Op 19 juli 1870 werd het 'Eiserne Kreuz' opnieuw ingesteld door koning Wilhelm I van Pruisen in 2 klassen en een grootkruis voor de duur van de Frans-Duitse oorlog (1870-1871).

instellingsoorkonde 'Eisernes Kreuz 1870'

Het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse 1870' bestaat uit een zwartgemaakte gietijzeren kern - dit in tegenstelling tot de eerste uitgifte - gevat in een zilveren frame.

Het bovenste quadrant van de voorzijde van het 'Eiserne Kreuz 1870' toont de kroon, in het middelpunt het monogram 'W' en in het onderste quadrant het jaartal van wederinstelling (1870).

De achterzijde van het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse 1870' toont - net zoals zijn voorganger :

Net zoals zijn voorganger draagt het lint de Pruisische kleuren : zwart-wit. Het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse 1870' werd aan een zwart lint met witte boorden gedragen indien het verworven werd voor verdienste in de strijd. Indien de onderscheiding toegekend werd om andere verdiensten te belonen, dan werd ze aan een wit lint met zwarte boorden gedragen. Er werden geen bepalingen opgelegd voor wat betreft de breedte van het lint : de breedte varieert van 10 tot 26 mm.

De kabinetsorder van 4 december 1871 bepaalde dat het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse' alle andere Pruisische orden, eretekens en herdenkingsmunten, die met een lint in het knoopsgat gedragen werden, voorafging.

Het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse 1870' meet 42 mm.

Aantal toekenningen van het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse 1870' : 43.250.

Eisernes Kreuz 2. Klasse 1870 mit Jubiläumsspange '25'

Eisernes Kreuz
2. Klasse 1870
mit Jubiläumsspange
"25"

Op 18 augustus 1895 stelde koning Wilhelm II van Pruisen, keizer van Duitsland, de 'Jubiläumsspange "25"' in om de dragers van het 'Eiserne Kreuz 1870' te eren. Deze speld toont 3 eikenbladeren en meet 26 bij 18 mm, het centrale eikenblad toont het getal '25'. De 'Jubiläumsspange "25"' werd aan het lint van het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse 1870' - in principe juist boven de ring - gedragen.

Het besluit van 1 augustus 1871 betreffende het opmaken van oorkonden en getuigschriften bepaalde dat aan dragers van het 'Eiserne Kreuz', meer bepaald

overhandigd werd.

De hierna afgebeelde oorkonde, gedateerd te Berlijn op 19 januari 1873, verleent het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse' aan Rittmeister außer Dienst (buiten dienst) Adalbert Carl Heinrich von Reuß.

Ordens-Patent

Oorkonde

Het hierna afgebeelde getuigschrift, gedateerd te Berlijn op 19 januari 1873, verleent het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse' aan de Saksische Oberkanonier 1. Klasse Heinrich August Hering (Fuß-Artillerie-Abteilung Nr. 12).

Besitz-Zeugnis

Getuigschrift

De toekenning van het 'Eiserne Kreuz 1. Klasse 1870' vereiste het bezit van de voorgaande klasse (Eisernes Kreuz 2. Klasse 1870).

Aan de uitvoering van het 'Eiserne Kreuz 1. Klasse 1870' werd veel meer zorg besteed dan aan deze van zijn voorganger. Het kruis meet ongeveer 41 mm. Er werden echter ook 'Prinzen'-uitvoeringen vervaardigd. Deze variant is aanzienlijk kleiner, van uitstekende kwaliteit en werd vervaardigd uit zilver en email. De 'Prinzen' dankt zijn naam aan het feit dat deze uitvoering bijzonder populair was bij leden van de Duitse koninklijke families.

Het 'Eiserne Kreuz 1. Klasse 1870' werd aan de tuniek bevestigd met behulp van een verticaal scharnierende pin. Als bijkomende bevestiging werden ook vaak 2 haken bevestigd aan de horizontale armen.

Aantal toekenningen van het 'Eiserne Kreuz 1. Klasse 1870' : 1.230.

Eisernes Kreuz 1. Klasse 1870

Eisernes Kreuz 1. Klasse 1870

Voorzijde
'Eisernes Kreuz 1. Klasse 1870'

Achterzijde
'Eisernes Kreuz 1. Klasse 1870'
(J. Wagner & S. 14 Löth)

Artikel 5 van de instellingsoorkonde van het 'Eiserne Kreuz 1870', dd. 19 juli 1870, bepaalde dat alle voordelen, die tot dan aan het bezit van de 1ste en 2de klasse van het 'Militär-Ehrenzeichen' verbonden waren, onder voorbehoud van een statutaire regeling van een eretoelage, op de 1ste en 2de klasse van het 'Eiserne Kreuz' overgingen.

Pas op 2 juni 1878 - bijna 8 jaar later - werd met de invoering van de wet betreffende de toekenning van een eretoelage aan dragers van het 'Eiserne Kreuz' van 1870/71 de toekenning van een eretoelage geregeld.

Deze wet bepaalde dat dragers van het 'Eiserne Kreuz 1. Klasse 1870' tot en met de rang van Feldwebel (sergeant) met terugwerkende kracht van 1 april 1878 maandelijks een eretoelage van 3 Mark ontvingen.

Ook dragers van het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse 1870' tot en met de rang van Feldwebel konden aanspraak maken op de maandelijkse eretoelage van 3 Mark indien ze terzelfdertijd drager waren van het Pruisische 'Militär-Ehrenzeichen 2. Klasse' of een gelijkwaardige militaire dienstonderscheiding. De lijst van gelijkwaardige militaire dienstonderscheidingen werd op 5 december 1878 gepubliceerd krachtens het keizerlijk decreet van 19 november 1878 betreffende de bepaling van die militaire dienstonderscheidingen, welke buiten het Pruisische 'Militär-Ehrenzeichen 2. Klasse' naast het bezit van het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse' recht geven op uitkering van de eretoelage volgens de wet van 2 juni 1878.

De eretoelage werd levenslang gewaarborgd. Enkel een strafrechtelijke veroordeling had het verlies van de orde - evenals de daaraan verbonden rechten - tot gevolg. Voor de uitbetaling van deze eretoelage werd geput uit de fondsen van het Reichs-Invalidenfonds.

De kabinetsorder van 3 juni 1814 betreffende de toekenning van het 'Eiserne Kreuz' in de spits van banieren en standaarden werd aangevuld door de kabinetsorder van 16 juni 1871. Deze bepaalde dat aan de troepen :

  1. wiens banier of standaard in de strijd geweest was en die het 'Eiserne Kreuz' reeds in de spits van hun banier of standaard voerden, een zwarte 'Fahnenband' met witte boorden met daaraan het 'Eiserne Kreuz 1870' toegekend werd ;

  2. wiens banier of standaard in de strijd geweest was en die het 'Eiserne Kreuz' nog niet in de spits van hun banier of standaard voerden, het 'Eiserne Kreuz 1870' in de spits van hun banier of standaard toegekend werd ;

  3. die voor 2 maart 1871 met hun banier of standaard - zonder dat deze in de strijd geweest was - de Franse grens overgestoken waren, een 'Fahnenband' met de kleuren van de 'Kriegsdenkmünze für Combattanten 1870/71' toegekend werd.

Op 11 april 1872 verleende koning Wilhelm I van Pruisen dezelfde onderscheidingen aan de troepen die strijd geleverd hadden, zonder dat hun banier of standaard in de strijd geweest was.

De strikken voor de eerstgenoemde categorie werden uit zwarte zijde en zilver vervaardigd. Ze voeren geen opschrift, noch wapen, noch monogram, maar enkel het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1870' juist boven de franjes. Het centrale motief van de achterzijde - het eikenloof - draagt dan ook 4 eikels zoals gebruikelijk bij het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes'. De zilveren knop, die de strik samenhoudt, toont op de voorzijde de heraldische Pruisische adelaar en op de rugzijde het 'Eiserne Kreuz 1870'.

Fahnenband

Fahnenband

De banierspits voor de tweede categorie voert het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1870' in de spits. Het centrale motief van de achterzijde - het eikenloof - draagt dan ook 4 eikels zoals gebruikelijk bij het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes'.

Fahnenspitze mit dem Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1870

Fahnenspitze mit dem Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1870

Voorzijde

Achterzijde

Op 22 maart 1871 stelde koning Wilhelm I van Pruisen - op voorspraak van zijn gemalin koningin Augusta (Marie Luise Augusta Catharine Prinzessin von Sachsen-Weimar-Eisenach) (1811-1890) - het 'Verdienstkreuz für Frauen und Jungfrauen' in. Deze onderscheiding werd toegekend aan vrouwen die zich :

onderscheiden hadden.

Het 'Verdienstkreuz für Frauen und Jungfrauen' maakt geen deel uit van het 'Eiserne Kreuz', maar ontleende er wel zijn ontwerp aan. Het zwartemaillen kruis met zilveren rand toont centraal op de voorzijde een rood kruis met witte randen. De achterzijde toont :

Verdienstkreuz für Frauen und Jungfrauen

Verdienstkreuz für Frauen und Jungfrauen

Voorzijde

Achterzijde

Evenals het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1813' kon het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1870' uitsluitend door bevelhebbers verworven worden voor :

In tegenstelling tot zijn voorganger werd de ijzeren kern van het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1870' zwartgemaakt. Het grootkruis meet 64 tot 65 mm en werd aan een 67 mm breed zwart lint met witte boorden om de hals gedragen.

Deze hoge onderscheiding werd negenmaal verleend :

  1. op 22 maart 1871 aan Generalfeldmarschall Helmuth Karl Bernhard von Moltke (1800-1891), chef van de generale staf van het leger ;

  2. op 22 maart 1871 aan General der Infanterie August Karl Friedrich Christian von Goeben (1816-1880), opperbevelhebber van het Noordelijke Leger ;

  3. op 22 maart 1871 aan Generalfeldmarschall Friedrich Karl Nikolaus von Preußen (1828-1885), inspecteur van de Pruisische kavalerie ;

  4. op 22 maart 1871 aan Generalfeldmarschall Albert Friedrich August Anton von Sachsen (1828-1902), koning Albert I van Saksen ;

  5. op 22 maart 1871 aan General der Infanterie August Leopold Karl Wilhelm von Werder (1808-1887), bevelvoerend generaal van het Veertiende Legerkorps ;

  6. op 22 maart 1871 aan Generalfeldmarschall Edwin Karl Rochus von Manteuffel (1809-1885), keizerlijke landvoogd in Elzas-Lotharingen, bevelvoerend generaal van het Elfde Legerkorps ;

  7. op 22 maart 1871 aan Generalfeldmarschall Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl von Preußen (1831-1888), de Duitse keizer Friedrich, koning Friedrich III van Pruisen ;

  8. op 16 juni 1871 aan Generalfeldmarschall Wilhelm I (1797-1888), Duitse keizer, koning van Pruisen ;

  9. op 4 december 1871 aan Generaloberst Friedrich Franz II. von Mecklenburg-Schwerin (1823-1883), groothertog van Mecklenburg-Schwerin.

Generalfeldmarschall Friedrich III, Duitse keizer, koning van Pruisen

Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1870

Generalfeldmarschall Wilhelm I, Duitse keizer, koning van Pruisen

Generalfeldmarschall
Friedrich III
(1831-1888)

Großkreuz
des Eisernen Kreuzes
1870

Generalfeldmarschall
Wilhelm I
(1797-1888)

Gezien de korte tijdspanne waarin de Frans-Duitse oorlog zich afspeelde, ligt het aantal toekenningen van het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1870' vrij hoog. De meeste grootkruisen werden dan ook toegekend uit erkentelijkheid voor trouwe dienst en niet zozeer om een specifieke actie te belonen. Enkel Generalfeldmarschall Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl Kronprinz von Preußen werd onderscheiden wegens acties in Weißenburg en Wörth in 1870 en General der Infanterie August Leopold Karl Wilhelm von Werder werd met het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1870' onderscheiden om zijn overwinning in de slag bij Straatsburg in 1870 te belonen. Hierdoor werd in feite afbreuk gedaan aan de statuten.



Technische informatie

Eisernes Kreuz 2. Klasse

Spange '1939' zum Eisernen Kreuz 2. Klasse 1914

Eisernes Kreuz 1. Klasse

Spange '1939' zum Eisernen Kreuz 1. Klasse 1914


Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Eichenlaub zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Eichenlaub mit Schwertern zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Eichenlaub mit Schwertern und Brillanten zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Goldenes Eichenlaub mit Schwertern und Brillanten zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Großkreuz des Eisernen Kreuzes

Eisernes Kreuz mit goldenen Strahlen


Eisernes Kreuz 1813

Eisernes Kreuz 1914


Links

Pour le Mérite Photo Gallery

Bibliografie


Startpagina

e-mail Geert

Blauer Max