Vlag Nederland

 

 

Eetcultuur

Specialiteiten

Kaas
Stamppot
Haring
Mosselen

Recepten

Hollandse erwtensoep
Hutsepot met klapstuk
Panharing
Poffert

 

 
Versiering

Nederland

Versiering

 

 

 

"Goed koken is geen kwestie van geld, maar van smaak"

Luc Delafortrie

 

 

Eetcultuur

Nederland wordt in de volksmond opgedeeld in het land 'boven' en 'onder' de rivieren.  De Waal en de Lek, de Maas en de Rijn delen het in tweeŽn.  Niet alleen het land wordt opgesplitst door deze rivieren, maar ook de karaktertrekken van de inwoners uit beide gebieden zouden erg van elkaar verschillen.  Zo zouden de Noordelijke inwoners eerder nuchter en koel zijn en leven als spaarzame calvinisten, terwijl de Zuidelijke inwoners bekend staan als 'Bourgondische' katholieken en levensgenieters.  Hoewel deze karakteriseringen natuurlijk sterk overdreven zijn, schuilt er toch een kern van waarheid in en geven ze aan dat het kleine Nederland een sterk regionaal bewustzijn kent, dat ook weerspiegeld wordt in de culinaire gewoonten. 
Net als in de meeste Europese landen nam de welvaart in Nederland pas in de 20ste eeuw toe.  Daardoor kregen 'armere' gerechten in de Nederlandse keuken de overhand, zoals krachtige aardappelstamppotten, groenten en vlees, maar ook hartige pannenkoeken.  Daarnaast wordt, vooral in de kustgebieden,  veel haring en mosselen gegeten. 
Het meest bekende voedingsmiddel uit Nederland is waarschijnlijk de kaas.  Samen met boter, melk en andere melkproducten is kaas dan ook het belangrijkste agrarische exportproduct.

top

 

Specialiteiten

In tegenstelling tot de middeleeuwen waar de Edammer kaas tot de belangrijkste exportartikelen behoorde, wordt vandaag de Goudse kaas als de belangrijkste Hollandse kaassoort beschouwd. 
Bij de kaasproductie onderscheidt men twee procedures:

  • Kaas van zure melk, zoals schimmelkaas en verse kaas, ontstaat door de melk met behulp van melkzuurbacteriŽn dik te laten worden. 

  • Kaas van zoete melk, zoals Edammer en Goudse kaas, is zogenaamde stremselkaas.  Men voegt naast vet, mineralen en vitaminen, stremsel toe, een ferment van magen uit kalveren, om de vaste melkstoffen van de vloeistof te scheiden.  Dankzij deze procedure stolt de melk zonder zuur te worden.  Wanneer het stollingsproces is beŽindigd, giet men de wei af, zodat de wrongel, een kwarkachtig mengsel, overblijft.  Deze bijna droge wrongel wordt in houten kaasvormen gekneed.  Na vier ŗ zes uur wordt de jonge kaas uit de vorm gehaald en in zout gelegd.  Daar ontwikkelt zich het specifiek aroma en wordt de korst geleidelijk vast.  Na een aantal dagen transporteert men de kaas naar een plaats waar de temperatuur en de luchtvochtigheid constant wordt gecontroleerd, zodat de kaas enkele weken tot een jaar kan rijpen.  Tijdens dat rijpingsproces wordt de kaas vele malen gekeerd en geborsteld, en vaak met een plastic mengsel ingewreven om de rand te beschermen tegen schimmelvorming.  Jonge kaas rijpt vier ŗ acht weken, belegen kaas minstens vier maanden en oude kaas tien maanden of langer.

De stamppot, een vullende eenpansmaaltijd, stamt uit het agrarisch verleden, toen er hard gewerkt moest worden, maar lang niet altijd genoeg voedsel was.  Daarom speelt de aardappel een grote rol in deze gerechten.  Stamppot
De oudste en meteen ook populairste stamppot is de hutsepot.  Rundvlees, uien, wortels en natuurlijk aardappelen vormen de ingrediŽnten, die alle tezamen in ťťn pan worden gekookt, waardoor ze een aparte smaak krijgen.  
Eigenlijk is de hutsepot van Spaanse oorsprong.  De Spanjaarden hebben immers een tijdlang de stad Leiden belegerd, totdat ze werden verjaagd door de Geuzen.  Na hun terugtocht werd een aarden pan gevonden met een dikke soep vol vleessoorten, wortelen en erwten, een gerecht dat door de Nederlanders later hutsepot werd genoemd.  Nu wordt 3 oktober, de dag van de bevrijding van de Spanjaarden, steeds met hutsepot gevierd.  
Naast hutsepot zijn er nog vele andere stamppotten van aardappelen en groentensoort gemaakt.  Bijvoorbeeld de combinatie van aardappelen met boerenkool, andijvie en rookworst.  

Van oudsher speelt de visvangst in Nederland een grote rol.  Aan de Nederlandse kust en op de markten zijn vandaag nog steeds haringkraampjes te vinden.  Eind mei varen de haringschepen voor het eerst uit.  Het eerste vaatje haringen is traditioneel voor de koningin.  Tot eind juni vangt men 'Hollandse nieuwe', dan is de vis paarrijp.  
Na de vangst wordt de haring direct gegromd.  Daarbij blijft een deel van de alvleesklier behouden, zodat de enzymen de haring zijn onnavolgbare smaak verlenen.  De bekendste conserveringstechniek is het pekelen.   

Het mosselkweekcentrum bij uitstek is Yerseke, gelegen in de provincie Zeeland.  MosselenDaar worden mosselen 'gekweekt' door mosselboeren, van echte mosselvisvangst is er geen sprake meer.  Nederland heeft de modernste methode om mosselen te kweken: kleine mosselen worden in ondiep water uitgezaaid in percelen, die de kweker huurt van de staat.
Wanneer de mosselen ca. 3 ŗ 4 cm groot zijn, legt men ze in dieper water op voedselrijke mosselbanken.  Tweemaal per jaar, in mei en september, worden de mosselen geoogst, maar door opslag en een moderne koeltechniek is het mogelijk om mosselen continu aan handelaars te leveren.   

top

 

Recepten

Hollandse erwtensoep
Benodigdheden: Bereiding:
- 300 g spliterwten
- 2 varkenspootjes
- 1,5 tl zout
- 3 preien
- 100 g knolselderie
- enkele takjes selderiegroen
- 4 aardappelen
- 200 g rookworst
1. Doe de erwten in een pan.  Was de varkenspootjes, doe ze bij de erwten en voeg zoveel water toe dat alles helemaal onderstaat.  Voeg het zout erbij en laat alles 3 uur zachtjes koken. 

2. Was de prei en snijd hem in plakjes.  Schil en was de knolselderie en verdeel hem in blokjes.  Was het selderiegroen en laat het uitlekken.  Schil de aardappelen, was ze en snijd ze in blokjes.  

3. Roer de groenten door de soep en laat hem nog 30 min. koken.  De aardappelen moeten uit elkaar vallen, zodat de soep licht bindt. Doe de worst 10 min. voor het einde van de kooktijd in de soep. 

4. Haal het varkensvlees uit de soep, haal het vlees van het bot en snijd de worst in plakjes.  Geef beide bij de soep, of snijd vlees en worst in stukjes en roer ze door de soep.  


Hutsepot met klapstuk
Benodigdheden: Bereiding:
- 500 g rundvlees
- 4 uien
- 500 g wortels
- 500 g aardappelen
- zout
- zwarte peper
- boter
1. Vlees afspoelen en in zout water aan de kook brengen en ca. 2 uur laten pruttelen.  

2. Uien pellen en in ringen snijden de wortels schoonmaken en in blokjes snijden, aardappelen schillen, wassen en in blokjes snijden.  Wortels, uien en aardappelen in een pan doen en 20 min. koken.  

3. Het vlees in blokjes snijden.  Groenten afgieten, met stamper of mixer mengen en met zout en peper op smaak brengen.  Bij het serveren het vlees op de groenten leggen en er rijkelijk jus over gieten.  

Panharing
Benodigdheden: Bereiding:
- 4 panklare jonge haringen
- per haring 1 mespunt witte peper
- 1,5 tl zout
- 2 el bloem
- 4 el olie
1. Schub de haringen als het nodig is, spoel ze af en dep ze droog.  Wrijf ze van binnen en van buiten in met peper en zout.  Strooi de bloem op een plat bord, wentel de haringen erdoor en schud ze vervolgens af, zodat het teveel aan bloem eraf valt.  

2. Verhit de olie in een koekenpan.  Bak de haring aan beide kanten bruin.  Reken 6 min. per kant.  

Dien op met in de schil gekookte aardappelen die vlak voor het serveren worden gepeld.  Geef er lekkere, groene sla bij.  

Poffert
Benodigdheden: Bereiding:
Poffert

 

 

 

 


- 500 g meel
- 1 tl bakpoeder
- 4 dl melk
- 2 eieren
- 150 g rozijnen en krenten
- 1 pakje vanillesuiker
- snuifje zout

1. Alle ingrediŽnten vermengen en tot een halfvast deeg verwerken.  Twee kleine tulbandvormen (ca. 18 cm doorsnede) invetten en het deeg in de vormen spatelen.  

2. Ca. 60 min. op 120įC in de oven bakken.  Laten afkoelen en op een bord storten.  

De poffert in dikke plakken snijden en met boter, stroop en kandijsuiker serveren.  

top