Bedenkingen over de verhouding der machten in de trias politica

 

 

Zaterdag 20 december 2008

 

Wat mij gisteren verbaasde in Villa Politica was

- dat er zoveel geschermd werd met de scheiding der machten zonder zich af te vragen wat die juist inhoudt;

- dat men voetstoots aannam wat in die nota van Londers staat, terwijl men daar toch ook heel wat vragen kan bij stellen. De pers ondervraagt alleen de politici (kan alleen de politici ondervragen!) zodat het beeld gewekt wordt dat die per se schuldig zijn, terwijl er best ook heel wat onoirbare praktijken in de magistratuur kunnen geweest zijn.

 

1) Men doet te veel alsof de leer over de scheiding der machten een zeer eenduidige leer is. Montesquieu zelf is daar niet zo duidelijk over. Hij heeft het eigenlijk over een onderscheid van machten (o.a. in de Romeinse staat!). Er wordt te weinig nagedacht over hoe het nu zit met die scheiding of dat onderscheid der machten. Bv. het is toch niet zo dat die machten op gelijke voet staan. De wetgevende macht staat boven beide andere.

 

2) Waarom neemt men aan dat wat in die nota van Londers staat, allemaal de absolute waarheid is, terwijl uit die nota blijkt dat er binnen de magistratuur zelf heel wat conflicten zijn en dat Londers niet veel meer doet dan het gelijk van zijn 'factie' proberen aan te tonen.

 

Ik baseer mij maar op DS online om eea. aan te tonen:

 

- wat betreft 1: "Joëlle Milquet (CDH) vreest zelfs dat de magistratuur de macht in het land aan het overnemen is." Ik ben het - slechte Vlaming die ik ben - alweer volledig met Joëlle eens!

 

- wat betreft 2:

Interview met Jan de Groof: kan men dat allemaal maar wegwuiven wat hij zegt over druk die er op zijn vrouw is uitgeoefend?

 

Zie ook het verslag der gebeurtenissen in DS:

- "korpschef Londers van het Hof van Cassatie stapt naar het bureau van Guy Delvoie, korpschef van het hof van beroep in Brussel. Het gaat uiteraard over de Fortis-rechtszaak en de impasse in de 18de kamer. Een dergelijk contact is volledig normaal, zegt Londers in zijn tweede brief." Londers geeft hier eigenlijk zelf toe dat er procedurele onregelmatigheden in de magistratuur zelf zijn geweest!

- "procureur-generaal De le Court geeft niet op. Hij stapt opnieuw naar Delvoie en dreigt ermee op de zitting bekend te maken dat Schurmans zich bedreigd voelt door haar collega's."

- "Maandag 15 december: de procureur-generaal maakt zijn verslag over aan Vandeurzen. Hij geeft aan dat kamervoorzitter Blondeel zijn bevoegdheden heeft misbruikt. Bovendien, schrijft de magistraat, is het hele Fortis-arrest ongeldig. Op bladzijde 136 zegt de 18de kamer dat de beslissing met drie rechters is genomen, terwijl dat niet het geval is. Schurmans heeft niet aan de beraadslaging over de heropening van de debatten deelgenomen. Die omstandigheid is volgens de procureur-generaal voldoende om het hele Fortis-arrest te laten vernietigen door het Hof van Cassatie." Dit leidt dan tot een conflict tussen Leterme en Vandeurzen, maar alleszins is duidelijk dat ook het gerecht boter op zijn hoofd heeft!

 

Het besluit van dit alles: het volk heeft er recht op te weten hoe het eigenlijk zit. Dit veronderstelt dat de regering geen ontslag neemt (want niet erger schuldig dan het gerecht dat haar tot ontslag poogt te dwingen) of een vlugge doorstart krijgt (eventueel met een andere premier), dat iedereen tot bezinning komt, de juridische procedures opschort en dat men rond de tafel gaat zitten (misschien ook met de aandeelhouders van Fortis) en dat er een parlementaire onderzoekscommissie aan het werk gaat om na te gaan welke onverkwikkelijke zaken er geweest zijn, zowel in de magistratuur als in de regering. Zo blijkt dan tenminste toch dat de vertegenwoordiging van het volk - het volk waaruit in een democratie iedere macht ontspruit - als zijnde de wetgevende macht, boven de twee andere machten staat.

 

 

Maandag 9 maart 2009

 

Op een website

http://www.oboulo.com/separation-pouvoirs-heritage-montesquieu-29220.html

vond ik een interessante studie over de scheiding der machten bij Montesquieu; ik neem hier de samenvatting over:

 

Sommaire

 

On s'obstine à imputer à Montesquieu la théorisation de la « séparation des pouvoirs » dont la constitution anglaise aurait été un exemple vivant

Il y a dans le régime anglais et donc dans l'Etat idéal, selon Montesquieu, trois pouvoirs essentiels

Ces trois pouvoirs doivent être attribués à des personnes ou à des corps différents

Mais Montesquieu n'a pas inventé la séparation des pouvoirs : il s'agit moins de séparation que d'équilibre

Les trois pouvoirs ne sont pas séparés mais divisés, et ils ne sont pas égaux

Montesquieu définit les relations entre les trois pouvoirs essentiels

 

 

Zondag 15 maart 2009

 

Op Iskander las ik een interessant artikel van Yves Desmet over de scheiding der machten. Daarbij werd verwezen naar de nog meer fundamentele beschouwingen op:

http://storme.be/scheidingdermachten.html

Zie ook de daar geciteerde literatuur!

 

 

Zondag 22 maart 2009

 

1°) De voorbije weken heb ik gemerkt dat zelfs juristen er geen nauwkeurig idee over hebben waar Montesquieu spreekt over de trias politica en niet weten wat hij juist zegt. Vaag wordt verwezen naar 'De la constitution d'Angleterre'. Dit is het (lange) hoofdstuk VI van boek XI van L'Esprit des Lois.

Dit hoofdstuk is datgene waar ik op 20 december op doelde; het inderdaad fundamenteel voor de leer over de trias politica. Het gaat over "de wetten die de politieke vrijheid tot stand brengen, in haar relatie met de constitutie (van de staat)". Na een inleiding (I) spreekt M. over de vrijheid (II-IV) en vervolgens over het doel van de staten (V); er is een staat die als doel heeft de politieke vrijheid en de constitutie daarvan analyseert hij in het fameuze hoofdstuk VI; hierin baseert hij zich zeer sterk op Locke. Vervolgens behandelt M. de constitutie van andere staten (VII-XIX), vooral van Rome (XII-XIX). In zijn besluit (XX) zegt hij dat hij zijn onderwerp geenszins uitputtend heeft behandeld, want: "Il ne s'agit pas de faire lire, mais de faire penser"! Dat zou inderdaad dringend moeten gebeuren: nadenken over die zogezegde scheiding der machten.

 

2°) Er zou ook dringend moeten nagedacht worden over de rol van de media, die men wel eens de vierde macht heeft genoemd. Er zijn twee zaken die mij in de Fortisaffaire die geleid heeft tot de val van de regering, getroffen hebben:

- De media hebben zonder meer partij gekozen voor Londers, die de regering heeft ten val gebracht, zonder zich kritische vragen te stellen over diens acties (is het zo ondenkbaar dat deze magistraat toch politieke doeleinden had?). Ik denk dat het een verdienste is van de parlementaire onderzoekscommissie dat zij blijkbaar toch ook vragen stelt bij die acties van Londers.

- De val van de regering werd door Peter Vandermeersch van DS 'in real time' aangekondigd op TV. Dit kan alleen maar als iemand uit de biecht praat. DS en de TV zouden zoiets alleen mogen kunnen aankondigen nadat de (ex-)premier bij de koning is geweest!

 

 

Marcel Gielis