Philips 14TX112A

Al vanaf de eerste dagen van de televisie speelt Philips een belangrijke rol. Eindhoven was een van de eerste steden waar proefuitzendingen van televisie uitgezonden worden. Ze staan mee aan de wieg van de 625 lijnen CCIR norm.

Hiernaast één van de eerste toestellen die geschikt was voor ontvangst van de Belgische uitzendingen op 31 oktober 1953. Met de puntvormige knop kan men 4 standaarden selecteren. Stand 1 is voor de Europese standaard in 625 lijnen negatieve modulatie en FM geluid op 5,5 MHz. Stand 2 voor 625 lijnen, positieve modulatie en AM geluid, de Vlaamse norm. Stand 3 is 819 lijnen met geluid in AM op 6 MHz of de Waalse norm. Ten laatste stand 4 voor de Franse 819 lijnen standaard met grote bandbreedte en AM geluid op 11.5 MHz.


Van preselecties was er in die tijd nog geen sprake. Als men het geluk had van in een gebied te wonen waar meer dan één zender kon worden ontvangen had men een kanaalkiezer. Op dit punt waren wij in België zeer gunstig gelegen. Men koos dus het kanaalnummer van de zender die men wilde ontvangen. Men gebruikt de VHF kanalen van 2 tot 12. Van UHF was er bij ons dan nog geen sprake. In Amerika wel.

Op bovenstaande detailopname van de kanaalkiezer ziet men dat er ook een kanaal nummer 13 op voorkomt. Eigenlijk is dit het breedband kanaal voor ontvangst van de zender van Rijsel. De bandbreedte van het middenfrequent wordt in deze stand aangepast naar 13 Mhz. Dit kanaal werd vroeger aangeduid met het nummer F8a.

Met de hiernaast afgebeelde folder werd voor het meernormen-toestel publiciteit gemaakt. Er waren 3 modellen voorzien. TX 14 met een 36 cm beeldbuis en een TX 17 van 43 cm in tafelmodel en in luxe kast.

Hier kan je een kaartje zien met de zendersituatie anno 1953 in België. Slechts één zender voor gans het land. Ik hoef daar geen tekening bij te maken dat de ontvangst in Vlaanderen, en vooral in West Vlaanderen aan de zwakke kant was. Man had een enorm hoge TV antenne nodig wilde men de beelden kunnen ontvangen. De Franse zender in Rijsel echter stond als het ware aan onze achterdeur en was met een minimale antenne installatie in uitstekende kwaliteit te ontvangen. Niet verwonderlijk dat er ook uitzendingen waren die specifiek op Vlaanderen gericht waren en in het Vlaams alstublieft.

De ontvangstkwaliteit werd sterk verbeterd toen de zender van Ruiselede op kanaal 2 werd in dienst genomen. Maar bij temperatuursinversie stoorde een Spaanse zender die ook op kanaal 2 uitzond regelmatig de uitzendingen. De West-Vlaamse cabaretiers zongen dan van..."zie ginds komt de storing uit Spanje weer aan...".

Philips 17TX112A

Dit toestel is technisch identiek aan de 14TX112A maar voorzien van een beeldbuis van 17 duim ofwel 43 cm. De luidspreker is verplaatst naar de zijkant van het toestel.

Dit toestel is een schenking van Roland Buysens. Roland zijn vader had een winkel in elektrische toestellen in de periode 1930 - 1970.

Vanaf de jaren '50 verkocht hij ook TV-toestellen. Bij een defect dat niet ter plaatse kon worden hersteld plaatste hij dit toestel als vervanging tijdens de duur van de herstelling. Toen ook al was het TV toestel een onmisbaar ding geworden voor sommige mensen.

Het toestel wacht nog op restauratie.

Hiernaast de originele handleiding.

Onder: Een zicht op het binnenwerk.

Philips 21TX280A

Dit toestel dateert van omstreeks 1959. De kanaalkiezer en de systeemschakelaar zijn nu verhuisd naar de rechter zijkant.
De systeemschakelaar heeft nu nog slechts 3 standen. Stand E voor de Europese, F voor de Franse en B voor de Belgische norm. Het omschakelen van 625 naar 819 lijnen en omgekeerd gebeurt nu volautomatisch.

Philips 21TX281A

Nagenoeg identiek aan het voorgaande toestel op de kleur van de druktoetsen na. Deze zijn zwart bij deze uitvoering. Op het schema zijn slechts minimale verschillen merkbaar.

Op deze toestellen was het ook mogelijk een afstandsbediening met draad aan te sluiten. De instellingen van het geluid en van het beeld konden worden geregeld. Zender zappen was er niet bij. Geen probleem als men slechts 3 zenders kon ontvangen in het beste geval.

Met deze modellen is de verkoop van TV's in België echt begonnen. Dat het huwelijk van Prins Albert in 1959 en van Koning Boudewijn in 1960 er voor iets tussen zaten behoeft geen uitleg denk ik.

ACEC 4930

Wat doet een ACEC van het Belgisch Waalse "Ateliers de Conctruction Electronique de Charleroi" bij het Philips hoofdstuk zal je wel zeggen.

Wel, eigenlijk gaat het hier om een Philips Chassis in een ander jasje. Het lijkt heel erg op dit van de TX280 of TX281. Er is wel een heel mooie kast rond gemaakt. Met zijn schuine achterkant doet het toestel veel slanker aan dan zijn Philips broer.

Ik heb het nog niet geprobeerd maar ik heb het vermoeden dat er vooraan in het midden een lampje zit om te tonen dat het toestel aan is.

Verder is er aan de rechter onderkant al een schaalverdeling te zien om achteraf een UHF tuner in te bouwen. Ik heb er nooit één gezien die dit had. Ik denk dat het toestel al verouderd was vooralleer UHF uitzendingen een feit werden. En dan waren er de handige UHF convertors. Dit was een goedkopere oplossing dan inbouwen.


Opvallend mooi is de zijkant waar de luidspreker zit. Een prachtige overgedimensioneerde luidspreker rooster. Aan de rechter kant is die dichtgemaakt met een kartonboard.

Ik heb in mijn garage ook nog een ACEC 4931 staan. De luidspreker zit bovenaar en is sober van uitvoering. Een goedkopere versie?

Philips 23TX302A

De volgende stap in het verhaal is dit toestel. Omstreeks 1960 - 61 op de markt gebracht vertoont hij nog steeds grote gelijkenissen met de TX280 en de TX281. De kanaalkiezer is terug vooraan verschenen. Het geluid werd verbeterd door een 2-weg systeem toe te passen en de hoge tonen luidspreker terug vooraan te plaatsen. De geluidskwaliteit van deze toestellen is onvoorstelbaar goed. Daar kunnen de meeste moderne toestellen een puntje aan zuigen.

Deze toestellen zijn ook achteraf aanpasbaar met UHF ontvangst. De afstemschaal daarvoor is reeds zichtbaar boven de kanaalkiezer.

Tevens is het één van de laatste toestellen die nog met vliegende bedrading werd gemaakt. Vanaf nu maakt de gedrukte bedrading zijn opkomst.

Philips 23CX302A

Terwijl de letters TX voor de gewone reeks toestellen werd gebruik, gebruikt men CX voor de luxe uitvoeringen. Hiernaast de luxe uitvoering. Men heeft gewoon de lage tonen luidspreker van de zijkant naar de voorkant verplaatst. Lap, een luxe uitvoering die wat duurder kon verkocht worden. Die Hollanders zijn toch slimme zakenmensen hé.

De term "Automatic" op het beschermglas wijst op het automatisch selecteren van de ontvangstnorm. Dit gebeurt met een eenvoudig maar vernuftig systeem. Met behulp van een instelschroef wordt per zender de juiste norm ingesteld. Die schroeven bedienen een schakelaar die op hun beurt een motor sturen. Deze motor is verbonden met een nokkenas die de systeemschakelaars in de gewenste stand plaatsen. De verbinding tussen de nokkenas en de schakelaars gebeurt met staalkabels. Ohwee als er een staalkabel brak. Dit systeem was zeer kwetsbaar en was vaak defect. Daarom kwam het nogal eens voor dat de automatische omschakeling vast gezet werd op de Europese norm. Dit was mogelijk omdat met de komst van kleurentelevisie ook België omge-schakeld was naar de E-norm.

Siera Multistandard

Een heel aantal modellen later doet de transistor zijn intrede. Dit toestel is volledig getransistoriseerd en is één van de laatste huiskamer TV's in zwart wit. Enkel kleine toestelletjes werden nog gedurende de jaren 1970 verkocht. Siera is een schuilmerk van Philips.

Tevens is de kanaalkiezer vervangen door preselecties. Dit werd mogelijk door de komst van de varicap diode. Door de spanning op de diode in sperrichting te variëren verandert haar capaciteit. Op die wijze wordt een spanningsverandering omgezet in een verandering van frequentie bij de oscillator. Afstemming gebeurt met instelbare potentiometers.

Philips 20B492/20

Dit is een soortgelijk toestel maar met een 50 cm beeldbuis. Dit toestel werd echt als portabel of draagbaar beschouwd. Er is zelfs een ingebouwde telescopische antenne.

Dit toestel is eveneens Multistandaard.

Philips K2M

Deze kleurentelevisie uit omstreeks 1976 is multistandaard Pal BG en Secam L. Hij kan zelfs nog de Franse 819 lijnen norm ontvangen, in zwart-wit dan weliswaar.

Uitgerust met een Delta Beeldbuis. De gekleurde puntjes staan in een driehoekvorm, of zoals de Griekse letter Delta. Deze beeldbuizen zijn de grootste blunder die Philips ooit op de markt gebracht heeft. Ze zijn namelijk praktisch onverslijtbaar. Gelukkig is het toestel zonder afstandsbediening

Dit toestel is ook aanpasbaar voor weergave van VCR videobeelden via de antenne ingang. Daarvoor moet een module ingebouwd worden die bij preselectie 12 de tijdbasis van de synchro generator aanpast. Wie interesse heeft om die aanpassing te weten kan mij een mailtje sturen.

Hiernaast een close up van de normschakelaars achteraan. Zoals je kan zien is het pas vanaf preselectie 7 mogelijk om de 819 lijnen standaard te kiezen.

Hieronder een beeld van de tiptoetsen. Als er een vlieg op zat versprong het toestel van preselectie.

De afstemming van de zenders zelf gebeurt met instelpotentiometers. Met de schakelaartjes bovenaan kon de ontvangstband ingesteld worden. Band I, Band III, UHF en Band III met geluidsdraaggolf onder de beeldfrequentie.