Draadrecorders

Op de wereldtentoonstelling van 1900 demonstreert de Deense natuurkundige Valdemar Poulsen zijn télégraphone. Het toestel registreert elektrische signalen als magnetische signalen met een electromagneet op een spiraalvormig gewonden staaldraad. De magnetische signalen komen overeen met de geluidssignalen. Bij weergave induceren deze magnetische pulsen een stroom in de electro magneet die nu als dynamo functioneert. Die stroom komt overeen met de oorspronkelijke geluidssignalen. Zo simpel is het systeem.

Om de opname te wissen volstaat het om een gelijkstroom door de electromagneet te sturen. Op papier is dit het ei van Colombus. In de praktijk is het iets anders. Het signaal is zo zwak dat er nauwelijks iets te horen was in de telefoon.

Het idee werd vergeten en komt pas terug op tafel na de uitvinding van de triode. Daarmee kon men een versterker maken en het uiterst zwakke signaal voldoende versterken zodat het een hoorbaar signaal voort-bracht.


Eén van de eerste praktische toepassingen was het versturen van morse signalen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Om de uitzendtijd van een bericht zo kort mogelijk te houden en daardoor de kans dat de zender gepeild zou worden te verkleinen, werd het bericht eerst opgenomen op een staaldraad. Bij de uitzending werd de opname 10 keer zo snel afgespeeld. In Engeland werden de signalen op een wassen plaat opgenomen. De plaat werd na opname op een 10 keer tragere snelheid afgespeeld om het bericht terug op normale seinsnelheid te bekomen. Een telex avant la lettre.

Nu naar mijn verzameling.

Webster model 80-1

Het bekendste Amerikaanse merk van draadrecorders is ongetwijfeld Webster. Het model 80 is daar ongetwijfeld het bekendste type van.

Het is een draagbare uitvoering in een met textiel bekleedt koffertje. Gemaakt voor een netspanning van 117 volt 60Hz, heeft men een transformator nodig om hem te laten werken op ons net van 230v 50Hz. Het enige probleem dat men heeft is dat de opname eigenlijk trager loopt dan in de specificaties. Dit komt doordat wij hem eigenlijk op 50 Hz netfrequentie gebruiken. Dit is echter helemaal geen probleem zolang men de opnames maar beluistert op gelijk welk ander 60Hz toestel. Uitwisselbaarheid met Europese draadrecorders is daardoor niet mogelijk. De snelheid is niet compatibel.

Hieronder het kenplaatje.

Hiernaast de originele Webster microfoon met een origineel spoeltje. Hieronder het deksel van het toestel met plaats voor 3 extra spoeltjes en een beknopte handleiding.


 


Hiernaast een close-up van de magneetkop. Om te voorkomen dat het draadje gaat verstrikken is het zeer belangrijk dat het zeer gelijkmatig opgespoeld wordt. Daarvoor gaat de kop langzaam op en neer net zoals een bobijn naaigaren opgespoeld wordt. Bij het uitproberen van een draadrecorder is het daarom van levensbelang te controleren of de kop inderdaad mooi op en neer gaat. Is dit niet zo dan zal het afgespeelde draadje hopeloos verloren zijn. Een verstrengeld draadje terug ontwarren is onbegonnen werk. Het vastzitten van de kop was een van de problemen bij mijn toestel. De vorige eigenaar heeft daardoor 3 spoeltjes draad naar de bliksem geholpen. Jammer.

RADIOBELL

Het volgende toestel is van Europese makelij. Europese toestellen kunnen doorgaans op alle netspanningen ingesteld worden tussen 110 en 240 volt. Ook bij dit toestel is dit het geval. De afwerking van de kast is prachtig en in goede staat. De opwindspoel van dit toestel dient ook als platenspeler voor 78 toeren platen. Met het Pick-Up element kan de plaat afgespeeld worden en direct opgenomen op staaldraad. De modulatie diepte kan worden geregeld met behulp van een magisch oog.

 

Hiernaast kan je deze Radiobel draadrecorder in actie zien en horen. Let op de op en neergaande magneetkop. De muziek die je hoort werd op hetzelfde toestel opgenomen vanaf een 78 toeren plaat. De kwaliteit van de weergave is gelijkwaardig aan die van de plaat.

 

Als het draadje breekt moet men het zo terug aan elkaar knopen. Met deze techniek zal de knoop niet aan de leeskop haperen.

ACEC Radiofil 201

Dit toestel is van Belgische makelij. ACEC staat voor "Ateliers de Construction Electrotechnique de Charleroi". Dit toestel is ook uitgerust met een radio ontvanger. Vandaar zijn naam Radiofil. Met "fil" het Franse woord voor draad. De toestellen die geen radio bevatten werden door ACEC aangeduid met de naam Sonofil. Die term staat ook op de draadjes.

ACEC Radiofil 203

Dit toestel was nagenoeg identiek aan de 201 maar in een Luxe uitvoering. Ik heb de originele handleiding van dit toestel en daar staan enkele leuke toebehoren in. Zoals deze Telefoon inductie pick-up.

De draadsnelheid was 60 cm per seconde wat een maximale speelduur van 60 minuten opleverde. Op verzoek kon het toestel ook aangepast worden voor 100 minuten opname. De klankkwaliteit was dan onvoldoende voor muziek maar wel voldoende voor spraak. Hoewel de weergave karakterestiek niet bepaald HiFi te noemen is speelt hij tamelijk goed.


Het toestel
werd verkocht
in 1952,
waarvan de
bijgevoegde
garantiekaart
getuigt.

WIREWAY

Voor bestaande Radio-Pick-Up's bestond er een los verkrijgbare draadrecorder. Met de hiernaast afgebeelde handleiding kon 'een beetje een radio tecnicus' zijn plan trekken. Een wis-oscillator was het enige wat moest gebouwd worden. De rest kon op de bestaande radio worden aangesloten.

In de Radio Bourse cataloog van 1957 werd een draadje verkocht voor 210 BEF ( nu € 5.20). Natuurlijk was dat waarde van 1957. Op het doosje van de Fidelitone draad staat de prijs van $ 5.00. Dit komt dus ongeveer overeen. Op het doosje van ECHO recording wire van Fort Wayne Metals inc. staat in potlood een prijs van 150 BEF. Waarschijnlijk in solden.

Van één draadopname heb ik de exacte datum van opname. Ik kreeg de opdracht van Lucie Colardyn om een kopie te maken van een draadopname. Het betrof de radio-uitzending van de Colardyn suite. Dit is een muziekwerk van Jean Decadt, geïnspireerd op de werken van Firmain en Lieven Colardyn. Firmain is de Vader van Lucie. De suite werd uitgevoerd door het Groot Symphonisch Orkest onder leiding van Daen Sternefeld. Het werd rechtstreeks uitgezonden door het NIR op de Vlaamsche Frequentie op 2 juni 1950 om 20u30. De uitzending werd in Kortrijk opgenomen op draad. Tijdens de uitzending brak er een onweer los volgens Lucie. Die bliksemontladingen zijn duidelijk te horen op de opname. Ik kreeg van Lucie (foto hieronder) ook de originele uitnodigingskaart die ter gelegenheid van de uitvoering van het werk werd verstuurd.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Peirce

Dit is een oudere versie die gebruik maakt van een ander type spoelen. Ik ben op zoek naar volle of lege spoelen voor deze recorder.

Er mankeert van alles aan dit toestel. Tussenwielen riemen enzovoort.