Bandrecorders

Reeds midden de jaren 30 kwam het Duitse AEG met een "Magnetophone" die gebruik maakte van banden. Geen banden zoals we die vandaag kennen meer een papieren uitvoering waarin ijzerdeeltjes gemengd waren. Ze waren delikaat en hadden de neiging makkelijk te scheuren. Later kwamen de banden uit kunststof uit. Deze waren veel sterker en nagenoeg onbreekbaar.

De band wordt op een spoel gewikkeld. Die bestaat er in verschillende formaten. Van 5 tot 27 cm diameter. Hiernaast zie je in volgorde een 27, 18, 15, 13, 10 en 8 cm spoel.

Het aantal meters band die op de spoel zit kan variëren. Het is afhankelijk van welk type band er is opgewikkeld. In het begin was de drager waarop het magnetisch materiaal lag reletief dik.


Door de jaren heen kon men alsmaar dunnere dragers fabriceren. Hoe dunner de band, hoe meer er op de spoel kan en dus hoe langer de speelduur.

Vanaf 1954 is de Longplay of langspeelband met een dikte van 35 µm op de markt. In 1958 komt men met dubbelplay of extra-langspeelband van 26 µm en in 1961 de tripleplay of super-langspeelband van 18 µm dik.

Voor de cassette tape is er zelfs nog dunnere tape. Vanaf 1965 voor C90 cassettes een tape van 12 µm

Als vergelijking, een mensenhaar is ongeveer 60 µm dik.

 



Naast blanco banden waren er ook voorbespeelde banden leverbaar. Die werden echter nooit een zeer groot succes.

Revox A77 versie 1

Deze recorder van de Zwitserse fabrikant Revox is een populair en veel voorkomend toestel. Dit model is uitgerust met een Stereo versterker en luidsprekers. De opname gebeurt op 2 sporen bij 9,5 cm/s ( 3/4 ips) of 19 cm/s ( 7 1/2 ips), goed voor respectievelijk 2 of 1 uur per kant. Bij opname in Stereo kan men de band dus niet omkeren.

Sommige spoelen hebben een groot gat. Voor die spoelen is een adapter nodig.

Revox A77 versie 2

Van de A77 bestaan er diverse uitvoeringen. Hiernaast een zogenaamde deck versie. Dus zonder versterker en luidsprekers. Eveneens slechts 2 sporen. Deze uitvoering bezit de snelheid 19 en 38 cm/s ( 7 1/2 en 15 ips). Van deze versie heb ik ook een uitvoering met matgrijs frontpaneel maar terug met de snelheden 9,5 en 19 cm/s.

Het toestel kwam bij mij met een volledige collectie banden. Die banden waren allen opgenomen via een externe dbx-processor. Die processor is een ruisonderdrukkingssysteem. De tegenganger van Dolby.

Van die processor kan je gegevens vinden in de toebehoren pagina.

Uher SG631 Logic.

Dit is een recorder met 3 snelheden. 4,75 / 9,5 / 19 cm per seconde. hij is uitgerust met 4 motoren. Twee voor de beide spoelschotels, één voor de capstan en één om de capstan in een omega-lus tegen de aandrukrol te brengen. Hij heeft ook 4 koppen. Een wiskop, opnamekop en weergavekop. De vierde kop wordt gebruikt om via een zogenaamde piloottoon een diaprojector of filmprojector te sturen. Er is op het toestel ook een bandkeuze schakelaar, die toelaat de voormagnetisatie in te stellen op CrO2 (Chromedioxide). Een zeldzaalheid op spoelenrecorders.

Door zijn complexheid zijn deze toestellen zeer moeilijk te herstellen. Tal van problemen met de sensoren en veiligheden allerhande doen het bandtransport stoppen.

Teac A3340S

Dit is een 4 sporen recorder uit de gouden jaren 1970. Na mono kwam stereo en na stereo kwam quadrofonie. Quadrofonie of kortweg quadro is muziek opgenomen in 4 kanalen. Er waren ook platendraaiers die dankzij een ingebouwde quadro decoder, quadro-platen konden afspelen. Zie daarvoor in het hoofdstuk Phono onder Pick-Up.

Dit juweeltje kon ook tal van trucjes uithalen zoals van spoor naar spoor opnemen. Zo kan men in zijn eentje een volledig orkest spelen.

Het quadro systeem was zijn tijd ver vooruit en flopte. Men zou nog tot begin de jaren 1990 moeten wachten voor een nieuw meerkanaals geluid systeem voor huiskamergebruik: Dolby Surround Pro Logic.

Teac X 10 R

Dit juweeltje van techniek is uitgerust met dubbele capstan en 6 koppen. Het toestel is AUTO REVERSE en dit verklaart het grote aantal koppen. Voor de omgekeerde speelrichting zijn een extra set koppen gemonteerd. Er wordt dus niet gewerkt met een omkerende kop zoals bij de meeste cassette recorders met AR. Dit toestel heeft er dus van elk twee. Twee wis-, opname- en weergave koppen. Daardoor kan hij ook in beide richtingen opnemen. Echt een toptoestel.

Om het omkeren van de band te sturen moet hij van metalen strips voorzien worden. Belangrijk hierbij is dat de geleidende kant naar buiten moet gericht zijn. Dit in tegenstelling met de meeste andere recorders die zo'n strip gebuiken voor de automatische afslag.

Toen ik het kreeg zat de mechaniek wel muurvast. Een gekend probleem bij deze toestellen. Het vet is met de leeftijd hard geworden. Demonteren, reinigen en opnieuw smeren is de oplossing.

 

Teac X2000R

Nog enkele trappen hoger is deze recorder. Duidelijk gebaseerd op de X10R of omgekeerd. Als extra is er een digitale bandteller. Er is een ingebouwde DBX I decoder aanwezig.


Helaas is de capstanmotor van deze recorder verbrand. Navraag bij de erkende hersteller van Teac in Nederland leert mij dat hij nog één motor in stock heeft maar dat die mij wel in totaal 220 euro zou kosten.

Ik heb er vriendelijk voor bedankt. Wie weet kom ik later eens een donor tegen? De motor in de X10R is dezelfde.

Sony TC500

Een stereo 4 sporen recorder heeft 2 snelheden. De bijhorende luidsprekers kunnen als deksel op de recorder geplaatst worden.

xxxxxxxxxxx

Sony TC355

Stereo 4 sporen en nu met 3 snelheden. Elk spoor kan ook afzonderlijk gebruikt worden. Zo kan men de speelduur van de band verdubbelen in mono.

Sony TC377

Hoewel deze Sony ook 4 sporen kan opnemen is dit geen quadro machine. Men kan namelijk slechts 2 sporen tegelijk opnemen. De sporen worden zodanig geschikt dat bij het omkeren van de band op het einde, terug 2 sporen kunnen opgenomen worden.

Het is wel mogelijk om per kant elk spoor afzonderlijk op te nemen. De opname is dan wel in mono, maar zo kan men meer dan 6 uur opnemen op één spoel, bij een snelheid van 9,5 cm/s.

De recorder heeft 3 snelheden, 4,75 / 9,5 / 19 cm/s. Hij kan ook op 2 manieren in de kast gemonteerd worden. Zo kan men er een staand of een liggend model van maken.

National RS-768US

Van huize Matsushita of Panasonic, deze bandrecorder. Een oerdegelijke machine. Verticaal of horizontaal te plaatsen. In de verticale positie moet men wel de bijhorende rubber spoeldoppen hebben.

3 snelheden, 3 koppen, 4-spoor stereo, 50/60Hz. Om bij 60 Hz de juiste snelheid te hebben kan men de verdikking op de capstan weghalen. Om het ringetje niet te verliezen zit onder de kopbescherming een staafje waar men het kan wegbergen.

Ik heb zo het gevoel dat deze recorder vrij zeldzaam is. Er is niet zo veel te vinden op het web.


Philips N4420

Nog een 4 sporen 3 snelheden uitvoering. Uitgerust met een DNL ruisonderdrukking. DNL is een systeem die de ruis wegneemt zonder dat daarvoor de opname met DNL moest gebeurd zijn, zoals bij Dolby en DBX wel het geval was.

Ook hier is er mogelijkheid om 2 x 2 afzonderlijke sporen op te nemen. Dit toestel is uitgerust met ingebouwde versterker en luidsprekers en speelt daardoor volledig autonoom. Het kan wel nog aan een versterker aangesloten worden ook. Zo bekomt men beter geluid. Dit toestel is mijn favoriete toestel om magneetbanden naar Cd's over te schrijven.

Philips N4416

Deze semi draagbare uitvoering bestaat in verschillende varianten. De snelheid wordt electronisch geregeld en stabiel gehouden door het zogenaamde magno-control principe. Op de motor zit een schijf met allemaal tandjes. Die tandjes passeren dicht bij een spoeltje met magnetische kern. Door de fluxverandering die de tandjes teweeg brengen in de kern ontstaat er op de spoel een wisselspanning. Deze wordt gebruikt om de snelheid te regelen en constant te houden.

Toen ik dit toestel kreeg waren alle snaren veranderd in een smerige zwarte drek. Enkele uren poetsen met de vervanger van tricloorethyleen om alle smurrie zo goed mogelijk te verwijderen. Alles terug samen en testen. Potverdorie, het snelheidscontrole spoeltje is wel onderbroken zeker. Gelukkig was er Gromsound uit Nederland die mij een slopertje opstuurde.

Philips N4418

Hetzelfde maar anders. Met mogelijkheid tot echo en trucage. Eveneens extra ingangen om het toestel als versterker te gebruiken.

Philips N4510

Deze recorder wordt bediend met electronische toetsen. Het is één van de meer luxe modellen van Philips. Met 3 snelheden, vier sporen en 3 koppen. Dankzij die drie koppen is het mogelijk op te nemen met echo effekt.

Verder zijn er tal van speciale effekten mogelijk zoals multiplexen, duoplay en multiplay. Zo kan je in je eentje een volledig orkest spelen. Voorturend overspelend van het ene naar het andere spoor.

Dit toestel is een zuivere deck. Dat wil zeggen dat er geen versterker aan boord is.

Beocord 1000

Deze recorder is relatief zeldzaam. Om samen te gaan met de Beomaster 1000, Beogram 1000 en Beovox 1000. Geproduceerd vanaf 1965 en zeer weinig verkocht.

Opmerkelijk is dat hier slechts één VU-meter is. Hij heeft 3 snelheden. Opname op 2 sporen.


Beocord 1500 DE LUXE

Deze recorder is ontwikkeld voor aansluiting op een bestaande HiFi- versterker of radio-versterker met recorder ingang. Hij werd verkocht in de periode 1964 tot 1969. Opname op 2 sporen, weergave van 2 en 4 sporen. Hij is uitgerust met 3 snelheden: 4,75 / 9,5 en 19 cm/sec.

Met deze recorder kon ook synchro weergave, multyplay en echo opname gerealiseerd worden.

Er bestaat ook een Beocord 1500 met cassettes. Dit toestel kwam begin 1980 uit. Het gebeurt wel vaker dat Bang & Olufsen een oud typenummer hergebruikt voor een nieuw produkt.


Beocord 2000 DE LUXE

De Beocord 2000 is de grotere broer van de Beocord 1500. Bij dit toestel was een 2 x 8 watt versterker ingebouwd en een 4-kanaals mengpaneel. Daardoor kon hij als centrale versterker werken voor een komplete muziekinstallatie. Er bestond ook een draagbare versie.

Voor de rest heeft hij identieke eigenschappen als de 1500.

Dit toestel mag niet verward worden met de Beocord 2000 cassette--recorder die liep van 1983 tot 1987.


Hiernaast de handleiding van het toestel. Er werd ook nog een beknopte handleidingskaart meegegeven die als geheugensteuntje diende. De mogelijkheden waren zo uitgebreid dat deze kaart geen overbodige luxe was. Iets wat bij veel hedendaagse toestellen ook wel handig zou zijn.

xxxxxxxxxxx

Beocord 1600

Dit 4 sporen toestel werd voor het eerst in 1969 verkocht en laatst einde 1972. De 1600 is uitgerust met een stereo versterker van 2 x 10 watts, dit in tegenstelling met de 1200 die versterkerloos is. Hij is uitgerust met een 8-polige synchroonmotor en kan zowel horizontaal als verticaal gebruikt worden. Daaom zijn de spoelen beveiligd met rubberen nappen. Zo kunnen de spoelen er in de verticale positie niet afvallen. Opname en weergave met 9,5 of 19 cm/s. Hij kan ook als PA-systeem gebruikt worden.

Op de prijslijst van september 1970 kostte een Beocord 1600 27.950 Belgische Frank. Een 1200 daarentegen slechts 24.950 BF


Akai GX4000 D

Dit toestel komt voor in de cataloog van 1974-75. Het is een bandopnemer zonder versterker met 2 snelheden; 9,5 en 19 cm/s.

Het toestel heeft een afzonderlijke opname en weergave kop, zodat men tijdens het opnemen de opname onmiddellijk kan beoordelen.

Akai 210 Auto Reverse

In de Akai klataloog van 1974-75 vond ik dit toestel. Hij is uitgerust met 3 motoren en de functie "AUTO-REVERSE".

Akai GX 630D

Van dit toestel uit 1976 heb ik er ondertussen 2. Gewoon een goed werkbeest. Electronische bediening en "Glass e X'tal ferrite" koppen die wel niet fantastisch presteren maar onverslijtbaar zijn.

Naast een D versie bestaat er ook een 630DP die 19.5 en 38 cm/s snelheden heeft.

Carad Professional R62PA

Carad is een Belgisch merk die ontstaan is in Kuurne - West Vlaanderen. Het is een samentrekking van de woorden "Carpentier en Radio". Ingenieur Carpentier was begonnen met het fabriceren van afstemcondensatoren en transformatoren. Later ontwierp hij ook radio's en versterkers en begon die vlak na W.O.II die in eigen beheer te produceren en te verkopen. Carad was in de jaren 50 en 60 een grote naam in onze regio.

Dit model is terug te vinden op de prijslijst van october 1958. Zoals hij hier te zien is, in zijn valies kostte het toestel 17850 BF. Een serieuze kost dus die enkel door de rijke mensen kon gekocht worden. Het toestel werd ook verkocht als chassis, zonder voeding voor 15700 BF. Een voeding kon verkregen worden voor 630 BF en de valies met voeding en 2 ingebouwde luidsprekers moest 2150 BF kosten.

Op de prijslijst staan ook nog extra accessoires maar daarvoor verwijs ik naar het hoofdstuk toebehoren.

Carad Professional R53PA

Deze recorder is waarschijnlijk iets later uitgekomen. Het type magisch oog doet dit vermoeden. Voor de rest is hij erg gelijkend aan het type 63. Ook bij dit model is het mogelijk om de grote spoelen te spelen door de spoelassen te verschuiven. Een exclusiviteit van CARAD.

Ter gelegenheid van de open monumentendag in 2006 was er te Kuurne een kleine tentoonstelling over de Carad geschiedenis. Klik HIER om een impressie te krijgen.