16mm Projector Noris

Dit toestel is een speelgoedprojector van het merk Noris. Hij is enkel geschikt voor tweezijdig geperforeerde 16mm film. Het filmtransport gebeurt manueel met een handzwengel. Hij is zeer eenvoudig van opvatting. Een holle spiegel, een gloeilamp en een condensorlens zorgen voor de lichtstraal. De gloeilamp werkt rectstreeks op 220 volt. Het volledige toestel is gemaakt uit plaatstaal. Hij kan spoelen draaien van maximaal 120 meter. Het originele zwengeltje ontbreek bij mijn toestel.

Dit toestel kocht ik op het Vossenplein in Brussel.

Planc Magica


Dit toestel lijkt qua uiterlijk heel sterk op de Noris maar er staat Planc Magica op. De fabrieken van Ernest Planc werden overgenomen door Noris. Deze projector is dus een stukje ouder dan bovenstaande. Eveneens enkel geschikt voor tweezijdig geperforeerde film. Dit toestel is ook uitgerust met een motor die op 125 volt werkt en die in snelheid regelbaar is. Aanduidingen in 4 talen, Duits, Engels, Frans en Italiaans.

Ensign 100 B

Dit toestel is Engels. Het is een Silent 16 mm projector. Dit "SILENT" duidt op het feit dat er enkel tweezijdig geperforeerde, stomme film kan mee afgespeeld worden en geen klankfilm. Dus niet op het geluid dat de motor en het mechanisme produceert. Hoewel dit toestel gemotoriseerd is wordt er ook een zwengel bij-geleverd voor manuele projectie. Dit was vooral handig bij gelijkstroom netten. Die lamp kan daarop werken maar voor de motor had men wisselstroom nodig. Dit toestel werkt enkel op 110 volt. Van dit model 100 heb ik op het net niet zoveel ge-vonden. Ensign is ook bekend van zijn fototoestellen.

Zeiss Ikon

Van de bekende lenzenfabrikant is deze merkwaardige 16mm projector. Hij komt al voor in de OMNIUM PHOTO kataloog van 1932. De filmhaspels voor maximaal 120 meter film zijn naast elkaar, coaxiaal geplaatst. De lichtbron van 100 watts is afneembaar en aan de zijkant van de projector bevestigd. De electrische motor kan in snelheid geregeld worden met de rhéostaat achteraan en is ontkoppelbaar voor manuele projectie. Bij te lage projectie snelheden komt er een warmtescherm voor de lamp om beschadiging van de film te voorkomen. Hij is voorzien van een uitneembaar filmkanaal en enkel geschikt voor tweezijdig geperforeerde film. Hij werd verkocht voor 2000 FR in 1932.

Bij deze projector hoort ook nog een plaatselijke anekdote. Er bestaan filmbeelden uit de gemeente van een Fancy Fair uit de periode 1935-1942.

Eén van de atracties is een filmvoorstelling van een documentaire. Volgens Armand Deknudt van wie ik deze projector kreeg, zou die film toen met deze projector geraaid zijn. Cinema Gentil, uitgebaat door Gentil Descheemaeker, de vroegere eigenaar van dit prachtig toestel. Hieronder enkele beelden uit deze film.

De bovenstaande ijskar bestaat ook nog en staat nu in een tuin.

Bell & Howell 156 M

Deze projector is voorzien van een lezer voor optisch geluid en is ingebouwd in een houten koffer. De koffer maakt eigenlijk deel uit van de projector. De spoelarmen worden erop vastgezet. Om hem gemakkelijk te vervoeren kunnen zij in de koffer zelf opgeborgen worden.

Van deze projector bestaan verschillende uitvoeringen. Bij mijn toestel is de luidspreker in een afzonderlijke koffer ondergebracht maar er bestaat ook een versie waar de luidspreker eveneens in de koffer is gemonteerd.

Het toestel werkt uitsluitend op 110 volt.

Bell & Howell

Deze projector werkt uitsluitend op 110 volt en werd in 1946 gekocht door Alois D, de vader van Armand.

Hij is levenslang gewaarborgd tegen constructie fouten. Enkel de arbeidskosten moeten worden betaald, zoals blijkt op het nog aanwezige garantie bewijs.



Kodascope model C

Deze projector van Kodak is één van de oudste 16mm projectoren uit mijn verzameling. Op het kenplaatje staat een patent nummer uit 1924. Dit wil echter niet zeggen dat deze daarom uit 1924 is. Eerlijk gezegd ik twijfel er sterk aan. Hij komt voor in de cataloog van 1932 voor 1950.- francs.

Hij was leverbaar in een uitvoering voor 110 volt en één voor 32 volt wisselspanning of gelijkspanning. De projector is zeer compact van opvatting. De spoelarmen zijn inklapbaar en het toestel weegt niet meer dan 4 kg. Terugspoelen van de film was zowel manueel als automatisch mogelijk. Het filmtransport mechanisme is hiernaast te zien.

Eenvoudig en slim gevonden. De grijper maakt een 8-vormige beweging. Erg vriendelijk voor de perforaties is dit systeem echter niet. Als de film niet precies gepositioneerd is fungeert hij meer als perforator dan als grijper. Het is dus zeer belangrijk dat het starten van de projector op de aanloopstrook begint. De motor was regelbaar in snelheid dankzij de regelweerstand. Het flesje olie werd meegeleverd.

This projector is donnated by my friend Malcolm Turner from England. Tnx.

Debrie MB15

Debrie is een producent van legendarische projectoren. Dit prachtstuk werkt uitsluitend op 110 volt en is voorzien van een optische leekop en ingebouwde versterker. Met de 750 watts sterke lamp is projecteren vanop 25 meter met een schermbreedte van 3 meter mogelijk. Een soortgelijk toestel komt reeds voor in een kataloog van 1938. Hoewel ook reeds voorzien van een lezer voor optisch geluid was hier de versterker nog niet ingebouwd. Men moest hem aansluiten aan de radio ontvanger of TSF zoals de Fransen de radio pleegden te noemen.

De projector kan spoelen draaien van 600 meter zodat het mogelijk was om onafgebroken 55 minuten geluidsfilm of 80 minuten stomme film te vertonen. Bovenaan het toestel is de vulopening voor de olie. Via een klein venstertje kan het oliepeil in de gaten gehouden worden.

Wie er in 1946 een slordige 171 790.- oude Franse Francs voor over had kon zich zo'n beestje aanschaffen.

Omgerekend naar waarde van nu is dit nog steeds een slordige 4111 euro. Niet echt goedkoop dus.

Hiernaast ziet u een detail van het optisch geluidsblok. De rollers en het vliegwiel zorgen voor een vloeiende eenparige beweging van de film. Dit is nodig voor een goede geluidswergave.Rechts ziet u een detail van de geluidsversterker.

De regelfunkties worden in het Duits aangegeven. Dit toestel was dus voor de Duitse markt bedoeld. Ook de connector is speciaal en anders dan de Franse versie van Bruno Merlier.

Cinemeccanico Milano R16

Ook deze projector moet opgevuld worden met olie om hem te laten werken. Met het buisje hieronder, dat scharnierend is kan de uitgewerkte olie terug uit de projektor verwijderd worden. In het venstertje kan men het oliepeil controleren. In het blok rechts zitten regelbare weerstanden. Hun juiste functie is mij niet duidelijk maar waarschijnlijk is het een snelheids-regelaar en licht-regeling. De bediening ervan is met twee draad-stangen bovenaan.

Hiernaast kan je een beter beeld zien van het filmkanaal en de optische cel. Het signaal wordt aangesloten op de bijgeleverde versterker met lampen. Alle toestellen zitten in koffers en zijn daardoor gemaakt voor filmvoorstellingen op verplaatsing.
De projectielamp is er één van 1000 watt op 110 volt. Die ontwikkeld dus een gezellige warmte. Het lamphuis kan gekanteld worden zodat het vervangen van de lamp op eenvoudige wijze mogelijk is.

Siemens 16 mm projector

Van deze projector heb ik tot nu toe geen type gevonden. In de "Photo Plait" kataloog van 1938 heb ik wel een spprtgelijk toestel voor 8 mm gevonden. Dus kan ik veronderstellen dat hij voor-oorlogs is.


Er passen lampen in van 200 watts / 50 volt. Voeding uitsluitend op 110 volt. Men kan ook beeld per beeld , stilstaand en achteruit projecteren. Bij stilstand komt er een warmtescherm voor de lamp. Daardoor wordt het beeld een stuk donkerder.

Hiernaast nog een foto van reserve lamp. Ja er zat nog een nieuwe reservelamp bij.

Dankzij de blauwe aanloopstrook kan je goed de fillmloop zien. Er passen uitsluitend films in die aan beide zijden zijn geperforeerd zijn.

Deze projektor is eens te meer een schenking van Lucien F.

Siemens Serie 2000

Veel moderner van opvatting zijn de alom gekende groene projektoren van Siemens. Hiernaast in de opstelling met zijn loskoppelbare geluidsversterker en uitsluitend geschikt voor weergave van optisch geluid. Zijn snelheid is traploos regelbaar van minder dan 16 b/s tot 25 b/s. Het omschakelen van de vlinder van 3 onderbrekingen naar 2 onderbrekingen gebeurt manueel. Daarvoor dient deze knop op de voorkant van het toestel.


Hoe lager het aantal onderbrekingen hoe helderder het beeld op het scherm. Vanaf 24 b/s volstaat 2 onderbrekingen om hinderlijke flikkering te vermijden. Bij lagere snelheden zou het beeld te veel flikkeren.

Hiernaast een zicht op het optisch geluid leesblok. Een filmlus onder de filmpoort, samen met een aantal transportrollen met rubberen aandrukrolletjes zorgt er voor dat de schokkende beweging die nodig is voor de beeldprojectie terug omgezet wordt in een éénparige beweging voor afname van het optisch geluidsspoor.

In het afgeschermd omhulsel zit de zogenaamde exitatie lamp. Het licht van die lamp wordt via een lens scherp geprojecteerd op de foto gevoellige cel.

Siemens Serie 2000

Deze uitvoering van de Siemens is gemaakt voor weergave van films met Sep-Mag geluid. Dit woord komt van het Engels en betekent niets meer dan " Separate Magnetic" ofwel gescheiden magneetband.

Deze geluidsband is niets meer dan een magneetband in de vorm van een standaard geperforeerde 16 mm film. Door zijn mechanische koppeling met de film die het beeld bevat is er niet het minste probleem van synchroniteit tussen beeld en geluid. Op voorwaarde dat beide bij de start synchroon starten. Daarvoor worden er op zowel de beeldfilm als de geluidsband merktekens aangebracht.

Het samen bewaren van zowel de beeldfilm als de magneetband is gebruikelijk. Men heeft echter vastgesteld dat de stoffen die zich in de magnetische laag bevinden de ontwikkeling van azijn-syndroom versnellen. Niet alleen de film maar ook de geluidsband worden hierdoor aangetast en onspeelbaar. Het is dus beter om ze niet beide samen in één doos te bewaren maar gescheiden. Natuurlijk bestaat hierdoor het gevaar dat het geluid of beeld door onzorgvuldig archiveren gescheiden en zoek raakt. Goed archiefbeheer is hier zeer belangrijk.

Bell en Howell Filmosound.

Later ging men net zoals bij de amateurformaten, fillms gaan voorzien van een magnetisch randspoor. Het voordeel is dat er geen speciale zorg moet gedragen worden bij het inleggen van de film, om de synchroniteit te garanderen. Het geluid kan ook niet verloren gaan.

Enkele nadelen zijn natuurlijk het azijn-syndroom gevoelig zijn voor dergelijke films en het mogelijks afbrokkelen van de (niet goed aangebrachte) magnetische laag die zich op de film bevindt. Vooral bij de korte lussen in het geluidsdeel krijgt het magnetisch spoor klappen. Je kan het geluidsspoor dan vinden vlak na de leeskop, in de grond of op de voet van uw projector. :-(

Deze projector kon destijds zowel optisch als optisch/magnetisch gekocht worden. Dit toestel werd achteraf door de eigenaar en enkele vrienden van de cine-club, zelf aangepast voor magnetisch geluid. Omdat de invoerder er niet in geloofde dat zij zouden slagen in hun opzet kregen ze het schema en enkele vitale onderdelen gratis. En toch... het werkte!

Bauer P6

Deze moderne projector is standaard uitgerust met optisch en magnetisch geluid. Het inleggen van de film gaat volledig automatisch .

Bij het breken van de film valt hij automatisch stil. (meestal)

Het omschakelen van de vlinder, van 3 naar 2 onderbrekingen, gebeurt volledig automatisch.

Hij kan zowel in 18b/s als in 24b/s projecteren. Er zijn 2 vaste instel-lingen. De snelheid is helaas niet regelbaar.

Om de film in de automatische inleg te krijgen moet hij op een seciale manier geknipt worden. Daarvoor dient dit knippertje vooraan de projector.

Eumig P26 16mm

Deze projector bestaat in 3 formaten. Naast 16mm is er ook een 8mm versie en een 9,5mm versie. De 8mm versie kan je zien in het hoofdstuk 8mm projectoren op deze site. Een handige doe het zelver heeft deze aangepast om grotere spoelen te kunnen gebruiken. De armen werden doorgezaagd en zware metalen stukken werden er tussen gevoegd.