SOKAL

De man die niet meer schreef

Casterman, 1996

 

Uit een Franse website over strips

http://www.bdnet.com

 

Le Vieil Homme qui n'Ecrivait Plus
paru en: février 1996

Dessinateur: Sokal
Scénariste: Sokal
Genre:
Romans Graphiques
Editeur: CASTERMAN
Public conseillé: Ados-Adultes
Broché en couleur

Pour le tournage d'un film, Catherine Voralberg s'installe dans le petit village de Sainte-Genevieve qui a ete temoin des evenements raconte par Augustin Morel dans son livre: Marianne. Elle convient l'ecrivain de revenir dans cet endroit ou sa vie s'est arrete en 44.

 

 

Bespreking van de Nederlandse uitgave

door Marcel Gielis

Deze ‘roman graphique’ (in zwart-wit-tekeningen) heeft een tamelijk complexe structuur. Verschillende verhalen worden erin door elkaar geweven: een detectiveverhaal over een politiecommissaris die een onderzoek doet naar een dubbele moord die gebeurde tijdens het draaien van film, een psychologisch verhaal over de romanschrijver Augustin Morel die na zijn debuutroman Marianne er niet meer in geslaagd is nog een boek te schrijven, maar die nu door de verfilming van zijn boek opnieuw geconfronteerd wordt met zijn verleden, en tenslotte het verhaal van de gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog zoals die in Morels autobiografische roman beschreven worden.

In de oorlogsjaren was Morel als werkweigeraar gevlucht naar het Oost-Franse dorp Sainte-Geneviève, had er zich aangesloten bij het verzet dat onder leiding stond van Cordier en was er verliefd geworden op een vrouwelijk lid van de verzetsgroep, Marianne (een aangrijpend en mooi erotisch uitgebeeld liefdesverhaal). Wanneer de geallieerden landen in Normandië, wil Cordier de Duitse bezettingsmacht van het dorp aanvallen, maar dit wordt hem verboden door zijn weinig moedige superieur van het geheime leger, Costa. De verzetsgroep is gedwongen werkloos de gebeurtenissen af te wachten. De Duitse commandant stoot bij een ritje te paard door de bossen echter toevallig op Marianne die een bad neemt in een rivier en wil haar verkrachten; Augustin verhindert dit en doodt de Duitse commandant, wat leidt tot de terechtstelling van een aantal gijzelaars uit het dorp als repressiemaatregel vanwege de Duitsers en tot een klopjacht op de verzetsstrijders waarbij Marianne, Cordier en alle leden van diens groep behalve Augustin omkomen.

Wanneer in 1993 de cineaste Cathérine Voralberg in Sainte-Geneviève zelf de roman wil verfilmen, die Augustin Morel na de oorlog over deze gebeurtenissen geschreven heeft, zijn verschillende mensen uit het dorp er beducht voor dat aan de zaak van de Duitse ruiter te veel ruchtbaarheid zal gegeven worden en dat hun laffe houding van destijds aan het licht zal komen. Ook Costa, die het tot prefect van het departement gebracht heeft, vreest dat zijn imago van verzetsheld doorgeprikt zal worden. De spanningen in het dorp lopen zo hoog op dat ze leiden tot de moord op twee mensen: zowel Morel, die na lang aandringen van de cineaste terug naar het dorp is gekomen om er de verfilming van zijn roman mee te maken, maar het op zeker ogenblik niet kan laten de dorpelingen te verwijten dat ze in 1944 niet samen met Cordiers verzetsgroep tijdig in het geweer gekomen zijn tegen de Duitsers, als de hoofdrolspeelster Nelly Kovack, die zich zodanig met Marianne vereenzelvigd heeft dat zij op de oude Morel verliefd is geworden, worden door een sluipschutter neergeschoten.

De commissaris die de moord op Augustin Morel en Nelly Kovack moet onderzoeken, stuit op een muur van stilzwijgen en slaagt er niet in de dader te vinden. Op het einde van de striproman maakt hij de bedenking dat eigenlijk zowat alle dorpelingen schuldig zijn omwille van hun lafheid zowel in 1944 als in 1993. Maar zoals de cineaste Cathérine tegenover de commissaris ook al verzuchtte (p. 86), misschien zijn ook de kunstenaars, nl. de romanschrijver en de filmmakers, schuldig omdat zij het verleden doen herleven.

Hoewel deze laatste conclusie mij in moreel opzicht geenszins juist lijkt, werd ik toch aangesproken door dit verhaal, waarvan het thema mij herinnerde aan de roman The King of the Jews van Leslie Epstein: zoals in deze roman wordt ook in de strip De man die niet meer schreef de vraag gesteld of de weigering om tegen de terreur van een bezettende macht in verzet te gaan, zogezegd om zoveel mogelijk mensenlevens te sparen, uiteindelijk niet tot veel meer doden leidt dan wanneer men de moed heeft met zijn allen de terroriserende macht aan te vallen voor men ook maar één mens aan haar overgeleverd heeft.