Caps - Ruilkring Eureka Overijse - Vereniging voor verzamelaars van champagnecapsules en koffieroomdekseltjes.

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Info over champagnecapsules:

Met "champagnecapsules" worden bedoeld: de ronde metalen plaatjes die zich boven op de champagnekurk bevinden en op hun plaats worden gehouden door een "netje" van gevlochten metaaldraad. Dit laatste wordt "muselet" genoemd. Het doel van deze "capsules" is te verhinderen dat het "netje" zich door de kurk zou snijden ingevolge de druk in de fles, waardoor het kostbare goedje uit de fles zou kunnen ontsnappen.
Het verzamelen van champagnecapsules wordt "placomusophilie" genoemd. Wereldwijd zouden zo ongeveer 30.000 verzamelaars hiermee actief zijn. Vooral de laatste jaren zou het zo wat uitgegroeid zijn tot een rage onder de verzamelingen. Hoeveel verschillende capsules er zoal bestaan is moeilijk in te schatten, maar waarschijnlijk schommelt dit aantal ergens tussen de 75.000 en 100.000. Een cijfer dat nog dagelijks stijgt door uitgifte van nieuwe exemplaren en/of series.

Alles begon - volgens de officiële Franse versie - in 1670, toen Dom Pérignon, monnik/keldermeester in de abdij van Hautvilliers, geïntrigeerd raakte door de ontwikkelingen die zich afspeelden binnen in de flessen, enige tijd nadat deze met wijn waren gevuld. Hij zou alzo het geheim van de schuimwijn hebben ontdekt.
Aanvankelijk werden champagneflessen afgesloten met houten stoppen die met in olie gedrenkt katoen omwikkeld waren en vervolgens hermetisch dichtgemaakt met zegellak. Dit was echter onvoldoende om de druk in de flessen te weerstaan en dikwijls vlogen de stoppen dan ook van de flessen met verlies van de overheerlijke inhoud als droevig gevolg. Stilaan kwam het gebruik van kurk in voege. Deze stoppen werden toen nog op hun plaats gehouden met touwen uit hennep, die met de hand werden geknoopt, wat uiteraard een echt monikkenwerk was. Verschillende systemen om deze taak te vereenvoudigen werden bedacht, zoals de "pot à ficeler" - ook wel "calebotin" of "calice" genoemd - waarin de fles kon worden vastgezet terwijl men met behulp van een "trèfle" het touw strak kon aanspannen zonder de handen te verwonden.

Ruinart zou het eerste (1729) bekende champagnehuis worden, gevolgd door Chanoine (1730), Taitinger (1734), Moët (1743), Abelé (1757), Cliquot (1772) en Heidsieck (1785).

Voor ons, verzamelaars, is echter de datum van 5 juli 1844 zeer belangrijk. Op die dag werd aan een zekere Adolphe Jacquesson - handelaar uit Châlons en Champagne - een brevet verleend waarin een systeem beschreven stond waarbij een eenvoudig rond metalen plaatje tussen de kurk en het bindtouw werd aangebracht om te verhinderen dat het touw de kurk zou beschadigen door de druk in de fles, waardoor het koolzuurgas of zelfs het edele vocht zou kunnen ontsnappen. Het champagnecapsulletje "plaque de muselet" was geboren, maar onderging uiteraard in de loop der tijden nog talrijke wijzigingen en verbeteringen.

Rond 1855 werd door Nicaise Petitjean uit het dorpje Avize een toestel uitgevonden - le Cheval de bois - waardoor het werk aanzienlijk werd vereenvoudigd. Hierdoor was een "ficeleur" in staat om gedurende een werkdag van 10 uur, ongeveer 1.000 flessen van een stop te voorzien. Maar ook dit systeem was weer niet perfect, omdat de koorden in vochtige kelders snel rot werden of door ratten werden doorgeknaagd. Een aantal handelaars gebruikten daarom na een tijdje een geweven metalen draad als bindmiddel, wat dan echter weer het gebruik van een speciale nijptang vereiste voor het openen van een fles. Zo kwam men al snel op het idee om een lus aan te brengen in de metalen draad, al of niet voorzien van een loden pastille. Ook deze kleine ronde loden pastilles droegen soms reeds de naam "Champagne" of nog beter de naam van de handelaar. De eerste "muselets" zoals wij die heden kennen maakten hun opwachting omstreeks 1881.

Aanvankelijk werd gewoon de naam "Champagne" in relief in het metaal van de capsules gedrukt maar daarna werden ze al snel voorzien van opschriften en veelkleurige "reclame", waarbij het vooral de bedoeling was de naam van de producent onder de aandacht te brengen. De eerste bedrukte capsules zouden het daglicht zien in 1906 bij de firma Pol Roger

In België, dat qua champagneverbruik op de 5e plaats van de wereldranglijst staat, worden jaarlijks ongeveer 9,3 miljoen flessen ontkurkt. Er is dus in ons landje blijkbaar heel wat verzamelmateriaal voorhanden.
 
Copyright 2015. All rights reserved.
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu