam verkeersnet‐werk en goed uitgebouwd openbaar vervoer. De kwaliteit van de openbare ruimte staat steeds centraal.
Samenwerking stad en projectontwikkelaar
Sinds voorjaar 2011 is projectontwikkelaar Ontwikkeling Nieuw Zuid NV eigenaar van een groot deel van de gronden van het vroegere spoorwegemplacement. De stad Antwerpen en de projectontwikkelaar hebben afspraken gemaakt over de gezamenlijke opmaak van een masterplan voor de nieuwe wijk en haar omgeving. Het plan strekt zich uit van de Scheldekaaien tot en met de Konijnenwei.
Dialoog
Het latere ontwerptraject zal in samenspraak verlopen met nog heel wat andere partners. In het kader van de ontsluiting van het gebied via weg, spoor en tram zullen gesprekken worden gevoerd met de Vlaamse Administratie Wegen en Verkeer, de NMBS‐groep en de Lijn. Ook sociale woningmaatschappijen worden betrokken in het proces. In het kader van de realisatie van de nieuwe waterkering zal het ontwerp ook worden afgetoetst bij Waterwegen en Zeekanaal NV.
Ontwerpwedstrijd
Het afgelopen jaar werd in nauwe samenwerking tussen Ontwikkeling Nieuw Zuid NV en de stad Antwerpen een ontwerpwedstrijd georganiseerd. Vijf teams werkten gedurende het voorjaar van 2011 een wedstrijdontwerp uit. Eind juni koos de jury als laureaat een team rond het Italiaanse stedenbouwkundige bureau Studio Associato Secchi‐Viganò (dit bureau ontwierp eerder ook Park Spoor Noord en het Theaterplein in Antwerpen; www.secchi‐vigano.it). Voor de aspecten mobiliteit, omgevingsakoestiek, duurzaamheid en energie, ontwikkelingsstrategieën, het ontwerp van de publieke en groene ruimte, en stabiliteit laat Studio Associato Secchi‐Viganò zich bijstaan door respectievelijk Citec, Yves Hernot, 3E, Idea Consult, ARA en BAS.
Procesverloop
De komende twee jaar wordt door het ontwerpteam een masterplan opgemaakt. Dit masterplan is geen uitgewerkt plan van Nieuw Zuid. Het is eerder een kader, een set van richtlijnen waaraan de toekomstige detailontwerpen van de wijk moeten voldoen. Het bepaalt de functies en geeft de krijtlijnen aan naar concrete invulling. De uitwerking van de gebouwen, het openbaar domein en de parkruimte zal in de toekomst door bijkomende ontwerpteams gebeuren.
Na de opmaak van het masterplan wordt in een periode van twee tot drie jaar voorzien voor de opmaak van de definitieve bouwplannen, de vergunnings‐ en aanbestedingsprocedure voor de eerste bouwvolumes. Over een periode van 8 tot 12 jaar zal dan in verschillende fasen de gehele wijk worden ontwikkeld en op de markt gebracht. De ontwikkeling zal op een logische manier gebeuren, te beginnen met de delen die aansluiten op de bestaande Zuidwijk.
Sterk kader en flexibele invulling
Gezien de grootte van het project zal de realisatie ervan gefaseerd gebeuren over een aantal jaren. Het wedstrijdontwerp heeft daarom de ambitie om een duidelijk raamwerk te bieden om dit nieuwe stadsdeel te ontwikkelen maar tegelijk ook voldoende mogelijkheden open te houden om in te kunnen spelen op veranderende inzichten en wensen. Ook is het belangrijk dat elke fase van de ontwikkeling een afgerond en leefbaar geheel oplevert dat op alle vlakken goed ontsloten is en op een goede manier aansluit bij de bestaande wijken.
Belangrijke elementen
• Duurzaamheid troef
Er wordt ingezet op een duurzame stadsontwikkeling. Deze ambitie beperkt zich niet tot de technische uitwerking van het gebouw of het bouwblok, maar heeft ook te maken met bijvoorbeeld een goed doordachte ruimtelijke inpassing en oriëntatie of duurzame mobiliteitskeuzes. Aspecten die in het latere ontwerp van de wijk aandacht vragen zijn energie‐, water‐ en afvalbeheer.
• Groot stedelijk park op Nieuw Zuid
In het wedstrijdontwerp wordt een groot park voorzien op Nieuw Zuid. Via dit nieuwe park worden het Nachtegalenpark en het Kielpark verbonden met de publieke ruimte op de kaaien en met de Schelde. De ontwikkeling van Nieuw Zuid biedt ook de kans om tegemoet te komen aan het tekort aan open ruimte dat vandaag in de omliggende wijken Zuid en Brederode wordt ervaren. Het buurt‐ en wijkpark voorzien op Nieuw Zuid zal zo'n 15 ha groot zijn en moet door de nieuwe én de bestaande bewoners kunnen gebruikt worden.
• Park als scharnierpunt
Het is een uitdaging om de nieuwe woonwijk op een logische en aangename manier te verbinden met de stad. Door een weloverwogen inpassing van wandelen fietspaden en buurtvoorzieningen in het park moet deze open ruimte een ontmoetingsruimte worden tussen de nieuwe en bestaande wijken. Een verlaging van de verkeersintensiteit op de huidige Singel waardoor deze makkelijker oversteekbaar wordt, is daarbij een noodzakelijke voorwaarde. Dit zou mogelijk moeten zijn door de toekomstige heraanleg van de spaghettiknoop, waarbij ook een verplaatsing van de Singel naar een nieuwe locatie dichter bij het spoor wordt voorzien.
• Behoud bestaande vegetatie en nieuwe waterelementen
In de loop der jaren ontwikkelde er zich in het gebied heel wat spontane vegetatie of werden er bomen aangeplant. Deze landschapselementen bepalen vandaag sterk het karakter en uitzicht van de site. Het wedstrijdontwerp brengt de idee naar voor om deze bestaande vegetatie zoveel als mogelijk in het nieuwe park en in de nieuwe woonwijk te integreren. Het ontwerp zal ook onderzoeken hoe het park kan worden doorprikt met een aantal natte zones. Door het regenwater op te vangen in wadi's en bassins ontstaan nieuwe habitats en stapstenen voor planten en dieren richting Schelde en Hobokense Polder. Deze waterpartijen zorgen bovendien ook voor een rijkere beleving van het park door de bewoners en bezoekers.
• Publieke voorzieningen
Het ontwerpteam voorziet een systeem van publieke voorzieningen in het park. Nieuwe lokale en bovenlokale voorzieningen zoals sport‐ en spelinfrastructuur zullen bijdragen tot een verbeterde relatie met de nabij gelegen stadsbuurten Zuid en Brederode. Door een compactere heraanleg van de spaghettiknoop bestaat bovendien de mogelijkheid om een aantal armen van de huidige spaghettiknoop te gaan hergebruiken als wandel‐ en fietspaden. Hierdoor verbeteren niet alleen de verbindingen met het Kiel, maar kunnen mogelijk ook delen van het bermenlandschap langsheen de Ring toegankelijk worden en benut als groene ruimten met sport‐ en spelvoorzieningen. Dit zal in het latere ontwerptraject worden onderzocht.
• Goede toegankelijkheid
Verschillende functies en publieke ruimten kunnen op eenvoudige wijze met elkaar gecombineerd worden. Een gevarieerd woningaanbod wordt afgewisseld met winkels, horeca, kantoren en een ruim aanbod aan lokale voorzieningen zoals kinderopvang en scholen. Er ontstaat een weefsel dat in alle richtingen kan worden doorkruist door voetgangers en fietsers. Veel aandacht gaat naar het realiseren van een patroon van straten en publieke ruimtes die een ruime toegankelijkheid in de wijk toelaten. Groene verbindingen doorheen de nieuwe stadswijk verzorgen de relatie en doorzichten tussen de grote parkruimte en de Schelde.
• Integratie oude en nieuwe elementen
Het ontwerp van de nieuwe woonwijk vertrekt niet van een leeg blad. Wat reeds aanwezig is op het terrein zal zo veel mogelijk opgenomen worden in het nieuwe ontwerp. Het wedstrijdontwerp integreert een aantal elementen uit het verleden en voegt een nieuwe verhaallijn voor de toekomst toe. Zo worden de treinsporen van het vroegere goederenemplacement op de site als structuur genomen voor de invulling van de site. De ritmiek van de sporen, die bijna loodrecht liggen op de Schelde, komt terug in de oriëntatie van de nieuwe bouwblokken. Ook de straten en paden die doorheen het weefsel snijden, volgen dit patroon. Voorts wordt voorgesteld om een aantal bestaande waardevolle landschapselementen of bosfragmenten mee te integreren in de nieuwe woonwijk. De publieke ruimte in het ontwerp wordt georganiseerd door deze landschapselementen en paden. Het is de basis waarop men vervolgens op flexibele wijze verschillende bebouwde functies en private buitenruimten kan gaan inplanten.
• Gemengde woonwijk
Het is de ambitie om met de ontwikkeling van Nieuw Zuid een gemengde wijk te realiseren met de nadruk op wonen, maar met op weloverwogen plaatsen ook voldoende andere functies om een sterke stedelijke dynamiek te creëren. Het wedstrijdontwerp laat deze vermenging van functies makkelijk toe. In elke fase van de ontwikkeling kan op flexibele wijze een gevarieerd woningaanbod worden gecombineerd met winkels, openbare voorzieningen, kantoren en publieke ruimte. De exacte inplanting van elk van de functies wordt nog voort onderzocht. Ook wat nieuwe lokale voorzieningen als kinderopvang of scholen betreft, zal in het latere ontwerptraject worden nagegaan hoe zoveel als mogelijk bestaande tekorten in de wijken Zuid en Brederode kunnen worden opgevangen in de nieuwe wijk.
• Goed evenwicht
Binnen het ontwerp is het mogelijk om verschillende groottes en hoogtes van bebouwing in te passen. Net als op het Eilandje kunnen verspreid over de wijk kwalitatieve accenten van hoogbouw het Antwerpse redezicht vervolledigen. Binnenin de bouwblokken voorziet het wedstrijdontwerp tuinen en terrassen die als intiemere rustzones in de wijk verspreid liggen. De toegankelijkheid van de nieuwe wijk wordt georganiseerd via een centrale weg die parallel aan de Schelde door de wijk loopt. Daarop takken secundaire straten aan met toegang tot ondergrondse parkeerruimten. Het principe is dat parkeerplaatsen worden gebundeld in een beperkt aantal clusters. Via een uitgebreid netwerk van fiets‐ en voetpaden kan men de wijk in alle richtingen doorkruisen, ook tussen de Scheldekaaien en het nieuwe park. Ook door het voorzien van voldoende groene ruimten in de woonwijk wordt een link gelegd tussen de kaaien en het park. Deze groene ruimten liggen verspreid in de wijk waardoor ze niet enkel als ecologische verbinding maar ook als publieke ruimte in de nabijheid van de woon‐ en werkplekken kwaliteit bieden.
• Aanleg terrein Nieuw Zuid
De nieuwe woonwijk moet goed aansluiten op de omgeving. Het ontwerpvoorstel zoekt naar een slimme combinatie van op te hogen en uit te graven terreindelen. Zoals voorzien in het Masterplan Scheldekaaien wordt het terrein naar de Schelde toe opgehoogd en loopt het vervolgens zacht hellend naar beneden in de nieuwe woonwijk. De waterkering aan de Schelde zal dan niet hoger dan een borstwering worden waardoor de bewoners van Nieuw Zuid kunnen genieten van prachtige Scheldezichten. Aan de andere zijde van de wijk komt het hellend vlak als een belvédère aan op het park. De wadi's die in de wijk en het park worden voorzien, hoeven niet uitgegraven te worden maar zijn zachte insnijdingen in de nieuwe topografie.
• Goede bewonersmix
Het vermengen van verschillende woningtypes zorgt ook voor een sociale en intergenerationele mix. Minstens 25% van het totale woningaanbod zou voorbehouden worden voor sociale woningen. Voor nog eens 50% zijn eisen geformuleerd naar grootte en aantal slaapkamers waardoor zowel meer bescheiden als grotere woningen zullen worden gebouwd. Binnen dit gevarieerde aanbod moeten zowel jonge gezinnen met kinderen als senioren hun gading kunnen vinden. Het samenleven van verschillende generaties wordt bovendien gestimuleerd door binnen de bouwblokken ook ruimte te voorzien voor ontmoetingsruimten, volkstuinen en een crèche of basisschool.
KC/pm 18.9.11 
|
Stadsontwikkeling - Zuid |
|
Denk mee over heraanleg Scheldekaaien
