AVERBODE

REGISTER BAPTISMALIS MATRIMONIALIS ET MORTUORUM

1626-1797

Bovenvermeld register wordt in zijn originele vorm bewaard door de pastoor-deken van Averbode en werd begin jaren 90 gemakkelijker toegankelijk gesteld voor genealogisch onderzoek doordat fotokopies werden ter beschikking gesteld. Hiervan werd een getypte transcriptie en vertaling gemaakt door de Heer F. Van Thienen, verspreid door het L.A.D., met behoud van de paginering van het origineel. Het register bevat 252 bladzijden waarvan een aantal onbeschreven zijn en enkele zelfs ontbreken. Opvallend en verwarrend is dat de verschillende akten - dopen, huwelijken en overlijdens - zowel qua soort als chronologisch door mekaar vermeld staan. Dit maakt opzoekingswerk in het oorspronkelijk dokument niet eenvoudig en daarom is een meer systematische bewerking sinds lang ten zeerste gewenst.

Het register is evenwel een vrij origineel dokument. Origineel enerzijds omdat het een intern register is van de abdij van Averbode die in de betreffende periode nog geen parochie was en dus geen "vaste" parochianen had waarvoor een parochieregister diende te worden bijgehouden. Als religieus, sociaal en economisch centrum echter trok de abdij een groot aantal mensen aan die er de zondagsmis bijwoonden, die er kinderen hebben laten dopen, die er gehuwd zijn en gestorven. Deze laatste ceremonies waren vrij frequent en werden bediend door de pastor familiae die alles in een register noteerde. Die priester werd begrijpelijker wijze door de getrouwe gelovigen beschouwd als hun pastoor.

Het register is anderzijds ook nog origineel omwille van de expliciete taal en formuleringen, omwille van de historische inhoud en - gek genoeg misschien - omwille van de heterogeniteit van de geregistreerde personen.

Zo blijkt dat de fratres, auteurs van het register, erg onderlegd waren in het Latijn. In plaats van de stereotype formuleringen die we gewoonlijk in de parochieregisters uit de 17de-18de eeuw aantreffen vinden we hier bijna stuk voor stuk originele opstellen variërend van zeer kort tot bijna een bladzijde lang. Inhoudelijk krijgen we een (zeer onvolledig maar toch interessant omwille van de concreetheid van de vermelde feiten) beeld van het leven in deze eeuwen. Zo vinden we er (naast geboorten, dopen, ondertrouw, huwelijken, overlijdens en begrafenissen) informatie over vondelingen, personeel van de abdij met hun activiteit, oorlog, vreemde soldaten en legers, straffen, ziekten, ongelukken, oorzaken van overlijden, natuurfenomenen, een echtscheiding, een testament (van Maria Meeus, echtgenote van wijlen Marinus Wiggers), uitdrijving uit de abdij van op drie na alle confraters op 14-02-1797, eigendommen van de abdij (bossen, hoeven), etc.

Het gevolg en het nadeel van deze diversiteit aan informatie is wel het gebrek aan systematiek voor het genealogisch onderzoek. Men kan onmogelijk grote familieverbanden en afstammelingenreeksen samenstellen op basis van dit register. Zelfs voor onderzoekers wiens voorouders woonden in de onmiddelllijke omgeving van de abdij is het onzeker of ze in dit register enige nuttige gegevens kunnen terugvinden voor hun onderzoek. Anderzijds, voor iemand die vast zit met zijn onderzoek of die een gegeven zou willen bevestigd zien valt hier misschien het element te vinden om terug vooruitgang te kunnen boeken zelfs al komt men helemaal niet uit de streek van Averbode (zo komen er personen voor uit plaatsen als Ravels, Balen, Vorst, Tessenderlo, Rotselaar, Hasselt en vele andere). Het blijft dus toch een nuttige aanvulling die mogelijkheden biedt. Maar hieruit blijkt nogmaals de nood aan een bewerking die een snelle en overzichtelijke raadpleging mogelijk maakt zodat men zich vlug kan vergewissen van de waarde van deze bron voor zijn eigen onderzoek.

In deze bijdrage heb ik de overlijdens geordend die in het register vermeld staan. Er circuleren reeds bewerkingen van de dopen en de huwelijken van de hand van door mij niet gekende auteurs maar tot op heden kreeg ik nooit een bewerking van de overlijdens te zien.

Ik heb geprobeerd zoveel mogelijk van de in het origineel aanwezige gegevens over te nemen en in roostervorm weer te geven. Op deze manier kwam ik tot de volgende rubrieken: naam, voornaam, pagina (in het origineel en de transcriptie), overleden (datum), waar overleden, begraven (datum), waar begraven, vader, moeder, echtgeno(o)t(e), beroep, oorzaak overlijden, afkomstig van en opmerking (gegeven informatie die niet in de vorige rubrieken past). Hiermee hoop ik een (zeer kleine) bijdrage te leveren voor het toegankelijk maken van deze bron en sta altijd open voor correcties, aanvullingen of reacties allerhande.

De volledige gegevens in roostervorm evenals deze tekst werden voor het eerst verspreid via Het Neteland, n 3, 1998, p. 82-99. Op de link hierna staat een vereenvoudigd rooster ten behoeve van de overzichtelijkheid op Internet.

Eddy Exelmans

 

REGISTER MORTUORUM 1626 - 1797