Het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' werd ingesteld op 1 september 1939.

instellingsverordening 'Eisernes Kreuz 1939'

Lid 1 van artikel 2 van de instellingsverordening bepaalde dat het 'Eiserne Kreuz' uitsluitend voor bijzondere dapperheid in het gezicht van de vijand en voor uitnemende verdiensten in de leiding van de troepen verleend werd.

De toekenning van deze hogere klasse vereiste het bezit van de voorgaande klassen :

  1. Eisernes Kreuz 2. Klasse 1939 ;
  2. Eisernes Kreuz 1. Klasse 1939.

Aantal toegekend : 7.361.

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Voorzijde

Closeup
achterzijde

Meer precieze richtlijnen voor toekenning van de diverse klassen van het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' werden door het Oberkommando des Heeres (OKH) uitgevaardigd.

Naarmate de oorlog vorderde, werden de criteria voor toekenning van het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' naar boven bijgesteld. Deze criteria verschilden naargelang het legeronderdeel. Voor de Luftwaffe werd bijvoorbeeld een puntensysteem gehanteerd.

Het frame van het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' werd uit zilver - met een zilvergehalte dat varieert van 800 tot 935 - vervaardigd. De ring draagt meestal de 800-stempel.

Het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' meet 48,2 tot 48,8 mm en werd aan een 45 mm breed zwart-wit-rood lint om de hals gedragen.

Het hierna afgebeelde 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' met magnetische kern en randhoog hakenkruis weegt 31,5 gr en toont op het bovenste quadrant van de rugzijde "800". De ring toont "800" en "65" (Klein & Quenzer A.G., Idar-Oberstein).

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes
(Klein & Quenzer A.G., Idar-Oberstein)

Het hierna afgebeelde 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' met zinkkern en randhoog hakenkruis weegt 20,70 gr. Het zilveren frame toont noch het zilvergehalte, noch het merkteken van de producent, maar vertoont de karakteristieken van een 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' geproduceerd door C.E. Juncker. In 1939 leverde C.E. Juncker stukken zonder ijzerkern. De ring is vervaardigd uit verzilverd messing.

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes
(C.E. Juncker, Berlin SW)

Het hierna afgebeelde 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' met magnetische kern en randhoog hakenkruis weegt 33,93 gr en toont op het bovenste quadrant van de rugzijde "L/12" (C.E. Juncker, Berlin SW) en "800". Juncker stempelde de zilveren frames vanaf midden 1941 met "L/12". De ring toont "800".

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes
(C.E. Juncker, Berlin SW)

Het hierna afgebeelde 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' met magnetische kern en randhoog hakenkruis weegt 35 gr en toont op het bovenste quadrant van de rugzijde de liggende "2" (C.E. Juncker, Berlin SW) en "800". Juncker gebruikte dit kenteken vanaf midden 1944. De ring toont "935".

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes
(C.E. Juncker, Berlin SW)

Het hierna afgebeelde 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' met magnetische kern en randhoog hakenkruis is het 1ste type van Steinhauer & Lück uit Lüdenscheid. Het stuk weegt 29,50 gr en toont op het bovenste quadrant van de rugzijde "800". De ring toont "800".

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes
(Steinhauer & Lück, Lüdenscheid)

Het hierna afgebeelde 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' met magnetische kern en randhoog hakenkruis is het 2de type van Steinhauer & Lück uit Lüdenscheid. Het stuk weegt 30,49 gr en toont op het bovenste quadrant van de rugzijde "800". De ring toont "800".

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes
(Steinhauer & Lück, Lüdenscheid)

Het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' werd overhandigd in een zwart kunstlederen etui van 79 x 124 x 26,5 mm. De binnenzijde van het deksel is gevoerd met wit satijn, het gecompartimenteerde onderste deel van het etui is bekleed met zwart fluweel.

'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' met etui

'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'
met etui

De eerste exemplaren van het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' werden overhandigd in grote rode kunstlederen etuis met centraal op het deksel het 'Hoheitszeichen' (nationaal embleem) in gouddruk.

Deze etuis bevatten naast het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes', ofwel de 'Spange zum Eisernen Kreuz 2. Klasse' en de 'Spange zum Eisernen Kreuz 1. Klasse', ofwel het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse 1939' en het 'Eiserne Kreuz 1. Klasse 1939' - afhankelijk van het feit of de drager al dan niet met het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse 1914' en het 'Eiserne Kreuz 1. Klasse 1914' onderscheiden werd.

etui met het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes', het 'Eiserne Kreuz 1. Klasse' en het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse'

closeup etui met het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes', het 'Eiserne Kreuz 1. Klasse' en het 'Eiserne Kreuz 2. Klasse'

Etui
(Gebr. Godet & Co., Berlin W 8)

Closeup etui
(Gebr. Godet & Co., Berlin W 8)

Op de hierna afgebeelde foto overhandigt Hitler een dergelijk etui aan Generaloberst Walther von Brauchitsch (1881-1948), Oberbefehlshaber des Heeres. Het etui bevat zowel het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' als de 'Spange zum Eisernen Kreuz 2. Klasse' en de 'Spange zum Eisernen Kreuz 1. Klasse'.

In afwachting van de grote officiële oorkonde ontvingen dragers van het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' een voorlopig getuigschrift.

Het hierna afgebeelde voorlopig getuigschrift verleent het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' op 18 september 1941 aan Hauptmann Franz Eckerle (1912-1942), Staffelkapitän 1./JG 54 'Grünherz'. Hauptmann Eckerle - inmiddels Gruppenkommandeur I./Jagdgeschwader 54 'Grünherz' - sneuvelde op 14 februari 1942 bij Woronovo. Op 12 maart 1942 werd hij postuum met het 'Eichenlaub zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' (nr. 82) onderscheiden.

Vorläufiges Besitzzeugnis zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Voorlopig getuigschrift (1ste model)

Het hierna afgebeelde voorlopig getuigschrift verleent het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' op 15 mei 1940 aan Oberarzt Dr. med. Rolf Jäger (1912-1984), Truppenarzt FschJägSturmAbt "Koch".

Vorläufiges Besitzzeugnis zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Voorlopig getuigschrift (1ste model)

Het hierna afgebeelde voorlopig getuigschrift verleent het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' op 13 juli 1940 aan Oberleutnant Wilhelm Cirener (1913-1941), Chef 3./PiBtl 33. Oberleutnant Cirener ontving het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' voor de inname van de brug van Selles-sur-Cher waarbij 20 officieren en 300 manschappen gevangengenomen werden en 2 batterijen veldartillerie, evenals 2 pantsers veroverd werden. Hij sneuvelde op 1 mei 1941 bij de aanval op Toebroek.

Vorläufiges Besitzzeugnis zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Voorlopig getuigschrift (1ste model)

Het hierna afgebeelde voorlopig getuigschrift verleent het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' op 8 augustus 1943 aan Major Heribert Stather (1917-1991), Führer GrenRgt 482. Major Stather ontving het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' wegens zijn beslissende actie ten oosten van Orel (Rusland).

Vorläufiges Besitzzeugnis zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes (militariaverzameling P. van Hoeven)

Voorlopig getuigschrift (2de model)
(militariaverzameling P. van Hoeven)

Het hierna afgebeelde voorlopig getuigschrift verleent het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' op 24 februari 1945 aan Leutnant Albert Gielnik (1919-1945), Kompanieführer GrenErs u. AusbBtl 318. Leutnant Gielnik ontving het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' wegens buitengewone dapperheid in het gezicht van superieure vijandelijke troepen. Op 23 februari 1945 (daags voor de toekenning) bezweek hij aan de daarbij opgelopen verwondingen. Het InfRgt 318 (213. Sicherungsdivision) grendelde de Russische doorbraak aan het Steinau-bruggenhoofd (noordwestelijk van Breslau) af en verhinderde de opmars naar het westen.

Vorläufiges Besitzzeugnis zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Voorlopig getuigschrift (2de model)

Van 1939 tot ergens in 1942 ontvingen de dragers van het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' een grote roodlederen map van 45 x 37 cm met - centraal op de voorzijde - het 'Hoheitszeichen' (nationaal embleem) in gouddruk en met handvergulde kanten.

Urkundemappe zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

closeup 'Hoheitszeichen'

Oorkondemap
'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'

Closeup 'Hoheitszeichen'

Deze roodlederen map bevat de dubbelgevouwen op wit perkament gekalligrafeerde oorkonde.

Verleihungsurkunde zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Oorkonde

Het 'Hoheitszeichen' dat bovenaan het document prijkt, werd eveneens met de hand uitgevoerd.

closeup 'Hoheitszeichen'

Closeup 'Hoheitszeichen'

Ook het gestileerde 'Eiserne Kreuz' werd met de hand uitgevoerd.

closeup gestileerd 'Eisernes Kreuz'

Closeup gestileerd 'Eisernes Kreuz'

Enkel de naam van de houder werd uitgevoerd in bladgoud, terwijl het overige in een bruinachtig gebroken zwarte inkt uitgevoerd werd.

closeup 'Verleihungsurkunde zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'

Closeup oorkonde

De hierboven afgebeelde oorkonde verleent het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' op 20 december 1941 aan Hauptmann Rudolf Kiel (1911-2003), Gruppenkommandeur I./Kampfgeschwader 55 'Greif'. Het document is niet ondertekend. Normaal werd de oorkonde voorzien van een facsimile van de handtekening van Hitler zoals hieronder afgebeeld.

detail 'Verleihungsurkunde zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'

closeup facsimile handtekening Hitler

Detail oorkonde

Closeup facsimile handtekening Hitler

Onderaan de binnenzijde van de rugzijde van de roodlederen map vindt men de naam 'Frieda Thiersch' in gouddruk terug. De boekbindster Frieda Thiersch ontwierp en vervaardigde de 'Urkundemappen' en '-kassetten' voor de diverse klassen van het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes', evenals de 'Urkundekassette zum Großkreuz des Eisernen Kreuzes'.

closeup 'Urkundemappe zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'

De supervisie op de vervaardiging van de oorkonden, de oorkondemappen en -cassettes voor de diverse klassen van het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' en het 'Großkreuz des Eisernen Kreuzes' werd toevertrouwd aan professor Gerdy Troost. De oorkonden werden door de graficus Franziska Kobell en haar medewerkers met de hand geschreven. De mappen en cassettes werden door boekbindster Frieda Thiersch ontworpen en in haar ateliers vervaardigd. De goudsmeedarbeid werd door de goudsmeden Franz en professor Hermann Wandinger uitgevoerd.

Vanaf een niet nader bepaald tijdstip in 1942 werd - op enkele uitzonderingen na - enkel nog het voorlopig getuigschrift overhandigd.

Bij houders met de rang van Generalfeldmarschall is het 'Hoheitszeichen' op de grote rood-, donkerblauw- of grijsblauwlederen map (afhankelijk van het wapen waarin de houder diende) omkaderd met gouddrukmotieven. De achterzijde draagt dezelfde gouddrukmotieven.

buitenaanzicht 'Urkundemappe für Generalfeldmarschälle des Heeres zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'

Buitenaanzicht oorkondemap in de vorm voor veldmaarschalken


buitenaanzicht 'Urkundemappe für Großadmirale zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'

Buitenaanzicht oorkondemap in de vorm voor grootadmiralen


voorzijde 'Urkundemappe für Generalfeldmarschälle der Luftwaffe zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'

achterzijde 'Urkundemappe für Generalfeldmarschälle der Luftwaffe zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'

Voorzijde oorkondemap in de
vorm voor luchtmaarschalken

Achterzijde oorkondemap in de
vorm voor luchtmaarschalken

De hierna afgebeelde 'Urkundemappe zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' is deze die aan Generalfeldmarschall Walther von Brauchitsch (1881-1948) overhandigd werd.

Generalfeldmarschall Walther von Brauchitsch

Generalfeldmarschall
Walther von Brauchitsch
(1881-1948)

Op 30 september 1939 werd von Brauchitsch zowel met de 'Spange zum Eisernen Kreuz 2. Klasse', de 'Spange zum Eisernen Kreuz 1. Klasse', als met het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' onderscheiden in zijn hoedanigheid van opperbevelhebber van het leger wegens zijn uitnemende verdiensten in de leiding van de troepen. Hij bekleedde op de datum van toekenning de rang van Generaloberst. De overhandiging van de grote roodlederen map moet dateren van na zijn bevordering tot Generalfeldmarschall op 19 juli 1940.

Urkundemappe für Generalfeldmarschälle zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Oorkondemap in de vorm voor veldmaarschalken

De perkamenten binnenbekleding is niet omgeven door de klassieke gouddrukranden, maar door gouddrukmotieven. Onderaan de binnenzijde van de rugzijde van de roodlederen map vindt men ook hier de naam 'Frieda Thiersch' in gouddruk terug.

binnenaanzicht 'Urkundemappe für Generalfeldmarschälle zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'

Binnenaanzicht oorkondemap

De oorkondemap bevat slechts één dubbelgevouwen perkament met daarop 2 oorkondes. Op de eerste bladzijde van het dubbelgevouwen perkament de oorkonde bij het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'. De kalligrafie op de witperkamenten oorkonde werd volledig in bladgoud uitgevoerd.

closeup 'Verleihungsurkunde für Generalfeldmarschälle zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'

Closeup oorkonde

Op de derde bladzijde van het dubbelgevouwen perkament de oorkonde bij de 'Spange zum Eisernen Kreuz 1. Klasse'. Hier werd enkel de naam van de houder uitgevoerd in bladgoud, terwijl het overige in een bruinachtig gebroken zwarte inkt uitgevoerd werd.

closeup 'Verleihungsurkunde zur Spange zum Eisernen Kreuz 1. Klasse'

Closeup oorkonde

Het tweede dubbelgevouwen perkament waarvan het eerste blad fungeert als schutblad voor de oorkonde bij het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' ontbreekt. Op de derde bladzijde van dit ontbrekende dubbelgevouwen perkament vindt men normaal de oorkonde bij de 'Spange zum Eisernen Kreuz 2. Klasse' terug. Hier werd de naam van de houder uitgevoerd in rode inkt, terwijl het overige in een bruinachtig gebroken zwarte inkt uitgevoerd werd.

De hierna afgebeelde 'Urkundemappe zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' is deze die aan Großadmiral Dr. h. c. Erich Raeder (1876-1960) overhandigd werd.

Op 30 september 1939 werd Raeder zowel met de 'Spange zum Eisernen Kreuz 2. Klasse', de 'Spange zum Eisernen Kreuz 1. Klasse', als met het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' onderscheiden in zijn hoedanigheid van opperbevelhebber van de marine wegens zijn uitnemende verdiensten in de leiding van de troepen.

De perkamenten binnenbekleding is niet omgeven door de klassieke gouddrukranden, maar door gouddrukmotieven. Onderaan de binnenzijde van de rugzijde van de donkerblauwlederen map vindt men ook hier de naam 'Frieda Thiersch' in gouddruk terug.

Urkundemappe und Verleihungsurkunden für Großadmirale

Oorkondemap en oorkonden in de vorm voor grootadmiralen

De oorkondemap bevat twee dubbelgevouwen perkamenten met daarop 3 oorkondes. Op de eerste bladzijde van het middelste dubbelgevouwen perkament de oorkonde bij het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'. De kalligrafie op de witperkamenten oorkonde werd volledig in bladgoud uitgevoerd.

Verleihungsurkunde für Großadmirale zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Oorkonde

Op de derde bladzijde van het middelste dubbelgevouwen perkament de oorkonde bij de 'Spange zum Eisernen Kreuz 1. Klasse'. Hier werd enkel de naam van de houder uitgevoerd in bladgoud, terwijl het overige in een bruinachtig gebroken zwarte inkt uitgevoerd werd.

Verleihungsurkunde zur Spange zum Eisernen Kreuz 1. Klasse

Oorkonde

Het eerste blad van het buitenste dubbelgevouwen perkament fungeert als schutblad voor de oorkonde bij het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes'. Op de derde bladzijde van het buitenste dubbelgevouwen perkament de oorkonde bij de 'Spange zum Eisernen Kreuz 2. Klasse'. Hier werd de naam van de houder uitgevoerd in rode inkt, terwijl het overige in een bruinachtig gebroken zwarte inkt uitgevoerd werd.

Verleihungsurkunde zur Spange zum Eisernen Kreuz 2. Klasse

Oorkonde

In tegenstelling tot zijn voorganger, de Pruisische orde 'Pour le Mérite', werd het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' niet voorbehouden aan officieren. Het was de uitdrukkelijke wens van Adolf Hitler, die tijdens W.O. I als korporaal diende en derhalve niet in aanmerking kon komen voor toekenning van de 'Pour le Mérite', dat het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' ook aan onderofficieren en manschappen toegekend zou worden.

Inderdaad werd het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' 1.703-maal toegekend aan onderofficieren en manschappen. Op een totaal van 7.361 toekenningen maakt dit 23,14 % van het totaal aantal toekenningen (cfr. onderstaande tabel voor meer details).

Dienstgraad op datum van toekenning

Heer

Waffen-
SS

Kriegs-
marine

Luft-
waffe

Buiten-
landers

Totaal

Generalfeldmarschall/Großadmiral

-

-

1

1

3

5

Generaloberst/Generaladmiral

9

-

1

2

6

18

General d. Inf./Admiral

66

6

3

13

5

93

Generalleutnant/Vizeadmiral

191

4

8

18

9

230

Generalmajor/Konteradmiral

134

7

10

29

11

191

Oberst/Kapitän zur See

420

23

33

49

4

529

Oberstleutnant/Fregattenkapitän

258

40

8

31

2

339

Major/Korvettenkapitän

539

87

52

127

3

808

Hauptmann/Kapitänleutnant

932

83

118

390

-

1523

Oberleutnant/Oberleutnant zur See

630

69

64

462

-

1225

Leutnant/Leutnant zur See

414

30

7

246

-

697

Stabsfeldwebel/Stabswachtmeister

24

-

4

6

-

34

Hauptfeldwebel/Hauptwachtmeister

5

-

-

-

-

5

Oberfähnrich

11

1

-

7

-

19

Oberfeldwebel/Oberwachtmeister

384

22

5

261

-

672

Feldwebel/Wachtmeister

253

29

-

105

-

387

Unteroffizier/Oberjäger

284

23

4

20

-

331

Stabsgefreiter

6

-

-

-

-

6

Obergefreiter

145

7

-

8

-

160

Gefreiter

66

5

-

10

-

81

Schütze

6

2

-

-

-

8

Totaal :

4777

438

318

1785

43

7361


Oberfeldwebel Hans Hindelang
(1912-2004)

De wet betreffende titels, orden en eretekens van 26 juli 1957 bepaalde dat orden en eretekens enkel zonder nationaal-socialistische emblemen gedragen mochten worden. Het 'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes' werd derhalve 'gedenazificeerd' (het centrale motief - de swastika - werd vervangen door 3 eikenbladeren).

Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes, Modell 1957

Closup voorzijde
'Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes,
Modell 1957'




Technische informatie

Eisernes Kreuz 2. Klasse

Spange '1939' zum Eisernen Kreuz 2. Klasse 1914

Eisernes Kreuz 1. Klasse

Spange '1939' zum Eisernen Kreuz 1. Klasse 1914


Eichenlaub zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Eichenlaub mit Schwertern zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Eichenlaub mit Schwertern und Brillanten zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Goldenes Eichenlaub mit Schwertern und Brillanten zum Ritterkreuz des Eisernen Kreuzes

Großkreuz des Eisernen Kreuzes

Eisernes Kreuz mit goldenen Strahlen


Eisernes Kreuz 1813

Eisernes Kreuz 1870

Eisernes Kreuz 1914


Links

Pour le Mérite Photo Gallery

Bibliografie


Startpagina

e-mail Geert

Blauer Max