
Het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939' werd ingesteld op 1 september 1939.
De toekenning van het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939' werd voorbehouden voor uitzonderlijke daden, die het verloop van de oorlog beslissend beïnvloedden.
Lid 2 van artikel 2 van de derde uitbreidingsverordening van 29 december 1944 bepaalt uitdrukkelijk dat de toekenning van het grootkruis het bezit van de volgende klassen vereiste :
Bij de uitgiftes van het 'Eiserne Kreuz' van 1813, 1870 en 1914 was het bezit van de lagere klassen niet vereist voor toekenning van het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes'.
Deze hoge onderscheiding werd slechts éénmaal verleend, nl. op 19 juli 1940 aan Reichsmarschall Hermann Göring (1893-1946), Oberbefehlshaber der Luftwaffe.
Op 23 april 1945 - na niet-geautoriseerde onderhandelingen met de geallieerden - werd hij echter uit zijn rechten ontzet.
Göring commandeerde van 06/07/1918 tot 11/11/1918 in de rang van Oberleutnant het legendarische Jagdgeschwader 1 'Freiherr von Richthofen'. Hij was tevens drager van de Pruisische dapperheidsonderscheiding 'Pour le Mérite' (02/06/1918) en het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' (30/09/1939).
|
|
|
Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939 |
Zoals blijkt uit lid 4 van artikel 4 van de instellingsverordening van 1 september 1939 wou men aanvankelijk het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939' voorzien van een gouden frame :
|
"Het grootkruis is ongeveer tweemaal zo groot als het 'Eiserne Kreuz 1. Klasse', heeft in plaats van het zilveren een gouden frame en wordt aan de hals aan een breder zwart-wit-rood lint gedragen." |
Uiteindelijk werd echter beslist om toch niet te breken met de traditie en werd de zwartgemaakte gietijzeren kern gevat in een zilveren frame met een zilvergehalte van 800.
Het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939' meet 63,3 x 63,3 mm en werd aan een 57 mm breed zwart-wit-rood lint om de hals gedragen.
Aangezien het officieel overhandigd stuk tijdens een bombardement op Berlijn vernietigd werd, liet Göring verschillende kopieën maken.
Naar aanleiding van de 50ste verjaardag van Göring liet Hitler door de Berlijnse juwelier professor H. Zeitner twee grootkruisen uit onyx en platina vervaardigen. Deze grootkruisen meten 72 x 63 mm en dragen de stempels "dGW" en "950 PT". De onyxplaat werd door de firma Moser uit Karlsbad geleverd. Het ontwerp van de onyxkern is van de hand van R. Rothemund. In de kunstnijverheidsateliers van Walter Brendel in Berlijn werd de onyxkern gepolierd en het hakenkruis uitgeslepen. De jaartallen werden bijzonder zorgvuldig gegraveerd door Rupert Kohlrus (firma W. Brendel, Stein-Schönau).
De grootkruisen werden overhandigd in een zilveren cassette van 5 x 18,5 x 28,5 cm. De binnenzijde is bekleed met zwart fluweel en bevat naast beide grootkruisen ook een stuk lint.
Centraal op het deksel van de zilveren cassette bevindt zich een in zilver gevatte onyxplaat met daarop een zilveren rijksmaarschalksadelaar. De vier hoeken dragen het familiewapen van Göring in reliëf.
|
|
|
Zilveren cassette 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939' |
De binnenzijde van het deksel van de zilveren cassette draagt volgende inscriptie :
|
"Dem Reichsmarschall |
De bodemrand toont de 800-zilvergehaltestempel met halvemaan, kroon en het monogram van de Berlijnse juwelier H.J. Wilm.
|
|
|
Zilveren cassette 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939' |
Het hierna afgebeelde 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939' met magnetische kern en randhoog hakenkruis werd vervaardigd door de firma C.E. Juncker uit Berlijn voor tentoonstellingsdoeleinden. Het stuk meet 63,2 x 63,2 mm en weegt 51,2 gr en toont op het bovenste quadrant van de rugzijde "800". Juncker stempelde de zilveren frames pas vanaf midden 1941 met "L/12". De ring werd vervaardigd uit verzilverde messingdraad.
|
Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939 |
Het hierna afgebeelde 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939' met magnetische kern en randhoog hakenkruis meet ca. 63,2 x 71,1 mm, weegt 56,2 gr en toont op het bovenste quadrant van de rugzijde "L/12" (C.E. Juncker, Berlin SW) en "800". Juncker stempelde de zilveren frames vanaf midden 1941 met "L/12". De ring toont "800". Het stuk werd in 1945 door Amerikaanse troepen buitgemaakt in Schloß Kleßheim (Salzburg/Oostenrijk), alwaar op het einde van de oorlog de 'Ordenskanzlei' ondergebracht was na de bombardementen op Berlijn.
|
Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939 |
Het hierna afgebeelde 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939' met etui werd door Amerikaanse troepen buitgemaakt in Schloß Kleßheim (Salzburg/Oostenrijk), alwaar op het einde van de oorlog de 'Ordenskanzlei' ondergebracht was. Het deksel van het roodlederen etui is gevoerd met witte zijde, terwijl het onderste deel van het etui bekleed is met zwart fluweel. Het etui bevat - naast het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939' - een 60 mm breed zwart-wit-rood lint.
|
|
|
'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939' met etui |
Bij het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes 1939' hoorde een grote blauwgrijslederen cassette met centraal op de voorzijde een massief gouden 'Hoheitszeichen' (nationaal embleem) - waarvan de swastika bezet werd met briljanten. De massief gouden ornamenten rond het 'Hoheitszeichen' werden bezet met 30 topazen, elk omringd door kleine briljanten en smaragden. De cassette werd voorzien van ivoren sluitingen. De kalligrafie op de perkamenten oorkonde werd volledig in bladgoud uitgevoerd.
|
|
|
|
Cassette |
Oorkonde |