Middenrijn en Nahe
Sprankelende fietstochten langs Middenrijn en Nahe
Halverwege
zijn natuurlijke loop boort de Rijn zich door een middengebergte. Een
spectaculaire breuk waar eeuwenlang economische belangen een grote rol
speelden. De Middenrijn met zijn steile rotsige oevers en culturele
erfgoed tussen Koblenz en Wiesbaden valt dan ook onder bescherming van het
UNESCO
werelderfgoed. Wij gebruikten
het wijnstadje Rüdesheim als uitvalbasis voor drie zeer uiteenlopende
fietstochten door vier interessante regio’s:
de fabelachtige Middenrijn, de wijnbergen van Rheingau, de vruchtbare
Rijnvlakte van Rheinhessen en het geologisch aantrekkelijke Nahe-dal.
Flair hotels
In 1983
richtten een dozijn familiehotels in Midden Duitsland een succesvolle
keten op met name “Flair Hotels”, gastvrije familiehotels met een
regionaal karakter. 25 jaar later is de keten meer dan 140 Flair hotels
rijk op de interessantste plekjes in Duitsland, Oostenrijk, Italië,
Zwitserland en Frankrijk. Reisorganisatoren van wandel- en fietsvakanties
maken dankbaar gebruik van deze succesformule om hun klanten onder te
brengen. Vele hotels bieden ook eigen wandel- als fietsarrangementen aan.
Wij kozen voor het Flair hotel “Zum Bären” in Rüdesheim dat een
driedaags fietsarrangement aanbiedt met gezinsvriendelijke fietsafstanden
(35 + 56 + 32 km). Maar je kunt er natuurlijk ook op eigen houtje naartoe
en de tochten aanpassen.
GPS-tracks:
www.routeyou.com/route/view/196901/cycling-route-rudesheim-lorelei.en
www.routeyou.com/route/view/196902/fahrradweg-rudesheim-mainz.de
www.routeyou.com/route/view/196908/cycling-route-rudesheim-nahe-fietsweg-deel-1.en
www.routeyou.com/route/view/196903/fietsroute-rudesheim-nahe-fietsroute-deel-2.nl
Romantik
Tour, wandeling door het UNESCO
werelderfgoed
De Romantik
Tour, samengesteld door de toeristische dienst, is een goede manier om het
UNESCO werelderfgoed rond Rüdesheim
te ontdekken. De kabellift brengt je bovenop de Rijnhelling met grandioze
panorama’s bij het tempeltje en het Niederwald-monument, de Germania.
Dit monument herinnert de zege over Frankrijk in de Frans-Pruisische
oorlog 1870-71 en de daarop volgende oprichting van het Duitse Keizerrijk.
Het 38 m hoge monument staat voor de hereniging van alle Duitse
volksstammen. Bovenaan prijkt het 10,2 m hoge beeld van de godin Germania
met in haar rechter hand de Duitse kroon, steunend met haar rechter hand
op het Rijkszwaard. Op de sokkel herinneren data aan de oprichting van het
rijk. Op het grootste reliëf is boven de Duitse troepen Keizer Wilhelm I
te paard afgebeeld. Het monument bevindt zich in de helft van de totale
lengte van de rivier de Rijn. Een wandeling over een stukje Eifelsteig
leidt voorbij aan enkele mooie panorama’s met namen als Binger Blick,
Hunsruckblick en Naheblick. Bij de op een rots gelegen kunstzinnige kleine
ruïne Rossel opnieuw een fabelachtige uitzicht op het Rijn- en Nahedal
met de burcht Ehrenfels en de Muizentoren. De “Zauberhöhle” is niet
meer dan een pikdonker avontuur door een smalle gang. Bij het jachtslot
ligt de zetellift naar het beneden gelegen Assmannshausen.
Zowel het terras voor een stuk koek of het interieur en de menukaart van
het hotel-restaurant Krone zijn uitnodigend. Om stipt 14:15 uur, tijdens
weekenden op meerdere tijdstippen, gebeurt de overzet met het schip van de
Rössler-lijn naar de burcht Rheinstein op de andere oever. In serpentines
wandel je naar het op een hoge vooruitstekende rots gelegen slot. Langs de
kantelen en via smalle traptorentjes en smalle ijzeren laddertjes verken
je zowel het interieur als de over het Rijndal uitstekende torentjes. Hou
je het bezoek kort, dan kan je overwegen via het Ezelspad, een deel van de
RheinBurgenWeg, naar het
Schweitzer Haus omhoog te wandelen. Heen en terug naar dit café met
terraspauze hoog boven de Rijn mag je 45 minuten rekenen. Om 16:15,
tijdens weekenden op meerdere tijdstippen, brengt het schip in 45 minuten
de bezoekers terug naar Rüdesheim. Prijskaartje voor deze daguitstap
bedraagt € 12. Verwoede wandelaars laten de kabelliften links liggen en
wandelen naar boven of via een ommetje langs de St-Hildegardabdij tot op
de Eifelsteig en zoals besproken naar Assmannshausen (4 of 8 km). Om terug
te keren na de bootovertocht volg je dan eventueel de RheinBurgenWeg
tot Bingen (16 km) waar je het veer neemt naar Rüdesheim. Bij
terugkeer kan je terecht in de beroemde Drosselgasse
en aanpalende straten waar de talrijke wijnlokalen en restaurants voor een
aangename sfeer zorgen. Een bezoek aan een oergezellige Straußwirtschaft, een wijncafé, is eveneens niet te versmaden.
Fietsen vanuit
Rüdesheim betekent een confrontatie met vier zeer uiteenlopende
regio’s die in drie tot vier dagen af te fietsen zijn. We praten over de
fabelachtige Middenrijn, de wijnbergen van de Rheingau, de stadstuintjes
en de fruitplantages in de Rijnvlakte van Rheinhessen en de edelstenen,
mineralen en zouten van het Nahe-dal. De eerste fietstocht verloopt over
de linkse Rijnoever naar St-Goar en daarvoor moet je vanuit Rüdesheim het
veer nemen. Je hebt de keuze: het autoveer dat constant op en af vaart of
het voetgangersveer dat ons verder stroomafwaarts afzet maar dit kost €
0,40 meer per persoon inclusief fiets.
De
Rijnfietsroute verloopt tussen Bingen en Koblenz als zelfstandige vlakke
fietsweg op de linkeroever en is ca. 65 km lang waarvan wij ongeveer de
helft afleggen tot St-Goar.
Het
cultuurlandschap Oberes Mittelrheintal
tussen de steden Koblenz in het noorden en Bingen/Rüdesheim in het zuiden
staat sinds 2002 op de lijst van het UNESCO werelderfgoed. De ongewone
geologische processen van de rivierdoorbraak door de bergen heeft grote
invloed gehad op de mensen die hier sinds de 11de eeuw wijn
verbouwen op de steile flanken. De Rijn ontpopt zich in de middeleeuwen
dan ook als belangrijkste handelsroute tussen Noordzee en Alpen met tot
gevolg de oprichting van talrijke burchten en steden, samengeperst op de
smalle oevers.
Op
een eilandje midden in de Rijn bij de monding van de Nahe bij het verlaten
van Bingen staat de Mäuseturm
(Muizentoren)
waar volgens een sage indertijd een aartsbisschop zijn toevlucht zocht.
Tijdens een grote hongersnood sluit hij hongerende bedelaars in een schuur
op en steekt deze in brand. Duizenden muizen die de schuur bewonen
ontvluchten het vuur en vallen de woning van de aartsbisschop binnen die
in allerijl in zijn toren op de Rijn vlucht. Maar ook hier volgen de
muizen hem en als een rat in de val bijten ze op hem in … een gruwelijk
einde. De op de rechteroever op halve hoogte in de berg gelegen Burg Ehrenfels
was
in de middeleeuwen een strategisch punt. De toegang tot de Rijnbergen en
de daaraan verbonden tol was een zeer belangrijke inkomensbron voor de
Mainzer aartsbisschoppen. De op onze zijde op een 90 m hoge rots Burg Rheinstein tegenover het dorp Assmannshausen, die wij op de “Romantik
Tour” al bezochten, diende eveneens om tolgelden te innen.
Sinds de opening van de Binger engte, het regelen van
het Rijndebiet en de invoering van stoomschepen maakte het stadje Bacharach
tot toeristenplaats. Tot heden beleef je hier geschiedenis en romantiek,
enge straatjes, middeleeuwse torens, stadsmuren en scheve vakwerkhuizen.
Victor Hugo betitelde Bacharach als één der mooiste stadjes ter wereld.
Boven de beek Rheindiebach herinnert de Ruine Fürstenberg
aan oude tijden, aan zeges, nederlagen en vernielingen. De Burg
Stahleck was dan weer
een bolwerk van de Phalz om de Rijn te beheersen. Midden in de Rijn nabij Kaub
op de overzijde gelegen, staat de tolburcht Pfalzgrafenstein Pfalz. De
Burg Gutenfels dankt haar
naam aan het weerstaan van vele aanvallen, de goede rots, en is een
subliem voorbeeld van zowel verdedigings- als woonburcht. Het zuidelijke
deel van de Romantische Schönburg
bij Oberwesel is uitgebouwd tot hotel met groot Rijnterras.
De
sagenrijke Loreley- rots bij St. Goarshausen steekt 133 m boven de rechteroever van de Rijn
uit. De meest bekende sage is die van het langharige blonde meisje Loreley
dat s’avonds op een rots haar gouden haren kamde. Haar schoonheid en
betoverend gezang lokte vele schepen naar de gevaarlijke kliffen in het
ondiepe gedeelte van de Rijn waarbij vele schippers het leven lieten.
Boven St. Goarshausen troont op een vooruitstekende rots langs de Loreley
de Burg
Katz. Aan de overzijde boven St. Goar staat de Ruine Burg Rheinfels, de
omvangrijkste burchtruïne aan de Rijn. Ook hier zijn een slothotel en een
restaurant ingebouwd.
30
km volledig vlak fietsen lijkt ons toch wat te gemakkelijk en daarom
stellen we een route voor om op de rots de Loreley te geraken. Met het
veer steek je de Rijn over naar St. Goarshausen. Achter het station
verlaat de Loreley-Aar-Radweg
het Rijndal over een mooi fietspad met een beperkt stijgingspercentage van
3 %, aangelegd op een oude spoorwegbedding van een smalspoortreintje
doorheen een bosgordel. Boven op het open plateau in Bogel
verlaat je deze fietsroute op de eerste kruisende verkeersweg naar rechts.
Je fiets opnieuw doorheen het bos en daalt naar Niederwallmenach. Hier volg je de pijlwegwijzers met verwijzing
Loreley. De weg daalt in een valleitje met talrijke molens. Om Bornach
te bereiken moet je even krachtig in de benen voor een korte kuitenbijter.
Boven gaat het dan eerst rechts en daarna links van de verkeersweg op
parallelwegjes voor landbouwverkeer richting Loreley. De rots ligt een
eindje links naar beneden, een geniepige afdaling die je straks naar boven
mag kruipen. Langs het landschapspark en de grote parking ligt een
bezoekerscentrum, via een paadje kom je bij een uitzichtterras met café
met heerlijk zicht op de drukbevaren Rijn met zijn stadjes en kastelen.
Terug op de hoofdweg gaat het links in een afdaling van 14 % naar St.
Goarshausen. Met het schepen van de maatschappijen Köln-Düsseldorfer of
Bingen-Rüdesheimer vaar je voor € 12 in juist geen drie uur terug naar
Rüdesheim, laatste afvaart om 16 uur … of terug met de trein of fiets.
De
Rijn: natuurlijke grens tussen Rheingau
en Rheinhessen
Onze tweede tocht gaat naar Wiesbaden en terug over beide Rijnoevers. Heen fiets je over de R3 de Rheingauer Riesling Route. Al gauw zit je tussen de wijngaarden die je pas in Eltville inwisselt voor een tochtje over de Rijnoever. De eerste vijftien kilometer zijn dus niet vlak maar licht heuvelend met af en toe eens een steiler stukje. In deze wijngaarden fiets je voorbij aan de kastelen Johannisberg en Vollrads. De immens lange twee meter hoge met schalies bedekte muren rond de wijngaarden op de Steinberg illustreren de rijkdom, macht en uitstraling van het cisterciënzerklooster Eberbach, filmlocatie van de “De naam van de roos” van Jean-Jacques Annaud met Sean Connery in de hoofdrol. De film verhaalt een spannend moordverhaal in een Italiaanse franciscanenabdij in 1327 ten tijde van de heksenjacht. Scènes uit de film, de indrukwekkende decors en de sfeer van deze duistere periode beleef je opnieuw tijdnes een rondgang. De Kapittelzaal bezit een prachtig gotisch stervormig gewelf, de Cabinetkelder is nu een oeroude wijnkelder en in het lekenrefectorium staan oude wijnpersen opgesteld. Het verhaal gaat dat de kerk gebouwd is op een plaats waar een everzwijn driemaal de beek overstak.
Gutenberg, uitvinder van de moderne boekdrukkunst, was vroeger eregast in de kuurvorstelijke burcht van Adolf van Nassau aan de Rijnoever in de oude kern van het stadje Eltville. Adellijke huizen zoals het wijngoed “Koegler” met wijnproefstand vind je in de aangrenzende oude smalle straatjes. Je kiest nu voor het vervolg van de R3 over asfalt of de grindweg op de Rijnoever met achter een muur vele oude rijnvilla’s. Beiden komen terug samen in Walluf waar in het weekend een fietsveer naar Büdenheim op de andere oever vaart. Zoniet moet je verder naar de autowegbrug in Wiesbaden. Het is even zoeken hoe je op het fietspad op deze brug geraakt, volg daarvoor de fietsborden langs de brug landinwaarts en fiets er zeker niet onderdoor. Aan de overzijde van de Rijn ligt een brede vlakte tot aan de wijnbergen van Rheinhessen. Je fietst doorheen stadstuintjes gesierd met vlaggen en zonnebloemen. Tussen de stadjes Büdenheim, Heidenfahrt en Ingelheim-Nord, telkens met inkeermogelijkheid, rij je lange tijd achter een dijk voorbij aan massa’s pruimenplantages, blauwe Reine-claudes. Vanuit Gaulsheim fiets je over een grindweg door een natuurgebied met aan de Rijn stukjes zandige strandoever. In Bingen neem je dan het veer terug naar Rüdesheim.
Wijn
en wellness aan de Nahe
De Nahe-fietsweg van bron tot monding in de Rijn in Bingen is 120 km. Na 30 km, vanaf Idar-Oberstein, gaat deze op één uitzondering na in dalende lijn en is dus deze geschikt voor iedereen. Wij nemen de trein vanaf Bingen Haubtbahnhof naar Bad Kreuznach en stappen daar over naar Kirn voor een tocht van 65 km. Idar-Oberstein is de volgende halte. De landschappen aan de Nahe zijn zeer uiteenlopend. Nu eens is het dal bosrijk, een andere keer breed met wijngaarden, dan weer smal en bergachtig en op het einde één grote vlakte. Het stadje Kirn is de start voor een doortocht door het wijnbouwgebied van de Nahe. Het is aan te raden eens een toertje door de historische stadskern te fietsen. Eerst loopt het fietspad enige tijd langs de verkeersweg, voorbij aan een steengroeve. Nadat je de Nahe overgestoken bent, gaat het heel wat gemoedelijker via de wijndorpjes Merxheim en Meddersheim naar de eerste van drie kuursteden aan de Nahe, Bad Sobernheim. Ook hier moet je voor het centrum even van de route afwijken. Bij een brug over de Nahe liggen op de andere oever de badhuizen “BollAnt’s im Park”, één van de drie kuur- en wellnesscomplexen die het stadje rijk is. Je kunt hier ook halt houden om in een ontspannende sfeer in één van de drie stijlvolle restaurants, met verschillende prijscategorieën, een heerlijke middaglunch te gebruiken. Hoger in de berg ligt het Rheinland-Pfälzisches openluchtmuseum dat in vier museumdorpen 500 jaar geschiedenis van Rheinland-Plalz verhaalt. Even verder op de fietsroute, aan de stadsrand, maken een loopbad van modderig leem, paden over gras, zand, kiezel, stenen, houtspaanders deel uit van het 3,5 km lange baarvoetpad. Tweemaal doorwaadt je hierbij de Nahe en steek je de rivier over via een 40 m lange hangbrug. De fietsroute kruist vervolgens enkele malen de spoorweg, de vallei versmalt en de fietsroute maakt enkele kleine bokkensprongen met het reliëf. Na een laatste kuitenbijtertje tussen de wijngaarden sta je plots op een bevédère bij een oud wijngoed en geniet van een machtige prentkaartblik op een door groene heuvels omgeven dal. De fietsroute loopt dwars door het wijngoed dat je via een openstaande grote gietijzeren poort verlaat. In Niederhausen verander je van oever bij het stuwmeer. Een oude spoorwegberm is omgetoverd tot een breed rood grindfietspad. Net voor het binnenrijden van Bad Münster kijk je op de Rotenfels, de hoogste rotswand van Duitsland ten noorden van de Alpen. Het kuurpark van Bad-Münster am Stein is omgeven door meters hoge hekken uit zwarte doornstruiken. Naar boven gepompt water sijpelt over de doorns naar beneden. Op rustbanken ademen kuurpatiënten de helende zoutrijke lucht in. Dit is de aanvang van het Salinental, een spectaculair rots- en rivierlandschap met hoog zoutgehalte waar in de 18de eeuw een kuurlandschap ontsproot. Over vier kilometer rij je door een fabuleus parklandschap van zwartdoornhekken, het grootste openluchtinhalatorium van Europa, naar Bad Kreuznach. De derde en laatste kuurstad fiets je dan ook letterlijk binnen van park naar park. Het historische oude centrum en de voetgangerszone zijn verbonden met een wel heel speciale brug waar zijlings op de brugpijlers huizen staan gebouwd, de zogenaamde brughuizen. In het zijdal van de Ellerbach zijn drie musea samengebracht: de Romeinse hal en villa, het kuurpark- en het poppenkastmuseum PUK. Na een breed weide- en landbouwlandschap breekt de Nahe uiteindelijk doorheen de steile Rijnheuvels en bereikt de Nahe-fietsroute zijn eindpunt in Bingen. Een laatste maal nemen we het veer naar Rüdesheim.
Steekkaart
SITUERING:
aan
de Rijn op 30 km van Wiesbaden
ROUTE:
Etappe 1: Rijnfietsweg en Loreley-Aar-fietsweg Rüdesheim – St-Goarshausen
– Loreley – St-Goarshausen = 60 km (terug per schip = € 12)
Etappe 2: R3 Rheingau-Riesling Route naar Wiesbaden en terug via de
Rijnfietsroute op de andere oever = 65 km
Etappe 3: Nahe-fietsweg van Kirn naar Bingen/ Rüdesheim = 67 km
VERVOER:
MET DE AUTO: E40 richting Keulen, A61 richting Koblenz en Mainz tot Bingen;
met veerboot naar Rüdesheim
MET DE TREIN: via Keulen naar Bingen
LOGIES: Hotel Zum Bären, Familie Ralph Willig, Schmidtstraße 31,D-65385 Rüdesheim
am Rhein, tel: +49 6722-90 25 0, info@zumbaeren.de,
www.zumbaeren.de
In Rüdesheim bevindt zich een jeugdherberg en in de buurt zijn enkele
campings
BROCHURE: Reisen
ohne Gepäck, Fahradfahren mit Flair an Rhein und Mosel
KAARTEN EN GIDSEN: Rheingau
Rad-und Wanderkarte 1:40000 (www.rheingau.de); Bikeline gidsen
Rhein-Radweg 3 en Nahe-Radweg; voor onze tocht langs de Nahe ook bruikbaar:
de wandelkaart Weinwanderweg Rhein-Nahe (Kirn-Bingen) met eveneens
ingetekende Nahe-fietsweg € 4,50
INFO: Tourist Information, Geisenheimer Strasse 22, D-65385 Rüdesheim am Rhein,
tel: +49 6722-19 43 3, touristinfo@t-online.de,
www.ruedesheim.de
INTERNET: www.zumbaeren.de
ARRANGEMENT:
www.zumbaeren.de / Freizeit
/ Biking Angebote: 4 nachten in HP met volledig uitgewerkte routes € 232
p.p.
www.flairhotel.de / radtouren /
Reisen ohne Gepäck: Fahradfahren mit Flair an Rhein und Mosel
FIETSVERHUUR: Hotel
Zum Bären