Disc recorders

Zelf geluidsopnames maken is zo oud als de uitvinding van de fonograaf zelf. In 1877 werden de geluidstrillingen in een blaadje tin dat op een cilinder gemonteerd was, gegraveerd. Later werd het tinblaadje vervangen door een cilinder in was. Omstreeks het einde van de 19e eeuw was de opnamemogelijkheid een standaard functie bij cylinderfonografen.

Toen Berliner met zijn plaat op de markt kwam was het niet mogelijk om zonder ingewikkelde installaties eigen opnames te maken. Het systeem was bedoeld om professioneel gemaakte opnames weer te geven. Niet om op te nemen. Dit kwam vooral door het feit dat de groef van de plaat verantwoordelijk was voor de voortbeweging van de leeskop.

Toch kwamen er na verloop van tijd vernuftige systemen op de markt om zelf platen te snijden.

Eén van deze systemen is hiernaast schematisch voorgesteld. Een plaat met geleidingsgroef wordt onder de opname plaat gelegd. Deze geleidingsgroef zorgt dan voor de horizontale voortgang van de graveer- naald. Zo kan een plaat gesneden worden.

De opname zelf was volledig akoestisch. Om een duidelijke opname te maken moest men in de hoorn roepen. Bij weergave kon men zeer stil de stem horen. Natuurlijk met de onvermijdelijke groefruis er bovenop. Er was toen nog geen sprake van HiFi recording.

 

KODISK

Bij de Britse firma KODISK kwam men op het idee om een metalen plaat te maken met daarin een ongemoduleerde groef gesneden. Door een gewone staalnaald in de groef te plaatsen, de grammofoon te laten draaien en vervolgens met behulp van een megafoon in de hoorn te roepen, beweegt het membraan van de weergever en doet de naald die er in zit trillen. Deze trillingen veroorzaken een vervorming van de voorgesneden groef. Die vervormingen komen overeen met de trillingen van het geluid. Op die wijze kan men de plaat afspelen net zoals men gelijk welke andere plaat afspeelt.

De plaat is gemaakt uit aluminium dat na verloop van tijd begint te oxideren. De signaal ruis verhouding van dit systeem is bedroevend. Tussen de ruis hoort men nauwelijks de stem. Voor muziek was dit systeem niet goed genoeg. Ik heb op deze plaat een opname gemaakt en het werkt wel. CD kwaliteit is het zeker niet.

Blijkbaar had Kodak problemen met de naam van dit bedrijf. Een klevertje dat achteraf op de hoes gekleefd werd, moest alle twijfel wegnemen.

Mijn schijfje is trouwens een gratis monster dat niet mocht verkocht worden. Ik vrees echter dat mensen die de kwaliteit hoorden, niet zo enthousiast zullen geweest zijn om deze schijfjes te kopen.

Vandamme discrecorder

Op deze recorder staat " Vandamme Laboratoria" hoewel ik twijfel aan de originaliteit van dit toestel. Het betreft een recorder die de platen via elektrische weg snijdt. Dus geen sprake meer van akoestische opname.

De opname gebeurt op metalen platen die voorzien zijn van een laklaag. Ze komen voor in verschillende diameters en ook in verschillende kleuren. Ze kunnen zwart of rood zijn en 17cm of 25cm in diameter .

Om te vermijden dat de plaat zou slippen is er een extra pen voorzien in de plateau van de recorder. Die pen past in een gaatje in de plaat. Zo is ze absoluut vergrendeld. Die pen is verend en wordt naar beneden gedrukt als men een gewone 78 toeren plaat wil afspelen.

Een probleem met deze platen is dat de laklaag soms gebarsten is, zoals hiernaast te zien is.

Er zijn twee toonarmen op het toestel. Een zware kop die via een schroefstang langzaam naar het midden van de plaat beweegt voor de opname en een veel lichtere arm voor weergave. De opname en weergave is instelbaar op 78 toeren of op 33 toeren.

Hiernaast nog een zicht op het inwendige van deze recorder. Men ziet duidelijk de draadstang die voor de laterale beweging van de recorderkop moet zorgen.

WILCOX-GAY RECORDIO

Zoals je kan zien zijn de lakplaten van het merk Wilcox-Gay uit Charlotte, Michigan USA afkomstig. Het spreekt voor zich dat ook dit merk zijn eigen recorders had. Hiernaast het toestel. Het werkt uitsluitend op 110 volt.

De rechter arm is de recorder. De linker dient voor weergave. Ik heb wel mijn twijfels of dit nog de originele weergeefarm is. Hij lijkt verdacht veel op een model van Philips.

Dit toestel neemt enkel op in 78 toeren. De snelheid kan slechts in kleine mate aangepast worden.

Het toestel is een uitvoering die voor het onderwijs bedoeld was. Het naamplaatje spreekt over "Educational Series".

De toestand van het toestel is niet al te best. De behuizing bestaat uit hout dieat bekleed is met textiel en dat heeft wat geleden. Het toestel is elektrisch in orde maar het kristal van de opneemarm is defect.

Om het toestel op een veilige manier te vervoeren waren er deksels voorzien die op de voor en de achterkant pasten maar deze ontbreken.

VOICE-O-GRAPH

Tot slot nog twee plaatjes. Deze "VOICE-O-GRAPH" plaatjes werden opgenomen tijdens een bezoek aan de Belgische wereldtentoonstelling EXPO 1958. Blijkbaar was dit één van de attracties daar. Je kon tegen betaling uw eigen stem opnemen.

Het plaatje is van karton met daarop een laklaag.

Het geproduceerde geluid is zwak maar wel redelijk van kwaliteit. Veel beter dan de metalen KODISK plaatjes.

Ze konden slechts langs één kant en in 45 of in 78 toeren opgenomen worden. De mijne zijn op 78 toeren opgenomen.

Op de plaatjes wordt gewaarschuwd voor de brandbaarheid van de plaatjes.

Over het toestel waarmee de plaatjes werden opgenomen heb ik geen informatie. Op de plaatjes zelf staat te lezen dat ze geproduceerd werden door de "INTERNATIONAL MUTOSCOPE CORPORATION". Deze firma is fabrikant van de toestellen waarin men bewegende beelden kon zien door een boek met achtereenvolgende foto's te laten ronddraaien.

 

33 toeren lakplaat

Voor de magnetische registratie algemeen zijn intrede deed was de zogenaamde "transcriptie plaat" de gebruikelijke manier om reportages op te nemen.

Hiernaast een voorbeeld van zo'n opname door het NIR of Nationaal Instituut voor Radio, zoals onze Belgische radio vroeger noemde.

De plaat bestaat uit een metalen schijf van 40,5 cm in doorsnede die voorzien is van een dikke laklaag.

Met een speciale recorder wordt het geluid er als spiraalvormige groef in gesneden. De groef start in het midden van de plaat en speelt naar de buitenkant. Ze is lateraal gesneden. Het toerental is 33 toeren per minuut.


De opname op deze plaat is van een radio programma dat werd uitgezonden op 25 juni 1947 om 18u30. De Welfare Show is een programma voor de soldaten.

Deze opname is niet van historisch belang. Ze bevat gewoon muziek die duidelijk afkomstig is van 78 toeren platen. De overgangen tussen 2 platen worden opgeluisterd door applaus dat waarschijnlijk ook ergens van een plaat zal gekomen hebben.

Het is zelfs goed mogelijk dat deze plaat vooraf werd opgenomen om pas later uitgezonden te worden.

De opname bestaat uit 3 delen. Op deze plaat staan deel 1 op de voorkant en deel 3 op de achterkant. Deel 2 is ergens zoek geraakt.

Sony MZ1

Met de komst van de bandrecorders en later de cassetterecorders werd het thuis opnemen op platen in de vergeethoek geplaatst.

Het opnemen op schijf werd terug nieuw leven ingeblazen met de komst van de Compact Disc van Philips en Sony.

In 1991 kwam Sony op de markt met MiniDisc. Een afgeleidde van de CD met een compressie techniek zodat het schijfje slechts 64 mm groot, eerst 60 minuten en later 74 en 80 minuten kan bevatten.

MiniDisc heeft tal van montage mogelijkheden die ik vaak vergelijk met de mogelijkheden van een tekst-verwerker. Verplaatsen, splitsen, samen-voegen en wissen van muziekstukken is mogelijk.

De eerste Mini Disc recorder is deze draagbare MZ1.

 

Hoewel MiniDisc hoofdzakelijk om als opnametoestel gebruikt te worden, kwamen er ook voorbespeelde MiniDisc's uit.

Het werd echter nooit een groot succes. De CD was al te ver ingeburgerd.

Hiernaast enkele nog verzegelde vooropgenomen disc's.

 

Philips CD Recorder

Pas in 1994 komt de eerste huiskamer CD recorder op de markt. Door het toen al wereldwijd verbreid zijn van de CD wordt MiniDisc door deze recorders in de vergeethoek geduwd, niettegenstaande de mogelijkheden van MiniDisc vele malen superieur zijn aan die van de CD recorder.

Soms vergelijk ik de CD recorder met een gewone typmachine.

Maar de komst van de MP3 spelers heeft ondertussen ook deze recorders overbodig gemaakt.